...Zakiela boce...i zyje...hehe..

[ciupazka]

...pore naskiego słownictwa bede dawała przykłady.
tryjont - nieporządek, bałagan, np. w kuchni, choćka...
wysmyktane, abo wykosmacone portki - wytarte na kolanak, na rzyci...
Wyspócone, wykoślawione, mogom być nogi, , abo buty.
fafręgi - ostrzympiony kawołek materiału,wisom u nego fafręgi
pokłymba - clek niezgodliwy, natretny, dokucliwy
cubrzyć sie - sarpać sie za włosy w bitce, przy zwadzie
ciućmiok, ciućma, niezdara, niebars ozgarnięty cłek, niedołęga zyciowo
garządka - falbanka marscono przy bluzce, posewce , brymbulce - naowcy
brembulce to posklyjano od g.... wełna, pozlepiane kudły( sierść)Z brudu)
zaholątać - zahurdzić - zamiysać np w kiyrnicce maślonke, zyntyce w
obóńce, abo zamkniętyj bańce, borynce
gowiydź - tak sie godo na dzieci male, kie ik duzo, abo na pasożyty
wsy, i inkse insekty, hale nojcęściyj "gowiydź na głowie dotycyla wsy
blinkać - zornica, zyngra ( gwiozda, iskra) mogom blinkać, a moze błyskać
co w przenośni roz jaśniyj, roz ciymniyj, nawet miełość do cleka.
Telo na dzisiok. Hej!

[laband]

pora z tych mozno wychytom sam i powia po naszymu:

tryjont - bajzel

wysmyktane - zdrachane ale tysz sie godo wysmykane

fafryngi - farfocle

poklymba - napasztliwiec

garzadka - niywia o co sam gynau idzie ale mi plisa sie kojazy(ino plisa to je
na kant zabiglowano)

zaholatac - zaszolontac, szolontac

gowiydz to je u nos wszysko zywe we hofie(szczegolnie ale te co furgo) - tukej
bych widziou te nawionzanie do skokania wszow

blinkac - u nos np blinkosz blinkerym czyli migaczym

[malinka45]

Tys piyknie.Podobo mi sie gwara...no i trzeba to podtrzymywać.
tak jak pod Tatrami w niektórych wioskach:
lawor- znaczy miednica
powała-sufit
foszty-podłoga (drewniana,deski)
kapura-wrota-brama wjazdowa
budar-popularne WC usytuaowane na wolnym powietrzu
jezulanko-choinka świąteczna
grule-ziemniaki
frystyk-śniadanie
gałuski-kluski...typu lane ciasto
nakwasone-nabałaganione
furt-zawszw,często

[malinka45]

Labant a skąd Ty pochodzisz?......
heh.tzn przypuszczam że spod samiućkich tater,ale może coś konkretnie.No
trzymoj sie cieplućko.hej

[dialektolog]

ciupazka napisała:

> ...pore naskiego słownictwa bede dawała przykłady.
[...]

Pięknie dziękuję.
To są słowa, których ani dialektolog "na badaniach" nie ułowi (bo mu do głowy
nie przidzie zapytać, ze tako wełna sie moze nazywać, ani turysta, bo mo co
innego w głowie.

Przibacujcie se, kielo sie do.
Nei zyjcie ta jako, nolepij długo i scynśliwie.

[laband]

Dialektolog, a jakim dialektym godosz Ty tak "ze doma"?

