Noc Świętojańska

[madohora]

Tak samo dzieje się w każdym innym kwiecie. W każdym nasiona*powstają w słupkach przez zapyle nie się ich pyłkiem znajdującym się w pręcikach. Listki kielicha mają na celu tylko zabezpieczenie pączka kwiatu od zimna, wilgoci i innych nieprzyja znych zewnętrznych wpływów, płatki korony o świe tnych barwach zwabianie owadów, które właśnie przy latując dla zbierania miodu, jednocześnie przenoszą py łek z jednego kwiatu na drugi. Są to części dodatko we i wiele jest roślin, których kwiaty są bez korony np. większość naszych drzew krajowych, konopie, po krzywy i wiele innych. Ale za to słupki i pręciki mu szą istnieć koniecznie, bo w nich lub z ich pomocą tworzą się nasiona. Właściwie więc kwiatem nazywa-my przyrząd, w którym przez połączenie się dwóch ko mórek, t. j., pyłku z pręcika i zalążka ze słupka two rzy się kiełek przyszłej rośliny ukryty w nasieniu. lak, wiedząc już co się rzeczywiście nazywa kwia tem, możemy przejść teraz do zapoznania się z papro ciami. W podzwrotnikowych okolicach, w dziewiczych lasach występują one jako drzewa dochodzące 30 me trów wysokości o pniu prostym, wysmukłym, wszędzie jednakowo grubym, nierozgałęzionym, uwieńczonym u wierzchołka koroną kilku tylko, ale za to ogromnych z tysiąca delikatnych cząstek złożonych, lekko na dół przegiętych liści. Każdy liść przyrośnięty jest do pnia bardzo szeroką nasadą, mającą kształt skośnej tafelki, dla tego też po ich odpadnięciu pozostaje na łodydze siad tegoż kształtu, w skutek czego pnie drzewiastych paproci są jakby podzielone na liczne skośne pola, okrywające je od góry do dołu. To znów innym ra zem, choć rzadko, łodyga ich jest cienka, słaba i wije się nakształt naszego powoju około naturalnych leśnych podpór, albo wreszcie jakby w szparagu pełza zupełnie pod ziemią ukryta, wypuszczając po nad jej powierz chnię nieliczne, najczęściej w wianek skupione liście

[madohora]

Dopiero Jan Lindsay, anglik rodem, lekarz na Jamajce, widząc że pod krzakami paproci powstają no we ich roślinki, wpadł pierwszy na pomysł, że może one z tego proszku wyrastają, i żeby się o tern przekcnać, wysiewał go na ziemię. Skutek uwieńczył najzu pełniej jego oczekiwania i w dniu 3 Stycznia 1792 roku czytał na posiedzeniu tow. król. w Londynie jego pre zes baronet Józef Banks rozprawę Lindsay’a o tym przedmiocie. Odtąd zamiast sprowadzać z wielkim tru dem i kosztem egzotyczne paprocie, przysyłano do ogrodów botanicznych tylko ich zarodniki i wysiewa jąc je otrzymywano młode roślinki. W ten sam sposób rozmnażamy je dziś jeszcze. Rzeczywiście, jeżeli takie zarodniki pomieszczamy na wilgotnej ziemi lub kawał ku torfu i śledzimy cały szereg zmian jakim ulegają, zobaczymy co następuje:

[madohora]

