Serce Warszawy

[s.fug]

Oto fragment artykułu z ostatniego numeru "Gazety Telewizyjnej":

"Stolice państw mają swoje serca - główne place. Autorzy dokumentalnej
serii "Plac pamięta" proponują nam wycieczkę po sześciu z nich, od Amsterdamu
po Buenos Aires. Na początek plac Tiananmen..."

No właśnie. A czy Warszawa ma takie serce? Gdzie ono jest? Czy jest/może być
żywym, bijącym sercem, czy trwa i pozostanie takim tylko w naszej pamięci?
Jaką w ogóle rolę odgrywają place w życiu naszego miasta? Czy zagadnienie
placu-serca znalazło odbicie w planach i wizjach, kreślonych obecnie przez
miejskich urzędników?

[ryszard.maczewski]

Nie mam wątpliwości, że takim placem może być tylko i wyłącznie plac
Piłsudskiego: carskie defilady wojskowe, znienawidzony pomnik "Poległych",
sobór, Poniatowski, Grób NN, wizyty Papieża.
Ponadto dalej jest placem - Bankowy stał się szeroką drogą przelotową, Teatralny
parkingiem, Trzech Krzyży też w zasadzie same jezdnie.
Ale niestety jest Piłsudskiego jest placem, na którym się wspomina i kontempluje
historię i martyrologię. Jak dla mnie - to martwy plac.

A takiego tętniącego życiem placu z radosnymi, cieszącymi się ludźmi, pełnego
gwaru i harmidru, to w Warszawie chyba nie ma.

[fima]

ryszard.maczewski napisał:

> Nie mam wątpliwości, że takim placem może być tylko i wyłącznie plac
> Piłsudskiego: carskie defilady wojskowe, znienawidzony pomnik "Poległych",
> sobór, Poniatowski, Grób NN, wizyty Papieża.
...
> A takiego tętniącego życiem placu z radosnymi, cieszącymi się ludźmi, pełnego
> gwaru i harmidru, to w Warszawie chyba nie ma.

Oczywiście, historycznie niekwestionowanym sercem dawnego miasta był plac Saski
(Piłsudskiego) pełen ważnych dla ducha miasta znaczeń. nastrajających do
powagi, refleksji, zadumy.
Ponieważ trudno by serce biło ciągle na smutną nutę, to tuż obok biło drugie,
właśnie "takie tętniące życiem placu z radosnymi, cieszącymi się ludźmi, pełnego
gwaru i harmidru"- czyli plac Teatralny, uważany może nie tyle za serce co za
pępek Warszawy.
Chyba właśnie ten podwójny układ pobliskich placów może być uważany za owo
poszukiwane "serce miasta".
Ale tylko w znaczeniu historycznym. Plac Saski jest zdegradowaną miejską
przestrzenią, niewiele mającą wspólnego ze swą przeszłością i taką pozostanie
bez odtworzenia jego ściany zachodniej. Oba place mają niewielkie szanse
na "tętnienie życiem", bo zniknęła z ich sąsiedztwa nadzwyczaj gęsta kiedyś
zabudowa mieszkaniowa, zastąpiona nowymi systemami komunikacyjnymi i
budownictwem biurowym. Dziś na zapleczu pałacu Jabłonowskich widzimy tylko
wielki węzeł komunikacyjny trasy WZ, gdzie kiedyś stały ciasno dom przy domu,
teatry, kabarety, szkoły, magazyny handlowe, luksusowe sklepy, a nawet
więzienie.
Teraz trzeba naprawdę dużo się napracować, żeby place te znów się zaludniły i
żeby nazwanie ich sercem miasta nie wywoływało u ciekawych cudzoziemców
wzruszenia ramion i pobłażliwych uśmiechów .

Downtown, czy high street?

[chinique]

Ale Tobie chodzi o downtown, czy high street? Czy urbanistyka sprzed stu czy
dwustu lat i jej rozumienie placu jako elementu funkcjonalnego, przystaje w
jakikolwiek sposób do "naszych czasów"? Hegemonii samochodów? Zamkniętych
osiedli? "Kabat, blisko metra"? Parkinków? Stacji metra? Kiedy to przez ostatni
wiek zamieniliśmy kilka automobili i dorożki na setki tysięcy samochodów,
rowery, deskorolki, wrotki, a nawet segway? Kiedy najwyższe budynki swobodnie
sięgają powyżej 100 pięter, a w centrach większych miast pojawiają się strefy
wiecznego cienia? Czyli o jakim placu mówimy, o placu-placu, oder?

