Jak wytłumaczyć co to znaczy umrzeć?

[magda.tyl]

Tak żeby trzylatek w miarę zrozumiał, a się nie przestraszył?

[w_miare_normalna]

Ponoć dzieciaki teraz trzeba uświadamiać od wczesnych lat, ale ja za tym nie jestem.
Moja córka (w czerwcu 3 latka) wie, że nasz maksio (piesek) poszedł do Aniołków bo był chory, ale że patrzy na nas i wszystko widzi. Mieliśmy superową starszą panią w klatce, zresztą Roksana mówiła do niej babcia. Babcinka umarła, a moja córa pyta "gdzie babcia" . także tutaj też wytłumaczyłam, że pani babcia była chora i również jest u Aniołków . cóa na to " a to sama nie jest, tylko z maksem". nie wyprowadzałam z błędu.

[zjawa1]

Wiecie co, ja sama tez nie wiem jak to tlumaczyc sensownie 3 latkowi
Jednak mysle, ze mowienie dziecku iz:,, piesek byl chory i dlatego poszedl do aniolkow"... Jest troche ryyzykowne!
A to dlatego, ze jak dziecko zachoruje moze kojarzyc to od razu ze smiercia tzn. ze pojdzie do aniolkow itp
Tzn. ogolnie kazda choroba bedzie mu sie kojarzyc ze smiercia... Nie wiem trak mi sie wydaje.

[paliwodaj]

delikatna sprawa i tym razem wierzacy maja latwiejsza sprawe niz ateisci
dokladnie z ta choroba to troche sliska sprawa. Moj moz ostanio stracil zeba ( od korony) a 6-latek zapytal czy "tata teraz umrze" , nie wiem skad mu sie to wzielo

[atrapcia]

Ano właśnie... Jako ateistka zastanawiam się jak jej wytłumaczyć co to znaczy umrzeć, bez tych wszystkich bajeczek o aniołkach, Jezuskach itp.
Mogłabym powiedzieć prawdę, ale nie chcę dziecka wystraszyć - na razie jest malutka, więc jeszcze trochę czasu mam na zastanowienie się...
Mogę też skłamać, na przykład, że jak człowiek już zrobi wszystko co miał zrobić na tym świecie, to umiera i leci w kosmos, na inną planetę, uprawiać ziemniaki i hodować kaczki
Żart oczywiście...

[broceliande]

Ja, jako ateistka tłumaczyłam trzylatkowi, że babcia umarła i już nigdy jej nie spotkamy. Ale możemy o niej porozmawiać, pooglądać zdjęcia.
Bardzo płakał i nie chciał, "żeby była w ziemi". Ale tłumaczyłam, że zmarłych się chowa do ziemi. W prostych słowach, bez przeformułowań.
Nie kłamię

[shellerka]

a to mój to sam wywnioskował. tzn. mój ojciec leżał miesiąc w szpitalu i w tym szpitalu umarł. i kiedy mój mąż trafił do szpitala, to młody sam się spytał, czy to znaczy że tatuś umrze - bo wydedukował, że w szpitalach się umiera.

[emilka_x]

Masz rację, tak wytłumaczyłam dziecku gdy zmarła moja babcia, że była bardzo chora, poszła do nieba i jest tam razem z aniołkami i patrzy na nas. Mąż był przeziębiony i męczył go okropny kaszel, na co moje dziecko powiedziało smutno że tatusia już z nami nie będzie bo jest chory i musi iść do nieba. Nie mam pojęcia jak wytłumaczyć to dziecku, może lepiej wspomnieć o starszym wieku niż o chorobie

[pajesia]

myśmy zaczęli tłumaczyć to pojęcie, gdy pojawiło się pytanie o umieranie.

