ŚWIĘTA RÓŻNE

[madohora]

W Wielką Sobotę ognia i wody naświęcić, bydło tym kropić i wszystkie kąty w domu” – pisał Mikołaj Rej w połowie XVI wieku. Choć od tysiąca lat Polska jest już chrześcijańskim krajem, w wielu obrzędach, „odprawianych” zwłaszcza z okazji najważniejszych świąt, wciąż dostrzec można wiele elementów magicznych. Nie inaczej jest właśnie z Wielką Sobotą.

[madohora]

W Wielką Sobotę wieczorem po raz pierwszy od Czwartku brzmią w kościołach dzwony. Wiąże z tym pewna legenda. Według tej opowieści, Pan Jezus po śmierci zstąpił do piekła, gdzie Archanioł Gabriel, z Jego rozkazu, przykuł Lucyfera do kamiennego słupa. Ogniw łańcucha było tyle, ile dni w roku. Lucyfer każdego dnia przegryzał jedno ogniwo. Ostatnie z nich pęknąć miało właśnie w Wielką Sobotę, lecz wówczas, na dźwięk kościelnych dzwonów i ludzkich śpiewów, ogień w piekle się wzmógł, a ogniwa ponownie się zespoliły. Legenda mówi, że dopóki w Wielką Sobotę dzwonią dzwony, a ludzie śpiewają „Alleluja”, dopóty Lucyfer nie zdoła się uwolnić i nie nastąpi sądny dzień.

[madohora]

Święconka to, obok zdobienia jajek, jedna z najbardziej polskich i pięknych tradycji. Także współcześnie niesienie święconki do kościoła jest dla wielu Polaków kulminacyjnym momentem tego wyjątkowego dnia. Był to najważniejszy obrzęd w czasie Wielkiej Soboty – „powszechny, umiłowany i bardzo polski zwyczaj”.

[madohora]

Tak, czy inaczej święcenie pokarmów oparło się szczęśliwie krytyce i od wieków jest dla Polaków jedną z największych, można rzecz nawet, narodowych tradycji.

[madohora]

Zachowane opisy, pochodzące jeszcze z końca XV wieku, mówią nam m.in., że bogaci krakowscy mieszczanie do święcenia szykowali nawet kilkanaście półmisków mięsiwa, kilkanaście chlebów, nawet kilkaset jajek, wiele bab, kołaczy i innych ciast. Z ciasta wykonywano także niekiedy figurki postaci z Pisma Świętego, np. Piłata.

[madohora]

- pisał o święceniu na dworze hetmana Jana Amora Tarnowskiego, jeden z jego dworzan, Mikołaj Pszonka w liście do swojej żony.

[madohora]

Warto przy tym dodać, że święcenie większej ilości pokarmów wynikało także z tego, iż ksiądz na święcenie przybywał do różnych, wybranych wcześniej domów i dworów – skoro więc nie trzeba było nosić święcenia do kościoła, można było przygotować wszystkiego więcej. Do dzisiaj jeszcze, przede wszystkim na wsiach, żywy jest zwyczaj święcenia pokarmów w domach. W jednym, wybranym gospodarstwie odbywa się święcenie. To tam wszyscy mieszkańcy wsi zanoszą swoje święconki.

[madohora]

I dzisiaj także w koszykach ze święconką znajduje się to – choć w mniejszej ilości – co i przed kilkoma wiekami święcono w Wielką Sobotę. Są więc jajka, kiełbasa, chleb, sól, chrzan. I tak jak dawniej święcone stroi się białą serwetką i zielonymi listkami bukszpanu.

