Miajsopusty, zopusty, nie chce państwo kapusty

[rita100]

Taka pioseneczka znajduje się w "Kiermaszu wieśniackim" Jana z Wychylówki, a
my mamy mazurskie zapusty, bo na Warmii za szybko zaszły zmiany i zostały z
nich tylko okruchy tej obrzędowości.
A jeszcze tak nie dawno pewien ambasador wracając do Stambułu rozpowiadał, że
w pewnej porze roku chrześcijanie dostają warjacyji i trzeba im jakiś proch na
głowę sypać by się opamiętali. To mowa o zapustach zwanych 'rozpusty' i o
szleńczych maskaradach, przebierańcach, tańcach, skokach i hucznej zabawie.

A zianc, bandzie to kóntek ło zabawach na Warmii i Mazurach.

[rita100]

Jak zwykle posłuży mi przy tym wspaniała literatura, zbiór - "Polska Pieśń -
Warmia i Mazury". Dzieło naszych zbieraczy folklorystycznych i wydana pod
kierownictwem Ludwika Bielawskiego, materiały zebrała Barbara Krzyżaniak a na
wstępie wystąpi Luiza Marcińczyk z Jeglin.

Oj, zopusty, zopusty,
nie chcó panny kapusty.
Postawić jym kłode ziabów
niechoj psijo na sto diabłów.
Postawić jym kłode zina,
niechoj psijó co godzina !

A Lotta Ludorf z Kałęczyna łodpoziada

Hop-sa kłoza,
hop-sa die Zigle (figle)
hop-sa der Bock.
Na lynek, na lynek, na lynek !

[rita100]

Bo tak to wtenczas było, ze kto wyżej podskoczy ten bedzie miał lepszy zbiór, a
im częściej podskoczy to lepiej bedzie zboże rodziło i cała wieś skakała HOPSASA.
Gorzej było z obrzędem nakładania na dziewczynę obręczy zapustowej, przez którą
musiała przeskoczyć, a śpiewano przy tym:
"musi dać, musi dać" - jako wezwanie do spełnienia prawa życia.

A na Mazurach szczególnie spontanicznie praktykowano ten zwyczaj. Wiarygodną i
szczegółową relację przekazała Charlotta Ludorf z Kałęczyna, ktora w latach
młodości brała czynny udział w zabawie zapustnej.
cdn

[rita100]

W Kałęczynie - mózi Charlotta Ludorf zabawa zapustna trwała tydzień, od
niedzieli do soboty. W niedzilę przyszli już 'muzykanty' zamówieni z innej wsi.

"O, to byli podlejse muzikanty, juz tylo dwa na skrzipkach, jedyn na klarnycie,
a bas to byle chto tam bymbniuł. To jek łóni prziśli w niedziele po łobziedzie,
to nie poszli jek na drugo sobote. To juz w te niedziele biła muzyka, ale to sie
jesce nie nazywoł zopust, tylo niedziela zopustna. To było grano i psito.
A w poniedziołk, jek przysed tyn poniedziołk przed zopust, to tedy sie były
zebrane. To po zebraniu chodzili poprzestrojane: chłopcy za dziewcoki, dziewcoki
nie tak tyle za chłopców, ale chtórno tam chciało ji sie siglów, to sie tyz
jesce ustojiła. Ale dziewcaków mnij sie to, ale chłopców. To tedy byli
ustrojónych, chtórny tam buł, co sie godziuł i chioł to za niedzźiedzia, to za
jegra. To tak różnie jych ponazywali."
cdn

[rita100]

"A drugie to za łubogich dziadów - to te to zebrali i jojka i co chto doł. Co
chto doł. Ale kożdy ziedzioł, co to nie dziady, tylo uz i to buł taki zwycoj, to
uz kazdy, chocby do niygo tam po tym zebraniu nie prziśli, to by jech buł
zawołoł. Tak buło.
Jena baba z dzieciukiym, to zbzirała przez dziecko; to drugo znowuj za chorygo;
to jedyn sie ustroiuł tak, to mu jojków trzeba. To zbzirali jojka. To
nazbziyrali az i dwa koszy od kartofel tych jojków.
I wszystkiygo."

