Brenna, Istebna, Koniaków

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

[madohora1]

• Koniaków 2012

[kefirowa]

Ale ty jesteś bywała

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora2]

[madohora]

[madohora]

Och znowu bym pojechała
I z góralami potańcowała

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Wczasowo-turystyczne walory Brennej zostały wykorzystane szerzej dopiero po II
wojnie światowej. Ale początek został zrobiony już w okresie międzywojennym. Spore
znaczenie miała modernizacja drogi ze Skoczowa. Otrzymała ona twardą nawierzchnię.
Położenie na skrzyżowaniu atrakcyjnych szlaków turystycznych oraz bliskie sąsiedztwo schronisk na Klimczoku, Błatniej i na Równicy zaczęło być doceniane. Pierwsze wille
zbudowali we wsi starosta powiatowy dr Kisiała oraz cieszyński kupiec i kolekcjoner Bruno
Konczakowski.

Istebna

[madohora]

XV/XVI w - Wędrówka Wołochów, pasterzy koczowników z terenu Bałkan, stanowiących decydujący element osadniczy w Beskidzie Śląskim.

[madohora]

1577 - Pierwsza wzmianka o Istebnej dotyczy opłaty, jaką jeden z osadników wsi PIASEK miał uiścić z "łąki istebniańskiej". W urbarzu tym wymienione są już JASNOWICE.

[madohora]

1583, 1618 - Dokumenty archiwalne wymieniające nazwę wsi - Jistebne, Gjistebne.

[madohora]

1619 - W Istebnej jest już opodatkowanych 11 gospodarstw w kategorii zagrodników, w Jasnowicach - 4 gospodarstwa. Podatek z całej Istebnej (z wszystkich gospodarstw) wynosił 1 talar, 13 groszy i 6 halerzy, zatem 1 gospodarstwo płaciło rocznie do Komory 3 srebrne grosze i 4 halerze. Para butów kosztowała w tym czasie 3 grosze. Były to opłaty tzw. "berni". Oprócz tego górale płacili za użytkowanie ziemi Komorze Cieszyńskiej. Były jeszcze daniny
w naturaliach i robocizna.

[madohora]

Sprawa to jest niesłychana
Wybrałam się w góry z samego rana
Na Orłową nie dotarłam
Bo po prostu wysiadłam

[madohora]

Koniaków, w. w woj. śląskim, w pow. cieszyńskim (gmina Istebna), w południowej części Beskidu Śląskiego;

[madohora]

[madohora]

1621 - Urbarz podaje spis wszystkich osadników we wsi i wykaz ich powinności wobec księcia. Istebna liczy 21 osadników.

[madohora]

1647 - Istnieją już 3 sałasze na terenie Istebnej (Andrysków, Cienków, Barani) z ok. 1116 owiec i 8 baczujących.

[madohora]

1649 - Ukształtowanie się wsi Jaworzynka.

[madohora]

1652 - W jednym z protokołów wizytacji kościelnej znajdujących się w Jabłonkowie czytamy: wieś Istebna świeżo założona.

[madohora]

1679 - Powiedziano w Jabłonkowie w parafii, do której Jasnowice i Istebna w tym czasie należały: co do jasnowiczan, to ze wzgLędu na to, że się niedawno osiedlili, a proboszcza potrzebują, ci mają płacić co roku 9 groszy tytułem mszałnego, chałupnicy zaś 2 grosze bez żadnego oporu. nadto mają co roku przywieźć proboszczowi jedną furę siana pod groźbą odpowiedniej kary.

[madohora]

1700 - Uzyskanie zezwolenia na uregulowanie duszpasterstwa w Istebnej. Misji tej podjął się ks. Leopold Tempes - jezuita.

[madohora]

1702 - Istebna ma własną pieczęć.

[madohora]

1.03.1709 - Umowa zastępcy gmin komory cesarskiej, w której podano, iż Bartek Kulhan - fojt z Istebnej, Jan Juroszek - fojt z Jaworzynki złożą składkę na budowę Kościoła Jezusowego w Cieszynie.

[madohora]

1712 - Powstaje wieś Koniaków z własną pieczęcią

[madohora]

1716 - Pierwsze nabożeństwo ks. L.Tempesa pod gołym niebem

[madohora]

1717 - W Istebnej jest 6 tkaczy.

