Spacer - Synagoga

[users1]

Trochę obawiam się, czy przypadkiem nie idziemy za szybko, ale Janusz nas
wyprzedził i musimy go dogonić. Januszu, czy czakasz na nas przy Synagodze?
Słyszę, mówi, że tam jest...
Zatem idźmy dalej ul. Zamenhofa. Tuż za Domem Turysty jeden z najciekawszych
zabytków Zamościa - Synagoga, wzniesiona ok. 1610-1620r, wcześniej w tym
samym miejscu była synagoga drewniana wzniesiona ok 1590r.
Istniejący budynek synagogi jest jednym z przykładów późnorenesansowego
budownictwa żydowskiego w Polsce z pięknym portalem wiodącym do głównej sali
modlitewnej i ze wspaniałymi attykami. W drugiej połowie XVIIw. dobudowano do
Synagogi dwa parterowe babińce. Do drugiej wojny światowej znajdowała się tu
stojąca w środku, dekoracyjna, altanowa, żelazna bima uważana za
najorginalniejszą w Polsce – stylizowana ośmioboczna korona Tory (dar Samuela
Barzela z 1787r.). Była też w Synagodze wielka dziewięcioramienna menora,
ozdobny świecznik z orłami, pozłacanymi i srebrnymi koronami, hafty
synagonalne z pierwszej połowy XVIIIw, a także puszki bractwa pogrzebowego.
Synagoga była chlubą zamojskiej gminy żydowskiej. Zdewastowana w czasie
ostatniej wojny, odrestaurowana w latach pięćdziesiątych z przeznaczeniem na
bibliotekę, która do dziś jeszcze funkcjonuje w budynku Synagogi.
Do dziś zachował się piękny portal renesansowy, a także kamienna oprawa aron
ha-kadesz – szafa, w której przechowywane były zwoje Tory oraz stiukowa i
sztukateryjna dekoracja wnętrza. Niestety ze względu na zły stan techniczny
budynku, niszczeją cenne polichromia i sztukaterie tej budowli, niszczeje tak
cenny zabytek, nie tylko zabytek kultury żydowskiej, ale również zabytem
naszego miasta.

W dalszej części naszego spaceru przy synagodze skręcimy w prawo i opuściwszy
ulicę Zamenhofa pójdziemy w kierunku południowym ulicą Bazyliańską i jeszcze
tylko pytanie: jak nazywała się dawniej część ul. Zamenhofa od ul.
Bazyliańskiej do ul. Łukasińskiego, ta część przy której znajdowała się dawna
rytualna łaźnia żydowska – mykwa (pisałem o niej w zagadkach)?
Dla ciekawych podaję adres strony internetowej, na której można obejrzeć
interesujące zdjęcia z zamojskiej synagogi: www.synagogue.zam.pl
Pozdrawiam
W.2
PS. Szkoda, że osoba dla której dzisiaj spacerujemy po Zamościu nie bierze
udziału w tym spacerze....

[januszx]

Kolejny odcinek wspaniałej wycieczki :-) z pewnością przyłączę się Usersie! ,
ale ja tymczasem błądzę gdzieś w ogonie :-), jeszcze się pokażę w innym Twoim
wątku! , gdyz zgubiłem sie gdzieś na placu Stefanidesa i teraz zastanawiam się
w którą stronę ruszyć...>?,
nie wspomnę juz o tym ,że ostatnio przemieszczam się także na krze biorąc na
przykład Uboota...

[users1]

Najlepiej dawną ulicą Jatkową do Chełmskiej i lewo. Tam na zobaczysz stoimy
przy synagodze właśnie.
W.2

[januszx]

Usersie z pewnościa dołączę do wycieczki , lecz jutro będę bardzo zajęty , to
chyba nie pospaceruje sobie po Zamościu, jednakowoż co sie odwleczę...
J

[januszx]

Piękny opis Synagogi Usersie :-), przyłączam się do Twojej wycieczki, juz
jestem odbiłem od głównego koryta rzeki:-) .
Wspominaliśmy już o tym kiedyś ale może powtórzmy ,że kanclerz wydał w roku
1589 specjalny przywilej , który zezwalał na osiedlanie w mieście Żydom
seferdyjskim , pochądzącym z Hiszpanii i Portugali, skąd w owym czasie byli
wypędzani, ale piszemy przecież o czasach złotej wolności w Rzeczypospolitej ,
która przejawiała się także tolerancją w stosunku do Żydów .
Nie mogli natomiast sprowadzać się do Zamoscia Żydzi aksenazyjscy z innych
rejonów Rzeczypospolitej . Żydzi pochądzący z tych południowych krajów o wiele
łatwiej integrowali się z miejscową ludnością aniżeli Aksenazyjczycy, którzy
żyli jakby w innym wydzielonym swoim świecie i kierowali swoja tradycyjną
kulturą i obyczajami . Spośród Seferdyjczyków wywodził się jeden z
najsłynniejszych pisarzy żydowskich Icchok Lejb Perec, który w środowsiku
zamojskich Polaków przedstawiał się jako ....!. właśnie????
pozdrawiam pózną wieczorową porą:-)
J

