Chopin - jakim go pamietam...

[swarozyc]

Fryderyk Chopin

Ojciec Fryderyka byl Francuzem, który majac siedemnascie lat przybyl do
Polski. Spolonizowa sie niezwykle predko, w czym dopomoglo mu niewatpliwie
małzenstwo z polska szlachcianka Justyna Krzyłanowska. Z małzenstwa tego w
1810 roku urodzi sit Fryderyk. Byl dzieckiem niezwykle wrazliwym, wykazujacym
olbrzymie uzdolnienia muzyczne. Rodzice postanowili go zatem ksztalcic na
pianiste i w konsekwencji trafil do warszawskiego konserwatorium. Kiedy je
skonczyl, rektor Józef Elsner nazwa go geniuszem muzycznym.
Mlody pianista stal sie wkrótce ulubiencem warszawskich salonów, poprzez
które wkroczyl w wielki swiat artystyczny. Pomogly mu w tym niewatpliwie
kobiety, poniewaz przystojny artysta byl przez nie nieustannie adorowany.
Jedna z jego pierwszych sympatii byla Aleksandryna de Moriolles, córka
guwernera wielkiego ksiecia. Znal ja wlasciwie od dziecka i mlodziencze
uczucie mialo charakter czysto platoniczny.
Podczas pobytu w Dusznikach szesnastoletni Fryderyk rzekomo zakochal sie w
niejakiej Libuszy, córce czeskiego robotnika, która nalewala kuracjuszom wody
ze zródla. Kiedy jej ojciec ulegl wypadkowi, mlodzieniec urzadzil w
uzdrowisku koncert dobroczynny, aby wspomóc osierocona rodzine. Wspólczesny
Chopinowi Eugeniusz Skrodzki wspominal takze o schadzkach mlodego pianisty na
wislanej skarpie z jakas nieznana panienka oraz o tym, ze o jego wzgledy
zabiegaly Anna i Klara Magnuszewskie, Emilia Elsnerówna, a nawet Wanda
Zajaczek, córka namiestnika Królestwa.
W 1829 roku dziewietnastoletni Fryderyk wyruszy z koncertami do Wiednia.
Zawrócil tam glowe wiedenskiej pianistce Marii Leopoldynie Blahetka, której
musialo byc ze “mna dobrze, kiedy mi swoja kompozycje na odjezdzie z wlasnor
cznym podpisem na pamiatke, dala" pisal. Romans ów trwal krótko. Chopin w
Wiedniu przebywal tylko kilka dni i chociaz odwiedzil to miasto jeszcze po
roku, nie jest pewne, czy sie wówczas spotkali.
Po powrocie do Warszawy flirtowal ze spiewaczka Henrietta Sontag, a pózniej z
owdowiala hrabina Laurf Czosnowska, której maz zastrzelil sie wczesniej z
zazdrosci.
Pierwsza jego prawdziwa miloscia stala sie dopiero Konstancja Gladkowska,
która poznal w 1829 lub 1830 roku. Dorodna jasnowlosa dziewczyna o
szafirowych oczach byla córka burgrabiego zamku warszawskiego. Milosc do niej
okazala sie nader gwaltowna, chociaz ja ukrywal i w listach do swojego
przyjaciela Tytusa Woyciechowskiego pisal: “Jekeli masz jakie podejrzenia
milosne, tak jak wielu ludzi w Warszawie, odrzuc je i przekonaj sie, ze
umialbym wyzszym byc nad wszystko tam, gdzie idzie o moje ja i gdybym byl
rozkochanym, pary lat dluzej jeszcze bym potrafil ukryc nedzne i niedorzeczne
zapaly". Swoim rodzicom nie powiedzia takze o Konstancji i wmawial im, iz
flirtuje w tym czasie z Aleksandryna de Moriolles. O Gnadkowska byl przy tym
niezwykle zazdrosny i kiedy widzial, jak umizgaja sie do niej polscy i
rosyjscy oficerowie, czyni jej z tego powodu wyrzuty, a nierzadko dochodzi
pomiedzy nimi takze do sprzeczek....(...)

cd moze nastapi...