[rita100]

Cyli das, cy nie das,
cy wesela docekas
wole dać niewziele
pryndzej byndzie wesele.

Wole dać sprobować
niżli potym chorować
tri ja la traj la la
tri ja la traj la la

[rita100]

"Przebierańcy z niedzwiedziem obchodzili całą wieś, muzyka im przygrywała, gdzie
przystanęli, dziad brał gospodynię domu do tańca. Przetańczyli chwilę i zbierali
dary. Wszyscy chętnie dawali, ponieważ w czasie wtorkowej zabawy zapustnej
przygotowywano z tych darów poczęstunek dla całej wsi. Jednak któryś z grupy
przebierańców starał się coś ukraść: jajka, woszta, szpek - taki to buł zwyczoj.

[rita100]

Cyli das, cy nie das
tygo mniajsa z garca
oj, bodaj, oj, bodaj
urżnie sobzie jejca.

Nie urżynaj, nie urżynaj
jak cie psiynkie prose
ugotuje, ugotuje
zaraz ci przyniose.

[rita100]

"To nazbziyrali kartofel dziesiyńć centyrów. Tedy zazieźli do gorzalni do
Zalesio. To tako fase (beczkę) ani od psiwa przynieśli śpirytusu ! I tedy no -
jydzie majyntkorz z Zolesio i widzi tych dziadów:
- Co to sie robzi ?
Niedźziedzia mnieli, to tyn sie kuloł.
- Co to jest ? No co tam ? - goda majyntkarz
No, dali oboczyć. Teroz ale prosi, co majó do majentku te dziady przyjść. To tyż
jym dali szpek, i tak. To tam wszistko biło. Tak, tam wszistko biło. Je jedli, i
psili, i sie weselili. To taki buł zapust."

[rita100]

Co mi dos, co mi dos
kedy cie łobłapsie ?
Psiejścio w łeb, psiejścio w łeb
ślipsie ci wydrapsie.

[rita100]

Przebierańcy zbierali datki na zabawe zapustną w poniedziałek, jednak wcześniej
już o przygotowaniu do uczty zapustnej myślały dziewczęta, ktore cieszyły się na
zabawę i od dłuższego czasu zbierały skrzetnie pieniądze na wykup, gdy będą
skakały przez obręcz.
Zaraz po Godach młodzież zbierała się wspólnie z kółkami na przędzenie lnu, bo
pracę należało skończyć, zapas lnu trzeba było jeszcze wyrobić.

[rita100]

Co mi das, co mi das,
to ci zrobzie chłopca.
Dam ci gros i kokos
i półkorce łowsu.
Choćbyś dała trzy tysiunce
to sia z tokó nie rozłunce.

[rita100]

"Kedy jo esce mało dziewcynko biła, to juz im kołków prowadziła - wspomina
Charlotta Ludorf. - Noze od dzisiynciu lot, moze uz i pryndzy. Choc uz tam ta
nić nie była całe gładka, ale jo sie ciesyła, com kółko miała i przyndła. Tak
tedy przyndła jek juz choć maluśko, to tedi do uciechy dali tam jeki półtrojak
abo co. Co to było za radosci! A, to schowom na zopusty! Bom słysała od
młodziyzy, co to tedy byńdzie muzyka, i słysałam, i sem uz widziała, ji tak. I
mogó i małe dzieci iść łobocyć. Bo tam biło co do łobacynio !
Tak tedy chodziuli dziewcini z kołkami, jek sie zacyło po kopaniu no to, a
przyndli. I to biło tak uz w domu urzundzóne, ze cokolwiek casym dosali (za
dobrą pracę), i tak lepsi psiejundz. To to nie było wydane, tylo na zopust
chowane. Tak to nie tylo dziewcyny, tylo i młodzioki i tak wszyscy tyn zopust
tyz jym buł w głozie.
No ji tak daleko, tak daleko, az sie juz krótko do tygo zopustu przyblizało. Ale
to musiało być uz i naprzyndzóno i wsio, bo to tedy biło wnetki kołkoziu
kłóniec. To tero tyn zopust to buł tak ani zakońcynio tego kółka.
Tero co, dziywcoki ? Tero to zopust, to nase śwynto. No to co ? To sie sikowalo,
to kożdo dziewcina co tam pół ziyrtel (żarcie) abo co zbozo (dała) i to biło
tedy nazbziyrano, siła tam biło i ziyncy jek korzec (miara zboża), bo nie mówili
cyntnar, tylo korzec. To ziyncy jek i to było nazbziyrano."

