Wielkanoc

[madohora]

MINI PAWLOVA

4 białka
30 dag cukru pudru
1 łyżka mąki ziemniaczanej
1 łyżka białego octu winnego
sól

Składniki na wierzch

1/2 l śmietany 36 proc.
po 20 dag świeżych malin i fig
1 łyżka cukru pudru
1 łyżeczka syropu z malin lub z porzeczek

1. Białka ubić ze szczyptą soli na sztywną pianę. Dalej ubijając, dodawać stopniowo cukier. Na końcu dodać ocet i mąkę ziemniaczaną, jeszcze chwilę ubijać.
2. Masę bezową wykładać łyżką w odstępach (ok. 3 cm) na blachę wyłożoną papierem do pieczenia. Uformować 4 dość grube placki o średnicy 10 cm. W środku każdego zrobić małe wgłębienie. Łyżeczką dodatkowo uformować 4 małe bezy.
3. Blachę wstawić do piekarnika nagrzanego do 180°C, natychmiast zmniejszyć temp. do 100°C, piec 1 godz. Po tym czasie otworzyć drzwiczki piekarnika, ale zostawić bezy w środku do ostygnięcia
4. Maliny opłukać, połowę zmiksować z cukrem pudrem na mus. Śmietanę ubić na sztywno, dodając syrop do zabarwienia, krem wyłożyć na bezy. Udekorować malinami i pokrojonymi figami, polać musem z malin, nałożyć małe bezy.

[madohora]

Wielkanoc, Niedziela Wielkanocna, także: Wielka Niedziela, Zmartwychwstanie Pańskie, w prawosławiu: Pascha mazow. Wielki Dzień– najstarsze i najważniejsze święto chrześcijańskie celebrujące misterium paschalne Jezusa Chrystusa: jego mękę, śmierć i zmartwychwstanie, obchodzone przez Kościoły chrześcijańskie zachowujące Nicejskie wyznanie wiary (325 r.). Kulminacyjny moment cyklu paschalnego. Rozwinęło się od święta obchodzonego w duchu i prawdzie (J 4,24) w ramach żydowskich obrzędów Pesach. Następnie, po oddzieleniu Kościoła od Synagogi, stało się prostym dorocznym świętem poprzedzonym jednym lub kilkoma dniami postu, sprawowanym jako całonocne czuwanie (Wigilia Paschalna), w czasie którego opowiadano historię zbawienia zwieńczoną w wydarzeniach paschalnych z udziałem Jezusa Chrystusa i składano eucharystyczną ofiarę prawdziwego Baranka (por. Orędzie paschalne) – Syna Bożego. A ostatecznie przybrało formę trzydniowego obchodu tzw. Triduum Paschalnego, poprzedzonego czterdziestodniowym okresem przygotowania (wielki post) i kontynuowanego radosną celebracją pięćdziesięciu dni okresu wielkanocnego aż do święta Zesłania Ducha Świętego

[madohora]

Mariawici swoją liturgię Triuduum Paschalnego i świąt Wielkiej Nocy wywodzą z liturgii katolickiej usystematyzowanej na Soborze Trydenckim, zmodyfikowaną w latach 20. i 30. XX wieku przez arcybiskupa Jana Marię Michała Kowalskiego. Świętowanie jest poprzedzone Przedpościem i czterdziestodniowym Wielkim Postem, który kończy się Wielkim Tygodniem.

[madohora]

Wielki Tydzień – w chrześcijaństwie uroczysty czas upamiętniający ostatnie dni Chrystusa, przygotowujący do największego święta chrześcijan, Zmartwychwstania Pańskiego. Szczególnym czasem w Wielkim Tygodniu jest Triduum Paschalne.

[madohora]

Wielki Czwartek – święto ruchome w kalendarzu chrześcijańskim. Przypada w Wielkim Tygodniu, 3 dni przed Wielkanocą. Wieczorem rozpoczyna się Święte Triduum Paschalne (jego pierwszy dzień, który trwa do wieczora Niedzieli Wielkanocnej). Obchodzone przez różne wyznania chrześcijańskie na pamiątkę ustanowienia sakramentów: kapłaństwa i Eucharystii. Może wypaść pomiędzy 19 marca a 22 kwietnia.