[swarozyc]

Konstancja stanowila wszakze typ kobiety, która potrzebuje adoracji, i czesto
nie potrafila zrozumiec jego pretensji. Chociaz flirtowala z adiutantem
wielkiego ksiecia, Biezobrazowem oraz oficerami Gresserem i Pisarzewskim, na
swój sposób kochala zapewne równiez Chopina. Kiedy jednak w 1831 roku opuncil
on Polske i udal sie do Paryza, nie zamierzala dochowywac mu wiernosci. Juz po
roku poslubila bogatego ziemianina Józefa Grabowskiego. Historia mówiaca o tym,
ze przez cale swoje zycie przechowywala listy Fryderyka i spalila je dopiero
przed swoja smiercia, jest zapewne apokryfem wymyslonym przez pózniejszych
biografów artysty.
Chopin nie kultywowal tez zbyt dlugo tego uczucia. Jadac do Francji, zatrzymal
sin w Wiedniu, gdzie nawiazal romans z Teresa Froehlich. Kiedy pod koniec 1831
roku pojawil sie w Paryzu, od razu zawrócil w glowie pieknym paryzankom. Antoni
Orlowski pisal bowiem, ze “Chopin wszystkim kobietom glowy zawraca, a w
mezczyznach zazdrosc wznieca". Romansowal podobno ze swoja sasiadka z bulwaru
Poissonnire oraz z wychowanica Johanna Pixisa, pianistka Francillz. Wkrotce
trafil do salonu pieknej hrabiny Delfiny Potockiej, ktora po jornych romansach
z Flahautem i ksieciem Orleanu odbywala wlasnie uczuciowa kwarantanne. Pomny
słow Dufoura, “ze za kochanka muz uznaja cie wtedy, gdy zostaniesz kochankiem
muzy owej i dobrze utytuowanej", Fryderyk poczal asystowac pienknej hrabinie i
przekonal sie, ze nie jest jej obojetny. Jeden z francuskich biografow Chopina
pisal: “Fryderyk ulegl czarowi tej pieknej bestii milosci. Od pierwszego razu
zawrociła mu w gjowie. Pyszny glos Delfiny oczarowal go. Akompaniowal jej na
fortepianie, usilowal, odgadnac jej dusze. Milosc platoniczna, do ktorej Chopin
usiiowal ja nakwonic, wydawala sie Delfinie komiczna i niemozliwa, oddala mu
sie, nim ja o to poprosil. Przygoda trwala niedlugo, ale Delfina zachowala
zawsze dla Chopina szczere uczucia". Podobnego zdania byl takze Anglik William
Murdoch, wedlug ktorego ”kochali sie, z tym ze ona byla strona czynna, gdy
Chopin nie byl bardziej zdecydowany w milosci niz w innych sprawach. Przez
pewien czas byl szczesliwy. Gdyby ten zwiazek utrwalil sie, karta jego zycia
bylaby odmienna, gdyz ona byla stworzeniem bardzo ludzkim". Ich zwiazek rozpadl
sie wowczas, kiedy Delfina nawiazala romans z wielkim ksieciem Michalem.
Wkrotce potem spotkala zreszta Zygmunta Krasickiego.
Chopin zadurzyl sie w miedzyczasie w Marii Wodzijskiej, niezbyt wprawdzie
przystojnej, ale czarujcej panience, w ktorej kochal sie wczesniej Juliusz
Slowacki. Spotkali sie w Dreznie, gdzie Wodzijska poprosila go o lekcje muzyki.
Byc moze, ze uzyskal z jej strony jakies obietnice, poniewaz kiedy Wodzijscy
wybrali sie do Marienbadu, pojechal tam za nimi. Naleny przypuszczal, ze
poprosil ja wtedy o reke i chyba zosta przyjety, gdyz Juliusz Slowacki pisal na
ten temat do matki: Mowia, ze sie Chopin z Maria Wodzijska, a niegdy z moja
Maria, ozeni. Moze poszla za niego dla mnie, bo mowia ludzie, ze Chopin do mnie
jak dwie krople wody podobny. Jak to sentymentalne podle za czlowieka podobnego
temu, ktorego pierwsza miloscia sie kochalo". Slowacki mylil sie, Wodzinska nie
poslubila Chopina. (...)

[Gość: Zuza]

Dlaczego tak póżno ten referat dziewczyny miały właśnie pisać o Chpinie w maju
na ocene po czymś takim muzowana szóstka.

[swarozyc]

Zuziu, po tym referacie mozna tylko ze szkoly wyleciec...