[rita100]

Młodziaki zawieźli zboże do młyna, a mąkę przywieźli do gospody. W Kałęczynie
był dom z dużą izbą przeznaczony do wspólnego przędzenia i różnego rodzaju zabaw:

"Buł taki duzy dóm, co sie móg rozlecieć od siebie i do siebie i do tonca i duzy
krung młodziezy z kołkami, ji to."

Tutaj odbywała się zabawa zapustna.

[rita100]

"Tedy bili starse juz te dziwcaki, to te byli za te gosposie. Za te tam
kucharki, za te psiekorki i za te, a te młodse to im musieli być im tedy
pomocne. Tak to.
To buło na tym zopuście wsystko. Było smażone, ji jedzóne, nie tlo ta młodziez.
To było i jojkami obłozóny chlyb, różne, i słonina, co chto chcioł. A przyzieźli
tygo śpirytusu, to jek rozmoncili to tak ło, az beckie. To tam nie było tak
wtedy podziylać. Chto miał woló, to na stole w tym domu, gdzie tyn zopust buł
wyrzundzany, to zawse stojała, co jak mówzili goroncówki, to chto sie trafiuł,
to wziuł. Bierz i psij ! I tak.
To nie moge mówzić, ze to biło wesele, tylo buł zapust, ale było jak i wesele.
Ale zeby sie chto upsił, esce roz mówie, to tygo nie. To tygo nie było."
---
No zidzita, psili, psili, becke psili, ale coby sia chto upsiuł, to tygo nie
buło. Taka była to zabazia.
Rychtycznie, dobrze, ze Charlotta Ludorf ło tam fest mocno goda. Bo psić to brok
łumnieć, a nie sia łopsić łod stóp do głowy - tygo dawni ni było na Warniji i
Maziurach.
Tero paczta co dalyj łopwziada Lotta.

[rita100]

Obziod buł uwarzony, us'ikowany, miynso, stoły były porostaziane. Ale sed chto tam:
- "hej, pódź jyno wa, uz je łobziod !
To tam całe rano chto przysed, to jod. To w dómu jod, ale to na zopuście było !
No, tak dobrze.
Teroz biła ale juz przedtym obrync ustrojóna. Ustrojóno obrync zapustno. To była
tak obkryncóna nopryndzi sznurami (wstążkami kolorowymi), łobstrojono i tym tak
roznym."

We wtorek wieczorem zaczynały się tańce i właściwy zapust. Wszytkie dziewczęta
musiały przeskoczyć przez obręcz i rzucić wykupny pieniądz.
Wywiad z Lotto był przeprowadzany w 1956 i w 1957 roku.
Charlotta co chwileczkę się pyta:
- czy to sie juz słucho ?
Co miało oznaczać czy nagrywa się jej opowiadanie ?
Tak, Pani Lotto, dzięki Pani uchował się mam kawał dobrej dawnej tradycji.
Uzbrajamy się w cierpliwość i dalej bedziemy klikać opowziadanie.

