Gierałtowice

[madohora]

Nazwa pochodzi prawdopodobnie od imienia zasadźcy (organizatora wsi stojącego na czele osadników) Gerharda, prawdopodobnie niemieckiego pochodzenia (spolszczenie niemieckiego Gerhard to Gieralt). Nazwę miejscowości w staropolskiej formie Geralthowicze wymienia w latach (1470-1480) Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis. W alfabetycznym spisie miejscowości na terenie Śląska wydanym w 1830 roku we Wrocławiu przez Johanna Knie wieś występuje pod polską nazwą Gieraltowic oraz nazwą niemiecką Gieraltowitz. Wykaz notuje także leżący w pobliżu wsi folwark o nazwie Długi woda (niem. Langwasser).

[madohora]

Wieś Gierałtowice powstała przypuszczalnie w latach 1280-1290 w rejonie rozległego lasu Boyków. Pierwsza wzmianka historyczna pochodzi z 22 czerwca 1290 roku, a druga z 24 czerwca 1294 roku. Obydwie wymieniają sołtysa Vitosława z Gierałtowic, prawdopodobnie pierwszego sołtysa. W początkach XIV wieku Gierałtowice stają się własnością rycerską. Pierwsi znani właściciele to Jan, Piotr i Marek, „trzej bracia z Gierałtowic”, legitymujący się herbem Tępa Podkowa

[madohora]

W 1470 roku Jan Długosz w księdze Liber beneficiorum dioecesis Cracoviensis wymienia jako właściciela Gierałtowic Mikołaja Szaszowskiego. Następnym właścicielem został Maciej Dobszyc, a po roku 1532 nabył je Jan Gierałtowski. Ród Gierałtowskich władał wsią do roku 1665 kiedy hrabina Joanna Prażmowa sprzedała je Janowi Skalowi, a ten w roku 1679 baronowi Jerzemu Welczkowi (Wilczkowi), który był również właścicielem między innymi Zabrza, Chudowa, Paniówek, Łabęd i Starych Gliwic. Po jego śmierci dobrami zarządzała jego siostra Anna Zuzanna, która odsprzedała majątek Jerzemu Franciszkowi von Holly. W roku 1697 jako właściciel wymieniany jest Kasper von Szyk (Schick) z Leszczyn, a następnie jego córka Barbara Katarzyna z mężem Henrykiem Wypleram. Byli oni również posiadaczami Bekszy, obecnego przysiółka Gierałtowic. W roku 1700 żona Kaspra von Szyk Cecylia podarowała kościołowi dużą parcelę na której stoi obecny kościół parafialny

[madohora]

PAŁACYK MADEJSKICH W GIERAŁTOWICACH

[madohora]

Na początku XX wieku w Gierałtowicach działały liczne polskie organizacje m.in. od marca 1919 roku działała tu komórka Polskiej Organizacji Wojskowej Górnego Śląska, od maja 1919 45 osobowe gniazdo śląskiej dzielnicy Polskiego Towarzystwa Gimnastycznego „Sokół” założone przez Józefa Wittka i Pawła Głogowskiego, od września 1920 Związek Towarzystw Polek, oraz 68-osobowy Chór „Skowronek”. Miejscowość objęły walki w czasie powstań śląskich. 24 sierpnia 1920 roku w III powstaniu zajęli ją powstańcy. Po I wojnie światowej, powstaniach śląskich i plebiscycie wsie Przyszowice i Gierałtowice włączone zostały wraz z dobrami von Raczków do Polski. Po parcelacji majątku dworskiego cały obszar Gierałtowic stał się własnością mieszkańców.

[madohora]

W sąsiedztwie budynku gminy mieści się skwerek z tablicą pamiątkową, to w tym miejscu, Wojciech Korfanty miał przemawiać do mieszkańców, dziś rośnie w tym miejscu ,,Dąb Pamięci”.

[madohora]

[madohora]

KRZYŻ NA CMENTARZU W GIERAŁTOWICACH Z 1905 ROKU

[madohora]

Władysław Robota (ur. 27 czerwca 1872 w Gostomi, zm. 8 września 1939 pod Pilchowicami), ksiądz katolicki, działacz narodowy i społeczny. Urodził się w Gostomi w powiecie prudnickim, gimnazjum ukończył w Prudniku, a studia teologiczne na Uniwersytecie Wrocławskim. Był słuchaczem prof. Nehringa, wykładowcy literatury polskiej i współzałożycielem Towarzystwa Akademików Górnoślązaków oraz Kółka Polskiego. Święcenia kapłańskie przyjął 11 czerwca 1898, w latach 1898-1902 był wikarym w Łabędach a od roku 1902 proboszczem w Gierałtowicach. Był duszpasterzem o wyrazistych przekonaniach narodowych: urzędową korespondencję z sąsiednimi parafiami prowadził po polsku, wybudował pierwszy na Górnym Śląsku dom związkowy dla polskich stowarzyszeń, krzewił polskie czytelnictwo, założył pierwszą w parafii Kasę Zapomogowo-Pożyczkową. W czasie powstań śląskich i plebiscytu naraził się bojówkom niemieckim. Został odznaczony: Krzyżem Polonia Restitua, Krzyżem Virtuti Militari, Gwiazdą Śląska i Krzyżem Walecznych. Po utworzeniu w 1922 Administracji Apostolskiej dla Śląska Polskiego został zamianowany konsultorem, a następnie radcą duchownym, wicedziekanem dekanatu dębieńskiego i sędzią prosynodalnym. Był budowniczym kościoła parafialnego w Gierałtowicach.
Po wybuchu II wojny światowej, 8 września 1939, został przez grupę esamanów wywieziony wraz z czternastoma innymi Polakami do lasów pod Pilchowicami, gdzie wszyscy zostali zamordowani. W czerwcu 1945 zidentyfikowano jego zwłoki na cmentarzu w Pilchowicach i 29 września 1946 złożono je na cmentarzu parafialnym w Gierałtowicac

[madohora]

[madohora]

[madohora]

FRANCISZEK SZOLC KOŚCIELNY 1847 - 1933

[madohora]

W Gierałtowicach istotnie znajdował się drewniany kościół pw. Św. Katarzyny i Matki Boskiej Różańcowej. Kościół ten został przeniesiony do Rybnika - Wielopola.