Odpowiadać trzeba zgodnie z prawdą, prosto, rozwijając temat w miarę pojawiania się pytań; dobrze jest ustalić wspólny front odpowiedzi, bo nasi chłopcy weryfikują odpowiedzi mamy/taty/dziadka i babci

przykłady naszych dialogów:
-a gdzie jest mąż Babci (prababci moich dzieci) - umarł dawno temu, bo był bardzo chory na chorobę, której nie potrafiono wtedy wyleczyć (rak)
a gdzie on teraz jest?
- w niebie u Pana Jezusa / u Aniołków itp
- A my jesteśmy chorzy (zapalenie gardła), to też umrzemy?
- nie, nie umrzecie z powodu tej choroby. Takie choroby świetnie się leczą. są takie choroby, na które nie znamy dobrego lekarstwa.
- a czy kiedyś umrzemy?
- każdy kiedyś umrze. Nikt nie wie, kiedy to nastąpi.
- mamo, a ty umrzesz?
- nie, dziś nie umrę, jestem zdrowa, jeszcze nie jestem stara...
- a czy dzieci umierają-
- zdarza się, że dzieci umierają, ale to są rzadkie przypadki. umierają, bo są baaaardzo chore, bo uległy wypadkowi (wybiegły na ulicę, wypadły przez okno). A Wy nie jesteście ani chorzy na taką ciężką chorobę. jesteście rozsądnymi chłopcami, którzy nie wybiegają na ulicę i nie wychylają się przez okna.
- A wy umrzecie, rodzice?
- kiedyś umrzemy, ale to nastąpi pewnie za bardzo wiele lat, jak już będziecie dorosłymi mężczyznami
- aha

[sandra00]

Jestem ateistką ( oczywiście jak najbardziej wszystkie sakramenty mi zostały udzielone , urodziłam się w bardzo katolickiej rodzinie ) w czasie dzieciństwa przeżyłam bardzo wiele śmierci bliskich mi osób łącznie ze śmiercią matki - też mówili o aniołkach , że w niebie będzie jej pięknie itd. oczywiście każda z tych śmierci była poprzedzona ciężką chorobą którą widziałam na własne oczy i najgorsze jest to że zawsze jak już śmierć się " wydarzyła " wiedziałam to podświadomie że tak się już stało . Nie miałam nigdy problemu z interpretacją tego i porównaniem że każdy kto choruje musi umierać to było zrozumiałe , natomiast nie umiałam pojąć dlaczego skoro jestem dzieckiem te aniołki zabierają mi osobę tak ważną w życiu , co ja im złego zrobiłam . Obecnie jestem matką 4 latka kiedy mówi że ktoś umrze czy coś w tym stylu , zawsze podkreślam mu mówiąc wprost że jak ktoś umiera to odchodzi na zawsze bo widzę że on nieraz myśli że ktoś umrze może to drastyczne ale kogoś zabiją
i według niego nic się nie stało ! W dzisiejszym świecie gier których oczywiście nie będę mu zabraniać jak podrośnie , dzieci żyją w świecie w którym mogą do końca nie zdawać sobie sprawy z faktu co to jest słowo śmierć i co oznacza ! Życzę Wam żebyście jak najmniej musiały tłumaczyć takich przykrych spraw.

sandra00

[zjawa1]

> Jestem ateistką ( oczywiście jak najbardziej wszystkie sakramenty mi zostały ud
> zielone , urodziłam się w bardzo katolickiej rodzinie )
Hehe sakramentu namaszcze jeszcze nie mialas chyba)))
Powracajac jednak do tematu... To uwarzam, ze jakos powinno tlumaczyc sie sam akt smierci, a ewentualniej pozniej ta cala opotczke religijna.
Przeciez Ateista tez moze powiedziec dziecku, ze zmarla osoba jest tam gdzies w chmurkach itp? Tak mi sie wydaje.
Najtrudniejsze jest wg. mnie wytlumaczenie zjawiska smierci.

[a_weasley]

zjawa1 napisała:

> Hehe sakramentu namaszcze jeszcze nie mialas chyba)))

Sakrament chorych, bo tak się to obecnie nazywa, to jeszcze (albowiem sakramentu nie udziela się, jak niektórzy mylnie mniemają, tylko umierającym), natomiast kapłaństwa na pewno nie

> Przeciez Ateista tez moze powiedziec dziecku, ze zmarla osoba jest tam gdzies
> w chmurkach itp? Tak mi sie wydaje.