[rita100]

To tera była ta słowa (sława). To od nostarsy - wie pan - co to nostarso, to
ona, jek tancowali, była nopryndzy bez to obryncz przesadzóna. To buł do ty
obryncy jedyn młodziok obrany, ze buł wyćwicóny. To łón tak po tych nutach tó
obrynco i w tymze juz nadesła ta dziewcyna nastympno, co jó przesadzić, to
zarzucuł ji na głowe.
Młodziok ji pomóg przeskoczyć i hlup ! - i juz obryncó krynci, dali ji po drugó.
A tera esce wspomne łóne półtrojoki i trojoki, co niała, co na zopust chowała.
To tero trza buło je na to, jek jó przesadziuł bez tó obrync, to skocyła, a
nijedyn młodziok ji pomógł. Przeskoczuła juz. Juz tyn znowu obryncó wykrunca ji
na drugo. Ale juz łóna te uciurane (zaoszczędzone) trojaki musiała rzucić, bo to
biło na te muzikanty. To juz to było zopust."
cdn

[rita100]

Pytanie:
- Znaczy, w zapusty tylko dziewcaki płaciły muzykę ?
"A nie. Dziywcoki to półtrojaka, młodzioki takoz wiyncy. To tedy w tyn zopust to
biło, ze to juz na kogo co biło załozono. To juz dziywcoki musiałi takoz ji
młodzioki. Tak ze wsystkie, az wsystkie i kożda sie nie kriła, tylko rada biła
łuch, jo przeskocyła bez obrync ! Uz jo bez obrync przeskocyła! To uz
zwyciynstwo tero to buło.
To drugo !

(Podczas tańca 'przesadza się' tancerki. Wsadza sie im na głowę obręcz ozdobioną
wstążkami i przesadza się przez tą obręcz. Tancerki muszą się za to odkupować
datkiem pieniężnym. Która dużo płaci, tę częsciej przesadzają.)

No, to jek juz przez obrenc poprzesadzali te dziywcoki, to dzieci. Gdzie chto
łón półtorak mnioł, to tlo rod chcioł, kiedy by go przesadzili. Jo sama! Mniałam
takie duze póbraty* - to mnie sie widziało, jo nopsiyrsza bynde. To jek mnie
łobacyli, to - "Lotka, pudź tu dali bez obrync !". To com mniała, tom dała.
Wsystko na tó obrync. A radam była co me bez to obrync przesadzali.
Esce dziś boce.

póbraty - kuzyn, brat cioteczny

[rita100]

Pytanie:
- A jak to śpiewali 'Wyjmaj, wyjmaj gros z dybzaka', może pani by zaśpiewała ?

"No jo, no to tedy toż to przydzie nastympnie. Tak. Ale kiedy sie chto
zakrynciuł we dźwiyrzy, jeki tam co przysed, to muzyka ekstra zagrała i dali
tego do łobryncy ! To cy dziewcyna, cy chłop, cy dziod - bez obrync musioł
przeskocyć. Ale tak prózno ! Tedy dospiero to:
Wyjmaj, wyjmaj gros z dybziaka (kieszeń)
od dziewcynki tlo półtrojoka,
lec od pana półzłotygo
na Kinasa ubłogiygo.

To na muzykonta, łón sia tak nazywoł.
Kiej nie inaczy, to kołpak (czapka) z głowi. To łón:
'pocekajta, az jo posłoł dziewce do domu. Partmanijek zabaczułym, to nie w tym
ubraniu".
Posłoł i zapłaciuł. A choc tam nodłuzyj, to az ten kołpak teroz tam trzymajo. Az
przysło, co tyn sie wikupił i kołpok na głowe wziuł, tedy posed.

[rita100]

Tero dalij młodziz zas skakała. To biło tyla głodzin tygo. Bo w tymze esce
casym, chto casym jechoł z folwarku, tam jeki dwórnik abo co, chcioł łobocyć,
jek to. To jek łón sie tylo pokozoł, to habas mojego dwórnika pod łobrync, dalij
przed łobrync. A tyn szczajśliwy buł abo markowoł, to juz psiejundz do tygo
schowoł, to juz wyjuł i dał. A kej nie, to wander kołpok z głowi ! To tak biło.
Tyz wtedy dorowało (trwało) całi tydziyń tego zapustu. Całi tydziyń."