Wykazały one, że Słowianie są jedną z odrośli Aryów i źe wyłaniając się z tego praszczepu, wynie śli już pewien zapas wyrazów, wyobrażeń i podań. Ba dania te pozwalają wniknąć w charakter, obyczaje, sto pień oświaty, sposób życia, urządzenia społeczne i po gląd na przyrodę pogańskiej słowiańszczyzny. A hi storya przy ich pomocy skreślona jest pewniejszą od rycerskich czynów, świecących w pierwszych chwilach istnienia politycznego państw słowiańskich. Korzysta jąc też z nich, weźmiemy do naszego celu jeden tylko ustęp, tyczący się poglądu Słowian na przyrodę. We— 148 — r dług tegoż m.eli Słowianie pojęcie jednego Najwyższe go Boga, który rządził światem i siłami przyrody a bez pośrednio używał piorunu. Czczono też między innymi dwóch jego synów: Słońce i Ogień, pierwsze pod na zwą Daźdibog, co znaczy dający bogactwo, bo wyobra żano sobie i słusznie, że dopiero pod wpływem ciepła i światła słonecznego, rozwój i płodność całej przyro dy może się rozwijać. W ogóle więc przeciwstawiano z jednej strony ogień, słonce i światło, ciemnościom; tak jak z drugiej dzień nocy, a lato zimie. R_ok i jego pory to w pojęciu Słowian, tylko walka dobrych, świe cących i błyszczących bóstw ze złemi, ciemnemi biesa mi. Raz jeden, innym razem drugi bierze górę, dlate go też tylko lato i zima, jak dwie główne pory roku istnieją, jesień zas i jar czyli wiosna są wstępem jedna do zimy, druga do lata. Raz bowiem tylko stoi słoń ce u zenitu swej potęgi w Czerwcu, raz pogrążone w nadirze upadku, kiedy ciemności górują w Grudniu, a dwa razy borykają się te siły ze sobą i następuje przełom to na jedną to na drugą z tych stron—w Mar cu i Wrześniu. Chwile te, apoteozy i upadku lub równowagi dobrych ze złemi pierwiastków, były obcho dzone uroczystemi świętami, a gdy cywilizacyjne świa- tło Chrzescianstwa zajaśniało nad Słowiańszczyzną, lud połączył te pogańskie święta z pobliskiemi uroczysto ściami kościelnemi i dlatego też niektóre z nich przy najmniej, aż do dni naszych przetrwać zdołały.

[madohora]

Takie jest znaczenie tego ludowego podania, taką głębsza myśl kryjąca się pod bajeczną formą, a jak owe dzikie ziele pod wpływem uprawy wdzięczniejsze przyjmuje formy, świetniejszą błyszczy krasą, przyje mniejszą woń wydaje; tak też i tę myśl ludowego za patrywania się na przyrodę, moźnaby w inną, dzisiej szym naszym wymaganiom więcej odpowiadającą, przy oblec szatę.

[madohora]

• Alibabki - Kwiat jednej nocy

[madohora]

Szli starce z białym jak gołąbki włosem, Wsparci na kijach, gwarząc drżącym głosem, I wszyscy z wioski schodzili się ludzie. Dziewki i chłopcy zaraz w taniec wiedli, Wśród śmiechu, gwaru wokoło ogniska; Starsi zaś laty, na murawie zbliska W gromadce sobie, by pogwarzyć siedli. I swoje lata młode wspominali, Co się nie wrócą już człeku na ziemi, Niejeden westchnął, podumał za niemi, A dla rozgrzania miodek popijali; I spoglądając na młodzież wesołą, Całe w niej swoje składali nadzieje; Więc nie jednemu łza w oku jaśnieje. Młodzi tymczasem tańcowali w koło, Nie słysząc tego co gwarzyli starzy, Bo z wioski skrzypek przygrywał od ucha , A śmiech, swawola świeciła im z twarzy; Nie jeden chłopak, nie jedna dziewucha, Z wielkiej ochoty , przez płomień przesadzi, !\ A potem wielu skacze przez ognisko, Co wielką radość w zabawę wprowadzi, Starzy się nawet śmieją, siedząc blisko, Radzi, że zwyczaj co od wieków mieli Szanują wnuki, a Bóg szczęście daje, Takim co ojców szanują zwyczaje, Oni we wnukach, swych dziadów ujrzeli

[madohora]

[madohora]

NOC KUPAŁY W REGIONIE - Wyborcza - 18.06.2021

[madohora]

