Getto 1948

[freemason]

Być może na tak szacownym forum nie wypada pytać o tak banalne
sprawy, a ja wykażę się dyletanctwem, zadając to pytanie, ale jak to
mawiają - kto pyta nie błądzi. Otóż kilka dni temu miałem okazję
obejrzeć w Domu Spotkań z Historią wystawę "Polska 1948". Wśród
zdjęć zamieszczono dwa dotyczące terenu getta warszawskiego. Jedne
przedstawiało kobietę na tle całkowicie zruinowanej dzielnicy,
drugie uroczyste obchody 5 rocznicy powstania w getcie. Otóz na obu
zdjęciach na tle morza ruin znajduje się całkiem dobrze zachowany
budynek, który zwrócił moją uwagę. Nie wiem co to jest i gdzie się
znajdował (ul. Anielewicza?), ale wygląda albo na szkołę, albo jakiś
urząd państwowy, a może koszary. W pewnym momencie miałem nawet
wrażenie, że chodzi o dwa odrębne budynki (po jednym na każdym
zdjęciu), ale to chyba złudzenie.

Byłbym wdzięczny za jakąś wskazówkę, gdzie ew. moge szukać
podpowiedzi (w książkach Jarosława Zielińskiego?).

Co do samych uroczystości z kwietnia 1948 - pytanie może głupie, ale
na zdjęciu widziałem modlących się rabinów (w 1948!). Czy moment
odsłonięcia pomnika bojowników getta zaszczycili swa obecnością
przedstawiciele innych wyznań RP?

Pozdrawiam.

[sqh]

Dobrze zachowany budynek? Może to Koszary Artylerii Koronnej, czyli Koszary Wołyńskie, czyli Wojskowe Więzienie Śledcze nr 1, czyli "Gęsiówka" i siedziba Judenratu?

www.warszawa1939.pl/index.php?r1=zamenhofa_19&r3=0
U J. Zielińskiego jest on wzmiankowany w tomie I, na s. 93-94 i zdjęciach 36 i 38, ale z odsyłaczem do ulicy Zamenhofa, bo i adres budynek ten miał faktycznie Zamenhofa 19. A na ulicę Zamenhofa to jeszcze będziemy musieli kilka(naście) lat poczekać... :-)

[freemason]

Dokładnie o ten budynek chodzi. Wielkie dzięki. Ciekawi mnie
właściwie dlaczego Niemcy nie zdecydowali się na zrównanie go z
ziemią, tak jak postąpili z całym gettem?

Jestem trochę zaskoczony sama funkcją budynku, bo byłem przekonany,
że siedziba Judernatu mieściła się jednak na Grzybowskiej.

Pozdr.

[andrzej_b2]

sqh napisał:

> Dobrze zachowany budynek? Może to Koszary Artylerii Koronnej, czyli Koszary Woł
> yńskie, czyli Wojskowe Więzienie Śledcze nr 1, czyli "Gęsiówka" i siedziba Jude
> nratu?

Jeśli o tym samym zdjęciu z wystawy „60 lat temu w Warszawie. Fotografie PAP 1947-48"mówimy,
foto2.m.onet.pl/_m/06dd3e200c9ef3d8c06856087be75f5e,21,19,0.jpg
to wg mnie nie ma na nim „Gęsiówki”.
U dołu zdjęcia widać skręt Gęsiej w Zamenhoffa (jeszcze dawny bieg). Na lewo od pomnika, w kierunku pn. stoi dom, którego identyfikacja sprawia mi także sporą trudność. Wg mojej oceny stoi on w połowie długości ul. Kupieckiej (lub kto woli Beera Meiselsa, Kurzej lub Hühnerstrasse). Cały kłopot polega na tym, że patrząc w tamym kierunku ocalał tylko jeden dom (Kupiecka 1), który nadawał się do remontu (por. R. Marcinkowski: Atlas Dawnej W-wy), reszta to ogromne rumowisko, które zresztą widać na zdjęciu. Potwierdza to otrofotoplan 1945, jednak na nim można dostrzec ruiny jakiejś kamienicy, które wyraźnie odcinają się od gruzowiska (między posesjami 10 i 10A). I wg mnie, jeszcze przed 1948 r. to na jej fundamentach odbudowano dom, który oglądamy na zdjęciu. Tylko w jakim celu i dla kogo, skoro wokół była pustynia? Potem i tak został rozebrany pod budowę Muranowa.
Pozdrawiam

[dydonek]

andrzej_b2 napisał:

> Wg mojej oceny stoi on w połowie długości ul. Kupieckiej (lub kto woli Beera Meiselsa, Kurzej lub Hühnerstrasse).