[madohora]

W 1976 roku gierałtowicki kościół został przeniesiony do Rybnika - Wielopola. Tam ustawiono go na znacznie wyrastającym z terenu podpiwniczeniu. Wokół kościoła obiegają wspornikowe przydaszki. Do kościoła prowadzą dwa wejścia - od strony wieży z drzwiami zdobionymi gotyckimi okuciami i boczne wejście od strony nawy, poprzedzone małą kruchtą. Prezbiterium i nawa pokryte są oddzielnymi dachami siodłowymi podbitymi gontem. Nad wyższym dachem wyrasta smukła, ośmioboczna wieżyczka na sygnaturkę.

[madohora]

PUBLIKACJE URZĘDU GMINY W GIERAŁTOWICACH

[madohora]

Wnętrze pozbawione jest dawnego wyposażenia, do którego należały ołtarze, ambona i unikatowe renesansowe ławki z "wyciągami". Pozostała jedynie dawna ławka "kolatorska" z 1691 roku oraz zabytkowy obraz Świętej Katarzyny z 1828 roku malowany przez Franciszka Foremla z Moraw. Obraz pochodzi z ołtarza głównego. Zachowała się też polichromia patronowa. Na ścianach niefortunnie obitych współczesna boazerią umieszczono obrazy męki pańskiej z napisami polskimi. Obrazy pochodzą z 1841 roku.

[madohora]

Kościół Gierałtowicki przeniesiony do Wielopola jest obecnie najstarszym na ziemi rybnicko - wodzisławskiej zabytkiem budownictwa drewnianego i najstarszej zachowanej polichromii patronowej w województwie śląskim.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[img]https://fotoforum.gazeta.pl/photo/3/wd/qa/jcow/39EF52w4fx3uHe1FrX.jpg[img]

PRZYDROŻNY KRZYŻ

[madohora]

POMNIK POWSTAŃCÓW ŚLĄSKICH

[madohora]

25 LATEK CHCIAŁ ZABIĆ OJCZYMA. POWSTRZYMAŁ GO BYŁY ANTYTERRORYSTA - Wyborcza - 15.08.2018

[madohora]

Tak samo Gierałtowice
Tam tylko same główne ulice

[madohora]

[madohora]

Jak tam przyjechałam
To o różnych rzeczach się dowiedziałam

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Strzelanie z biczów na wiwat.
W Oi-erałtowicach jak i w Twardawic w pow. ko-
zielskim, a może i w inny-ch mi-ejscowościach by.łu da-
wnelll1i czasy w zwyczaju, że p,rzed w1iecze,rzą wilijną
okalo godziny S-tej zeszli się wszyscy synowi.? gospo-
da,ł"'scy, służebni z calej wioski i niektórzy gospodarze
około dworu. Tu każdy z sobą przy,niósł ..powęślik" tj.
powróz. k?órem przywiązywano pOlWąS da dJr,aibin w tyle
woza. Ten powęśIik przy.mOiCow,ano do y,; metra. dłu-
giego kija, a przez zawią,zywank nieco go skrócono.
aby nie był za długi, koni.:;:c zaś trochę wzstrzępauo. by
tern lepiej i silniej głos wydawat
Ody się w:s:z:yscy W ten sposób zaopatrzeni zeszH,
wyruszyli raze:mp,r:oed zamek, gdzie się rDzstawili w
p.:;:.w:nych odstępach. ażeby przy strzelaniu biczem jede11
drugiego. nie zajął.
W pawy'ż1szy sposób sporządzOlnemi karrbaczami,
czY1li bIczami rozmachnąwszy w górz,e nad SiWą gtową,
wystrzelili wszyscy razem, jakby na komendę, co się
powtarzało bl:isko Y. godziny. A gdy tak k?lkudziesiąt
młodych i 'l"Qlsłych PM'OIbków wystrzeliło z, karbaczy na-
raz, tO' gtOiS był tak silny, Źoe się zdawala, ja;k ?dyby
kto z mO'ździ.:;:,rz.a wyst.rzie?ił.
Dziedzic tedy, albo kto taiill byJ na zamku,
z wszy'st-
lillem państwem tam będą.cem i z całą swą I'odziną wy-
chodzi,ł na balkon, prr,zysluchując i przyglądając się cza-
sem i całe pÓł gadzlimy strzelaniu.
Następnie o!winął dziedzic parę talarów w papli'er i
rzucit strzela!jący.m, by. się podzddili. Wy'strzeliwszy
jeszcze raz, uld:ald. Się ws,zyscy. przed probostwo, gdzie
znowu kHkadziesiąt r,azy wystrzelono, za co im ks. prro-
bosz.cz tawże dal co. na pdiWO. Potem wyst;rzelona
jeszcze killkadzie1siąt razy na ton.ch lub czterech koil-
cach wioski ,j wszyscy razesz,1i się do swych domów.
bo też już bYlI wi.e<lki czas rozpOoczynać w1ieczerzę wilijną

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pewien pan z Gierałtowic
Nigdy nie mówił nic
Lecz raz powiedział dwa słowa
Publiczność nie była na to gotowa
Więc znowu zamilkł