[madohora]

Wielka Sobota – ostatni dzień Wielkiego Tygodnia, poprzedzający święto Zmartwychwstania. Obchodzone przez chrześcijan obu tradycji, wschodniej i zachodniej.

[madohora]

Widowisko rozpoczynało się w Wielki Czwartek nocą (w niektórych regionach już w Wielką Środę), kończąc się następnego dnia po południu. Kukła przedstawiająca Judasza była sądzona, a następnie wieszana na wieży kościelnej. W Wielki Piątek strącano Judasza z wieży, a następnie bito, szarpano, włóczono po wsi. Na koniec podpaloną kukłę wrzucano do rzeki czy stawu. Zwyczaj ten niekiedy nabierał charakteru antysemickiego: kukła Judasza wyobrażała stereotypowego Żyda, a obchody kończyły się napaścią uczestników na Żydów. Według Joanny Tokarskiej-Bakir w okresie międzywojennym kukła była wieszana pod drzwiami domów żydowskich i Żydzi musieli się wykupywać. Jeśli tego nie robili, groziło im pobicie

[madohora]

Pucheroki (puchery, pueri, z łac. puer znaczy chłopiec) to zwyczaj obchodzony w Niedzielę Palmową w Krakowie i okolicach.

[madohora]

[Jest to Ewangelia] o Jego Synu – pochodzącym według ciała z rodu Dawida, a ustanowionym według Ducha Świętości przez powstanie z martwych pełnym mocy Synem Bożym – o Jezusie Chrystusie, Panu naszym.

[madohora]

Pesach (hebr. פֶּסַח najprawdopodobniej: przejść nad[8], ew. przejście[9], pominięty, oszczędzony), Pejsech (jid.), Pascha (gr.), Pasach, Święto Wiosny (hebr.: Chag ha-Awiw), Święto Przaśników lub Święto Macy (hebr. Chag ha-macot), Święto Wolności (hebr. Chag ha-Cherut –חג החרות), lokalnie w Polsce także nazywane Żydowską Wielkanocą, a w literaturze chrześcijańskiej Paschą lub Paschą żydowską – najważniejsze i najstarsze święto żydowskie cyklu rocznego obchodzone na pamiątkę wyzwolenia Izraelitów z niewoli egipskiej. Nazwa święta najprawdopodobniej związana jest z biblijnymi opisami „przejścia” (Boga nad domami Izraelitów w Egipcie, Izraelitów przez morze) lub „ominięcia” w czasie wspomnianej, ostatniej z plag egipskich tych domów Izraelitów, których odrzwia były pokropione krwią baranka. Święto rozpoczyna się 15 dnia miesiąca nisan. W Izraelu (Erec Jisrael) i judaizmie reformowanym trwa 7 dni, natomiast w diasporze – ze względu na brak pewności, czy w danym kraju nów księżyca przypada w tym samym czasie co w Palestynie – 8 dni (jom tow szeni szel galujot). Główne uroczystości odbywają się w pierwszym (w diasporze także i w drugim) dniu (Leil ha Seder). Centralnym wydarzeniem jest wieczerza sederowa z odczytywaniem Hagady – historii wyjścia z Egiptu, która rozpoczyna się od słów: „Byliśmy niewolnikami faraona w Egipcie...”. Pesach jest przez Żydów nazywany także świętem wolności (z’man cheruteinu). Dzień siódmy święta Pesach (lub ósmy w diasporze) upamiętnia przejście Żydów przez Jam Suf – Morze Czerwone. W drugim dniu Pesach, czyli 16 nisan, rozpoczyna się „liczenie omeru” (sfirat ha-omer) – tradycyjne, publiczne odliczanie kolejnych 49 dni do Szawuot (Święto Tygodni, zwane też Świętem Żniw), kiedy składana była ofiara z pszenicy.

