endokrynolog_mj
01.02.14, 21:01
Ostatnio zgłosiła się do mnie pacjentka zaniepokojona swoimi wynikami badań hormonów tarczycy, mówiąc że stężenia hormonów są poziomie jedynie 30% i ze coś trzeba z tym zrobić. Nie za bardzo zrozumiałem o co chodzi... Rozpocząłem więc poszukiwania i trafiłem na to forum oraz na kalkulator wartości hormonów. Niestety z wieloma informacjami nie mogę się zgodzić.
Pozwolę sobie wyjaśnić kilka nieporozumień.
1. Zakres normy badań laboratoryjnych ustalany jest w oparciu o statystyczne badania zdrowej populacji pacjentów. Z uproszczeniem, za normę przyjmuje się wartość średnią w dużej grupie zdrowych pacjentów +/- 2 odchylenia standardowe. Oznacza to że w normie mieści się około 94% zdrowej populacji. Po 3% zdrowych pacjentów będzie miało wyniki badań poniżej lub powyżej normy.
2. Nie można powiedzieć że u zdrowej osoby fT4 na poziomie 30%jest gorsze niż na poziomie np. 45%. Oba wyniki u osób zdrowych będą odpowiadać 100% indywidualnej, osobistej normie (w odróżnieniu od szerokiej normy populacyjnej)
3. U osoby chorej na chorobę Hashimoto hormony fT3 i fT4 będą się stopniowo i powoli obniżać poniżej normy "osobistej" w miarę zaawansowania nieleczonej niedoczynności tarczycy. Jednak dużo szybciej podwyższać się będzie hormon TSH (Thyroid Stymulating Hormone), czyli hormon przysadki wydzielany w celu stymulacji tarczycy do silniejszej pracy. Jest on dużo czulszym wskaźnikiem niedoboru hormonów niż fT3 i fT4. Zazwyczaj najpierw podwyższa się TSH, następnie (po osiągnieciu przez TSH wartości około 10) obniża się fT4, i dopiero na koniec (po osiągnięciu przez TSH poziomu powyżej 50-100) obniża się fT3.
4. Hormon TSH pozostaje we wzajemnej zależności z fT3 i fT4 (w mechanizmie tzw. sprzężenia zwrotnego ujemnego). Najczęściej nie jest możliwe (poza pewnymi szczególnymi sytuacjami) aby fT4 i fT3 obniżało się a TSH pozostawało w normie. Te szczególne sytuacje to m.in. wtórna (przysadkowa lub podwzgórzowa) niedoczynność tarczycy, stan po ustąpieniu nadczynności, tzw. zespoły pozatarczycowe, niektóre zaburzenia hormonalne w ciąży, wpływ niektórych leków. Sytuacje te są dość rzadkie.
5. TSH jest wydzielane co około 2 godziny przez przysadkę. Po wydzieleniu porcji TSH do krwioobiegu zwiększa się jego stężenie (średnio o około 0.6). Tak więc w ciągu 3 godzin możemy mieć 3 istotnie różne wyniki: np. 1.5, 1.9 i 2.1 (i różne wartości procentowe). Nie oznacza to wcale żadnej patologii i zmian hormonalnych. Hormony fT3 i fT4 mają bardzo stabilne stężenia w ciągu doby
6. Symbole 3 i 4 przy hormonach fT3 i fT4 oznaczają liczbę atomów jodu w cząsteczce hormonu. fT4 jest prohormonem (czyli wyjściowym hormonem wydzielanym przez tarczycę), fT3 zaś ostatecznym hormonem powstającym we krwi i działających w tkankach. W stanach niedoboru jodu tarczyca może zacząć od razu preferencyjnie produkować fT3. Wówczas zmniejszy się stężenie fT4, a stężenie fT3 pozostanie na niezmienionym poziomie. Dlatego też ocena procentowych wartości hormonów może być bardzo myląca.
Maciej Jędrzejowski
endokrynolog