[mvitti]

Niezaleznie od zmian ludzie lgną do placów dawnego typu...dlatego Warszawa jest
pusta wieczorami (bo nie ma gdzie stać wspolnie), a rzym rzym i paryż pełne...

Place i nieróbstwo, partanina?

[allgau]

Place może i ożyją, ale nie za obecnej wąłdzy w Warszawie, która z przetargiem
na odbudowę zachodniej pierzei placu Piłsudskiego sobie nie radzi, a wizji
miasta nie ma, oba place są wręcz wymarzoną przestrzenią publiczną i można je
ożywić, niegłupi był np. pomysł z częsciową odbudowa kamienicy Mikulskiego
iedzy Bielańską i Senatorska z teatrem rewiowym w środku i co do przyszłych
paąłców hotel w paąłcu Brühla i Muzea albo ratusz w paąłcu saskim, czemu nie?
pojawią się kawiarnie, wytworne knajpy itd. i to pustkowie ożyje... jest na to
szansa

[no.morro]

Polemizowałbym czy jednak "sercem Warszawy" nie jest Plac Zamkowy. W tej chwili
bardziej kojarzy sie z komercją, turystami i okropnymi budkami z hot-dogami,
ale jednak moim zdaniem jest to miejsce mocniej związane z Warszawa niż Plac
Saski. Co prawda sam plac powstał nie tak dawno ale jest zwieńczeniem
Krakowskiego Przedmieścia czyli najwazniejszej arterii w historii Warszawy.
Przy nim znajduje się dawna siedziba książąt, królów, prezydenta. W jego
okolicy budowano bramy triumfalne, miały miejsce uroczyste wjazdy przez Bramę
Krakowską. Na nim tez jest jeden z symbolii Warszawy czyli Kolumna Zygmunta.
Jest też obok kościół związany z patronem miasta. Wreszcie, przecież sam Zamek
znajdujący sie na Placu jest jakimś symbolem wskrzeszenia Warszawy. A
wydarzenia jakie miały na nim miejsce w XIX wieku? A wcześniejsze przejscia na
koronacje do św. Jana? Wydaje mi się, że przez skomercjonalizowanie tego
miejsca, jest ono trochę niedoceniane.

pl. Zamkowy

[ryszard.maczewski]

Zamkowy chyba jednak nie - w czasach książąt i królów, jeśli dobrze pamiętam, to
był tylko dziedziniec gospodarczy przy Zamku. Właśnie dlatego nie na nim, a w
jego okolicy, czyli na placu Bernardyńskim budowano bramy triumfalne.
Kolumna Zygmunta też stanęła poza placem Zamkowym, dopiero zburzenie Bramy
Krakowskiej włączyło ją w obszar placu.

Ja jakoś "nie czuję" pl. Zamkowego, mały, pochyły, taki nijaki, z
"reprezentacyjnym" entre w formie parkingu przy św. Annie.

Może "jak zejdą śniegi" i rozpocznie się remont Krakowskiego Przedmieścia to
miasto zbuduje tam jednak jakiś podziemny parking?

Dłuuuugie serducho

[miszka44]

Miejmy nadzieję, że żaden taki parking nie powstanie! Problemem nie jest wszak
brak miejsc do parkowania, lecz nadmiar samochodów, które tego miejsca szukają.
Jeśli zapewnimy pod placami parkingi, to na powierzchni będziemy mieli nadal
komunikacyjny chaos.
Co do tego serca. Temat był wielokrotnie wałkowany przy różnorakich okazjach i
jak widać nie sposób od niego uciec. Wspomnieć można niedawno wydany nietypowy
przewodnik po Warszawie pod wiele mówiącym tytułem 'W poszukiwaniu centrum'.
U nas 'serce' to nie jeden, zwarty mięsień (jak w Krakowie, czy Wrocławiu), ale
długi, rozciągnięty od Starówki po Belweder. Dla mnie od dzieciństwa ten kawałek
Traktu Królewskiego był centrum miasta. Pogląd to oczywiście ze wszech miar
subiektywny :-)

Pzdr
M44
RATUJMY ILUZJON
Warszawa subiektywnie

[jarekzielinski]