[madohora]

1720 - Powstaje pierwszy drewniany kościółek (na miejscu obecnego parku tuż obok figury Matki Bożej).

[madohora]

1720 - Powstaje kolejny mały cmentarz tuż obok kościółka. Pole na cmentarz zakupiła gmina od Jerzego Kohuta za 50 florenów i uwolniła ten grunt od wszelkich ciężarów.

[madohora]

1724 - Mapa Nigriniego dokumentuje istnienie dwóch sałaszy - Dupnego i Skały.

[madohora]

1736 - Mapa Wielanda potwierdza istnienie 2 sałaszy

[madohora]

1738 - W Istebnej odnotowano krwawe walki na tle zatargów serwitutowych.

[madohora]

1748 - Wychodzi rozporządzenie cesarskie zalecające sprzedaż poddanym pastwisk, oraz pól leśnych wraz z prawem trzymania na nich określonej ilości bydła wałaskiego w zamian za czynsz - był to tzw. złoty okres sałasznictwa w Beskidach.

[madohora]

1765 - Zniesienie poddaństwa przez cesarza Józefa II przy równoczesnym ograniczeniu powinności chłopów i zagwarantowaniu im praw podczas wykonywania robocizny na "pańskim".

[madohora]

1765 - W parafii działa ks. Kubin

[madohora]

1770 - Uregulowanie powinności osadników i chłopów beskidzkich przez cesarską Narodową Komisję Urbarialną w Cieszynie.

[madohora]

1778 - Z wyciągu z inwentarza po zmarłym Janie Urbaczce z Istebnej dowiadujemy się, że miarka masła kosztowała - 36 koron, miarka sera 30 koron, objazd furmanką po Istebnej 24 korony, furmanka do Bielska z towarem (masłem, bryndzą) 2 floreny.

[madohora]

1782 - Założenie przez L. Tempesa w miejscu dawnego domu misyjnego zwanego "lokaliją" katolickiej szkoły pospolitej zwanej trywialną.

[madohora]

1785 - Proboszczem parafii jest ks. Józef Pucek

[madohora]

1792 - 1794 - Budowa murowanego kościoła pod wezwaniem Dobrego Pasterza wg projektu Józefa Drachnego. Budowę prowadził murarz Andrzej Szmek przy udziale cieśli Andrzeja Praszywki z Moraw, Pawła Krzyżka z Bobrka i Andrzeja Rebele z Cieszyna.

[madohora]

24.08.1794 - Istebna staje się samodzielną parafią

[madohora]

1796 - Probostwo istebniańskie obejmuje ks. Jan Brzuska, który zasłynął jako badacz flory i fauny oraz istebniańskiego klimatu

[madohora]

1800 - Ugoda zwierzchności Komory Cieszyńskiej, na mocy której zezwolono posiadaczom gruntów w Istebnej na wypas bydła na pańskich pastwiskach położonych na obszarach wymienionych gmin, za opłatą w wysokości 12 centów od krowy i 6 centów od cielęcia. Współwłaścicielom pańskich szałasów zezwolono na wypas bydła na sałaszach, gdzie opłata wynosiła trzykrotnie

[madohora]

1817 - Pierwsza murowana szkoła w Istebnej Centrum

[madohora]

1845 - Probostwo w Istebnej obejmuje ks. Franciszek Orszowy, który opisuje właściwości wsi jako uzdrowiska klimatycznego: W tym roku Istebna liczy 2212 parafian. Na czele gminy stoi wójt dziedziczny i siedmiu przysięgłych. Wójtem jest Jakub Sikora a Jan Śliwka z grona
"przysięgłych" jego zastępcą.

[madohora]

1846 - W Istebnej panują klęski elementarne głód, tyfus, cholera. Powstaje cmentarz choleryczny na terenie dzisiejszego parku.

[madohora]

1853 - Pozbawienie górali praw serwitutowych, upadek gospodarki sałaszniczo-pasterskiej.

[madohora]

1863 - Patent cesarski dotyczący likwidacji pasterstwa

[madohora]

1872 - Wzmożenie ruchu emigracyjnego do Zagłębia Karwińsko-Ostrawskiego, Francji, Ameryki Północnej.