Budynku należy szukać dalej :-)))
To obecny Szpital Położniczy na Inflanckiej :-)))

[andrzej_b2]

dydonek napisał:

> Budynku należy szukać dalej :-)))
> To obecny Szpital Położniczy na Inflanckiej :-)))

Brawo, bezbłędna identyfikacja! Nie przypuszczałem, że pustynia tak skraca perspektywę.
Pozdrawiam :-)

[andrzej_b2]

freemason napisał:

> Co do samych uroczystości z kwietnia 1948 - pytanie może głupie, ale
> na zdjęciu widziałem modlących się rabinów (w 1948!). Czy moment
> odsłonięcia pomnika bojowników getta zaszczycili swa obecnością
> przedstawiciele innych wyznań RP?

Nie ulega wątpliwości, że mówimy o zdjęciu z wystawy „60 lat temu w Warszawie. Fotografie PAP 1947-48", jak niżej:
foto2.m.onet.pl/_m/f0bbbb7084461c118a864ff89a6dc4ee,21,19,0.jpg
Jestem pewien, że odsłonięcie pomnika nastąpiło w wąskim kręgu wyznaniowym. Pojęcie ekumenizmu, choć znane, nie było tak szeroko jak dziś pojmowane. Na zdjęciu nie widać duchownych innych wyznań poza mojżeszowym. Nawet dwaj oficerowie w pierwszym rzędzie to rabini wojskowi. Świadczy o tym uzupełnienie munduru o elementy stroju liturgicznego, charakterystyczne dla tego wyznania.
Przed wojną około 5 % żołnierzy w WP stanowili Żydzi; byli i w armii Berlinga, stąd potrzeba zapewnienia im odpowiedniej opieki duchowej. Rabini zapisali wiele bohaterskich kart. Znani z patriotycznych postaw byli np: mjr dr Steinberg, Naczelny Rabin WP II Rzeczypospolitej, i w czasie wojny ppłk Rosengarten, Naczelny Rabin II Korpusu. O Rabinacie w LWP nie słyszałem, ale zdjęcie potwierdza, że przynajmniej jakaś reprezentacja istniała. To ciekawe!
Pozdrawiam

Panie Andrzeju,

[freemason]

... mówimy dokładnie o tym samym zdjęciu (a w każdym razie o tej
samej uroczystości), z tymże w Internecie jest pokazany jedynie jego
fragment. Na Karowej można zobaczyć zaówno samą uroczystość pod
pomnikiem, jak i też jego otoczenie - gigantyczną pustynię z nieźle
zachowanym wolno stojącym budynkiem w tle.

Obok tego zdjęcia wywieszono też ogólny widok getta-rumowiska z
kobietą na pierwszym planie i wolno stojącym budynkiem w tle. Teraz
juz właściwie jestem pewien, że chodziło o d w a o s o b n e
budynki. Myślę więc, że oboje możecie mieć rację.

Co do tych uroczystości to ja wiem, że w wojsku było przed wojną (i
po wojnie) sporo żydów. Zdziwiła mnie jedynie religijna oprawa w
cztery lata po powstaniu PRL (wydawało mi się, że duchownych pozbyto
się z armii tuz po wyzwoleniu).

Pozdrawiam serdecznie,

[allgau]

No więc tak z ta religią to za PRL-u różnie bywało i tak np.
przecież to dopiero tow. Wiesław po październiku 1956 r. skasował
religie w szkołach,a nie staliniści... kapelani poszczególnych
wyznań, dopiero kasowano ich po przewrocie stalinowskim w 1949
(przywrócono jednak chyba po 1956 r., a rabini, jeszcze w 1948 roku
byli i czynne były synagogi i domy modlitwy a zarazem szła na całego
emigracja z polski normalnych Żydów, ci co zostali z reguły poparli
nowy komunistyczny ustrój wyrzekając się religii... jak widac
wystawa była przygotowana w pośpiechu,a komentarz do fotografii jest
jednak niezbędny

Lepiej bez niezbędnego komentarza

[andrzej_b2]

allgau napisał:

> No więc tak z ta religią to za PRL-u różnie bywało i tak np.
> przecież to dopiero tow. Wiesław po październiku 1956 r. skasował
> religie w szkołach,a nie staliniści... kapelani poszczególnych
> wyznań, dopiero kasowano ich po przewrocie stalinowskim w 1949
> (przywrócono jednak chyba po 1956 r., a rabini, jeszcze w 1948 roku
> byli i czynne były synagogi i domy modlitwy a zarazem szła na całego
> emigracja z polski normalnych Żydów, ci co zostali z reguły poparli
> nowy komunistyczny ustrój wyrzekając się religii... jak widac
> wystawa była przygotowana w pośpiechu,a komentarz do fotografii jest
> jednak niezbędny

Opinia o tow. Wiesławie zbyt uproszczona, z kapelanami kościoła katolickiego było zupełnie inaczej, a z życiem religijnym Żydów też było nie tak, przynajmniej w Warszawie. Te ponure czasy ogół zna z autopsji i publikacji:

1. Gomułka przywrócił religię do szkół, którą wcześniej zlikwidowano za czasów Bieruta i Ochaba, a potem dopiero skasował ponownie. Ta pierwsza likwidacja nastąpiła do 1955 r., a powrót tuż po październiku 1956 r. W jednych szkołach brak religii trwał dłużej w innych krócej, wszystko w zależności od typu szkoły. U mnie przerwa wynosiła około 8 miesięcy. Ponownie religia w szkołach znikła w latach 60-tych i już tak pozostało.

2. Stanowisk kapelanów w WP nigdy nie zlikwidowano. Działali oni już nie w ramach zniesionej Kurii Polowej a utworzonego Generalnego Dziekanatu WP, o okrojonych kompetencjach. Jedynie w Wojsku Polskim ze wszystkich innych armii bloku wschodniego istnieli księżą kapelani.
www.ordynariat.wp.mil.pl/po45.php
Jeszcze w 1948 r. a może i później najwyżsi przedstawiciele władzy komunistycznej uczestniczyli w uroczystościach religijnych. Na dowód zdjęcie, na którym Jaroszewicz i Dąb-Kocioł stanowią asystę prymasa Hlonda w procesji Bożego Ciała (zdjęcie z wystawy „60 lat temu w Warszawie. Fotografie PAP 1947-48).
foto3.m.onet.pl/_m/e476d180c30c5888e4e74a2565ed97ff,21,19,0.jpg
Istotnie, około 1950 r. żołnierzom – członkom PZPR zabroniono udziału w praktykach religijnych, ale zakaz ten był często łamany.

3. Z lat 60-tych pamiętam pewnego znajomego Żyda (nazwisko przemilczę), który co piątek z Otwocka przyjeżdżał do bóźnicy przy pl. Grzybowskim na rytualne nabożeństwa, w których występował jako jeden z celebransów. Później wyjechał do Izraela, ale wiem, że tamtejszy ośrodek życia judaistycznego przetrwał do końca władzy komunistycznej.

Dla mnie odkryciem na zdjęciu z odsłonięcia pomnika Bohaterów Getta są rabini wojskowi. Prawdopodobnie po 1948 r. stanowiska takie uległy w wojsku likwidacji. Wszystko więc wskazuje, że oglądamy ostatnich rabinów wojskowych (podpułkownika i chyba majora?) i z tego względu przekaz ten ma olbrzymią wartość. Twarze ich już znamy, ale czy poznamy kiedykolwiek nazwiska?
Pozdrawiam

[freemason]

allgau napisał:

> jak widac
> wystawa była przygotowana w pośpiechu,a komentarz do fotografii
jest
> jednak niezbędny

Wiesz, ja nie wiem czy wystawa była przygotowywana w pośpiechu.
Napisy i komenatrze, owszem, były, ale trudno jest przewidzieć co
może wzbudzić zaciekawienie u widza. Mnie akurat zainteresowali
rabini wojskowi i te dwa ocalałe z rzezi budynki, ale ktoś mógłby
obok tego przejść obojętnie.

Idąc za ciosem, na wystawie znajduje się jeszcze zdjęcie sklepu
braci Pakulskich z 1950 roku. I tutaj to też było dla mnie
zaskoczenie, bo myślałem (jestem rocznik 1983, więc może mam prawo
nie wiedzieć), że tego typu instytucje zniesiono podczas bitwy o
handel. A tutaj proszę, Pakulscy. W związku z tym pytanie - czy był
to sklep istniejący jedynie w okresie wczesnej PRL, czy też ta
lokalizacja (skrzyżowanie Brackiej z Chmielną - nie podano
dokładnego miejsca, a ja nie potrafię wydedukować) to lokalizacja
tradycyjna dla przedsiębiorstwa Pakulskich i istniała też przed
wojną? Dotychczas ich sklepy kojarzyłem bardziej z ulicą
Marszałkowską - w jednym miejscu, w okolicy cepelii na MDM, znajduje
się dzisiaj nawet tzw. zaułek braci Pakulskich.