Całkowicie się zgadzam z tym dłuuugim serduchem. Warszawa w zasadzie od czasów
Wazów takiego "skoncentrowanego" serca nie miała, bo jej centrum niczym u ameby
przelewało się w coraz dłuższą niby-nóżkę wyciągniętą ku południowi. Dziś
rzeczywiście to rejon Krakowskiego Przedmieścia i Nowego Światu może
pretendować do roli wydłużonego serca, ale to jakby przeszczep - tym długim
serduchem był niegdyś północny odcinek Marszałkowskiej z najbliższymi
okolicami, w tym rejonem ul. Jasnej. Plac Zamkowy i Starówka to serce cokolwiek
sztuczne, a na dodatek przed wojną pełniące w miejskim organiźmie co najwyżej
rolę śledziony, albo dwunastnicy. Przed wojną pl. Saski raczej nie pretendował
do powyższej roli, bo od dawna był martwy i służył niemal wyłącznie paradom
wojskowym. I to się nie zmieni. Wzorcowym placem-sercem był natomiast pl.
Teatralny, niesamowicie ożywiony i wielkomiejski, koncentrujący wszystkie
funkcje prawdziwej metropolii - idealna wizytówka miasta. Dziś jest to niestety
przykład nieudanej rekonstrukcji serca - pacjent nie ożył! Pzdr.

[mvitti]

Takiego placu nie da się sztucznie stworzyć, należy przyjżeć się gdzie lgną
młodzi i takiemu miejscu dopomóc, zmniejszając tam ulice, parkingi, na rzecz
chodników, ławek itp
z perspektywy mlodej osoby dodam, że obecnie najbardziej lubimy plac 3 krzyży i
plac zbawiciela...w ogóle zdecydowanie odżywa śródmieście połódniowe. Pólnocne
jest elegackie, odpowiednie na kulturalne spacerki, dla turystów i polityków, a
połódniowe zaczyna ściagać młodych. Należy to wykorzystac i dopomóc.

[johnny_doe]

wy młodzi zamiast przesiadywać na placach weźcie się za naukę ortografii, chyba
że liczycie iż EU w ramach dyrektywy ortografię zniesie

[johnny_doe]

wg mojej subiektywnej oceny to przestrzeń: rondo de Gaulle'a - Nowy Świat do
Foksal/Chmielna - Foksal - Chmielna

odbudować do końca miasto

[allgau]

Trudno mówić o sercu, gdy go nie odbudowano, ogormne połącie centrum naszego
miasta straszą pustką, jak sie wreszcie cos zmieni wokół Pałącu Kultury, jak
zostanie zabudowana Zielna, jak sie wypełni dzisiejszy dziki zachód, zakładam,
że ejdnak nei samymi biurowcami, ale i meiszkaniówka z normalnym parterem, to
wtedy wróci zycie do serca miasta, któe chyba jednak "wybuchnie" wokół PKiN i
na przyległościach, tu dziś lądują codziennie setki tysiecy ludzi, tylko nie
bardzo gdzie i po co maja sie zatrzymać na najwieszym podobno placu Europy,
czyli pl. Defilad z przydatkami (która to całość miała się nazywać placem
Stalina).

[mvitti]

Moim zdaniem byłoby ekstra, gdyby plac defilad i w ogóle tereny w okól pałacu
kultury zmieniły się w park w typie Central Parku...gdzie mozna by leżeć na
trawie, uprawiać sporty, piknikować itp... takiego wielkiego, luzackiego parku w
centrum warszawie bardzo brakuje...

[roody102]

Tam na tak wielki park nie ma miejsca a poza tym w Warszawie wielki - na skale
tego miasta - park blisko centrum uz jest - to oczywiscie Pole Mokotowskie.
Natomiast warto by przy zabudowie okolic PKiN pamietac o tym, by powstaly tam
mniejsze place i jakies sensowne ciagi (piesze) miedzy nimi.

Tymczasem w centrum miasta nadal jest mnostwo miejsc, gdzie moglby powstac male,
kameralne skwery. Z glowy:
- Bracka przy pawilonie Chemii,
- Mokotowska przy Pieknej i Kruczej,
- Bracka za Smykiem (to juz w ogole kuriozum, obrazek jak z jakiego
przemyslowego przedmiescia),
- skwer (on sie chyba nazywa Baonu AK Zaremba-Piorun) miedzy budynkiem przy Sw.
Barbary i Wspolna przy Poznanskiej
- placyk przy Tamce / Kopernika / Swietokrzyskiej
i pewnie jeszcze wiele innych takich miejsc, dziur w srodku miasta, ktore mogly
byc swietnymi miejscami z mala architektura a jak znam zycie dlugo jeszcze beda
ni to parkingami, ni to smietnikami az w koncu ktos je zabuduje :(

Teatralny ma jeszcze swoje szanse

[fima]

jarekzielinski napisał:
> Dziś jest to niestety przykład nieudanej rekonstrukcji serca - pacjent nie
ożył!