Niby może, ale potem musiałby to jakoś odkręcić. Bo albo choć nas zasmuca nieunikniona konieczność śmierci, znajdujemy pociechę w obietnicy przyszłej nieśmiertelności, albo życie jest formą istnienia białka.

[eps]

ja jak moje chłopaki mieli po 3 lata to nie uświadamiałam z takimi rzeczami.
Teraz dopiero powiedziałam 5 latkowi jak szliśmy na pogrzeb mamy mojej przyjaciółki.
Powiedziałam że to jest taka uroczystość ze mama tej cioci musiała odejść i to jest taka uroczystość na której wszyscy się z tą panią zegnają. Że ona juz nie wróci bo była potrzebna gdzie indziej.
później dodałam ze ona poszła do aniołka i bozi.
jako ciekawostkę dodam ze wieczorem zdziwiłam sie bardzo.
Zawsze wieczorem dzieci mówią modlitwę do aniołka a syn do mnie. Mamo ja sie pomodlę do aniołka zeby sie opiekował tą Panią dobrze?

W każdym razie tak szczegółowo to bym 3 latkowi nie tłumaczyła takich ciężkich tematów.

[tijgertje]

Wierzacym jest latwiej. Mlody mial niespelna 4 lata, jak zmarl mu ukochany dziadek, opowiedzialam mu o smierci porownujac czlowieka do balonika O moim mlodym na pogrzebie pisalam tutaj:
forum.gazeta.pl/forum/w,566,73170797,73170797,4_latek_na_pogrzebie_.html
Mam znajoma, ktorej dzieci maja obecnie 4 i 3 lata, rok temu tuz przed Wielkanoca zmarla jej mama, teraz tata ma zaawansowanego raka i w zasadzie moze umrzec w kazdym momencie. Dzieci staraja sie przygotowac i tez wykorzystala moja historie o baloniku, maluchy ponoc zrozumialy i nawet dziadkowi wytlumaczyly

a po co?

[camel_3d]

tzn skoro na razie nie ma takiej koniecznosci to chyba nie warto.
a jak cos sie zblza.. to warto pokazac np kwiatek, ktory wiednie...i porownac do naszego zycia.
jezeli jestes wierzaca to mozesz oczywiscie opowiedziec i aniolach bogu itd

[silje78]

bo dziecko pyta? to co wtedy udawać, że nie słyszymy?
u nas temat wypłynął podczas wizyt na cementarzu. padly pytania kto, po co, gdzie itd.
pominęłam kwestię pochówku w ziemi ponieważ, pamiętam jak nie mogłam sama pogodzić się z tym, że mój dziadek jest zakopany, a miałam 25 lat

[a_weasley]

Bo nigdy nie wiesz, kiedy przyjdzie śmierć w najbliższym otoczeniu?

[dianaro]

Są niestety tematy drażliwe, trudne i ciężkie do wytłumaczenia małym dzieciom w taki sposób, aby zrozumiały - nie powiedzieć za dużo i za dosadnie.
Mój syn jak się pyta to mu odpowiadam, sama nie poruszam takich tematów. A że ma ostatnio dorosłe pytania to samej ciężko mi to przetłumaczyć na rozum 4 latka. Kiedy się spytał gdzie jest dziadek, którego pamiętam i widzi na zdjeciach to mu tłumaczę, że był bardzo chory, żadne leki nie pomagały i miał bardzo dużo lat - poszedł do nieba i już nie wróci. Powiedziałam też, że dziadek na nas patrzy, opiekuje się nami, abyśmy byli zdrowi i nic ma się nie stało złego. Czasem mój syn zaskakuje mnie, że chciałby, aby niebo się otworzyło i dziadek spadł do nas na ziemię. Tyle, że ja wtedy mówię, że jak się pójdzie do nieba to już się tam zostaje i nie można wrócić. Nie wiem czy jest to dla dziecka zrozumiałe i wystarczające - mój syn nie zadaje już pytań w tej kwestii i innym tłumaczy właśnie w ten sposób.