Gdy skończono taniec z obreczą, rozpoczynano taniec na len. Wtedy tańczyli
wszyscy - młodzi i starzy.

[rita100]

Gdy skończono taniec z obreczą, rozpoczynano taniec na len. Wtedy tańczyli
wszyscy - młodzi i starzy.

"Toć musioł kożdi tancować. Toc to kazdi nie zaniechał, ale to juz tako
poziastka biła, tak tedy mózili: - przydziecie do tanca ? Na gospodynio choćby
tam juz staro. Bo jek nie tancuje, to lyn by nie łurós. To na lynek ! To choc ji
juz baba siwa, ale:

Hopsa koza, hopsa die Ziegle
hopsa der Bock.
Na lynek, na lynek, na lynek !

Co to juz było zicher, co za rok sie lyn urodzi. Tak. Tak jest. Tak było. To
prowde trzeba tutej powziedzieć.

[rita100]

W czasie tańca 'na lynek' śpiewano też piosenki:
" A ja z mojó kundzielino za psiec, przed psiec", "Co siła, to szpula" lub "Do
miosteczka któryndy wstympuje" z melodią polonejzy. Nie są to pieśni obrzędowe
ściśle związane z zapustem. Śpiewano je jednak w trakcie długo trwających tańców
'na lynek'. Tańczący musieli nieco odpocząć po tańcach ze skokami 'hopsa koza'.

"No ta. Teroz biło ta uciecha i to bez całi tydziyń trwało. Kóncuł sie tydziyń,
kóncuł sie zopust. W sobote muzykanty płośli do domu. Nie posli, bo napsite
byli, to łodwzieźli jich. Łodwzieźli jich, tam było moze z jekie osiym
kilometrów, skund te muzykanty byli. No to odwiezióne byli, bo juz pewnie przez
to nie zasli. Bo choc nie chcieli, to musieli psić, co bi czem prendzy do koncu
tam te wszystkie zebranie tygo zopustu.
No, to muzikanty pośli, a mi zieśnioki młodzi i to to nie tak. Uzym tedy tam tyn
zopust tak, bo juz sie noma yam tygo napsitku nie chciało. Muziki nie biło, to
uz tero trzeba biło w tym dómu troske ty poprowki, ti roboty, bo juz tam
felowoło. Bo tyz cały tydzień tylo doriwkiym do roboty. Tero było wsio trzeba
było nagnać, to casym skóra mokro biła. To i sorować, i mić, i nazod do
porzondku doprowadzić, tak jek było.

Tero zol noma było, bo sie juz skóncyło one wesołe ziecory. Tero kołko na góre i
tak wsio, i juz do pospólstwa sie nie prziszło, tylko w domu.

[rita100]

"W poniedziałek młodzi spotykali się, by 'łodstroić łobręcz'. Mieli jeszcze
jakąś wymówkę przed rodzicami do wyjścia z domu. Koło od obręczy rzucali na
oborę, wstążki, ozdoby i sznurek schowali 'na zarok'. Musieli też jeszcze zjeść
pożywienie, ktore zostało z uczty zapustnej, jeśli było tego dużo, to każdy brał
ze sobą do domu, chociaż czyniono to niechętnie. Wódkę, jeżeli została, to 'na
dwór wylejta' - i niekiedy wylewano w śnieg. Tańców już nie było, pośpiewali
sobie trochę, pośmiali się, wspominając niedawno zakończony zapust.
Śpiewali taką piosenkę:

Dziewcynko nasa,
nie chodź do lasa,
bo juz teroz po zopuście
bo juz teroz robok w lysie
kecke ci uniesie.

I to tyn zopust wsystko zakóncuł. A skoda była za niygo, ale esce tak musiało stać.
(Kałęczyn - Mazury - Ludorfa Charlotta)

[rita100]

Dziywcyno nasa nie idź do lasa
bo robak w lesie kitel podniesie
Trala la lala trala la lala
bo robak w lesie kitel podniesie.