[Gość: Zuza]

swarozyc napisała:

> Zuziu, po tym referacie mozna tylko ze szkoly wyleciec...
>
>
>
zaręczam Ci że po tym artykule moje dziewczyny przyniosłyby szóstki takie
inteligentne stworzenie ich uczy "sztuki".Ale arytkuł mi się podoba.

[Gość: Gryf]

Swarozycu drogi czyś swiadomie pominal J.Sand ?
A moze z Twojej strony jest to odwet za pomysl J.Sand wywiezienia chorego juz
Chopina na Majorke gdzie w opuszczonym zimnym wilgotnym klasztorze choroba
poczynila nieodwracalne spustoszenie!





Dzis pozwolilem sloncu aby wstalo wczesniej niz ja.

[swarozyc]

Na przeszkodzie stanal zapewne ojciec dziewczyny, ktory biorac pod uwage stan
zdrowia artysty, nie wyrazil ostatecznie zgody na malzenstwo. W 1837 roku
Fryderyk zachorowal bowiem na gruzlice i rozeszla sie nawet wiadomosc o jego
smierci. Wodzioski mial takze do niego pretensje, ze nie przyja ofiarowywanego
mu tytulu nadwornego pianisty Jego Wysokosci Cesarza Rosji.
Gdy zatem Maria wraz z rodzicami wrocila do Polski, korespondencja pomiedzy
mowna takZe wykluczy9, io rozstanie[tekst, niestety, niezrozumialy dla mnie,Sw-
c] Chopina z Wodziska nastapilo za sprawa George Sand, ktora poznal w 1837
roku. Nie zrobila na nim poczatkowo najlepszego wrazenia: ”Coz to za
antypatyczna kobieta ta pani Sand, pisal podobno. Czy to naprawde kobieta?
Jestem sklonny watpic". Sand, zauroczona kompozytorem, przyslala mu jednak na
bileciku ”Uwielbiam pana" i wyznaczyla intymne spotkanie. Chopin dlugo sin
wahal. Liszt, ktory byl tego wszystkiego bezposrednim swiadkiem, pisal,
ze: ”Chopin zdawal sie odczuwac lek przed ta kobieta, tak bardzo gorujaca nad
innymi... Unika jej, odwleka spotkanie; pani Sand nie miala o tym pojecia i w
urzekajacej prostocie ducha, ktora stanowi jeden z jej najszlachetniejszych
powabow, nie odgadla owej obawy ducha. Sama uczynila pierwszy krok i i widok
jej niebawem rozproszyl uprzedzenie, z jakim Chopin odnosil sie do kobiet
piszacych".
Kiedy lody zostaly wreszcie przelamane, zakochal sie w tej energicznej
kobiecie bez pamieci, gdyz wyznal , juz po miesiacu: Trzykrotnie sie z nia
widzialem. Patrzyla mi gdyboko w oczy gdy gralem. Byla to muzyka nieco smutna,
legenda Dunaju; jej oczy zapatrzone w moich, oczy ciemne, oczy dziwne? Serce
moje zostalo zdobyte. Widzialem ja potem dwukrotnie. Kocha mnie... Aurora, coz
za urocze imie".
Trzeba jednak oddac pisarce sprawiedliwosc , ze zanim uwiodla Chopina,
dowiadywala sie, czy jego uczucie do Marii Wodzirskiej juz wygaslo. Jezeli
Chopin jest szczesliwy lub moze byc dzieki niej szczesliwy, niech tak bedzie.
Jezeli ma by nieszczesliwy, prosze mu na to nie pozwolic . Jezeli moze byc
szczesliwszy przy mnie, nie przestajac z nia byc szczejliwym, ja moge zrobic
to samo. Jezeli nie moze byc szczesliwy dzieki mnie, nie bedac z nim
nieszczesliwym, trzeba abysmy sie unikali i by o mnie zapomnial . Nie ma nic
poza tymi czterema mozliwosciami". Gotowa byba zatem usunom sie z zycia
kompozytora i stlumic w zarodku zawiazujacy sie romans.
Zakochany Chopin nie chcial juz niczego przerywac i jesienia 1838 roku udali
sie wspolnie na Majorke. Rozpoczal sie w ten sposob ich dziewiecioletni
zwiazek. George Sand pisala o nim malarzowi Delacroix: Trwam nadal w upojeniu,
w jakim mnie Pan widzial ostatni raz. Ani chmurki na tym czystym niebie...
Zaczynam wierzyc, ze bywaja anioly przebrane za mezczyzne... Gdyby Bog zeslal
mi za godzine smierc, nie skarzylabym sie, bo mijaja juz trzy miesiace nie
zakloconego niczym upojenia". Po poczatkowych uniesieniach Fryderyk zacznie
znow chorowac i w starszej od siebie o osiem lat przyjaciolce znalazl przede
wszystkim opiekunke. Pielegnowala go w jego chorobie i ze stoickim spokojem
znosila zmienne humory. Adam Mickiewicz, ktory obserwowal ten zwiazek, nazywal
Chopina ”wampirem moralnym i krzyzem" pisarki.