[iza232]

Normalnie. Człowiek nie oddycha i nie bije mu serce, to znaczy, że umarł. To chyba wystarczy 3 latkowi. Dalsza część opowieści zalezy od tego czy jesteś ateistką czy wierzącą.

[ancymon123]

Człowiek nie oddycha i nie bije mu serce, to znaczy, że umarł.
I chcesz tak dziecko w błąd wprowadzać?
Musi nastapic smierć pnia mózgu, to ze serce nie bije i nie słychać oddechu to jest sygnał do rozpoczęcia reanimacji, zdaża sie, że skutecznej.
Może tez byc na odwrót, że serce bije i jest oddech, a człowiek nie żyje (śmierc mózgu). To jest sygnał do pobrania narządów.

[a_weasley]

ancymon123 napisała:

> Człowiek nie oddycha i nie bije mu serce, to znaczy, że umarł.
> I chcesz tak dziecko w błąd wprowadzać?
<opis sytuacji bardziej złożonych>

Nie wiem jak Twój przedmówca, ale ja tak. Podobnie jak zamierzam dziecko w wieku jednocyfrowym wprowadzać w błąd opisując świat przy pomocy mechaniki newtonowskiej, choć wiem, że rzeczywistość jest bardziej złożona. Jak mnie rodzice najpierw powiedzieli po prostu, że Bóg stworzył świat, a potem przyszła pora na ewolucję i na teorię inteligentnego projektu (którą zresztą ojciec wymyślił byl we własnym zakresie).
Można to nazwać wprowadzaniem w błąd, ja to nazywam dostosowaniem do możliwości odbiorcy.

[iza232]

ancymon123 napisała:

> I chcesz tak dziecko w błąd wprowadzać?
> Musi nastapic smierć pnia mózgu, to ze serce nie bije i nie słychać oddechu to
> jest sygnał do rozpoczęcia reanimacji, zdaża sie, że skutecznej.
> Może tez byc na odwrót, że serce bije i jest oddech, a człowiek nie żyje (śmier
> c mózgu). To jest sygnał do pobrania narządów.

Faktycznie poziom w sam raz dla 3 latka: pień mózgu, reanimacja, narządy. Naprawdę nie musisz się tutaj popisywać swoją znajomością resuscytacji krążeniowo - oddechowej. JA WIEM, że udziela pierwszej pomocy jak człowiekowi zatrzyma się oddech i tętno. Ale nie mam zamiaru wtajemniczać w to 3 latka na Boga!!

[ancymon123]

Przyznam, że ten tekst napisałam "z przymróżeniem oka"

[iza232]

ancymon123 napisała:

> Przyznam, że ten tekst napisałam "z przymróżeniem oka"

W takim razie to wszystko wyjasnia

[mama-ola]

> Tak żeby trzylatek w miarę zrozumiał, a się nie przestraszył?

A dlaczego ma się nie przestraszyć? Przecież to straszne jest. Jeśli dziecko jest rozumne i odczuwa prawidłowo, to też i prawidłowo zareaguje, tzn. przestrachem albo smutkiem. Jeśli uznałaś, że jest to temat, który chcesz poruszyć z tak małym dzieckiem, to widocznie masz ku temu powód. Więc mu powiedz, jak to jest ze śmiercią. Nie ściemniaj, że to "nic takiego" albo "że tak naprawdę to nic strasznego".

Jak ja powiedziałam mojemu starszemu synowi o śmierci, to się rozpłakał. Chyba miał więcej niż trzy lata, nie pamiętam dokładnie ile, może raczej koło czterech. Oczywiście nie jest miło, jak nasze dziecko płacze. Ale reakcja była jak najbardziej adekwatna.