[madohora]

Baranek – wykonany z cukru (niegdyś masła). Jest to symbol zmartwychwstałego Chrystusa i zwycięstwa życia nad śmiercią

[madohora]

Jaja –są symbolem płodności i rodzącego się nowego życia. Kiedyś uważano, że by zapewnić sobie powodzenie, trzeba święcić nieparzystą liczbę pisanek

[madohora]

Wędlina – jest symbolem dobrobytu

[madohora]

Chrzan – to symbol męki Jezusa Chrystusa

[madohora]

Po poświęceniu pokarmów i uczestnictwie we Mszy Świętej wielkosobotniej, czyli Liturgii Wigilii Paschalnej, następowało radosne oczekiwanie na wielkanocny poranek i mszę rezurekcyjną.

[madohora]

Triduum Paschalne to część Wielkiego Tygodnia, który rozpoczyna się w Niedzielę Palmową. Przez wieki był to w Polsce czas wzmożonych przygotowań do Świąt Wielkiej Nocy. W wielu domach dbano o to, aby wszelkie większe porządki wykonać do Niedzieli Palmowej. Ostatni tydzień przed Świętami Zmartwychwstania Pańskiego był już bowiem czasem szczególnym.

[madohora]

[madohora]

System IMBIR przyczynił się również do efektywniejszego wykorzystania systemu Elixir i upowszechniania rozliczeń międzybankowych w formie elektronicznej.

[madohora]

Pokrój
Z płożących kłączy wyrastają pędy zróżnicowane na kwiatowe i płonne
Liście
Na pędach kwiatowych liście łuskowate
Na liściowych – asymilacyjne, duże, o pochwiastej nasadzie i języczku.
Kwiaty
Zwykle duże i efektowne, grzbieciste, o zrosłodziałkowym kielichu i barwnej, zrosłopłatkowej koronie. Warżka duża, efektowna, powcinana. U wszystkich gatunków słupek wystaje wyraźnie ponad koronę i główkę pręcika
Owoce
Torebka lub jagoda.

[madohora]

Marcepan – słodka masa cukiernicza utworzona głównie z prażonych i zmielonych migdałów i cukru z dodatkiem olejku migdałowego. Pod wpływem ciepła (wystarczy ogrzanie w dłoni) masa staje się plastyczna, dlatego bywa używana do wyrobu ozdobnych, skomplikowanych kształtów.

[madohora]

Znany już w średniowieczu, przywędrował do Europy prawdopodobnie razem z najazdami tureckimi, lecz spór o autorstwo przepisu toczą także między sobą Włosi i Węgrzy. Za europejską stolicę marcepanu uważa się położone w Niemczech miasto Lubeka. W przeszłości marcepan był bardzo popularny w całej Europie, albowiem nie jest zbyt trudny w produkcji. Wyparła go dopiero czekolada. Występował w wielu odmianach, twardy i miękki, różnokolorowy, z dodatkiem bakalii, w towarzystwie owoców. Wyrabiano z niego również wyrafinowane produkty cukiernicze, jak np. szachy (zbitą figurę zjadał zbijający) lub znane z filmu Amadeusz Miloša Formana „Sutki Wenus”. Jedną z odmian jest marcepan królewiecki, w XXI wieku ponownie wytwarzany w Olsztynie.

[madohora]

Makaronik – słodkie ciastko przyrządzone z białek jaj, cukru pudru i mielonych migdałów, czasem także z niewielkim dodatkiem masła, mąki, drożdży, miodu, śmietany, żółtek, czekolady, kakao, bakalii, przypraw korzennych. Zamiast migdałów używane są niekiedy mielone orzechy włoskie, laskowe, orzeszki arachidowe, mak, orzeszki pistacjowe, pestki dyni, nasiona słonecznika, a nawet płatki owsiane, wiórki kokosowe lub pokruszone sucharki.

[madohora]

Ciasto makaronikowe wykorzystywane jest m.in. do wytwarzania mazurków: do wypieku całych blatów na mazurki lub tylko do ich wykończenia

[madohora]

Obecnie we Włoszech każdy region posiada swój własny przepis na makaroniki i uznaje go za jedyny oryginalny.