[Gość: Gryf]

G.Sand a nie jak napisalem J.Sand to bardzo ciekawa postac swojej epoki.Byla
ona klasycznym "bekartem" to znaczy tatus baron badz hrabia swawolil sobie z
praczka domowa ze zwiazku tego narodzila sie G.Sand. Po smierci rodzicow
kilkuletnia G.Sand znalazla opieke u despotycznej babki , matki tatusia barona.
Babcia G.Sand przez caly czas wypominala wnuczce jej "bekarcie"
pochodzenie.Po smierci nic nie zapisala G.Sand ale G.Sand wyszla za maz za
bardzo bogatego czlowieka ktory nie nacieszyl sie nasza bohaterka bo umar,
zostawiajac wielki majatek.Z cielawostek zapamietalem , ze G.Sand miala odwage
chodzic w spodniach w epoce gdzie stroj ten byl wylacznie zarezerwowany dla
mezczyzn.Zwiazek z Chopinem mial swoje wzloty i upadki.Fryderyk zdradzal w tym
czasie G.Sand min z ksiezna Izabela Czartoryska.





Dzis pozwolilem sloncu aby wstalo wczesniej niz ja.

[swarozyc]

Fajny chlopak jestes, Gryfcio...:-)

[Gość: Gryf]

swarozyc napisała:

> Fajny chlopak jestes, Gryfcio...:-)

Kurde tylko tyle!!!



Dzis pozwolilem sloncu ,aby wstalo wczesniej niz ja.

[swarozyc]

a co? ode milosna mialem Ci odwalic...:-)

[Gość: Gryf]

Wiesz Swarozyc nie chce podwazac Twojej wiedzy na temat rodziny Chopinow
ale "stary" Fryderyka Chopina to mial chyba wiecej lat niz 17-nascie gdy
przybyl do Polski i to wcale nie z milosnych wzgledow a z prozaicznej
przyczyny poszukiwania pracy jako nauczyciel francuskiego [tylko blagam nie
kojarz tego z seksem].I wiesz co on chyba miszkal w Niemczech czy jak tam sie
zwaly te niemieckie panstewka.





Dzisw pozwolilem sloncu, aby wstalo wczesniej niz ja.

[swarozyc]

Gryfcio, mnie sie wszystko z d...a kojarzy...._:)

[Gość: Gryf]

A wiesz Ty Swarozycu , ze Chopin spotkal sie z Mickiewiczem [w Paryzu] i
miedzy innymi Wieszcz namawial Chopina na zmiane pisowni nazwiska na Szopen
badz Szopinski!




Dzis pozwolilem sloncu, aby wstalo wczesniej niz ja.

[swarozyc]

A co mu Chopin przeszkadzal? Szlajal sie po calej europie, pieprzyl wszystko
co mialo "czarnego luda" miedzy nogami az w koncu zmarl na cholere czy syfa
(jak twierdzi Aska) i oglupial swoj narod swymi manifestami. To mu nie
przeszkadzalo?

[Gość: Gryf]

swarozyc napisała:

> A co mu Chopin przeszkadzal? Szlajal sie po calej europie, pieprzyl wszystko
> co mialo "czarnego luda" miedzy nogami az w koncu zmarl na cholere czy syfa
> (jak twierdzi Aska) i oglupial swoj narod swymi manifestami. To mu nie
> przeszkadzalo?