Moje starsze dziecko wie od paru lat, że każdy umrze, tzn. przestanie żyć i ciało zostanie zakopane w trumnie bądź spalone. Wie ponadto, że przeważnie dzieje się to w starszym wieku. Pamięta swoją prababcię i to, że w pewnym momencie prababcia umarła i był pogrzeb. Miał być na pogrzebie, ale akurat się rozchorował, gdyby był zdrowy - poszedłby z pewnością. I co jeszcze... Aha, że przeważnie umiera się w podeszłym wieku, ale trzeba na siebie uważać, bo można umrzeć po wypadku na ulicy. Na poziom dziecka to imho tyle.

nie należy uprzedzać pytań.

[pajesia]

Z uwagi na powyższe wypowiedzi, nie należy uprzedzać pytań.
rozmawiać należy wtedy, gdy one, te pytania, pojawią się.

metodykę wyjaśniania każdy sobie wybierze.

[indigo_kid]

Ja mojemu trzylatkowi wytłumaczyłam, ze babcia poszła do nieba i tyle mu wystarczyło. Przyjął do wiadomości. W okolicach 4 r.ż. zaczął pytać kiedy babcia wróci z nieba, więc powiedziałam prawdę, że z nieba się już nie wraca, że jest tam z aniołkami i jest tam bardzo szczęśliwa bo codziennie śpiewają piosenki i tańczą, etc. Wolałam mu zapodać bajkową wersję nieba, żeby nie straszyć realizmem.
Potem jako 6latek uświadomił sobie (nie mam pojęcia jak), że kiedyś my, jego rodzice umrzemy, często wracał do tego tematu, płakał i mówił, że się boi zostać sam etc. Powiedziałam, że my ze starości pewnie umrzemy jak on już będzie bardzo dorosły, starszy niż my teraz, będzie miał żonę, swoje dzieci i wnuki i nie zostanie sam. A jak umrzemy zanim on wydorośleje, chociaż mało prawdopodobne, to są ukochani ciocia A i wujek B, którzy na pewno się nim zaopiekują. itd dużo tych pytań było.

[silje78]

ja też mówię, że ktoś odszedł do aniołków. tłumaczyłam córce także "na przykładzie" pieska.
do czasu kiedy pytała o to czy mama, tata, babcie etc tez pójdą do aniołków, było ok. kiedy tata powiedział, że kiedyś każdy pójdzie to był płacz. tak więc do momentu gdy nie dotyczy to bliskich jej osób jest ok. ale to chyba dobrze, że okazuje emocja, myślę, że rozumie, że jeśli ktoś idzie do aniołków to już go nie zobaczy...

[kasia191273]

dzieci potrafią niesamowicie logicznie myśleć

na początku lutego zmarła moja babcia, prawie 90-letnia, z którą moje 4-letnie dziecko nie miało szczególnego kontaktu. Była ze mną na pogrzebie, sama uroczystość spokojna, bez histerii wokół grobu i oczywiście innych dla dziecka traumatycznych doznań

sam pogrzeb więc nie zrobił na dziecku wrażenia

no ale rozmowy były na ten temat i średnio raz w tygodniu wraca
moje dziecko uświadomiło sobie przemijanie, starzenie się i nieuchronność tego
największy jej strach teraz jest taki, że ja kiedyś umrę

dość często mówi, że nie chce, żebym była stara, żebym była babunią i żebym umarła
ja jej na to, że ja będę już stara, kiedy i ona będzie już w zasadzie dorosła, a nawet również starsza
na to ona, że w takim razie przestanie jeść, bo wtedy nie urośnie, a więc ja się również nie zestarzeję

ta logika mnie powaliła

na szczęście je)))

[mariela1987]

Polecam bajki terapeutyczne

[pabia_a]

u nas temat poruszany był zawsze z wizytą na cmentarzu, młody pytał kto? co? dlaczego? Wytłumaczałam kto leży w grobie i mówiłam, że np. ciocia poszła do nieba, do aniołków, że bozia ją zabrała, dlatego że tam była bardziej potrzebna, doskonale wie że kiedyś wszyscy tam pójdziemy. Kilka dni temu mieliśmy pogrzeb i młody doskonale wiedział co się stało, oczywiście na pogrzebie nie był....

