Grzybowe epigramaty

[madohora]

[madohora]

Drewno składa się z celulozy, hemicelulozy i ligniny. Są to składniki bardzo trudne do chemicznego rozkładu. Grzyby nadrzewne są głównymi, a często jedynymi organizmami, które potrafią tego dokonać. Robią to za pomocą wytwarzanych przez siebie enzymów. Proces ten zapewnia im energię i składniki niezbędne do życia, równocześnie prowadząc do rozkładu drewna – zgnilizny. Różne gatunki grzybów nadrzewnych dysponują różnym zestawem enzymów rozkładających drewno. Niektóre gatunki, np. żylica olbrzymia (Phlebiopsis gigantea), wytwarzają wiele enzymów, mniej więcej równomiernie rozkładających wszystkie składniki drewna. Powodują one białą zgniliznę drewna. Inne gatunki, np. niszczyca płotowa (Gloeophyllum sepiarium), nie rozkładają ligniny, wskutek czego powstaje tzw. brunatna zgnilizna drewna

[madohora]

Właściwości przeciwwirusowe mają m.in. lucidumol B wytwarzany przez lakownicę czerwonawą (Ganoderma pfeiffer) i coriolan wytwarzany przez wrośniaka różnobarwnego

[madohora]

Miąższem hubiaka pospolitego tamowano krwawienia i opatrywano rany. Chińczycy leczyli nim niestrawność i niektóre nowotwory złośliwe, a Indianie Ameryki Północnej – bóle artretyczne stawów[

[madohora]

Wieloletnie owocniki mogące żyć nawet do 80 lat[9] i osiągające do 1 metra wysokości i wagę do 10 kg. Największy znany owocnik ma 82 warstwy przyrostu i jest przechowywany w Uniwersytecie w Waszyngton. Szare, z czasem kruche, popękane. Przyrośnięte bokiem do pnia, brak trzonu, zwykle kopytowate, po wielu latach cylindryczne, czasami owocniki pozrastane ze sobą

[madohora]

Grzyb pasożytniczy rozwijający się w Polsce wyłącznie na modrzewiach, powodujący brunatną zgniliznę drewna. Używany był do celów rytualno-obrzędowych u Indian północnoamerykańskich. Uważany jest za jeden z najstarszych grzybów leczniczych Euroazji. Znany był już w czasach starożytnych Greków i Rzymian. Stosowano go jako panaceum na wszelkie dolegliwości (m.in. nadmierna potliwość przy gruźlicy, schorzenia oddechowe, reumatyzm, zawroty głowy, dolegliwości przewodu pokarmowego, nowotwory). W Jakucji pniarek lekarski służył do produkcji mydła

[madohora]

W Polsce od niedawna dopiero trwają badania nad grzybami naporostowymi. Wiesław Fałtynowicz w 2003 r. wymienia 154 gatunki występujące w Polsce[6], checklist K. Czyżewskiej i M. Kukwy z 2009 r. już 247 gatunków i na pewno nie jest to liczba ostateczna

[madohora]

Ze względu na miejsce występowania oprócz grzybów naziemnych wyróżnia się: grzyby podziemne, grzyby nadrzewne, grzyby naporostowe, grzyby wodne

[madohora]

Jest to sztuczna grupa niespokrewnionych z sobą gatunków grzybów. Występujące w Polsce grzyby podziemne należą do czterech typów: workowce Ascomycota, podstawczaki Basidiomycota, Mucoromycota (dawniej włączanych do sprzężniaków Zygomycota) i grzyby kłębiakowe Glomeromycota. Najczęściej występują przedstawiciele rodzajów Balsamia, Genea, Elaphomyces (jeleniak), Hydnotrya (truflica), Tuber (trufla), Choiromyces (piestrak) i Rhizopogon (piestrówka

[madohora]

Prawdopodobnie główną przyczyną tworzenia owocników podziemnych był niedobór wody. U grzybów rosnących w suchych siedliskach następowało wysychanie hymenium. W suchych siedliskach większe szanse przetrwania miały grzyby wytwarzające swoje owocniki pod ziemią, gdyż jest tam większa wilgotność, bardziej stabilne warunki, a zamknięcie hymenium wewnątrz osłony (perydium) dodatkowo sprzyja jego przetrwaniu

[madohora]

Owocniki grzybów podziemnych są schronieniem i pokarmem dla wielu gatunków owadów. Na przykład taką rolę spełnia trufla letnia dla Suillia gigantea, a Leiodes oblonga dla chrząszcza Bolbelasmus unicornis

[madohora]

Ofiarami grzybów mięsożernych są głównie nicienie Nematoda (Grzyby nicieniobójcze)[3], owady Insecta (grzyby entomopatogeniczne), pierwotniaki Protozoa (przede wszystkim korzenionóżki Rhizopoda) i wrotki Rotatoria. Grzyby te znajdują się w glebie i w wodach, zarówno słodkich, jak i słonych. Znaleziono je w wodzie nawet na głębokości 3 km

[madohora]

Najbardziej skomplikowany sposób łowów na nicienie ma Arthrobotrys oligosporus. Grzyb ten ze swoich strzępek tworzy skomplikowaną sieć o niewielkich i bardzo rozciągliwych oczkach. Gdy nicień, wpełźnie w pierścień, komórki go tworzące w błyskawicznym tempie zaczynają pochłaniać wodę ze środowiska, wskutek czego 3-krotnie zwiększają swoją objętość. Uduszony nicień ginie, a grzyb spokojnie przerasta go i trawi zdobycz

[madohora]