[rita100]

"W Grywałdzie obręcz była zrobiona z kadiku jałowca, bogato przybrana wstążkami.
Podczas zabawy zapustnej, miej więcej godzinę przed północą, odbywał się wykup
dziewcząt. Do tańczącej pary zbliżał się chłopak z obręczą w ręce i zakładał ją
na głowę dziewczyny. Śpiewano wtedy obrzędową pieśń:
"Obiecała, nie dała, musi dać". Przy słowach 'musi dać' - dziewczyna rzucała
pieniądze na talerz.

Obziycała, nie dała, musi dać, musi dać,
całi roczek za trojoczek, wywzijać, wywzijać.
Tara lala rala lala,
rala rala rala rara rara.

Cały rok muzykę opłacali chłopcy, a na zapust płaciły dziewczęta. Na zakończenie
zabawy muzyka grała skoczną melodię do tańca, a uczestnicy zabawy "ciskali na
podeszew po 5 trojaków. Siła kto móg, to ciskał".
Na tym tańcu kończył się zapust.

[gajowy555]

rita100 napisała:
> Na tym tańcu kończył się zapust.

Tak potańcujem troszeczke...

media.putfile.com/za-szczepy-chuopoki

[rita100]

Za las chlopaki za las
bo za lasaem dajo
bo mi sie za lasem, bo mi się za lasem
panny podobajo

Mój Boze kochany com sobzie narobił
do kwaśnego mleka , do kwaśnygo mleka
chyba sem narobił

Chulajta chlopaki bo juz śmnierć umarła
lezy za stodoło, lezy za stodoło
ogona zadarła

[rita100]

Na kapuście drobne liście
pomaluśmu na mnie lyźcie
pomaluśku i powoli
bo me m'ocno boli.

lub
"bo mnie psiyrszy roz boli"

))))))))

[rita100]

"W Różyńsku, jak wszędzie indziej, zapust kończył wesołe dni po Godach. Wtorek
zaś był ostatnim dniem przed postem. Jeśli był śnieg, zaprzęgano konie do sań,
przywiązywano dzwonki, by mocno dźwięczały, i młodzież z radością i śpiewem
jechała do sąsiedniej wsi. Wyjeźdzano we wtorek wczesnym popołudniem, by po
jeździe ogrzać się jeszcze trochę i zdążyć na wieczorną zabawę.

Jazda saniami wśród okrzyków i dzwięków dzwonków miała sprowadzić dobry urodzaj
lnu."

"Kto che mnieć dobry len, musi na zopusty jeździć saniami" (Wielbark).

[rita100]

No, przyjechawsy nazod z tych sań, z powrotym, było wiecorym, to młodziyz sie
zebrała tam cy w karcmie, cy gdzie u gospodarza, gdzie wielkie porumienie biło.
No i tam robzili niedzy sobo zabawi. A przi tyj zabawzie, no, to tamój wziejsko
muzika, cy tamój skrzipce, cy tam na harmoszce teh, cy co zagrali. Tam kapelów
nie zbziyrali, łóno to bawzili sie tak mniandzy sobo - było zagrano, to
zaśpsiewano, to. I to takie zabawzi we wsi nieli.
Nie biłi to zabawi, jek dzisioj tanco. Tylko tancyli, wiyncyj nic, wódki popsili
(...). Dobrze szie ciesyli kiedysz ludzie, bo mniendzy sobo nieli przyjaźń i o
sobzie tam krzywdy nie robzili, dobrze sie utrzymywali.
No i biłi take zabawy tam, jak w plite grać, to biło esce ji zwicaj, co z kozo
chodzili. To na zopust esce jeko na łodzitanie, to ji koza zajrzała. To musieli
dziewcynki jo dojić. A jek stojeć nie chciała, to przitrzimiwali. Jedni musieli
trzimać, a nie, to musieli poczanstować te koze czem. No i take zabawy robili
miedzy sobo.
Śniechu biło !"