[madohora]

[madohora]

Po prostu w odpowiednich urzędach w Katowicach czy w Warszawie powiedziano im, że takiego czegoś jak oblaty nie ma i nie było. Więc musieli sami przeprowadzić proces badawczy i udowodnić urzędnikom oczywistą prawdę, że oblaty to stary, tradycyjny śląski wypiek - taki rodzaj wafelka. I oblatom się udało. Firma się rozwija, a oblatowe wafelki są już nawet w supermarketach. Konsumenci są zadowoleni i uratowano przed zapomnieniem ten fragment śląskiej kultury.

[madohora]

Odpusty
Nauka o odpustach i jej praktyczne zastosowanie w Kościele ściśle łączą się ze skutkami sakramentu pokuty. „Korzystanie z odpustów ułatwia nam zrozumienie, że własnymi siłami nie zdołamy naprawić popełnionego zła, oraz że grzechy każdego przynoszą szkodę całej wspólnocie; ponadto praktyka odpustów — zawierając oprócz nauki i nieskończonych zasługach Chrystusa również nauki o świętych obcowaniu — mówi nam, jak głęboką jednością w Chrystusie jesteśmy zjednoczeni między sobą, i jak bardzo nadprzyrodzone życie jednostki może dopomóc innym” (por. KKK, 1471-1473, 1478; por. KPK, 1135-1136 oraz Benedykt XVI, Adhortacja apostolska „Sacramentum caritatis”).

[madohora]

Warunki, jakie należy spełnić, aby otrzymać odpusty:
Aby móc dostąpić odpustu należy: być ochrzczonym, nie być ekskomunikowanym, znajdować się w stanie łaski uświecającej, mieć wzbudzoną chociażby ogólną intencję zyskania jakiegokolwiek odpustu i wypełnić nakazane czynności.
Odpust zupełny można uzyskać jedynie raz dziennie. Tym różni się od cząstkowych, które można uzyskać tyle razy, ile razy wykonywane zostaną wskazane uczynki.

[madohora]

Niektóre praktyki, dzięki którym można uzyskać odpust cząstkowy:
Pobożne używanie przedmiotów kultu (krzyża, różańca, szkaplerza lub medalików) pobłogosławionych przez księdza przynosi odpust cząstkowy; jeśli są pobłogosławione przez Ojca Świętego, używając ich można uzyskać odpust zupełny w uroczystość Apostołów Piotra i Pawła (29 czerwca), jeśli dodatkowo odmówi się „Wierzę w Boga”;
Odmówienie modlitw ustnych jak na przykład:
„Adoro Te Devote” (Zbliżam się w pokorze);
Anioł Pański lub Królowo Nieba;
Modlitwa św. Bernarda;
Symbol Apostolski;
Akty strzeliste lub zatwierdzone litanie;
Komunia duchowa;
Modlitwa myślna.

[madohora]

Lubliniec Kościół Świętej Anny

[madohora]

Kościół Świętej Anny w Lublincu

[madohora]

Kościół Świętej Anny wnętrze

[madohora]

Lubliniec Odpust

[madohora]

Odpust w Lublińcu - miałam ochotę na balona

[madohora]

Doktryna o odpustach jest koncepcją ściśle związaną z pojęciami grzechu , pokuty , żalu , nawrócenia , łaski i przebaczenia w teologii katolickiej. Odpust (odpust) oznacza akt łaski uregulowany w teologii rzymskokatolickiej , oparty na skarbcu łask , przez który zgodnie z nauką Kościoła zostają odpuszczone kary doczesne za grzechy (ale same grzechy nie są odpuszczone). Poprzez praktykę listów odpustowych wierzący powinni móc otrzymać darowanie kar doczesnych za grzechy w czyśćcu odpowiadające sumie pieniężnej za nich samych lub za zmarłych już bliskich.

