Tory przy Długiej za Arsenałem

[surfside]

Czy ktoś zna historię torów (tramwajowych?) odchodzących od Długiej, za
Arsenałem aż do parku? Pozdrawiam!

[andrzej_b2]

Obecna ul. Bohaterów Getta, bo o niej mowa, to część dawnych Nalewek.
Historycznym fragmentem ulicy wiodła linia tramwajowa np. >15< trasą: pl.
Teatralny, Bielańska, Nalewki, pl. Muranowski, Sierakowska, Krajewskiego,
Zajączka, Mickiewicza, Mierosławskiego, Felińskiego, Marymoncka, Potocka Marii
Kazimiery, Marymont.
Pozdrawiam

[andrzej_b2]

Dodam jeszcze, że tuż przed wojną Nalewkami jeździła ciągle >15< (na zmienionej
niż wyżej trasie) i >4<, ale sytuacja zmieniła się w 1940 r. Wówczas, jak
zapewne wiesz, Niemcy utworzyli getto i ulica znalazły się w jego obszarze.
Wtedy to Nalewkami kursowała okólna linia tramwajowa >29<, oznaczony numerem na
żółtej tarczy. :-(

[andrzej_b2]

Czy zwróciłeś uwagę na dość nietypowy prześwit tych starych torów pod Arsenałem?
Mamy tu do czynienia ze standardem 1525 mm, którego dziś już w Warszawie nikt
nie uświadczy. W okresie międzywojennym była to scheda po rosyjskim systemie
kolejowym (szerokotorowym), na którego wprowadzenie musiały swego czasu wydać
zgodę władze carskie. Ta zasada jest reliktem wojskowych standardów,
obowiązujących na przełomie XIX i XX w. Chodziło o to, aby umożliwić
bezkolizyjny wjazd na ulice miasta pociągom pancernym lub sanitarnym.
Po II wojnie wszystkie tory wykonane w systemie szerokotorowym przekuto na
szerokość normalnotorową, tj. 1435 mm.
Pozdrawiam :-)

[tom_aszek]

andrzej_b2 napisał:

> Mamy tu do czynienia ze standardem 1525 mm, którego dziś już w Warszawie nikt
> nie uświadczy.

A stare tory na Chłodnej? Jaki mają rozstaw? Nie 1525?

[andrzej_b2]

Brawo Tomaszku, przyłapałeś mnie. Może ktoś dorzuci jeszcze jakieś przykłady?

[misiekka]

Sporo torow pod asfaltem - Przyokopowa, Krakowskie Przedmiescie. Nie wiem jak
jest z Pl. Teatralnym, Wierzbowa, Bielanska, Powazkowska...

[ryszard.maczewski]

andrzej_b2 napisał:

> Brawo Tomaszku, przyłapałeś mnie. Może ktoś dorzuci jeszcze jakieś przykłady?

Prawdopodobnie odsłonięty tor na Śniadeckich jest w rozstawie rosyjskim.
Rosyjski jest też rozstaw szyn na zwalonym przęśle mostu Poniastowskiego.

Ciekawe jaki rozstaw jest na Grzybowskiej przy muzeum Powstania?

W al. 3-ego Maja, na Wysockiego, na Bema i na pl. Grzybowskim - tam chyba
wszedzie jest rozstaw powojenny bo zgodnie z mapką
tramwar4.republika.pl/1435c.gif tramwaje jeździły tam jeszcze długo po
wojnie.

Jaki prześwit ?

[andrzej_b2]

O tym, czy pod asfaltem leżą tory o prześwicie 1525 czy 1435, zależy kiedy były
wyłączone z ruchu.
Ostateczne przekucie torów tramwajowych w Warszawie na standard 1435 nastąpiło w
1950 r., ale już od r. 1960 zaczęła się likwidacja tras. Jako pierwsza została
skasowana >9< na odcinku: al. Jerozolimskie, pl. Trzech Krzyży, Książęca, Ludna
, Solec, 3-Maja i przy okazji Zajezdnia >Solec< (pod wiaduktem). O likwidacji
przeważyły względy techniczne; ówczesne typy tramwajów bowiem nie radziły sobie
z poślizgami na pochyłości ul. Książęcej, zwłaszcza w okresach jesienno-zimowych.
Na Powązkowskiej trakcję tramwajową zlikwidowano około 1966 r., na Wysockiego,
pl. Grzybowskim, pl. Starynkiewicza jeszcze później, więc pod asfaltem leżą
ponad wszelką wątpliwość tory o rozstawie 1435.
W ten sposób można byłoby zweryfikować wszystkie podane przykłady.
Pozdrawiam :-)