Sobótka (l. mn. sobótki), niem. Feuerbrauchtum, na daw. Rusi żywahń, carahn – polska nazwa dużych ognisk palonych podczas świąt:
święta ludowego „ludorum ritum” obchodzonego w noc letniego przesilenia Słońca 21–22 czerwca, np. w Noc Kupały;
z 23 na 24 czerwca w noc świętojańską czyli wigilię dnia św. Jana Chrzciciela (fr. feu de la Saint-Jean, wł. fuochi di San Giovanni daw. sabatina)
w wigilię św. Piotra i Pawła
w okresie Zielonych Świątek
oraz Wielką Sobotę[6] (Peaskefjoer, Påskbrasa, niem. Osterfeuer)

[madohora]

A dla kochanka czy kochanki
Trzeba na wodzie puścić wianki

[madohora]

[madohora]

Kwiat paproci, perunowy kwiat – w wierzeniach słowiańskich mityczny, legendarny kwiat, mający zakwitać raz w roku, w czasie przesilenia letniego, podczas najkrótszej nocy w roku (około 21-22 czerwca). Znalazcy zapewniać miał bogactwo i dostatek, przez co jego poszukiwania stały się stałym elementem obchodów słowiańskiego święta Kupały.

[madohora]

[madohora]

Marena - odpowiednik naszej Marzanny. Dzisiaj zwyczaj na powitanie wiosny. Jak ostatnio wczytałam, jeszcze w XVII i początkach XVIII wieku był kultywowany wraz z powitaniem lata, właśnie w Noc Kupały

[madohora]

Chrześcijaństwo próbowało zakazać tego starosłowiańskiego zwyczaju. W 1420 roku Synod Poznański nakazywał duchowieństwu: Nie dozwalajcie, aby w niedzielę odbywał się zabobonny zwyczaj wynoszenia jakiejś postaci, którą śmiercią nazywają i w kałuży topią. Rodzima tradycja okazała się jednak silniejsza. W konsekwencji na przełomie XVII i XVIII wieku próbowano tradycję topienia marzanny zastąpić (w środę przed Wielkanocą) zrzucaniem z wieży kościelnej kukły symbolizującej Judasza, co również zakończyło się niepowodzeniem. Obecnie w Polsce obrzęd łączony jest z nastaniem kalendarzowej wiosny 21 marca lub z przypadającym na ten właśnie okres Jarym Świętem.

[madohora]

Nie wiadomo, od kiedy na Śląsku kultywuje się tradycję topienia marzanny i chodzenia z gaikiem. Uważany przez kościół za zwyczaj pogański i tępiony przez tę instytucję, zdołał przetrwać na Śląsku nawet wówczas, gdy prawie zanikł w innych rejonach Polski

[madohora]

Badacze kładą nacisk na symbolikę marzanny nie jako zimy, a słowiańskiej bogini. Późniejsze skojarzenie marzanny ze śmiercią (w niektórych rejonach nazywana jest ona „Śmiercichą”) spłyciło znaczenie i rangę bogini, która była panią nie tylko śmierci, ale i życia, władając całą naturą. Jej utopienie w wodzie (woda ma w cyklu obrzędów związanych z porami roku niezwykle istotne znaczenie, a jej wagi w rytuale związanym z boginią wody nie sposób pominąć) jest przez badaczy rozumiane jako symboliczne zejście do podziemi, by potem odrodzić się na nowo. Niektórzy naukowcy zauważają z kolei, że utopienie marzanny ma charakter ofiarny i może być odczytywane jako złożenie ofiary zimie, by odeszła albo – jak proponują autorzy „Wyrzeczyska” – jako ofiara dla demonów wody, których przychylność była konieczna, by zapewnić rolnikom plony w nadchodzącej wiośnie.

[madohora]

Drugi rodzaj stanowią ciastka bardziej trwałe, kruche i suche, wytwarzane w specjalnych foremkach, formowane szprycą cukierniczą (ten sposób kształtowania nie nadaje się do ciasta o rzadkiej, płynnej konsystencji – biszkoptowe, ucierane) lub kręcone przez maszynkę do mięsa. Tego rodzaju wyroby są fabrycznie pakowane i sprzedawane po kilka-kilkanaście w sklepach; rzadziej na wagę w cukierniach. Przykłady: biszkopty, markizy, pierniczki, makaroniki.