[ciupazka]

zwid - przywidzynie, zjawa, omam
zworka - wywar np. z kości
źwink - dźwięk zbyrcoka, dzwonu , a moze być i zazbyrcoł na cymsi
zgib - przysiad, przykucnięcie, zgibnąć sie - schylić sie, skrzywić np. noge w
kostce
zgichnąć - skrzyknąć sie, razym sie zyńść w jakiejsi sprawie
na złuść - na długość
zociupas - zacątek, pocątek
zowiyła - zawiłość np. zowiyła zycio, skomplikowane zycie
zowada - niepotrzebny sprzęt, balast
spusały - stęchły
styrceć - stoć, wystawać, styrkowka - cosi stojące, cęsto uzywało się na
określenie męskości u chłopa, hehe
tysi sie - dusi, zatysi sie - zadusi sie bez powietrzo, zaśmierdzi
turbować - mortwić sie, frasować,
zgryzturbacyjo - to włośnie tako rzec, przypadłość, zmortwiynie, ftore ni
mozno ozgryźć w zodyn sposób, trudne do ozgryziynio zmortwiynie, mnie tu
nie pasuje utożsamianie z chandrom. Chandra - to chandra, a nie
zgryzturbacyjo.
Na dzisiok dość, bo do roboty.
Telo.Pozdr.

[laband]

Mie sam zaintrygowauo cosik:
"zowiyła - zawiłość np. zowiyła zycio, skomplikowane zycie"

A tera powia czamu - u nos sie godo na frela kero se obsztalowaua bajtla a
niymo chopa "zowitka". Konsek mi sie to z tym sam sprzipasowauo. Nic ino tera
byda musiou zaczonc sznupac za tom zowitkom. A mozno ktos z wos mo cosik na tyn
temat?

[laband]

Ta zgryzoturbacjo to u nos sie mianuje "utropiynie" abo "utropa", te nazywy som
podobne i we polskyj godce przeca. A jak momy chandra to godomy ize "zarazy nos
tropi".

Pyrsk!

ps

[laband]

miauo byc

"zaraza nos tropi" a ryczyj "zaraza mie tropi", bo "nos" to jeszcze zech nigdy
niy suyszou.

"Tropic" poradzi tysz zgaga, abo gupota, abo biyda, abo jeszcze inksze
niyszczynscia.

[laband]

Tukej mi sie spomniauo jeszcze jedne slonske suowko kere tysz idzie sam
pedziec - to je ta staro, bez nasze oumy=starki godano "sromota" przeca.
Prziznom sie izech tego suowka pieronym downo niy suyszou - ale za bajtla to
prawie we kozdy dziyn...

[dialektolog]

ciupazka napisała:

> źwink - dźwięk zbyrcoka, dzwonu , a moze być i zazbyrcoł na cymsi

[...]

> zgryzturbacyjo - to włośnie tako rzec, przypadłość, zmortwiynie, ftore
> ni mozno ozgryźć w zodyn sposób, trudne do ozgryziynio zmortwiynie, mnie
> tu nie pasuje utożsamianie z chandrom. Chandra - to chandra, a nie
> zgryzturbacyjo.

Dziękuję za powstający słowniczek.

Bar-z piykne słówecko (zgryz(ota) + turbacyjo?). Niy ma o nimnic w monografii
polskich gwarowych wyrazów złożonych napisanej przez Helenę Grocholę-Szczepanek
z Rzepisk.

A jak jesteśmy przy słowach nowych i gwarowych. Ciupazko, a co to znaczy, że
krowa źwinkuje (albo mieryndzo). Co te przeżuwacze robią z pokarmem? Czy przy
ŹWINKOWANIU słychać jakiś ŹWINK?

[roomtsays]

Krowa i owca, koza też - jak się napasie do syta zaczyna "mierędzać" czyli
przeżuwać spożytą karmę. Anatomia ich żołądka jest inna niż u człowieka - treść
żołądka wraca do górnej części przewodu pokarmowego i krowa zaczyna jeszcze raz
rozdrabiać pokarm zębami, po czym wraca on spowrotem do żołądka. Przeżuwanie to
właśnie mierędzanie. Pozdr.R.