[madohora]

Po tym jak Sobór Trydencki już stanowczo potępił zyski ze sprzedaży odpustów [2] , papież Pius V swoim listem apostolskim Quam plenum z 1567 r. ukarał sprzedaż odpustów karą ekskomuniki i zniósł wszelkie przywileje odpustowe udzielane za pomocą pieniędzy obowiązki. 400 lat później, 1 stycznia 1967 r., zarządził papież Paweł VI. wraz z jego okólnikiem Indulgentiarum doctrina system odpustów został przeprojektowany. Podkreślił znaczenie wykonywania dzieł pobożności, pokuty i miłości, a tym samym wzrostu wiary, a nie tylko odprawiania kary za grzech. Ponadto drastycznie ograniczył liczbę udzielanych odpustów i unieważnił dzienne liczenie kar za odpuszczone grzechy, które od dawna kojarzono z doktryną o odpustach

[madohora]

W systemie teologicznym sakramentów odpust, choć sam w sobie nie jest sakramentem, przypisywany jest jako pokutna praktyka zadośćuczynienia (satisfatio operis) , która obok skruchy serca (contritio cordis) i wyraźnego wyznania grzechów (confessio oris) stanowi formę trzecia część sakramentu pokuty .

[madohora]

Nawet jeśli grzech może zostać odpuszczony przed Bogiem poprzez sakramentalną spowiedź lub całkowitą pokutę z myślą o wiecznym sądzie na Sądzie Ostatecznym ( w niebie lub w piekle ), jego skutki są nadal odczuwalne tu i teraz: grzech zostaje odpuszczony, jego skutki są ale nie ze świata. Penitent jest zatem wezwany do ciągłego zmniejszania tego ciężaru na swoim życiu, odpokutowania za swoją winę i zadośćuczynienia (co według powszechnej opinii można też czynić alternatywnie poprzez dobre uczynki, takie jak modlitwa (np. odmawianie różańca ). , jałmużna , pielgrzymki itp.). W zakresie, w jakim nie dopełni tego obowiązku, tymczasowe („tymczasowe”) oczyszczenie po śmierci jest, zgodnie z tradycyjnym poglądem, nieuniknione. W rozumieniu katolickim to nieziemskie oczyszczenie można skrócić lub ułatwić poprzez uzyskanie odpustów. Sposób liczenia czasu obowiązywania dekretu w dniach, miesiącach i latach został ustalony w konstytucji apostolskiej Indulgentiarum doctrina papieża Pawła VI. opuszczony 1 stycznia 1967 r. Wierzący posiadający odpowiednią dyspozycję mogą raz dziennie uzyskać odpust zupełny.

[madohora]

Wszystko to podkreśla ideę, że droga do zbawienia nigdy nie może być jedynie osobistym, indywidualnym osiągnięciem, ale raczej rozgrywa się w łonie wspólnoty ludu Bożego , wspólnoty świętych, w której jeden staje w obronie drugiego. Nie ma wątpliwości , że uzyskanie odpustów jest możliwe jedynie dzięki jednorazowej odkupieńczej ofierze Chrystusa i zaufaniu Mu. Z chrześcijańskiego punktu widzenia bez ofiary Chrystusa każdy grzech byłby nieodwracalny i nieuleczalny, a grzesznik pozostawałby oddzielony od Boga i ludzi w czasie i na wieki.

[madohora]

Ze strony reformacyjnej czy protestanckiej głównym punktem krytyki rzymskokatolickiej nauki o odpustach jest w mniejszym stopniu czasowa komercjalizacja udzielania odpustów, co według panującej pozawyznaniowej opinii można jednoznacznie ocenić jako kwestię czasową. niepożądany rozwój. Argumentuje się raczej – w szczególności w oparciu o 58. tezę Lutra – że administracja kościelna, której uosobieniem jest Papież, zakłada, że ​​może „zarządzać” i „rozporządzać” „skarbem łask” według własnego uznania i według człowieka -ustalone zasady. W rozumieniu Reformacji jedynie Boży akt pojednania, dokonany w odkupieńczej ofiarnej śmierci Jezusa na krzyżu, zapewnia przebaczenie winnemu.