[madohora]

W poszczególnych kahałach zwyczaje pesachowe różnią się od siebie w różnych szczegółach. Najwięcej lokalnych zwyczajów związanych jest z Leil ha Seder, czyli pierwszym wieczorem święta. U Żydów sefardyjskich temu wieczorowi towarzyszą także inscenizacje, w których historia Wyjścia jest prezentowana dzieciom w formie przedstawienia teatralnego. W tradycji perskiej jeden z uczestników wieczerzy sederowej przebierał się za wędrowca i z workiem na plecach pukał do sali, gdzie zbierała się rodzina. W rozbudowanej formie inscenizacji objaśniał dialogowanym wierszem, że przybył z Egiptu, zmierza do Jerozolimy, a w worku niesie macę. Wiele zwyczajów związanych jest z deserem (afikoman). W gminach Żydów aszkenazyjskich zwyczaj przewidywał chowanie przez ojca rodziny połowy macy, a jeśli dzieci ją odnalazły, to otrzymywały podarunek[31]. Aszkenazyjczycy stosują także odrębne zasady w zakresie wykluczonych potraw. W czasie Pesach nie spożywają pokarmów, które zawierają proso, fasolę, groch, sezam, soczewicę, grykę, ryż, mak, słonecznik i orzeszki ziemne (tzw. kitniot)

[madohora]

mazurek,
tradycyjny, polski, słodki przysmak wielkanocny, sporządzany z cienko rozwałkowanego ciasta drożdżowego (dawniej) lub z ciasta biszkoptowego, kruchego (bez dodatku drożdży), także wafli, opłatka, na które nakłada się masę bakaliową, marcepanową, czekoladową, kajmakową itp.

[madohora]

Wziąć garniec suchey i dibrey przesianey mąki, wsypać na stolnicę, zrobiwszy w środku jamkę, wlewa się do niej dobrych gęstych drożdży pół kwaterki, tyleż\ż słodkiego mleka (które powinno być ciepłe) rozmieszawszy z małą ilością mąki; stawi się stolnica, nakrywszy czymkolwiek na kwadrans w ciepłym mieyscu. Skoro drożdże zaczną podchodzić, wówczas należy wbić należy 40 żółtków, podlewa się trochę ciepłego mleka i zarabia się ciasto tak, aby było dość gęstawe. Gdy się dobrze wyrobi, wówczas należy wlać półkwarty ciepłego masła klarowanego, wsypać tyleż cukru miałko utłuczonego, nieco skórki drobno usiekaney, pół łuta kardymonij, tyleż cynamonu, trochę kwiatu muszkatołowego (chcąc, żeby piróg był żółty, należy dodać nieco szafranu) z tym wszystkim wyrobiwszy ciasto, należy go dobrze wybić, w ciepłym mieyscu i do tak wyrobionego dodać funt dużych rodzenek, ćwierć funta cykaty krayaney, tyleż migdałów szatkowanych; przemieszawszy dobrze stawi ciasto okryte w ciepłem mieyscu na pół godziny. Gdy dobrze podeydzie, należy go przemieszać i znowu postawić. Skoro raz powtórny zacznie podchodzić, formuje się wówczas zwyczayny piróg, kładnie się na papier masłem wyszmarowany; i tak uformowany niech stoi w ciepłem mieyscu z kwadrans, dopóki nieco nie podrośnie; skoro się to uskuteczni szmaruje się rozbitemi jajami i stawi się do pieca miernie gorącego na półtorej godziny. Jeśli by piróg będący w piecu rychło zaczął brać kolor, wówczas należy go przykryć papierem.

[madohora]

Obrzęd błogosławieństwa pokarmów na stół wielkanocny może być sprawowany przez kapłana lub diakona, a także przez ustanowionego lektora będącego alumnem seminarium duchownego

[madohora]

jajko sadzone: Jajo po ostrożnym rozbiciu skorupki – tak by nie uszkodzić błonki otaczającej żółtko – smaży się na rozgrzanym tłuszczu, ścinając tylko białko.
jajecznica: Jaja po rozbiciu smaży się mieszając i dodając przyprawy, często dodaje się także warzywa, mięsa, ser, grzyby, mleko, kiełbasę.
omlet naturalny (omlet francuski): W porcji dla jednej osoby to: jedno jajo, łyżka wody lub mleka oraz szczypta soli. Wylewa się na patelnię z niedużą ilością rozgrzanego masła lub oleju i podgrzewa. Powierzchnia omletu ma zostać galaretowata, a spód zrumieniony.

[madohora]

Pisanka – ogólna, zwyczajowa nazwa jaja (zwykle kurzego, ale także gęsiego czy kaczego) zdobionego różnymi technikami.