[rita100]

Zabawa w kozła

Koziół w łogrodzie
wygóń go, wygóń go
ma czyrwóne skorzyneczki
rozuj go, rozuj go.

A ja go rozuć
nie mogie, nie mogie
bo ma rogi bo ma rogi
ubodzie, ubodzie.

[rita100]

"Abo do lisa poszli.
To biło tak: ujeli sie za jydyn, to tyn psiersy niał dobri pas, a łowczy do
łogona szie przywiesili jedyn za drugiygo, tak za brzuch, nie, sie ujyli, i do lisa.
To wtedi tyn, co tam prowadziuł z tym pasym, to:

Chodzi lisecek gładki,
nie łoglondajta sie, niłe dziatki,
ale ucta sie dobrze !

No ji biłi przesłuchiwane. Wiersz musiała kożdo tam ci chłopak, ci tego, musieli
powiedzieć. A chtórny nie mógł, to biło - łup, n'o co co ? Az sie wyucuł. A nie,
to w zastawy musieli dawać. Ni i wtedi jek skoncyli, to zastaw wikupić musieli.
To take tam do śniechu, tam: cy tam pocałować kogo, cy tam co tam zrobzić, cy.
To take tamój rozmajite zabawy byli.

[rita100]

Nojgorżyj biło do tyj kozy. To nie chcieli iść, bo nie chiała stojeć do wydojynio.

- Pytanie: "A ta koza to była na dwóch nogach, czy na czterech stojała ?

- No, to łóna to tak wiglundało, jek na sztyrych, ale na dwóch stojała (śmieje
się w głos). A obwiesóna biła, nó, a to musiała tam dziwciyna zajrzyć i jom tam
dojyć i pod tyn płaszcz musiała wlyź. A nie, to tyn, co do lisa chodziuł, to tyn
spod tyłu poganiał.
No i to biło uz tak, az przesło północ, po dwunastej to wtedy sia rozchodzili.

[rita100]

Jeżeli młodzież była bardzo rozbawiona, to czasami przesunięto zegar o godzinę
lub dwie, by jeszcze trochę wspólnie potańczyć i się zabawić.

"Tu tamój ewngeliki, to uz my nieli zwyczaje. A tu katolików w ogole nie biło"
(Różyńsk-Mazury)

W zasadzie jednak zabawa na zopust trwała do godziny dwunastej.

[rita100]

"W okresie międzywojennym E. Sukertowa-Biedrwina prowadziła badania w
Działdowskiem i napisała o chodzeniu z niedźwiedziem w czasie zapustu we wsi
Skurpie pod Działdowem.

Tydzień przed skończeniem zapustów był zwyczaj, że chłopcy chodzili z
niedźwiedziem. W niedzielę w karczmie bywała muzyka, a na drugi dzień chodzili
po wsi z niedźwiedziem. Człowiek całkiem owinięty grochowinami, wybierano
chłopca małego, krępego i zsiadłego. Na szyji miał obrączkę z kolorowymi
szleifami - wstążkami. Najęli muzykantów; gdy zaczęli grać, niedźwiedz targał
się, tańcował i uciesznie przechadzał się na tylnych nogach.
Chodzili z niedźwiedziem od chałupy do chałupy - radość to była dla dzieci.
Jeden z chłopców miał skarbonkę lub woreczek na kiju, a gospodarze wrzucali
trochę pieniędzy na opłacenie muzykantów.
Opowiadała swoim wnukom niedawno zmarła w Skurpiu pod Działdowem Anna Semranowa,
czyli jak ją nazywali "stara Semranka", zacna niewiasta, a jej to opowiadał
ojciec, który około 1800 roku sam w tym brał udział."

[rita100]

Na Warmii nie nagrano już żadnej pieśni obrzędowej, a relacje o obrzędzie są
bardzo skromne.