[madohora]

[madohora]

Triduum Paschalne to najważniejszy okres w kalendarzu liturgicznym. Jego istotą jest celebracja Misterium Paschalnego: męki, śmierci oraz zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Rozpoczyna się ono w czwartek wieczorem, od mszy Wieczerzy Pańskiej, a kończy w czasie nieszporów w Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego.

[madohora]

XIX WIEK

Triduum Paschalne. Jak wyglądało dawniej? Od kiedy Kościół obchodzi Triduum?
Jean Jouvenet, "Ostatnia wieczerza"
Jean Jouvenet, "Ostatnia wieczerza" Źródło: Wikimedia Commons
Triduum Paschalne, czyli Wielki Czwartek, Wielki Piątek i Wielka Sobota poprzedzają Święta Zmartwychwstania Pańskiego. Te dni, wraz z Wielkanocą, to najważniejszy okres w roku liturgicznym Kościoła Katolickiego. Skąd wzięła się nazwa Triduum Paschalne? Jakie zwyczaje towarzyszyły Polakom w czasie jego obchodów?

Triduum Paschalne to część Wielkiego Tygodnia, który rozpoczyna się w Niedzielę Palmową. Przez wieki był to w Polsce czas wzmożonych przygotowań do Świąt Wielkiej Nocy. W wielu domach dbano o to, aby wszelkie większe porządki wykonać do Niedzieli Palmowej. Ostatni tydzień przed Świętami Zmartwychwstania Pańskiego był już bowiem czasem szczególnym.

W Wielki Tydzień poszczono bardziej, niż w czasie wcześniejszych tygodni Wielkiego Postu. W wielu kościołach organizowano wówczas rekolekcje. W domach wykonywano ostatnie prace i porządki, a gospodynie zaczynały przygotowywać pierwsze potrawy, które trafić miały na wielkanocny stół. Ludzie odwiedzali wówczas chorych i ubogich, a także… przepowiadali pogodę. Utarło się twierdzić, że jaka będzie Wielka Środa, taka cała wiosna, jaki Wielki Czwartek, takie lato, jaki Piątek, taka jesień i jaka Sobota – taka zima.


Triduum Paschalne
Triduum Paschalne to najważniejszy okres w kalendarzu liturgicznym. Jego istotą jest celebracja Misterium Paschalnego: męki, śmierci oraz zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Rozpoczyna się ono w czwartek wieczorem, od mszy Wieczerzy Pańskiej, a kończy w czasie nieszporów w Niedzielę Zmartwychwstania Pańskiego.

O „najświętszym Triduum ukrzyżowanego, pogrzebanego i wskrzeszonego Chrystusa” pisał już święty Augustyn w V wieku, a więc tradycja obchodów dni poprzedzających Wielkanoc jest bardzo długa.

Pismo Święte. Zdjęcie ilustracyjne
Pismo Święte. Zdjęcie ilustracyjne / Źródło: Pixabay
Słowo „Triduum” pochodzi z języka łacińskiego i oznacza „trzy dni”. Choć w praktyce obchody trwają cztery dni (od czwartkowego wieczora do niedzielnego wieczora), to trzeba pamiętać, że obchody niedzieli i świąt w kościele rozpoczynają się w wieczorem dnia poprzedniego, a więc Triduum Paschalne rozpoczyna się wieczorem w Wielki Czwartek, czyli w wigilię Wielkiego Piątku. Następnie obchody Wielkiej Soboty rozpoczynają się wieczorem w Wielki Piątek, zaś Niedziela wieczorem w Wielką Sobotę. Triduum Paschalne to jeden wspólny obchód liturgiczny – żadna z liturgii nie kończy się bowiem błogosławieństwem czy rozesłaniem.

