Krzeszowice, Czerna

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Pierwszym lekarzem, który kierował szpitalem był dr Jan Oszacki, z którym współpracował chirurg, dr Jan Rawicz Jaszczurowski. Szpital zakończył działalność w 1922. Budynek przeznaczono na mieszkania a źródło zostało znacznie zniszczone. Obecnie w budynku (przy ul. Szpitalnej) znajdują się mieszkania.

[madohora]

Dawny hipodrom w Krzeszowicach – hipodrom w Krzeszowicach należał do Potockich. Powstał pod koniec XIX w. Był to tor wyścigowy dla kłusaków. Na części hipodromu w 1957 powstała fabryka płyt izolacyjnych (w latach 80 XX w. styropianowych). Koło dawnego hipodromu znajduje się zniszczony długi prostokątny, murowany, parterowy budynek stajni amerykańskich, do pocz. lat 90. XX w. znajdował się tu internat i dom dziecka, a do końca XX w. istniały w nim m.in. warsztaty Technikum Przemysłu Drzewnego oraz sale lekcyjne Liceum Handlowego. Obecnie w części wschodniej i południowej znajdują się mieszkania komunalne.

[madohora]

Buzdyganówka – późnoklasycystyczny, piętrowy budynek z 1863 mieszczący się na środku rynku w Krzeszowicach (Rynek 34). Został zbudowany przez lekarza Mikołaja Buzdygana syna Floriana Buzdygana – chłopa, naczelnika powstania na Krzeszowice, na miejscu jego zagrody. Według tradycji w starym, obecnie nieistniejącym budynku, była kuźnia, w której Artur Grottger zdobył inspirację do stworzenia grafiki Kucie kos z cyklu Polonia. Obecnie na parterze budynku mieści się placówka banku.

[madohora]

Budynek dawnej stajni pałacowych (amerykańskich) w Krzeszowicach – budynek stajni w Krzeszowicach, przy ul. Zagrody 6. Obok znajdował się hipodrom Potockich z końca XIX w.

[madohora]

[madohora]

Murowany budynek (spichlerz folwarczny i wozownia) z najbliższym otoczeniem został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Do września 2014 roku na parterze mieściła się filia Starostwa Powiatowego w Krakowie (wydział komunikacji), a na piętrze filia Urzędu Pracy Powiatu Krakowskiego (obecnie w budynku dworca kolejowego). Obok znajduje się spichlerz folwarczny w Krzeszowicach.

[madohora]

Kaplica cmentarna w Krzeszowicach – znajdująca się w powiecie krakowskim, w Krzeszowicach na cmentarzu parafialnym.

[madohora]

[madohora]

W 1875 roku Tomasz Dudek, pokojowy w majątku Potockich, zakupił parcelę, na której wybudował według własnego projektu romantyczną kaplicę oraz mały domek. W 1908 roku przekazał ten niewielki majątek Zgromadzeniu Księży Misjonarzy św. Wincentego a Paulo, którzy na sąsiedniej działce wybudowali dom wypoczynkowy dla kleryków z Krakowa, z czasem przekształcony w Misjonarski Ośrodek Formacyjny "Vincentinum". W latach 1918–1939 do kaplicy dobudowano babiniec.

[madohora]

Dom schronienia w Krzeszowicach – dawny dom schronienia położony na rogu ulic Nowa Wieś Górna i Bandurskiego w Krzeszowicach.
Klasycystyczny parterowy dworek otoczony rozległym ogrodem. Wybudowany pod koniec XIX wieku na zlecenie Zofii Potockiej z funduszu zapisanego w testamencie przez zmarłego męża, Artura Potockiego. Nazwała go „Domem Schronienia imienia Artura”. Mieścił się tu przytułek dla kalekich i samotnych ubogich mieszkańców latyfundium Tęczyńskiego. Na początku XX wieku Krystyna Potocka przekazała ten budynek siostrom ze Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego á Paulo, które prowadziły tu ochronkę. W budynku mieści się niepubliczne przedszkole Zgromadzenia Sióstr Miłosierdzia.

[madohora]

Uzdrowiskowy Dom Gościnny - były klasycystyczny piętrowy hotel łazienkowy w Krzeszowicach. Powstał w 1876. Znajdowało się w nim 8 mieszkań dwupokojowych z kuchnią oraz 4 pokoje jednoosobowe. Na przeł. XIX i XX w. został w niewielkim stopniu przebudowany Od 1945 siedziba liceum ogólnokształcącego, na fasadzie budynku - 13 października 1987 - wmurowano tablicę pamiątkową poświęconą Wincentemu Dankowi, założycielowi liceum. W 2001 budynek został poddany generalnemu remontowi.
Budynek został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków w Krakowie.