[misiekka]

Tak - na Sniadeckich jest szeroki - wszak ostatni tramwaj pojechal nim w dniu
powstania. Na Przyokopowej rowniez powinien byc szeroki, ale pojade i zmierze:)

[misiekka]

> Czy zwróciłeś uwagę na dość nietypowy prześwit tych starych torów pod
> Arsenałem ?

Czemu nietypowy? Bardzo typowy dla zaboru rosyjskiego!

Szerokie tory

[andrzej_b2]

Gwoli ścisłości, na przełomie wieku XIX i XX, oprócz Rosji szerokie tory
stosowano jeszcze w: Irlandii, Hiszpanii i Portugalii, we wszystkich innych
krajach tory kolejowe miały prześwit 1435 mm. :-)

[tom_aszek]

Gwoli ścisłości, to w Hiszpanii i Portugalii nadal są tory o odmiennej szerokści
niż u nas ale też inne niż w dawnym ZSRR (niestety nie znam rozstawu). Nie wiem
jak jest w Irlandii.

[ryszard.maczewski]

> Mamy tu do czynienia ze standardem 1525 mm, którego dziś już w Warszawie nikt
> nie uświadczy. W okresie międzywojennym była to scheda po rosyjskim systemie
> kolejowym (szerokotorowym), na którego wprowadzenie musiały swego czasu wydać
> zgodę władze carskie. Ta zasada jest reliktem wojskowych standardów,
> obowiązujących na przełomie XIX i XX w. Chodziło o to, aby umożliwić
> bezkolizyjny wjazd na ulice miasta pociągom pancernym lub sanitarnym.

Prawdopodobnie ten argument też był ważny, choć wydaje mi się, że u samego
zarania, powód szerokiego rozstawu był bardziej prozaiczny.

Pierwsza linia "jakby tramwajowa" - to był łącznik zbudowany pomiędzy dworcem
obecnym Wileńskim a dworcem Wiedeńskim. Chodziło o połączenie tych dworców aby
mozna było łatwo przewozić towary z jednego dworca na drugi, przy założeniu że
Warszawa jest tylko miastem transferowym.
Inwestorem było Główne Towarzystwo Dróg Żelaznych Rosyjskich, a linia była
namiastką pomysłu poprowadzenia normalnej linii kolejowej środkiem miasta:
mostem Kierbedzia, Krakowskim Przedmieściem i dalej nie pamiętam jak miała
przebiegać.
Pomysł dosyć kuriozalny - na szczęście nie zrealizowany.
Skoro więc inwestorem był właściciel kolei Petersburskiej to jest oczywiste, że
i rozstaw tramwaju musiał być rosyjski.

Kilka słów o tej linii jest tutaj:
www.warszawa1939.pl/strony/tramwaje/konny.htm

Och, te dwa systemy

[andrzej_b2]

>Pierwsza linia "jakby tramwajowa" - to był łącznik zbudowany pomiędzy dworcem
>obecnym Wileńskim a dworcem Wiedeńskim. Chodziło o połączenie tych dworców aby
>mozna było łatwo przewozić towary z jednego dworca na drugi, przy założeniu że
>Warszawa jest tylko miastem transferowym.

Problem połączenia w ogóle dróg żelaznych obydwu systemów doczekał się
rozwiązania w 1875 r. , dzięki projektom Tadeusza Chrazanowskiego i wybudowaniu
II Mostu oraz Kolei Obwodowej, ale o tym już w:
www.warszawa1939.pl/index.php?r1=gdanski&r3=0
Pozdrawiam :-)

[ryszard.maczewski]

> Czy zwróciłeś uwagę na dość nietypowy prześwit tych starych torów pod Arsenałem?