[users1]

Junusz niby już jesteś a jakoś nie mogę Cię zobaczyć. Ja wiem że to kwestia
sokolego wzroku ;)))
Pytasz jak przedstawiał się w środowisku zamojskim przedstawiał się Pan Perec.
Nie wiem, ale słyszałem że używał pseudonimu literackiego Icchak Lejbusz. Czy o
to Ci chodziło?
Pozdrawiam
W.2

[wiloa]

ciekawa opowiastka o synagodze i o Żydach , słucham z zaciekawieniem iczekam
co dalej sie dzialo? pozdrowienia wiola

[users1]

Janusz w swym poscie wspomniał o dwóch odłamach Żydów Aszkenazyjczykach i
Sefardyjczykach. Mysłę, że4 byłoby dobrze przybliżyć ten temat czytającym
forumowiczom, tak więc:
Żydzi aszkenazyjscy to Żydzi z Francji, Niemiec i Wschodniej Europy. Żydzi
sefardyjscy to Żydzi z Hiszpanii, Portugalii, Afryki Północnej, i Bliskiego
Wschodu. Słowo aszkanazyjski pochodzi od hebrajskiego określenia Niemiec. Słowo
sefardyjski wywodzi się od hebrajskiej nazwy Hiszpanii.
Dzisiaj większość np. amerykańskich Żydów to aszkenazyjczycy, pochodzący od
Żydów, którzy emigrowali z Niemiec i Europy Wschodniej w połowie XIX wieku,
aczkolwiek większość wczesnych osadników żydowskich w tym kraju była
Sefardyjczykami. Wierzenia judaizmu sefardyjskiego są zasadniczo zgodne z
wierzeniami judaizmu ortodoksyjnego chociaż sefardyjskie interpretacje halachy
(prawa żydowskiego) są nieco odmienne od aszkenazyjskich. Chociaż niektórzy
Żydzi sefardyjscy przestrzegają reguł w mniejszym stopniu, i niektóre osoby nie
zgadzają się ze wszystkimi przekonaniami tradycyjnego judaizmu, to nie ma
oficjalnych, sformalizowanych rozróżnień na nurty, tak jak w judaizmie
aszkenazyjskim. W historii Żydzi sefardyjascy byli bardziej zintegrowani z
miejscową nie-żydowską kulturą niż Żydzi aszkenazyjscy. W krajach
chrześcijańskich, gdzie rozkwitał judaizm aszkenazyjski, napięcie między
chrześcijanami i Żydami było ogromne, a Żydzi byli odizolowani od ich
nie-żydowskich sąsiadów z własnego wyboru, czy też bez niego. W krajach
islamskich, gdzie rozwinął się judaizm sefardyjski, nie istniała taka
segregacja. Sefardyjska myśl żydowska znajdowała się pod silnym wpływem
arabskiej i greckiej filozofii i nauki. W Zamościu ludność żydowska żyła
zgodnie z posostałymi nacjami. Choć trzeba przyznać, że szczególnie w okresie
międzywojennym różnie z tym bywało.
Żydzi sefardyjscy mają inną wymowę kilku hebrajskich samogłosek i jednej
hebrajskiej spółgłoski, aczkolwiek większość Aszkenazyjczyków przyjmuje obecnie
wymowę sefardyjską, ponieważ taka jest w Izraelu. Sefardyjskie nabożeństwa są
nieco inne od aszkenazyjskich. Żydzi sefardyjscy mają także inne zwyczaje
świąteczne i tradycyjne potrawy. Jidysz, który wielu ludzi uważa za
międzynarodowy język judaizmu, jest tak naprawdę językiem Żydów
aszkenazyjskich. Żydzi sefardyjscy mają swój własny, międzynarodowy język-
ladino, oparty na hiszpańskim i hebrajskim na tej samej zasadzie, co jidysz
opierał się na niemieckim i hebrajskim.
Pozdrawiam
W.2

Perec - żyd Sefardyjski

[januszx]

a ja tymczasem odpowiadam ,że Perec wśród Polaków przedstawiał się
jako ...Leon, wywodził się z rodziny żydów sefardyjskich oczywiście...

[users1]

Należy się odpowiedź na moje pytanie, choć szkoda, że nikt nie poszperał i nie
odpowiedział. Zatem odpowiadam sam: ul. Zamenhofa od ul.Bazyliańskiej do
ul. Łukasińskiego, ta część przy której znajdowała się dawna
rytualna łaźnia żydowska – mykwa, nazywała się Horodelską.
Pozdrawiam
W.2

[januszx]

i ja o niej dzis pisalem :)) pozdrawiam j cos nie tak z klawiatura:(