Pozdrawiam noworocznie...

Bracia Pakulscy

[andrzej_b2]

freemason napisał:

> ...Pakulscy. W związku z tym pytanie - czy był
> to sklep istniejący jedynie w okresie wczesnej PRL, czy też ta
> lokalizacja (skrzyżowanie Brackiej z Chmielną - nie podano
> dokładnego miejsca, a ja nie potrafię wydedukować) to lokalizacja
> tradycyjna dla przedsiębiorstwa Pakulskich i istniała też przed
> wojną? Dotychczas ich sklepy kojarzyłem bardziej z ulicą
> Marszałkowską - w jednym miejscu, w okolicy cepelii na MDM, znajduje
> się dzisiaj nawet tzw. zaułek braci Pakulskich

Pełna nazwa firmy brzmiała: „Bracia Pakulscy. Skład Win i Towarów Kolonialnych”, przy Brackiej 22 (róg Brackiej i Chmielnej). W r. 1909 została przejęta przez Wacława, Adama i Jana Pakulskich zamieszkałych przy Chmielnej 26 od kupca Feliksa Pawłowskiego. W całym okresie międzywojennym zarząd i sklep główny mieściły się przy tym samym narożniku. Firma miała wówczas siedem sklepów filialnych: Marszałkowska 110, Marszałkowska 57 róg Kruczej, Krucza 22, Francuska 14, Raszyńska 15. Ponadto przy Krochmalnej 22 miała swe piwnice centralne, a przy Kazimierzowskiej 64 podległą sobie wytwórnię konserw „Wanda”.
W 1945 r. firmę odbudowano, odtworzono sklep przy Francuskiej i filię w Katowicach.
Wg Encyklopedii Warszawy, firmę upaństwowiono w 1950 r.
Może ktoś z Kolegów wie coś więcej, zna jakąś literaturę na ten temat?

Dla mnie sklep przy Brackiej r. Chmielnej był „od zawsze” w swym tradycyjnym miejscu, nawet nie zwróciłem uwagi kiedy stał się sklepem WSS nr 206. Oto zdjęcie z moich zbiorów pochodzące z 1958 r.
foto0.m.onet.pl/_m/4abaf85996839671b1682945727c00b8,21,19,0.jpg
Nad wejściem można jeszcze odczytać zatarty napis „Bracia Pakulscy”.
Pozdrawiam :-)

Dziękuję za odpowiedź.

[freemason]

w Internecie można się nieco dowiedzieć o firmie braci Pakulskich,
ale są to informacje szczątkowe
www.rzeczpospolita.pl/dodatki/warszawa_050110/warszawa_a_5.html
www.warszawa1939.pl/index.php?r1=bracka_22&r3=9
Czekam na książkę na wzór "Romansu ekonomicznego", myślę, że
zainteresowanych byłoby sporo.

[allgau]

Drogi Andrzeju, super zdjęcie! a więc jeszcze wtedy i Bracka 22 i 20
nie były otynkowane (państwo hapsnęło w takim stanie i nie
tynkowało), to może wiesz kiedy te kamienice doczekały się
otynkowania elewacji... a swoją drogą skoro tu mieli Pakulscy główną
siedzibę, to może ten placyk Bracka, Szpitalna, Zgoda należało
nazwać Skwerem Pakulskich a nie na MDM-ie?

[andrzej_b2]

allgau napisał:


> może ten placyk Bracka, Szpitalna, Zgoda należało
> nazwać Skwerem Pakulskich a nie na MDM-ie?

Co do miejsca upamiętnienia Braci Pakulskich nie byłbym takim rygorystą, bowiem
jeden z ich sklepów mieścił się przy Marszałkowskiej, dziś mniej więcej w środku
parkingu na MDM-ie. Jest więc pewne uzasadnienie.
Kilka zdjęć sklepu B-ci Pakulskich przy Brackiej z portalu FOTOHISTORIA (1946-48):
www.fotohistoria.pl/main.php?g2_view=core.DownloadItem&g2_itemId=164126&g2_serialNumber=3
www.fotohistoria.pl/main.php?g2_view=core.DownloadItem&g2_itemId=164125&g2_serialNumber=3
www.fotohistoria.pl/main.php?g2_view=core.DownloadItem&g2_itemId=35126&g2_serialNumber=3
Piękne jest zdjęcie przedstawiające wiszącego u futryny sklepu dzika, któremu
przyglądają się z zaciekawieniem nie tylko dzieci (sam też bym się zainteresował).