Grzyby drapieżne? Choć w pierwszej chwili brzmieć to może trochę dziwnie, jest to całkowitą prawdą. Grzybowe drapieżniki dosłownie otaczają nas. Nie należy się jednak przejmować tym faktem – organizmy te żyją głównie w glebie (choć spotykane są także w wodach słonych i słodkich) odżywiając się drobnymi nicieniami. Znanych jest ponad 160 gatunków grzybów, które żyją na nicieniach częściowo lub całkowicie. Zaznaczyć należy, że nie są to jedyne drapieżniki spośród grzybów spotykanych w glebie – inne polują na ameby (np. Amoebophilus simplex) lub na mikroskopijne zwierzęta, takie jak np. niesporczaki (Tradigrada). W artykule tym opisane zostaną głównie grzyby z rodzaju Arthrobotrys i podobne z uwagi na charakterystyczny i bardzo fascynujący sposób w jaki łapią nicienie.

[madohora]

Po przyklejeniu się nicienia enzymatyczne wydzieliny strzępek grzybni powodują perforacje jego kutikuli, przez które wnikają strzępki asymilacyjne. O ile w przypadku prostych typów pułapek ich działanie jest jasne, o tyle jeśli chodzi o pierścienie sprawa zaczyna robić się niezwykle interesująca.

[madohora]

Nicienie glebowe są bardzo powszechnie występującymi organizmami. Szacuje się, że w 1 mkw. gleby znajduje się ich milion. Większość z nich jest niebezpiecznymi pasożytami roślin, choć też pozytywnie wpływają na natlenienie i spulchnianie gleby. Wobec tak „zaawansowanych” rozwiązań, jakie oferują drapieżne grzyby nematofagiczne oraz biorąc pod uwagę ich rozprzestrzenienie w różnych środowiskach oczywistym jest, że próbuje się je zastosować do ochrony roślin. Np. grzyb Nematophthora gynophila może być użyty do zwalczania pasożytniczych nicieni zbóż takich jak np. Heterodera avenae, czyli mątwik zbożowy, który pasożytuje na korzeniach owsa uszkadzając je i redukując przez to pobieranie wody przez roślinę. Pasożytnicze nicienie zwierząt, bytujące wewnątrz ich przewodu pokarmowego, mogą być również zwalczane przez wykorzystanie grzyba np. Duddingtonia flagrans. Jego chlamydospory mogą być włączane do paszy zwierząt i przechodzić w nienaruszonej postaci przez ich układ pokarmowy po czym kiełkować w ekskrementach zabijając znajdujące się tam nicienie. Badania wykazały, że 3 miesięczna terapia może zredukować nawet do 90% robaków szczególnie u młodego bydła, owiec i kóz

[madohora]

Okres rozkładu drewna martwych drzew zależy od wielu czynników, wśród których decydujące znaczenie mają wilgotność, temperatura i obecność odpowiednich gatunków grzybów saprotroficznych. Najszybciej rozkład odbywa się na wilgotnych obszarach klimatu tropikalnego. W Polsce może on wynosić nawet powyżej 50 lat, a w krajach z chłodnym klimatem nawet do kilkuset lat

[madohora]

Grzyby koprofilne rozkładające odchody zwierząt. Należą do nich np. przedstawiciele rodziny kruchaweczkowatych

[madohora]

Drugą i trzecią grupę saprotrofów często nazywa się pasożytami słabości

[madohora]

Najczęściej występujące gatunki pleśni należą do rodzajów: Cladosporium, Penicillium, Alternaria i Aspergillus, a w dalszej kolejności Fusarium, Acremonium, Trichoderma, Botrytis, Mucor, Scopulariopsis i Trichothecium W pomieszczeniach silnie zawilgoconych dominuje gatunek Stachybotrys chartarum powodujący powstawanie czarnych plam i wykwitów. Gatunki te należą do trzech typów grzybów: Mucoromycota, workowce (Ascomycota) i sprzężniaki (Zygomycota)

[madohora]

Pleśnie powodują pleśnienie owoców i nasion i innych produktów spożywczych i w gospodarce człowieka powodują duże straty ekonomiczne

[madohora]

Mieszkańcy zagrzybionych budynków cierpią na alergię i wiele innych chorób zwanych zespołem chorego budynku. Alergię wywołują głównie gatunki Penicillium chrysogenum, Penicillium expansum, Alternaria alternata, Cladosporium cladosporioides, Aspergillus flavus i Aspergillus niger. Rozwijające się na materiałach budowlanych grzyby strzępkowe tworzą groźne dla człowieka mykotoksyny, przy czym materiały budowlane są dla nich środowiskiem korzystniejszym do wytwarzania białek alergennych, niż używane w laboratoriach podłoża hodowlane. Na materiałach budowlanych wykryto 39 rodzajów białek alergennych wytwarzanych przez grzyby strzępkowe

[madohora]

Grzyby wodne – grzyby, które występują przeważnie lub wyłącznie w środowisku wodnym. Ich badaniem zajmuje się hydromykologia

[madohora]

Do grzybów wodnych należy także nieliczna grupa porostów wodnych (Lichenes)

[madohora]

Grzyby niejadalne (pot. psie grzyby, psiaki)[1][2] – grzyby, których owocniki dla człowieka nie są trujące, jednak nie nadają się do spożycia ze względu na nieprzyjemny smak, zapach, twardy miąższ, wielkość owocnika, ciężkostrawność, miejsce występowania, lub inne czynniki powodujące nieprzydatność spożywczą danego gatunku grzyba