[laband]

te suowko "mieryndzac" suysza piyrszy roz - ciekawe

a co do dzwonow(glokow) to u nos majom one fajny "klang" jak dzwoniom

[ciupazka]

mieryndzać- przezuwać, zwierzęta przezuwające rozkładają celulozę( siano) przy
pomocy enzymu celulazy( cłowiek nie ozkłado celulozy, pobudza tylko
perylstatykę jelit), który produkują drobnoustroje bytujące w żwaczu u
przeżuwaczy. Pocas przezuwanio słychno charakterystycny źwink mięryndzanio.
Rusanio scękom zwierzęcio. My nie mieryndzomy, bo skrobie ozkładomy juz w
jamie ustnyj, ka ślina trowi skrobie przy udziale enzymu amylazy ( amylum -
skrobia łac.) Natomiast ni momy enzymu celulazy, ftory ozkłado celuloze w
sianie i temu siana nie pojyjmy, haj!

mierwa - słoma zmierzwiona ( pogmatwana)
norącko miyrwy - naręce miyrwy, siana, cetyny( smrecyny)
strąga - ogrodzynie dlo owiec
skórłot - wymie owcy
śpyrcula - kij pastyrski
siekierny - ostry jako siykiyra
syblawy - kolący , dziubiący
stusać - popychać ; postusić - potrącić, popchnąć kogosi..
pozga - odblask , po załamaniu światła, hale cy to olśnienie? to nie wiym
cupieć - kucać, przycup - przysiad .
Telo.Pozdr.

[laband]

O kule na mole! Dziynki fajne za te wiadomosci - prziznom sie ize we
suownictwie zwionzanym ze gospodorzyniym mauo sie znom - za bajtla znouech sie
na tym ale ino we okolicach miyj wiyncyj tych z kerych je nasz Dialektolog -
ale to juz tela czasu ...

[dialektolog]

ciupazka napisała:

> mieryndzać- przezuwać, zwierzęta przezuwające rozkładają celulozę( siano)
przy
> pomocy enzymu celulazy( cłowiek nie ozkłado celulozy, pobudza tylko
> perylstatykę jelit),

[...]

Na coś sie te szkoły przydają Bardzo dziękuję. Jeszcze mi tego nikt tak i
uczenie, i przystępnie nie wyjaśnił.

Swoją drogą, dialektolodzy mają najgorzej, kiedy pytają o rzeczy oczywiste. Np.
gdy z miną niewiniątka pytają, po co się chodzi w niedzielę do kościoła?
Bezboźniki, jancykrysty

[ciupazka]

Do dialektologa.

Znalazłak ankiety! Hale pytań tam iście na doktorat, przecie jo go nie
robie, hehe
ni mos jesce ze dwók ankiet, bo to mało, hehe.... Od razu godom, ze na
syćkie nie umiym odpedzieć, choć, zek sie tam ukociyła. Rzeczywiście trza
by było z ankietami po wsiak zabityk chodzić, pokiela jesce starzy ludzie
zyjom i bocom gware i jyj uzywajom. Młodzież het inacyj tu i teroz ukwaluje.
Zaś mom zgryzturbacyje , cy podołom zadaniu nadanego w necie (ankiety)
przez dialektologa, haj. Telo.Pozdr.

p.s.
informuje Cie, ze nasłak zgryzturbacyje w ksiązce:" Góralskie paciorki"
Fr.Łojasa-Kośli W-wa 1983 wyd.Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza ( wybór i
opracowanie prof. dr.habil. Anny Brzozowskiej-Krajki z UMCS Lublin. Ona te
swoje tytuły zrobiyła na góralszczyźnie. Nie wiem , cyś to mioł w ręku?
Polecam, tam tyz jest słownicek.

[ciupazka]

zgryz - kłopot, zmortwiynie
turbować sie - mortwić sie, frasować sie
zgryzturbacyjo - melancholia,
frombije - przypasować popod ręke frombijom... co to frombija, na mój dusiu
nie wiym?
stryjącić - sponiywiyrać
biadkać - jęceć
onieskorzyło - opóźniyło w casie np. bez to sie jyj siódme dziecko
onieskorzyło w casie( bo chłop nie fcioł sie kochać wte, kie jyj sie fciało)
biedolicek - cłek chory
zezdało sie - zdawało sie
zaśzek pore w treści nasła, to podaje. Hej!