[madohora]

Łazienki Zofia – późnoklasycystyczny budynek zdrojowy w Krzeszowicach, ufundowany ok. 1819 przez Zofię Potocką z Branickich.
W latach 1875–1876 budynek został gruntownie przebudowany i zmodernizowany, tymi pracami kierował Józef Dietl. Wtedy to budynkowi nadano imię fundatorki. Modernizacji łazienek dokonano też w 1923. W latach 1966–1968 przeprowadzono prace adaptacyjne w budynku i częściowo rozbudowano ośrodek. W 1970 ówczesny Górniczy Ośrodek Rehabilitacyjny Narządów Ruchu przyjął pierwszych pacjentów w budynku. Na przełomie lat 70. i 80. XX w. łazienki zostały ponownie rozbudowano w kierunku południowym, a na początku XXI w. w kierunku zachodnim. W 2007 wybudowano tzw. przełączkę, która zasłoniła zabytkową fasadę budynku. Obecnie w łazienkach działa Ośrodek Rehabilitacji Narządu Ruchu "Krzeszowice" z 170 łóżkami szpitalnymi. Na południe od budynku położony jest park zdrojowy.

[madohora]

Traktiernia – dawna oficyna pałacu Vauxhall w Krzeszowicach. Parterowa część murów pochodzi z 1784. Budynek pełnił rolę traktierni - oberży, jadłodajni - oraz mieszkań dla służby. W latach 20. XIX w. nadbudowano pierwsze piętro. Od 1848 w budynku znajdował się sąd patrymonialny. W latach 1855-1867 mieściły się biura ówczesnego powiatu krzeszowickiego. W latach 70. XX mieścił się tu zakład poprawczy, a przez jakiś czas w latach 90. XX w. budynek należał do policji. Obecnie znajdują się pomieszczenia biurowe, na początku XXI w. dobudowano od strony północnej niewielki pasaż handlowy.

[madohora]

Vauxhall – najstarszy i jeden z najcenniejszych zabytków w Krzeszowicach, wybudowany w latach 1783–1786 według projektu nadwornego architekta Szczepana Humberta na polecenie księżnej Izabeli Lubomirskiej jako dom zdrojowy z salami zabaw.
Piętrowy pałacyk pierwotnie nazwano Foksal, potem Vauxhall (również Salon). Do budynku miał dostęp każdy kuracjusz bez względu na stan i pochodzenie. Niejednokrotnie przyjeżdżali tu w niedzielę i święta goście z Krakowa, by się bawić. Ok. połowy XIX w. pomieszczenia na parterze zamieniono na sklepy, piętro było nieużywane. Pod koniec XIX w. budynek zaadaptowano na administrację dóbr Potockich, wówczas to doszło do zniszczenia bogatego wnętrza. Do lat 90 XX w. w budynku mieściła się filia szkoły podstawowej, do 2005 roku Powiatowy Urząd Pracy. Obecnie mieści się tu galeria wystawiennicza oraz siedziba Centrum Kultury i Sportu w Krzeszowicach.

[madohora]

Źródło Główne lub Zdrój Główny – główne źródło siarczanej wody leczniczej w Krzeszowicach, o wydajności 1,61 m³ na godzinę. Źródło znajduje się na południe od kościoła, natomiast bliżej kościoła obok mostu na Krzeszówce (ul. Parkowa) znajduje się betonowa studnia z napisem Zdrój Główny. Około 1778 źródło zostało ocembrowane i przykryte drewnianą wieżyczką (nazywane kapliczką) z inicjatywy lekarza zdrojowego Jana Gotfryda Leonhardiego na polecenie Augusta Czartoryskiego.

[madohora]

W roku 1857 zdrój został ocembrowany cegłami i zmniejszono obwód studni, dzięki czemu wzrósł w niej poziom wody więc zaprzestano pompowania jej do zbiornika w tzw. kapliczce. W 1858 zabytek uzyskał teraźniejszy wygląd a w 1982 został wyremontowany.

[madohora]

[madohora]

W 1858 roku wybudowano zbiornik wody siarczanej, do którego pompowano wodę ze Źródła Głównego (Zdroju Głównego), by podnieść jej poziom. Z niego woda dostawała się do łazienek zdrojowych drewnianymi rurami. W roku 1857 Zdrój Główny został ocembrowany cegłami i zmniejszono obwód studni, dzięki czemu wzrósł w niej poziom wody. Zaprzestano pompowania jej do zbiornika w tzw. kapliczce. W 1858 roku tzw. kapliczka uzyskała teraźniejszy wygląd. W 1982 roku tzw. kapliczka została wyremontowana.