[madohora]

Raz pewien Jan
Stronił od dam
Nie miał żony
Był rozwiedziony
I chciał być sam

[madohora]

Noc Kupały (zwana też nocą kupalną, kupalnocką, kupałą) – słowiańskie święto związane z letnim przesileniem Słońca, obchodzone w czasie najkrótszej nocy w roku, co przypada około 21-22 czerwca. W krajach anglosaskich pod nazwą Midsummer, w germańskich Mittsommerfest. Kościół katolicki, nie mogąc wykorzenić corocznych obchodów Sobótki z wywodzącej się z wierzeń słowiańskich obyczajowości, podjął próbę zasymilowania święta z obrzędowością chrześcijańską (stąd późniejsza wigilia św. Jana – potocznie zwana też nocą świętojańską, posiadająca wówczas wiele zapożyczeń ze święta wcześniejszego – obchodzona w nocy z 23 na 24 czerwca)

[madohora]

Wyraz kupała pochodzi najpewniej z indoeuropejskiego pierwiastka kump, oznaczającego grupę, gromadę, zbiorowość, z którego wywodzą się słowa takie jak kupa, skupić, kupić (w sensie ‘gromadzić’). Natomiast słowo sobótka, późniejsze określenie kupalnocki, prawdopodobnie stworzone zostało przez Kościół i, od początku mając wydźwięk pejoratywny, znaczyło „mały sabat”. Z nazwą tą wiąże się również legenda, mówiąca, jakoby była to uroczystość ku czci pięknej dziewczyny o imieniu Sobótka. Jej narzeczony, Sieciech, powróciwszy z wojny, miał swą wybrankę pojąć za żonę, jednak ich wioska została nagle zaatakowana przez hordy wroga. Podczas odpierania ataku Sobótka zginęła, trafiona w samo serce. Miało się to dziać w noc letniego przesilenia.

[madohora]

Współcześnie w różnych miastach Polski są organizowane obchody luźno nawiązujące do dawnych rodzimych tradycji. Do najbardziej spektakularnych należą krakowskie wianki, widowisko na wałach wiślanych pod Wawelem. Podobne obchody w Polsce (najczęściej o charakterze masowych imprez kulturalnych) – wówczas zazwyczaj pod nazwą nocy świętojańskiej – organizowane są również w wigilię św. Jana

[madohora]

Przy okazji tego spaceru młode dziewczęta i młodzi chłopcy poszukiwali na mokradłach kwiatu paproci, wróżącego pomyślny los. O świcie powracali do wciąż płonących ognisk, by przepasawszy się bylicą, trzymając się za dłonie, przeskoczyć przez płomienie. Skok ów kończył obrządek przechodzenia przez wodę i ogień, i w tym jednym dniu w roku swojego czasu stanowił podobnie rytuał zawarcia małżeństwa

[madohora]

Bis in die moderne Zeit ist die slawische Mittsommernacht als ein spektakuläres heidnisches Fest bekannt. Viele Bräuche von Iwan Kupala sind mit dem Wasser, dem Feuer, sich entfaltenden magischen Kräften von Pflanzen und der Selbstreinigung verbunden. Es ist üblich, dass junge Frauen mit Kerzen bestückte geflochtene Blumenkränze in Flüsse niederlassen und anhand ihres Driftens im Wasser die eigene Zukunft ablesen. Ein anderer Brauch ist das Springen von jungen Paaren über ein Lagerfeuer.

[madohora]

he name of the holiday was originally Kupala; a pagan fertility rite later adapted into the Orthodox Christian calendar by connecting it with St. John's Day which is celebrated on 24 June. Eastern Christianity uses traditional Julian calendar which is misaligned with actual solstice; 24 June in Julian calendar falls on 7 July in more modern Gregorian calendar