Trochę to krzywdzi wspaniałe dzieło odbudowy jego urbanistyki - ale mam
nadzieję, że żal dotyczy wyłącznie rekonstrukcji ducha miejsca. Faktem jest że
jest to plac bez zaplecza miejskiego, tego kawału miasta między Bielańską,
Długą i Miodową, którego nic już nie wróci. Cała ta okolica jest martwa:
Senatorska - same urzędy, Wierzbowa, Niecała - szkoda gadać, martwa ogromna
kubatura zaplecza Teatru, za nią zamiast zabudowy mieszkaniowej Trębackiej
martwe pudło Metropolitana. To nie miasto, tylko "business park".
Dlatego trzeba tam wcisnąć w każdą dziurę zabudowę mieszkaniową z parterami
handlowymi a przede wszystkim dokończyć Plac Teatralny z projektowanymi
przecież przez Klajnerta pasażami handlowo-gastronomicznymi pod jego posadzką.
Nawiasem mówiąc - cóż to byłaby za wspaniała okazja badań archeologicznych, np.
pozostałości Marywilu.
Tak, bardzo brakuje Placu Teatralnego... Te pasaże podziemne i przeniesienie
tam imprez okolicznościowych, różnych wystaw z Zamkowego mogłoby jednak mu coś
pomóc.

[allgau]

Tak oczywiście pasaż podziemny jak najbardziej, ale obecną płytę placu, z
zachowaną bazaltową kostką "uratowaną" przez Stępińskiego ze Żwirki i Wigury,
należałoby koniecznie zachować!

[roody102]

To ciekawe, co piszesz, bo ja mam mniej wiecej od otwarcia Metropolitana bardzo
dobre wrazenia z tej okolicy. Owszem, jest pustawa, raczej nie ma tam tlumow,
ale to wlasnie pozytywnia ja wyroznia. Jest w miare cicha, w parterach (pl.
Teatralny, Moliera, tyl teatru) sa knajpki - wprawdzie drogie, nie w moim
zasiegu, ale sa i ciagle cos tam sie dzieje - pojawilo sie troche snobistycznych
miejsc, na senatorskiej jest caly ciag sklepow. Zawsze lubie, nawet w nocy,
przejsc sie od bankowego przez Teatralny i Pilsudskiego (koniecznie przez
dziedziniec Metropolitana) do Krakowskiego - jest tu taki wielkomiejski klimat,
ktorego mi brakuje. Choc zgadzam sie, ze jest to wielkie i zarazem puste miasto.
Ale ta pustka mnie tu nie drazni - raczej cieszy, bo w nocy w Warszawie ruch
czesto oznacza zagrozenie ;)

W kazdym razie dla mnie ta okolica zyskuje i to wlasnie cos wielkomiejskiego,
czego nie znajduje w zadnej innej czesci miasta.

[fima]

roody102 napisał:
..., na senatorskiej jest caly ciag sklepow. Zawsze lubie, nawet w nocy,
> przejsc sie od bankowego przez Teatralny i Pilsudskiego (koniecznie przez
> dziedziniec Metropolitana)

O dziwo, Senatorska jest bardziej miejska od strony pl.Bankowego (mimo blokowej
zabudowy) właśnie przez ten ciąg sklepów - to jeszcze bardziej podkreśla
bezsensowną martwotę jej początku, wręcz odcinającą Teatralny od Zamkowego.
Dziedziniec Metropolitana to istotnie najlepsza jego część, bardzo publiczna w
dobrym tego słowa znaczeniu. Cóż, jeśli monumentalne kolumnady gmachu Teatru
stały się tłem zjazdu do garażu biurowca choć były gotową piękną pierzeją
przedłużonej Trębackiej! Jeszcze jedna zmarnowana szansa na "miejskość".