[iza232]

pabia_a napisała:

? Wytłumaczałam kto leży w grobie i mówiłam, że np. ciocia poszła do nieb
> a, do aniołków, że bozia ją zabrała, dlatego że tam była bardziej potrzebna, do


To jest dopiero robienie dziecku wody z mózgu! Ciocia leży w grobie a jednocześnie poszła do aniołków. Czyli co? Na chwilę wyskoczyła do nieba z tego grobu? I zaraz wróci? Paranoja!
Poza tym po co to infantylne okreslenie "bozia"? Jakby nie mozna było używać normalnego pojęcia Pan Bóg, nawet w stosunku do bardzo małego dziecka.

[pabia_a]

iza232 napisała:
To jest dopiero robienie dziecku wody z mózgu! Ciocia leży w grobie a jednocześ
> nie poszła do aniołków. Czyli co? Na chwilę wyskoczyła do nieba z tego grobu?

czytaj ze zrozumieniem, popatrz dziecko i zrozumiało, toż to grób/pomnik czyj? ufoludka

[iza232]

No czytam ze zrozumieniem i nijak zrozumieć twojej logiki nie mogę. Widać głupszam od twego dziecka. W jaki sposób ciocia poszła do nieba a jednocześnie leży w tym grobie. Naprawdę nie widzisz w tym sprzeczności?

[futro.1]

cytat z książki "rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat" poradnik dla rodziców, psychologów i lekarzy autorstwa f.l. Ilg, l. bates ames, s.m. baker:
"- zawsze mówcie dziecku prawdę.nie wolno mówić nic o czym później musiałoby zapomnieć;
- bądźcie gotowi spokojnie przyjąć gwałtowne wybuchy i niezgodę dziecka na to co mu powiecie;
- nie oczekujcie że wystarczy powiedzieć wszystko raz na zawsze
- powiedzcie zupełnie jasno że śmierć danej osoby (jeżeli to był ktoś bliski) nie została w żaden sposób zawiniona przez dziecko
- niech wam się nie wydaje że dziecko potrzebuje pogłębionego, teologicznego wykładu na temat śmierci i tego co się dzieje potem nawet jeżeli uważacie siebie za kompetentnych by taki wykład wygłosić. gdy dziecko podrośnie nabierze przekonań religijnych ale teraz nie szafujcie zanadto pojęciem nieba."

[shellerka]

ja swojemu nie ściemniałam. był na pogrzebach obu dziadków - w odstępie miesiąca.
wytłumaczyłam co to urna, że tylko ciało umiera, że dusza - wytłumaczyłam, że człowiek składa się z ciała i duszy - że dusza nadal żyje, że czasami jest wśród nas, czasami idzie do nieba.
powiedziałam, że każdy kiedyś umiera, ale że jak się dobrze żyje, zgodnie z zasadami i jest się dobrym, to po śmierci jest się bardzo szczęśliwym.
pomyślał, pomyślał i stwierdził, że on jednak jest szczęśliwy tutaj i nie chce umierać
ale nie boi się. często mówi, że dziadek jest w niebie i że np. kontroluje pogodę

[clapton1985]

U nas (gdy mała miała 3 latka) zmarło dzieciątko w rodzinie. Mała widziała dziecko i brzuszek w ciąży jak rósł. Wytłumaczyliśmy jej jak byliśmy na cmentarzu, że dzieciątku przestało bić serduszko, nie oddycha, nie rusza się, nie je.....nie żyje. Mała nie była przerażona, bo dla niej pojęcie "nigdy" się nie obudzi tzn. do przyszłego tygodnia. Stara się to na swój sposób pojmować. Wyznaje zasade. Nie kręce, nie odchodze od tematu, ale i nie mówie zbyt dużo, tłumacząc dlaczego nie żyje. W każdym wieku inaczej dawkuje się informacje.