[madohora]

1889 - Umiera ks. Antoni Munster, światły istebniański proboszcz który cały swój majątek ulokował w papierach wartościowych i przeznaczył na fundusz dla ubogich dzieci

[madohora]

1895 - Założenie pierwszej spółdzielni rolniczej z kasą zapomogowo-pożyczkową przez F. Szewczyka w Istebnej, założenie kas Reifeissena przez Karola Granię, kierownika szkoły w Istebnej, który jako sadownik za minimalną opłatą rozprowadzał przez dzieci w szkole
drzewka ze swoich szczepnic.

[madohora]

1896 - W Istebnej przebywa Maria Wysłouchowa, która szerzy oświatę, propaguje wartości regionu w "Zorzy" i "Przyjacielu Ludu". Koresponduje z góralami z Istebnej Janem Skurzokiem, Janem Śliwką, Marią Skurzok, Ignacem Kukuczką. Przesyła do Istebnej książki.
Powstała biblioteka Kółka Rolniczego z 100 książkami. Dzięki M. Wysłouchowej 5 chłopców z Istebnej kształciło się w polskim gimnazjum w Cieszynie. Prezes Kółka Rolniczego Jan Juroszek szerzył oświatę i budził świadomość narodową. Publikował swoje arytkuły w "Przyjacielu Ludu". Gorliwy Polak, pisał: moja narodowość zostaje polska aż do śmierci; nie wybiją mi ją wrogowie Niemcy, z serca...

[madohora]

1896 - Wybudowanie nowej 4-klasowej szkoły ludowej, która po 1918 r. stała się 6-klasową

[madohora]

1893 - Założenie Straży Pożarnej w Istebnej przez ks. Henryka Skupina. W skład Komitetu Założycielskiego weszli: nadleśniczy Akman, kierownik Szkoły Karol Grania, nauczyciel Gustaw Knoppek, a także górale Paweł Juroszek od Burego, Franciszek Kubalok od Kohuta, Jan Marekwica z Andziołówki, Jan Bury, "szewc spod grapy". Pierwszym komendantem straży zostaje Gustaw Knoppek, który funkcję tę pełnił przez 33 lata.

[madohora]

1894 - Powstaje murowana strażnica w Istebnej

[madohora]

1897 - Ur. się Jan Sikora, prawnik, folklorysta z zamiłowania, budziciel świadomości narodowej, syn Tomasza i Anny Sikory. Zmarł mając 33 lata.

[madohora]

1903 - Powstaje nowy cmentarz ewangelicki, tuż przy drodze z Istebnej Centrum do Jaworzynki, na posesji Anny i Pawła Gazurków.

[madohora]

1905 - W Istebnej istnieje czytelnia i biblioteka przy kole Towarzystwa Szkoły Ludowej z 1000 woluminów. Paweł Juroszek posiada pierwszy drewniany kierat własnego pomysłu do tłuczenia dębu. Tomasz Legierski zakłada tartak, spółkę drenarską i mleczarnię.

[madohora]

1905 - Umiera ks. Henryk Skupin, proboszcz, założyciel Straży Pożarnej, pochowany na miejscowym cmentarzu.

[madohora]

1907 - Odbyło się wielkie zgromadzenie rodziców w gospodzie Jerzego Gazura w sprawie używanego w szkole języka.

[madohora]

1908 - Powstaje pierwsza drewniana szkoła w Istebnej na Mlaskawce, dzięki wielkiej pracy Michała Kawuloka zwanego "królem gór".

[madohora]

1910 - Budowa pierwszego wodociągu w Istebnej ze Złotego Gronia do centrum wsi.

[madohora]

1017 - Przybywa do Istebnej ks. Emanuel Grim, istebniański proboszcz przez 33 lata, poeta, folklorysta, budziciel świadomości narodowej, pedagog i działacz społeczny. Umiera w 1950 r. Pochowany w alei zasłużonych na istebniańskim cmentarzu.

[madohora]

1917 - 1920 - Wikarym w Istebnej jest ks. Franciszek Moroń. Założył w Istebnej stowarzyszenie Młodzieży Polskiej (miało charakter narodowy a nie religijny) oraz Stowarzyszenie Niewiast Katolickich.

[madohora]

1920 - Decyzja Rady Ambasadorów w sprawie podziału Śląska Cieszyńskiego.