Jak wiesz moja sympatia do Ciebie ma fundament w Twoich wypowiedziach
nierzadko kontrowersyjnych!W twej krotkiej zwiezlej wypowiedzi dostrzegam
prowokacje!Bo co masz na mysli mowiac:"oglupial........." To dzieki
patriotycznej tworczosci WIESZCZA narod przetrwal zniewolenie zaborow ba
nawet "komuny".Jestem goracym zwolennikiem "proroka" i jego autorytetu.Takich
autorytetow nam Polakom bardzo brakuje w trudnym obecnym okresie!!!!



Dzis pozwolilem sloncu, aby wstalo wczesniej niz ja.

[swarozyc]

Chopina ”wampirem moralnym i krzyzem" pisarki.
W 1839 roku George Sand zawiozla Fryderyka do swojej posiadlosci w Nohant,
gdzie miala spedzic z przerwami najblidsze osiem lat. Przebywaly tam takze jej
dzieci: syn Maurycy i corka Solange. Ta ostatnia wkroczyc miala niebawem w
zycie pianisty.
Pierwsze lato na wsi bylo szczesliwe, ale wkrotce obawa i niepokoj wkradac sie
poczely pomiedzy kochankow. Chopin byl slabej postury i notorycznie chorowal ,
nie mogac zanadto oddawac sie milosnym rozkoszom. George Sand, pomimo jego
sprzeciwow, zmusila go do seksualnego umiaru, a pozniej do calkowitego
wyrzeczenia sie milosci zmyslowej. W 1847 roku pisala do Wojciecha
Grzymaly: ”Od siedmiu lat zyje z nim i z innymi jak dziewica. Przedwczesnie
zaczynam udawas starosc, nawet bez wysilku, tak bardzo bylam zmeczona
namietnosciami i rozczarowana; i to juz bezpowrotnie. Jezeli jakas kobieta na
swiecie powinna byla wzbudzic w nim calkowite zaufanie, to ja, ale on nigdy
tego nie zrozumial".
Chopin jej pozorna ozieblosc, przypisywal oczywiscie stosunkom milosnym z
innymi mezczyznami i coraz bardziej cierpia z zazdrosci. I wtedy wlasnie do
akcji wkroczyla Solange. Zbuntowana przeciwko swojej matce, kokietowac poczela
artyste, a on poddal sie calkowicie jej urokowi. W listach, ktore do niej
pisal, tyle bylo dwuznacznosci i niedomowien, iz mozna przypuszczac, ze mloda
dziewczyna uwiodla kochanka wlasnej matki. Snul on nawet niedorzeczne
projekty, ze ja poslubi.
W Nohant zjawil sie tymczasem mlody rzezbiarz August Closinger, mezczyzna
wybuchowy i brutalny. Mowiono, ze zostal najpierw kochankiem matki, a pozniej
uwiodl jej corke, ktora zaszla z nim w ciaze. George Sand musiala zerwac
projektowane malzenstwo corki z Ferdynandem de Preaulx i wydac ja za
Closingera.
Fryderyk przezyl to bardzo mocno, wyjechal z Nohant, rozchorowan sie i cale
dwa tygodnie przelezal w lozku. Solange snula jednak dalej swoje intrygi.
Podburzac miala przeciwko matce i bratu i w Nohant doszlo nawet do gorszacych
rekoczynow. George Sand wymowila corce mieszkanie. Pisala pozniej do swojej
przyjaciolki: ”To diabelskie stadco wyjechalo wczoraj wieczorem, zadluzone po
uszy, tryumfujace w bezwstydzie i pozostawiajac w okolicy pamiec skandalu,
ktorego nigdy nie zdolaja zatrzec".
Solange postanowila sklocic ostatecznie Chopina ze swoja matka. Opowiedziala
mu, ze romansuje ona z Victorem Borie i Eugeniuszem Lambert i ze pozbywa sie
jej z domu tylko dlatego, aby nie miec swiadka swoich gorszacych romansow.
Chopin uwierzyl i przeslal swojej przyjaciolce list pelny wyrzutow i oskarzen.
George Sand zrozumiala, ze jest to koniec ich przyjazni. ”zegnaj, Przyjacielu!
Niech Pan sie szybko wyleczy ze swoich cierpien. Bede Bogu dziekowac za to
dziwne zakonczenie dziewieciu lat naszej przyjazni. Prosz mi czasem doniesc o
sobie. A co do reszty, to nie warto do tego powracac", napisala do niego. Na
ten list Chopin juz nie odpowiedzial.
Stan zdrowia kompozytora ulegl w tym czasie gwaltownemu pogorszeniu. Georges
Mathias pisal, ze ”Chopin... przedstawial bolesny widok. Byl obrazem
wycieczenia, zgarbiony, z glowa pochylona ku przodowi".