[roody102]

To prawda - przestrzen miedzy Metropolitanem a teatrem rzeczywiscie jest troche
zmarnowana :(
A wracajac do miejskich skwerow, to wyglada na to, ze moje slowa sie sprawdzaja
szybciej, niz bym przypuszczal: www.wolfimmobilien.pl (kliknac w Wolf
Bracka). Dobra architektura, w calkiem niezly sposob probuje dialogowac ze
Smykiem, gorzej troche z PAPem jej to idzie o PRLowskim bloku po drugiej stronie
nie mowiac.
Co z tego, skoro tracimy szanse na skwer a jak widac z wizualizacji parter tego
budynku jest zamkniety. A szkoda, bo az prosi sie o taki ukosny ciag
komunikacyjny na osi Brackiej. Juz nie mowie o tym, ze prosi sie tez, by zrobic
w tym miejscu cos z tymi cholernymi Jerozolimskim (np. schowac je pod ziemie
razem z tramwajami a ludziom pozwolic przechodzic Bracka w poprzek). Byl kiedys
pomysl na budowe w tym miejscu kladki na planie trojkata, ale kladki sa do dupy,
bo komu sie chce na nie wspinac?) (zreszta w tym miejscu powinien powstac pod
ziemia przystanek kolejki srednicowej). Niestety, z tego budynku znow ludzie
zostana wypchnieci poza obrys.

[allgau]

Całe nieszczęście to wąłdze naszego miasta, bo przeciez o sensowną inwestycję
na Brackiej przy albo w miejscu pawilonu chemii można było zawalczyć, no ale to
trzeba mieć sensowne plany szczegółowe i czuć przestzreń miejską a tak to wraca
sie do XIX-wiecznej maniery wpychania budynków gdzie się da, nie ważne że
ciasno i bez oddechu, ważne że renta gruntowa będzie, a wiec szkoda fajnego
skweru, a przykłądy sa choćby kameralny i bardzo trafiony biurowiec Centrum
Jasna, gdzie stworzono miedzy nim a siedzibą TVP bardzo miły pasaż, a wieć
czasem od kultury inwestora i architekta też coś zależy...

Dłuuugie serducho?

[s.fug]

Trochę mnie zaskoczyliście tym "długim sercem". Ale jak się teraz nad tym
zastanawiam, to rzeczywiście - jest Długa i Długi Targ (hmm, plac czy ulica?) w
Gdańsku, Piotrowska w Łodzi, Krupówki... To chyba rzeczywiście serca tych
miast. A jednak mam jakiś opór w traktowaniu reprezentacyjnej ulicy na równi z
głównym placem.
Funkcje handlowo-knajpiano-kawiarniano-deptakowe mogą spełniać pewno nawet
lepiej od placów. Może różnica tkwi w przestrzeni, która daje taki oddech
wewnątrz miejskich murów, poczucie wolności po prostu?
A propos - nie przegapcie serialu o placach: telewizja PULS, czwartek, godz.
20.35.

[de125]

fima napisała:
Cóż, jeśli monumentalne kolumnady gmachu Teatru
> stały się tłem zjazdu do garażu biurowca choć były gotową piękną pierzeją
> przedłużonej Trębackiej! Jeszcze jedna zmarnowana szansa na "miejskość".

tu się musze nie zgodzić!! tył Teatru byc może stanowił pierzeje Trębackeij ale
napewno nie placu Piłsudskiego! tak naprawde plac zamknął dopiero Metropolitan,
więc jeżeli chodzi o "miejskośc" to wszystko w porządku :)

Nie ma co ogłaszać niezgody, de125

[fima]

W przytoczonym poście wyrażona była tylko opinia o tym, że szkoda iż tył
Metropolitana (czy czegokolwiek czego by tam nie budowano) nie utworzył
ulicznej pierzei przedłużonej do Wierzbowej obecnej krótkiej i nudnej
Trębackiej. Takie to było proste, tyły Teatru były już gotową pierwszą pierzeją
ulicy, swoim monumentalizmem zresztą nawiązującym do przedwojennej kamienicy
przy rogu Wierzbowej.
Co było czy nie było pierzeją placu nie jest tu roztrząsane, bo i po co.

"Oh Lord, please don't let me be misunderstood"

Czy to była kula synku, czy to serce pękło?

[chinique]

Czyżby długie serce zaczynało się przy ul. Bagatela, a kończyło w Pałacu
Jabłonowskich? Fatalnie z tym sercem.

długie - a może wielokomorowe?

[s.fug]

A może Warszawa miała "serce wielokomorowe"? Myślę o układzie powiązanych ze
sobą kilkunastu placów, który ostatecznie ukształtował się bodaj w okresie
Królestwa Polskiego.
Przy okazji, czy ktoś oglądał wczoraj odcinek o Placu Wacława?