[madohora]

1924 - Powstaje w Koniakowie-Bukowinie komitet budowy kościoła ewanelicko-augsburskiego w Istebnej. Przewodniczącym zostaje Jakub Śliwka z Istebnej

[madohora]

1926 - 1928 - Ludwik Konarzewski buduje pensjonat dla gości w Istebnej-Buczniku

[madohora]

1929 - Przedstawiciele inteligencji Istebnej F. Urbaczka, ks. E. Grim, L. Konarzewski, F. Legierski, nauczyciele, górale wraz w wiślanami biorą udział w zebraniu manifestacyjnym, na którym oddają hołd marszałkowi Polski Józefowi Piłsudzkiemu. Zebranie odbyło się w Wiśle.

[madohora]

1930 - Zostaje oddany do użytku kościół ewangelicko-augsburski w Istebnej

[madohora]

1930 - 1932 - Powstaje szkoła rzemiosła artystycznego w Istebnej-Buczniku prowadzona przez Ludwika Konarzewskiego.

[madohora]

1935 - 1938 - Z inicjatywy wojewody śląskiego dr. Michała Grażyńskiego trwa budowa sanatorium przeciwgruźliczego na Kubalonce.

[madohora]

1935 - 1937 - Trwa budowa nowej 7-klasowej szkoły podstawowej w Istebnej w Potóczkach im. ks. J. Londzina.

[madohora]

1937 - Trwa budowa drogi bitej łączącej Istebnę z Wisłą

[madohora]

1937 - Zespół Regionaly "Istebna" bierze udział w Święcie Gór w Wiśle. Prowadzi go Rudolf Szotkowski.

[madohora]

1939 - Umiera Rudolf Szotkowski, nauczyciel, sadownik, założyciel zespołu regionalnego, działacz społeczny. Na audiencji u premiera W. Witosa w Cieszynie uprosił zezwolenie na pozyskanie 200 m3 drzewa na budowę nowej szkoły w Istebnej-Zaolziu.

[madohora]

1939 - Umiera Michał Kawulok, działacz społeczny, obrońca sałaszy, zwany "królem gór".

[madohora]

1942 - Umiera w Dachau poeta Jerzy Probosz, autor licznych artykułów o Istebnej, a także sztuki scenicznej "Wesele górali istebniańskich"

[madohora]

1945 - Aresztowano 32 mieszkańców, z czego 12 rozstrzelano w Jabłonkowie.

[madohora]

1950 - Umiera L. Konarzewski senior, malarz, rzeźbiarz.

[madohora]

1956 - Zostaje oddany do użytku drewniany kościółek na Stecówce.

[madohora]

1976 - Zostaje oddana do użytku nowa murowana strażnica w Istebnej. Jej gospodarzem zostaje Józef Czepczor.

[madohora]

1976 - Umiera Jan Kawulok, budowniczy instrumentów ludowych, gawędziarz, twórca własnego muzem prezentującego autentyczne wnętrze kurlawej chałupy w Istebnej u Wojtosza (miałam okazję go poznać na krótko przed jego śmiercią)

[madohora]

1979 - - Umiera Jan Wałach, malarz, dokumentalista kultury górali u źródeł Olzy i Czadeczki. Jego dzieła pieczołowicie przechowywane są w pracowni na Andziołówce, która prowadzona jest przez art. pl. mgr Barbarę Wałach - najmłodszą córkę artysty.

[madohora]

1983 - Trwa konserwacja malowidła J. Wałacha w kościele katolickim w Istebnej Centrum. Konserwację prowadzi mgr Barbara Wałach.

[madohora]

1992 - Istebna ma własną gazetę ("Nasza Trójwieś") redagowaną przez Krystynę Rucką, Annę Polok i Elżbietę Legierską

[cirano]

Dzisiejsze Istebna i Koniaków rozczarowywują. Czar i uroda przeminęła rozwalona rękami tych tam ludzi. Jakby ich porównać z czynami budownichych na Bayerach to niy sposób niy pomyśleć ze to zgraja baranow tam egzystuje. Tak zniszczyć swoja tradycja?

[madohora]

[madohora]

[madohora]

****

[madohora]

***

[madohora]

***

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

POSZUKIWACZE SZCZĘŚCIA - GRA TERENOWA W BESKIDACH - Radio Katowice - 27.06.2018