[swarozyc]

Plotka glosila wprawdzie, ze odnowil wtedy romans z Delfina Potocka, ale
wydaje sie to zupelnie nieprawdopodobne. Schorowany artysta nie mial zupelnie
sil na burzliwe romanse, chociaz o jego wzgledy zabiegaly wyraznie Marcelina
Czartoryska, Maria de Roziores, Eliza Gavard i Natalia Obriezkow. Przyjal
jedynie zaproszenie zakochanej w nim Jane Stirling i na krotko pojechal do
Anglii.
Jane byla piekna i sentymentalna kobieta, chociaz nie pierwszej juz mlodosci.
Miala wtedy czterdziesci cztery lata, a jej spozniona milosc do Chopina
wyrosla na gruncie kultu dla jego muzyki. Nie mozna wykluczyc, ze u jego boku
chciala spelnic role podobna do tej, jaka uprzednio odgrywala George Sand. W
Anglii artysta czul sie jednak nie najlepiej i pisal stamtad dosc smutne
listy: ”Dzisiaj rano mniej sie dusze, ale przez caly ubiegly tydzien bylem do
niczego... Jeszcze nie przyzwyczailem sie do londynskiego powietrza, a zycie
wsrod wizyt, obiadow i wieczorow towarzyskich, ciaza mi bardzo. W ostatnich
dniach plulem krwia".
Opieka, jaka roztoczyla nad nim Jane, sprawila, iz poczatkowo mowiono o ich
rychlym malzenstwie. Uwierzyl w nie nawet przyjaciel Chopina, Wojciech
Grzymala. Pogloskom tym Fryderyk zdecydowanie zaprzeczal: ”Czyzbys mnie
zapomnial, zeby wnosic z moich listow, w ktorych Ci pisalem, ze jestem coraz
slabszy, nudniejszy, bez nadziei zadnej, bez siedziby, zeby z tego [nie
zrozumialy tekst]. W dzien, w ktorym odebralem od ciebie poczciwy i kochany
Twoj list, napisalem rodzaj porzadku z moimi gratami do zrobienia w przypadku,
gdybym gdzies zdechl".
W listopadzie 1848 roku Chopin powrocil do Paryza. Byl bardzo slaby i z rzadka
tylko opuszczal swoje mieszkanie. Wezwal z Polski siostre Ludwike, aby ta
towarzyszyla mu w ostatnich godzinach zycia. Zmarl w pazdzierniku 1849 roku,
przezywszy niespelna czterdziesci lat. Przed smiercia odwiedzila go Delfina
Potocka i Solange. George Sand, ktora czekala na przyjazny gest z jego strony,
pisala: ”Gdyby mnie by wezwal do siebie podczas ktoregos z moich krotkich
pobytow w Paryzu, bylabym przyszla do niego; gdyby byl napisal do mnie lub
kazal napisac serdeczne slowo, bylabym mu odpowiedziala, ale teraz czyz
istotnie pragnie uslyszec ode mnie slowa przyjazni, przebaczenia lub
jakiegokolwiek dowodu zainteresowania?" Na to pytanie nikt jednak nigdy nie
odpowiedzial. Gloszono natomiast, iz umierajac wyszeptal: Mawiala mi, ze umre
w jej ramionach".
Kompozytor Hector Berlioz napisal po jego smierci: Po dlugiej i straszliwej
agonii Chopin umarl. Nie zastosujemy do konwencjonalnej formuly, mowiac, ze
smierc jego jest strata dla sztuki. Niestety! Chopin stracony byl dla muzyki
od dosc dawna. Jego oslabienie i cierpienia tak sie wzmogly, ze nie byl juz w
stanie ani grac na fortepianie, ani komponowac ... Stad to odosobnienie... zle
tlumaczone przez wielu i przypisywane przez jednych wzgardliwej dumie, przez
innych czarnej melancholii, cechom w rownym stopniu obcym charakterowi tego
uroczego i znakomitego artysty".
KONIEC


Jerzy Jankowski "Nieromantyczni romantycy"

republika.pl/toporzel/