[ciupazka]

frombije - juz wiym! - frędzle z bacowskiyj torby skorzanyj, abo sukiynnyj
dziwozony - boginki wodne w cyrwonyk copeckak, kudłate, z duzymi cyckami

lytry - drabiniaste osłony wozu do zwózki siana
boisko - klepisko w jacie( stodole)
okół - strych nad stajniom do składowanio siana na zimę
safarnia - szafa w śpizarni
warcula - kołowrotek
wyska - połka
zyrdka - prymitywny wiysok na ubranie góralskie, homonta
ślezaje - rama
raf - obręcz, koło
pojedzinka - chusta do noszenia siana
ostrew -szpic
ostrewka - rusztowanie do suszenia siana, może być z naturalnego smreczka
odpowiednio obciosanego zakończone spicowato od góry i od gołu.

dur - pycha, moze być tyz omam. szał
gizdula - bezwstydnica
lampucera - nierządnica
miśkorz - spec od kastrowanio
ziajok, zipok - słabeus, niedomozek

[ciupazka]

zomierędz - przezuwanie
zokrztus - zachłyśnięcie sie
zotrać zagubiynie, zatracynie sie
zodgibać - rozprostować sie, abo cosi
zmudź - mnogość, plenistość
śpekulec - spryt, przewodnio myśl
Skórłot - wymie owcy

[dialektolog]

Fascynujące słowotwórczo są te słowa podhalańskie.
I w ogóle.
Dziękuję.

[ciupazka]

ZAś pore słowek:

baga - smola we fajce, osad
dąga - sklepka, czasami cąstka cegosi...
dociabrzenie - doznanie
dudra - znalezisko,
dudrać - sukać
dujba - zawierucha
dziwpota - dziwactwo, dziwok, cudok...
gatlić - zanikać
kemplokowy - skalny
kieltowanie -cęstowanie, nukanie
kier - zakos, zakręt ( kira); kirus -pijok
kosiołka - pętelka
landrawy - powolny
modła - wzór
na przeklaś - na przekór
nie chnie - nie tchnie
obłuć - obłuda
okiełz - poślizg
ocęp - otulina
omotka , motko - zwój
osod - rozchód po powrocie dobytku z hal
osotanie - ożywienie, ocknienie
ozłot - wartość
piejba - pienie
piporas - cybuch
pazdrawy - zapobiegliwy, zadziorny
przekulac - do fajki przekłuwacz, grubso igła i długo.
spora - podpora
śniat- pniok z korzyniami
ubazenie - utęsknienie
wiersować, wierchować - górować wiersować -górować wiersom(w poezji)
włod - moc, siła( ni mo włody w rkach)
wykiełtować - zamaskować
zniedobocka - nagle, niespodziewanie
zołoński - sprzed roku, roków, downy
zowysk - pasterskie górskie zawołanie, daje znać ka my som jest
zazobadlić konia - poskromić konia( uzdom)

A teroz przykład we wiyrsu:

"Wiersowy osod"

Porwiem modłe dociabrzeń
bogincyn włod
skib
praśniętych na skłod
miłosnych ubazeń
zabocynek w tońcu
okiełz smyckowych nut
starganych na fafręgi
wrzeciona spodnic kolastych
klask ręcy zylastych
pręgi
holne bywanie
kyrdli radowidzenie
kosor
zol niewypedziany
dusy śpiewanie
redyk wiersowy
osod.( Franek Łojas-Kośla) w: "Śpiewke osotać"

[dialektolog]

ciupazka napisała:

> ZAś pore słowek:
>
> baga - smola we fajce, osad
> dąga - sklepka, czasami cąstka cegosi...
> dociabrzenie - doznanie
> dudra - znalezisko,
> dudrać - sukać
> dujba - zawierucha
> dziwpota - dziwactwo, dziwok, cudok...
> gatlić - zanikać
> kemplokowy - skalny

[...]