I jeszcze wnętrze sklepu Pakulskich w Otwocku z końca lat 20. XX wieku przy ul.
Kościelnej r. Kościuszki. Za ladą Leopold Piechowski. (Zdjęcie z Gaz. Otwoc. Nr
10/2003)
foto2.m.onet.pl/_m/754d91b32de91c3e6e25c3e27b576b76,10,19,0.jpg
Niestety, zdjęć z warszawskich sklepów Pakulskich nie znalazłem.

Pozdrawiam :-)

[horpyna4]

W Ludowym Wojsku Polskim istniał rabinat, przynajmniej do 1949 roku.
Głównym rabinem był wtedy Dawid Kahane, prawdopodobnie ten z bródką
na prawo od mikrofonu. Wyjechał z Polski w roku 1949.
Podobno (ale nie mam 100% pewności) stanowisko głównego rabina LWP
istniało dalej i było obsadzone do 1968 r. Pokazano mi kiedyś pewną
willę na Mokotowie i powiedziano, że tu mieszka osobnik pełniący
taką funkcję. Ale nie jest to potwierdzona wiadomość.

Rabin Kahane

[andrzej_b2]

horpyna4 napisała:

> W Ludowym Wojsku Polskim istniał rabinat, przynajmniej do 1949 roku.
> Głównym rabinem był wtedy Dawid Kahane, prawdopodobnie ten z bródką
> na prawo od mikrofonu.

Dzięki Tobie udało się ustalić nazwisko rabina Kahane, i cała w tym Twoja zasługa. Potem już na podstawie internetu wyszukałem o nim trochę wiadomości:
pl.wikipedia.org/wiki/Dawid_Kahane
www.rp.pl/galeria/120621,2,201031.html
Dawid Kahane dość często występował publicznie, np. po głośnym pogromie kieleckim oskarżył kościół katolicki o podżeganie. Jakby zapomniał, że życie swe zawdzięcza abp. Andrzejowi Szeptyckiemu, który podczas okupacji ukrył go przed hitlerowcami.
A więc płk Kahane był ostatnim rabinem polowym LWP. Rafał Żebrowski w książce Dzieje Żydów w Polsce (1993) pisze, że rabinat wojskowy zlikwidowano w 1952 r.
Pozdrawiam

[horpyna4]

Tak przy okazji - o metropolicie Andrzeju Szeptyckim za peerelu nie
wolno było pisać nic pozytywnego. Dopiero u schyłku komuny zaczęto
odkłamywać tę postać. Dawniej wszelkie jego zasługi, między innymi
właśnie ratowanie życia Żydom, były całkowicie przemilczane.
Piszesz, że rabinat wojskowy zlikwidowano w 1952 r. A czy stanowisko
głównego rabina było obsadzone w latach 1949 - 1952, czy pozostawał
wakat?

[freemason]

horpyna4 napisała:

> Tak przy okazji - o metropolicie Andrzeju Szeptyckim za peerelu
nie
> wolno było pisać nic pozytywnego. Dopiero u schyłku komuny zaczęto
> odkłamywać tę postać. Dawniej wszelkie jego zasługi, między innymi
> właśnie ratowanie życia Żydom, były całkowicie przemilczane.
> Piszesz, że rabinat wojskowy zlikwidowano w 1952 r. A czy
stanowisko
> głównego rabina było obsadzone w latach 1949 - 1952, czy
pozostawał
> wakat?

Widzę, że nam się fajna dyskusja na forum rozwinęła. Z tego co
rozumiem do 1952 r. funkcjonował w LWP obok duszpasterstwa
rzymskokatolickiego, rabinat oraz duszpasterstwa prawosławne i
kościołów ewangelicko-augsburskiego i reformowanego i dopiero w 1952
zostały one zlikwidowane.

[horpyna4]

Nie jestem pewna, czy istniało po wojnie duszpasterstwo prawosławne.
Teoretycznie powinno, bo prawosławnych jest sporo. Ale skoro w ZSRR
prawosławie zostało wtedy stłamszone, to LWP mogło nie chcieć się
wychylać, żeby nie drażnić.
Ewangelickie na pewno istniało.