Mnie za to zawsze w tym miejscu zastanawia odległość jednego z torów od
północno-wschodniego narożnika Arsenału - strasznie blisko - czy tak było przed
wojną, czy w wyniku odbudowy coś się poprzesuwało ?

[andrzej_b2]

>Mnie za to zawsze w tym miejscu zastanawia odległość jednego z torów od
>północno-wschodniego narożnika Arsenału - strasznie blisko - czy tak było przed
>wojną, czy w wyniku odbudowy coś się poprzesuwało ?

Tego akurat nie wiem, ale odległości między obydwiema nitkami torów w ogóle w
Warszawie były mniejsze niż dziś. Za czasów mojego dzieciństwa pamiętam jeszcze
tak było, co zapewne mogą potwierdzić niektórzy Koledzy. Np. milicjant
regulujący ruch na skrzyżowaniu Marszałkowska/Aleje stał na takiej śmiesznej
beczce, która ledwie mieściła się w międzytorzu. Musiał przy tym zająć pozycję
wyprężoną jak przysłowiowa struna w obawie, by nie zawadziły go często w tym
miejscu mijające się tramwaje. Często bywało też tak, że wiszące >winogrona<
były odcinane przez słupy trakcyjne, ustawione między torami (Oczywiście te
wypadki miały miejsce poza Śródmieściem, bo tam tylko były ustawione słupy typu
Siemens).
To była jakaś standardowa odległość, jeszcze wg carskich przepisów i to taka,
by mogły minąć się dwa pociągi.

[walek47]

Bardzo często "winogrona" były "odcinane"pałką milicjanta, ale była to tylko
jazda na stopniach przy wejsciach do wagonów.Stare wagony miały po przeciwnej
stronie stopnie i zamknięte na stałe drzwi.Wielkim szpanem była właśnie jazda
na tych stopniach,była to jazda na "odwrocie".Szczytem szpanu było wychylanie
sie między słupami i chowanie przed samym słupem.Niestety nie wszystkim udawało
się.Tak właśnie zakończył mój kolega na ul.Okopowej pod koniec lat 50-tych.

[billy.the.kid]

"na odwrocie" to była raczej jkazda na tzw.dzyndzlu czyli z tyłu.było pare
miejsc gdzie możbna było postawić noge i ręką się złapać.
patrz też miałem kolegę który w ten sposób odzszedł z tego swiata. stasiek
orlik się nazywał.

[walek47]

"Odwrót"to była jazda na odwrotnej stronie wagonu.Z tyłu wagonu stojąc na
łączniku do łączenia wagonów nazywało się jazdą na ogonie lub cycku.Może w
każdej dzielnicy nazywano taką jazdę inaczej.Obojętnie jak to nazywac ale była
straszną zabawą.Często jeżdziłem na cycku,ale zawsze brakowało mi odwagi na
jazdę na "odwrocie".I dzięki Bogu.

[andrzej_b2]

I poruszyłem mimo woli czułą strunę Kolegów, chyba moich rówieśników? Więc
pozwólcie, że i ja podzielę się krótką opowieścią, o swym koledze z klasy.
Odpadł on z pierwszego wagonu, drugiego pomostu tramwaju linii 24 przy
Grochowskiej róg Podolskiej i dostał się pod przyczepkę, która obcięła mu nogę.
Chodził później biedak na drewnianym kikucie. W klasie czasem go zdejmował i
straszył dziewczyny oraz pewną młodą i ładną jak z obrazka nauczycielkę Krysię S.
Ech, te czasy...

[misiekka]

Nic nie przesuwano. Przejezdzajacy tramwaj prawie ocieral sie o budynek.

Tramwajowy temat

[andrzej_b2]

To nam się zrobił tramwajowy temat.
Nie wszyscy zapewne wiedzą, że od ponad 90 lat na Grochów można dojechać ze
Śródmieścia tramwajem 24. Zawsze przez most Poniatowskiego, Grochowską do pętli
Gocławek. W 1925 r. najpierw jedną nitką torów przez łachę wiślaną, a od 1939 r.
przez Waszyngtona. Czy byłby to warszawski rekord długowieczności?