Pięknie dziękuję.
Zastanawiam się, czy niektóre z tych słów to nie neologizmy - czyli wynalazki,
albo "formacje potencjalne".
To by w zasadzie nie szkodziło, ale świadczyło o dużej potencji góralskiego
słowotwórstwa.
Ciekawe, stare z nowem, proza z wierszem.
Dziękuję.

[zygan]

Znamy też niektóre wyrażenia:

modła(moda)

miśkorz

mierzwa

cupnąć,przycupnąć(cupać,przycupać)

zwid(zwidy niewidy)

gibnąć się,gibać

zawada(jest tyż 'zwada' i 'zwady szukać')

styrczeć

wysmykane,wysmoktane,wycmokane-wyczyszczone,wyglancowane

wykoślawione,koślawe(nogi,wogóle różne rzeczy)

cubrzyć-gromadzić,zarabiać

ciućmok,ciućma,ciućwok,ciućwięg itd

gawiedź-słuchacze,ludzie


POZDROWIUM

[ciupazka]

Ech, a wiycie co to som jest "spiski"? He?

Spisek - to rzec spisano, downo był to ręcnie napisany przewodnik do
skarbów w średniowieczu do Alp, Karkonoszów, Tatr i insksyk pasm górskik w
Tatrac. Spiski tatrzańskie były we wielgiyj cenie, przekazywane z pokolynia
na pokolynie, cęst mozno było je spotkać razym z testamyntami u notariuszy
sadowyk. Spiski spotykano pod Tatrami, u Niemcow, Słowaków i Poloków. Polskie
spiski som nostarse i barz oryginalnr. W spiskach tatrańskik spotyko sie
nazwiska cudzoziemców, ftorzy odwiedzali Tatry, abo nabywali kruszc i skarby..
Nojcęsciej byli to Czesi Niemcy i Wenecjanie. No pedzielibyście?
Telo.Pozdr.

[ciupazka]

I tu słownicek górola z ...Poznania, tam go prasło:


www.goral.biz.pl/gwara.html

o rany!!!

[jelik]

przy waszym zasobie słownictwa jestem malutka. wydawało mi sie ze wiem duzo,
okazało sie ze nic nie wiem, ale wstyd...., i nadal chce by postrzegali mnie
góralką. Jelik weź sie w kupe!!!!!!!!

[ciupazka]

Zbiyrom, bo sie syn zyni, moze mi sie co z tego przydo.Daje tutok kopie
do kupy, coby mi nie wsiąkły:

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=31118118&a=31250326

[szwager_z_laband]

No tosz gratulacje Ciupazko!!!

Bydziesz wnuki kolybac we kolybce))

[ciupazka]

Cos Ty, zodnego nie kolebałak! A pięcioro za mnom juz chodzi, hehe.
Dzisiyjse babki to nie babki! Hej!

[ciupazka]

ciupazka napisała:

> Cos Ty, zodnego nie kolebałak! A pięcioro za mnom juz chodzi, hehe.
> Dzisiyjse babki to nie babki! Hej!

a to z wesela mojygo syna spominki:

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=40425533&a=40425533

Oby Wum sie scynscilo

[oblas]

A bramke na Podhalu robium?
Na grabare po wesielach chodzum?

Pozdrowinia lo Młodych i Ojców od Rodumskich Małopolków

[szwager_z_laband]

bramki /szlabany/ i u nos we slonsku stowiajom)

a co to je "grabara"??

Grabara od 'grabić'

[modlenta]

'Bramka weselna' to przewaznie jest taki sznurek przeciagniety przez
droge... Mlodzi musza miec na 'wykupne'-miec sie czym 'wykupic'.
(Takich 'bramek' to moze byc
nawet i kilka)...

'Isc na 'grabare'-do miejsca gdzie odbywa sie zabawa weselna.
(Dawniej przewaznie mlodziez wystawala pod plotem albo pod oknami.
Czasem im ktos z ojcow weselnych cos podrzucil...
Przewaznie jednak maja oni swoich ludzi wsrod zaproszonych-ci wynosza im
glownie wodke)...