[madohora]

Dawniej w Wielką Środę nie jadano mięsa. Był to dzień uważany za czas, kiedy Judasz wydał Chrystusa. W niektórych miejscach urządzano wówczas „topienie Judasza”. Kukłę Judasza wykonywano ze słomy, a w jej ręku umieszczano tłuczone szkło, które brzęczało na wzór srebrników, które Judasz otrzymał za wydanie Jezusa. Kukłę zanoszono przed kościół, gdzie chłostano ją i bito. Później przez całą wieś wieziono ją na taczce, a na końcu palono lub topiono

[madohora]

W Wielki Czwartek wieczorem, w trakcie mszy Wieczerzy Pańskiej (w czasie której celebruje się ustanowienie przez Jezusa sakramentów eucharystii i kapłaństwa) milkną dzwony. Od tej pory, aż do wieczornej liturgii w Wielką Sobotę używa się tylko kołatek. Niegdyś po mszy wielkoczwartkowej mali chłopcy biegali po wsi z klekotkami i hałasując „wypędzali Judasza”.

[madohora]

W domach tego dnia jedzono bardziej uroczystą wieczerzę, którą nazywano tajnią. Dla niektórych był to ostatni posiłek aż do śniadania w Wielką Niedzielę.

[madohora]

W Wielki Piątek stroi się Grób Pański. Tradycja ta przywędrowała do Polski z Czech lub Niemiec, lecz w naszym kraju nabrała dopiero oprawy, jaką znamy współcześnie. I dawniej, i dziś wykonanie i strojenie Grobu kwiatami było wydarzeniem ważnym dla całej parafii czy zgromadzenia zakonnego. Przygotowywano się do tego niekiedy dużo wcześniej. Polskie Groby Pańskie zachwycały cudzoziemców bogactwem i przepychem, o czym pisał żyjący w XIX wieku historyk Zygmunt Gloger. Jego zdaniem zwyczaj strojenia grobów istniał w Polsce już w średniowieczu.

[madohora]

Istniał zwyczaj, do dziś przez niektórych praktykowany, aby w Wielki Piątek wieczorem lub Wielką Sobotę w ciągu dnia odwiedzić Groby znajdujące się w okolicznych kościołach. Niegdyś, zwłaszcza w miastach, była to okazja, aby spotkać się ze znajomymi, wspólnie nawiedzać kolejne świątynie i wesoło, jak to pisano, „rozmawiać o niepobożnych przedmiotach”. Takie towarzyskie nawiedzanie grobów, bez należytej zadumy, w XVIII i XIX wieku było bardzo często krytykowane.

[madohora]

Wielki Piątek to czas postu ścisłego. Należy zrezygnować z potraw mięsnych. Można spożyć tylko jeden posiłek do syta.

[madohora]

Wielki Piątek uważany był także za swego rodzaju „magiczny” dzień. Tego dnia obmywano się, a nawet kąpano się w rzece (która bywała niekiedy bardzo zimna). Ludzie wierzyli jednak, że woda ma wówczas wyjątkowe właściwości i pozwoli zachować rodzinę od chorób i boleści. W Wielki Piątek sadzono niekiedy drzewka owocowe, gdyż miało to zapewnić w przyszłości obfite plony. Tego dnia nie było jednak można szyć, tkać i prząść, „aby Panu Jezusowi nie narzucać paździerzy do ran”.

[madohora]

Wielka Sobota to wigilia Niedzieli Zmartwychwstania Pańskiego. W czasie mszy świętej kapłan święci ogień i wodę. Wierni mogą zabrać wówczas do domów poświęconą wodę oraz nadpaloną gałązkę. Wierzono niegdyś, że gałązka pochodząca z poświęconego przez księdza ognia, uchroni później dom od nieszczęść i pożarów.

[madohora]

Wielka Sobota była już traktowana jako wielkie święto. Ostatnie prace, jeśli jakieś zostały, należało wykonać najpóźniej do południa. Najważniejszym obrzędem tego dnia było święcenie pokarmów.