"W zopusty, no to był zwyczoj, jak we wtorek było tancowanie do jedynastej
godziny. A ło jedynasty godzinie to tyn, chtóry dzwoniuł na Anioł Pański w tyn
dzwón, to poczuł dzwónić. To muzyka przestała i wszisći musieli, tak nie
musieli, ale poszli wszisci do domu, aby kóncyć mniyjso jyść i aby na smalcu te
punczki chtórne były tam psieczóne, to i te zjeść, bo to i na smalec trzymali
post. I na wszistko.
(Kromerowo-Warmia)

"Jak ten zopust przyszed", to od niedzieli do wtorku było tłuste jedzenie. We
wtorek gospodarze pozwalali dziywkom i parobkom, ktorych zatrudniali, iśc na
wieczorną zabawę zapustną z tańcami.

Mnieli tancować i wisoko skakać. Czem wyżej chto podskoczy, to lepsi lynek wyrośnie.
(Najdymowo-Warmia)

[rita100]

W Jarotach urządzano zabawę zapustną u gospodarza, ktory miał większą izbę, a
najważniejszym momentem zabawy był taniec na len. Dawniej przygrywała harmonia,
potem mała kapela w składzie: dwoje skrzypiec, trąbka, baryton, perkusja i bas.
Grano tzw. "kawałki niemieckie", a od czasu do czasu swojskie piosenki ludowe
bardzo skoczne. W trakcie zabawy chłopcy wychodzili na wieś i psotowali.

[rita100]

"Na Warmii znane było przesadzanie dziewcząt przez obręcz w czasie zabawy
zopustnej. Zwyczaj ten zanikał już w II połowie XIX wieku, a w naszej
dokumentacji posiadamy tylko jedną relację na ten temat.

"No. To buło na ten przykład w niedziele zapusty, w poniedziałek zopusty,
wtorek. Wtorek na wieczór, to juz sia do suchyj środy mo. To juz ło dzisióntej
prziśli, przynieśli łobręcz. To takie buło koło zrobzióne, take duże, co móg bez
to koło panna przesadzić. To panna jek sie przesadzi bez koło, łóna sia musi
wykupsić. Tan Kwalyr, co ji ta łobrencz założy, to łóna sia musi łod niego
wykupsić. Óna musi coś położyć na tace, tam co łón tam chce. No ji w ty
łobrenczy, ta łobrencz aż wszystko.
(Kołpaki - Warmia)

[rita100]

"A tedy łostatne tońce. To tyż buł łostatni taniec. Na, bandó tancować eszcze
łostatni toniec. A ta jedna mówi: "na, ale tero łostatni toniec, to tak na
liwego". "Oj, tam wraz wlyzie taki elegancki kawaler do ty sali, tam gdzie
tancowali. A łóna tam stoji we środku, wyzija sia sama na łónygo liwygo. Zawsze
liwa, liwa, liwa, liwa - no nie ?
A łón kiedy wziuł z nió tancować, a łóni patrzó, halt, bo to łón mo konsko noge.
Tak zaczyli inno psieśnio grać. Pobożno. A łón złapoł panna i łoknam ! I całe ,
całe łokno wyder, cała rama. I poszd z tó pannó i nicht nie wiedział, gdzie ta
panna złapał. Uciekł z nió. Bo na liwego. Jak na liwygo zaczuł tancować, tak
poszed łoknym. To wszystko, cała rama, wszystko wziył i z nió łuciyk."
(Kołpaki-Warmia)

[rita100]

Ciykawe jek to sia tancy na liwego ? Co to łoznacało ?

[rita100]

Jek to wendkarz goda: trza zaloć robaka
A jutro noczyna sia długi post.

[rita100]

Trza zaloć robaka

[rita100]

"Jak ten zopust przyszed", to od niedzieli do wtorku było tłuste jedzenie. We
wtorek gospodarze pozwalali dziywkom i parobkom, ktorych zatrudniali, iśc na
wieczorną zabawę zapustną z tańcami.

[rita100]

bandó i wypsieki, bandó pónczki i faworki