Kapelani WP innych wyznań

[andrzej_b2]

horpyna4 napisała:

> Nie jestem pewna, czy istniało po wojnie duszpasterstwo
prawosławne.
> Teoretycznie powinno, bo prawosławnych jest sporo. Ale skoro w
ZSRR
> prawosławie zostało wtedy stłamszone, to LWP mogło nie chcieć się
> wychylać, żeby nie drażnić.
> Ewangelickie na pewno istniało.


Wszystko wskazuję, że istotnie ordynariatu prawosławnego po wojnie
nie reaktywowano. Potwierdzenie można znaleźć np. w Przeglądzie
Prawosławnym nr 8 (Michał Bołtryk):
„...Ci [kapelani prawosławni] z terenów zajętych przez Armię
Czerwoną, tak jak żołnierze, trafili do obozów. Służyli potem w
armiach gen. Andersa i gen. Berlinga. Władyka Sawa (Sowietow), przed
wojną biskup grodzieński, białostocki i lubelski, decyzją rządu
londyńskiego został pierwszym biskupem polowym Wojska Polskiego.
Osiemnastu kapelanów działało po wojnie w obozach żołnierzy we
Włoszech, Niemczech, Anglii. Władyka Sawa zmarł w Londynie 21 maja
1951 roku...”
A znów w tym linku:
pl.wikipedia.org/wiki/Prawos%C5%82awny_Ordynariat_Polowy_Wojska_Polskiego#Historia
jest napisane:
„...Niestety wielokrotnie podejmowane próby wskrzeszenia
działalności prawosławnego ordynariatu po II wojnie światowej [ w
Polsce Ludowej] nie odnosiły skutku, bowiem władze komunistyczne nie
wyrażały na to zgody...”

Z duszpasterstwo ewangelickim w WP było lepiej. Przywrócono je w
1947 r., na stanowisko Naczelnego Kapelana powołując ks. sen płk
Feliksa Gloeha. Jednak już w maju 1950 r. duszpasterstwo wojskowe
rozwiązano. Więcej można dowiedzieć się z:

luteranie.waw.pl/index.php?option=com_content&view=article&id=10&Itemi

Pozdrawiam

[andrzej_b2]

horpyna4 napisała:

> Piszesz, że rabinat wojskowy zlikwidowano w 1952 r. A czy stanowisko
> głównego rabina było obsadzone w latach 1949 - 1952, czy pozostawał
> wakat?

Niestety, nie mam dostępu do książki Żebrowskiego i nie umiem odpowiedzieć na pytanie, ale przypuszczam, że po wyjeździe Kahanego w 1949 (wg innych w 1950 r.) władze nie reaktywowały już jego urzędu. Tak na logikę, prostu nie opłaciło się to już komuchom, gdyż w zamierzeniach mieli likwidację wszelkich duszpasterstw polowych, z wyjątkiem katolickiego.

A tu wyszperane w iternecie zdjęcia pierwszego Generalnego Dziekana WP i ostatniego Naczelnego Rabina WP z autorskimi podpisami:

www.fotohistoria.pl/main.php?g2_view=core.DownloadItem&g2_itemId=99533&g2_serialNumber=3
Łęczyca, 1947-03-30. Przekazanie 7 Samodzielnemu Pułkowi Bombowców Nurkujących sztandaru ufundowanego przez obywateli miasta Łęczyca. Uroczystości na rynku z udziałem marszałka Michała Roli-Żymierskiego. Na zdjęciu naczelny dziekan Wojska Polskiego ks. płk Stanisław Warchałowski święci sztandar pułku.

www.fotohistoria.pl/main.php?g2_view=core.DownloadItem&g2_itemId=132289&g2_serialNumber=3
Warszawa, 1948-04-19. Uroczystość odsłonięcia pomnika Bohaterów Getta na rogu ul. Zamenhofa i Anielewicza (d. Gęsia) na terenie getta w V rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim. Pomnik wykonał Natan Rapaport wg projektu architekta Leona Marka Suzina, wzniesiono go w miejscu pierwszego starcia Żydów z Niemcami 19 IV 1943 r. W uroczystości wzięli udział przedstawiciele państwa i organizacji żydowskich. Na zdjęciu modlitwa naczelnego rabina Wojska Polskiego płk. Dawida Kahane. Za nim aron ha-kodesz (szafa na Torę).
Pozdrawiam