W rejonie na polnoc od Radomia i w samym miescie ten 'proceder' i obecnie jest
dosc rozpowszechniony

[ciupazka]

Dzięki, dzięki oblaś, przecie syćko opisałak, bramy tyz! sama takiek
wesele miała, hale moje dzieciska, niestety popaniate... ej , Boze syćko
sie zmiynio i potraci. Cęściej tu zaziyroj!
Telo.Pozdr.

[oblas]

A niech ta mlodym sie dobrze wiedzie na pocieche ojcowum!

U nas obowiuzkowo sum bramki i wykupne nawet w Radumiu(zwł.na Ustroniu).
A wesiele bez 'grabary' tyż sie nie obejdzie.
Dzinki!Pozdrawium

[ciupazka]

W tym roku wypada 120 rocznica urodzin i 60 rocznica śmierci muzykanta Andrzeja
Knapczyka-Ducha, worce Wom go przyblizyć z gwarom na zywo i śpiywem.

www.watra.pl/rozne/zakopane/duchowee.html
RealVideo (256 Kbps)

MediaPalyer (256 Kbps)


www.watra.pl/rozne/zakopane/duchowee.html

[ciupazka]

Opisywałak juz o Duchu-Knapczyku na tym wątku i jego muzyce:

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=10370364&a=19845381

[szwager_z_laband]

kurdelebele, niy roztwiyro mi sie ta zajta - mosz jakos inkszo odniyj adresa
Ciupazko mozno?

[ciupazka]

Mom, na Zokopie

[szwager_z_laband]

pokoz

[ciupazka]

Trza tam zajrzyć...
Hej!

[ciupazka]

Zapomniane góralskie nuty i przyśpiewki ożyły na czas XXIII Muzykowania na
Duchową Nutę, które odbyło się w Czarnym Dunajcu. W pierwszym dniu przesłuchań
wzięło udział ponad 200 muzykantów. Wczoraj - drugiego dnia trwania przeglądu -
liczba uczestników była podobna. To znak, że Duchowa Nuta żyje.

Na Muzykowanie zjechali z całego Podhala soliści - wokaliści i
instrumentaliści, a także muzyki, czyli zespoły instrumentalne. Liczba
uczestników była widomym dowodem na to, że zespoły góralskie działają w każdej,
najmniejszej nawet wiosce góralskiej, że w najodleglejszych górskich
przysiółkach muzykują całe rodziny, że umiejętność gry na basach czy skrzypcach
przechodzi z ojca na syna.
Przegląd poświęcony jest pamięci Andrzeja Knapczyka-Ducha (1886-1946),
góralskiego muzykanta pochodzącego z Cichego Wielkiego, wioski położonej
niedaleko Czarnego Dunajca. Zaczął grać już w czwartym roku życia. Gra na
gęślach pomagała mu zapomnieć o tęsknocie, jaką czuł za domem podczas 2-
letniego pobytu w krakowskim szpitalu, gdzie leczył chorą nogę. Został
nauczycielem i przez wiele lat uczył w szkole w Międzyczerwiennem (dziś
Czerwienne). Był twórcą nut, które do dziś obecne są w góralskiej muzyce. W
czasie II wojny światowej został zwolniony z posady nauczyciela - za to, że
odmówił Wacławowi Krzeptowskiemu, przywódcy Goralenvolku, zagrania na
skrzypcach przed gubernatorem Frankiem i innymi okupantami.(AGN)

Polywacka - śmiegust

[ciupazka]

O tym tutok:

www.watra.pl/rozne/harenda/foto27/DSCN4222_edited.jpg

[ciupazka]

ciupazka napisała:

> O tym tutok:

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=170&w=5726341&a=22243473
>
> www.watra.pl/rozne/harenda/foto27/DSCN4222_edited.jpg

[mpuchala1]

Witojcie!!!
Moja znajomość gwary jest mizerna, ale mam pytanie
heboj (hyboj) warcy to bedzie skocz tam szybciej,
ale co to znaczy - heboj (hyboj) na chejboka - za pisownię nie odpowiadam.
Haj