aniouek1
07.12.03, 17:41
"Celebrując co roku liturgię Adwentu, Kościół aktualizuje to oczekiwanie
Mesjasza; uczestnicząc w długim przygotowaniu pierwszego przyjścia Zbawiciela,
wierni odnawiają gorące pragnienie Jego drugiego przyjścia." (KKK 524)
Świętowanie tajemnic Bożego Narodzenia poprzedza okres przygotowawczy, zwany
Adwentem.
Według historii liturgii Adwent kształtowały dwie tradycje: gallikańska
i rzymska. Pierwszy z nich pod koniec IV w. istniała na terenie Hiszpanii
i Galii. Nadała ona tam Adwentowi charakter pokutny i ascetyczny (post,
abstynencja, skupienie), co wspomina św. Hilary (+ 367). Pierwotnie
w liturgii gallikańskiej Adwent był czasem przygotowania na święta Epifanii
i trwał trzy tygodnie.
W V wieku okres ten przedłużono do czterdziestu dni na wzór Wielkiego Postu
i rozpoczynał się 11 listopada, czyli w dzień św. Marcina z Tours (+ 397),
stąd nazwa adwentu: quadragesima sancti Martini.
Tradycja rzymska jest późniejsza i sięga VI w. W Rzymie Adwent miał charakter
liturgicznego przygotowania na radosne święta Narodzenia Pańskiego, ze
śpiewem Alleluja, Te Deum laudamus, z odpowiednim doborem czytań
i formularzy, bez praktyk pokutnych. Od czasów Grzegorza Wielkiego (+ 604)
Adwent w Rzymie obejmował już cztery niedziele, co pozostało już do naszych
czasów.
Obydwie tradycje połączyły się w średnich wiekach i w wyniku dały Adwent
liturgicznie rzymski, a ascetycznie gallikański (kolor fioletowy, bez Gloria,
Te Deum). Formę tę przyjęły i rozpowszechniały klasztory benedyktyńskie
i cysterskie. W XIII w. znana była już w całym Kościele, do czego przyczyniły
się nowe zakony, zwłaszcza franciszkańskie.
Historia stwierdza, że obok nastroju radosnego oczekiwania na obchody
przyjścia Zbawiciela, liturgia adwentowa przepojona była myślą o paruzji
Chrystusa i sądzie ostatecznym. Ma to swoje odbicie również w dzisiejszej
liturgii adwentowej.
W Ogólnych normach Roku liturgicznego i Kalendarza z 1969 r. czytamy:
"Okres Adwentu ma podwójny charakter. Jest okresem przygotowania do
uroczystości Narodzenia Pańskiego, przez który wspominamy pierwsze przyjście
Syna Bożego do ludzi.
Równocześnie jest okresem, w którym przez wspomnienie pierwszego przyjścia
Chrystusa kieruje się dusze ku oczekiwaniu Jego powtórnego przyjścia końców
czasów. Z obu tych względów Adwent jest okresem pobożnego i radosnego
oczekiwania".
"Okres Adwentu zaczyna się od I Nieszporów niedzieli, która wypada
30 listopada lub jest najbliższa tego dnia i kończy się przed I Nieszporami
Narodzenia Pańskiego".
Dwie idee adwentowe: narodzenie Chrystusa i wyczekiwanie drugiego przyjścia,
podzieliły Adwent na dwie części.
Dzień 17 grudnia stanowi granicę tego podziału.
Pierwsza część Adwentu akcentuje oczekiwanie na drugie przyjście Chrystusa
w dniu ostatecznym.
Druga natomiast jest przeznaczona na bezpośrednie przygotowanie do
uroczystości Narodzenia Pańskiego i spotkanie z Dzieciątkiem przy żłóbku.
Podział ten widoczny jest w tekstach liturgicznych, w modlitwach
i w czytaniach biblijnych.
Zwornikiem wszystkich tekstów liturgii adwentowej obydwu części, jest
czytanie ciągłe z księgi proroka Izajasza. Czytanie to obrazuje tęsknotę za
wyczekiwanym Mesjaszem.
Najbardziej charakterystyczne jest zdanie: "Niebiosa, spuśćcie Sprawiedliwego
jak rosę, niech deszcz spłynie z obłoków, niech się otworzy ziemia i zrodzi
Zbawiciela" (Iz 45,8). Śpiewane raz jako antyfona, to znów jako pieśń itp.
Czytania ewangeliczne według św. Mateusza i według św. Łukasza mówią
o wydarzeniach, jakie bezpośrednio poprzedzały narodzenie się Zbawiciela.
Czytania te ukazują także postacie Matki Bożej i św. Jana Chrzciciela,
które Opatrzność Boża związała ze Zbawicielem w sposób szczególny.
Na bogate w łaski przyjście Zbawiciela musi być przygotowana droga do serca
ludzkiego przez pokutę. Stąd liturgia adwentowa stawia przed oczy proroka
Izajasza i poprzednika Pańskiego Jana Chrzciciela jako wzory pokuty: "Głos
wołającego na pustyni: Gotujcie drogę Panu, dla Niego prostujcie ścieżki!"
(Mk 1,3; iż 40,3).
Od IX w. dla drugiej części Adwentu charakterystyczne są tzw. antyfony "O",
ponieważ wszystkie rozpoczynają się od litery: O Sapientia, O Adonai, O Radix
Jesse, O Clavis David, O Oriens, O Rex gentium, O Emmanuel. Tak uszeregował
je Amalariusz z Metzu (+ 850). Oparte są na obrazach i symbolach biblijnych.
Antyfony te w tłumaczeniu polskim stanowią siedem kolejnych zwrotek dawno
śpiewanej pieśni nabożnej: "Mądrości, która z ust Bożych wypływasz". Treść
ich obrazuje tęsknotę szlachetnych Izraelitów za Mesjaszem. Stosowane były
pierwotnie jako antyfony do Magnificat w liturgii godzin. W odnowionej
liturgii mają nadal swoje tradycyjne miejsce. Ponadto włączone zostały w Mszę
świętą jako wersety w Alleluja przed Ewangelią.
W Adwencie w dalszym ciągu, zgodnie z rubrykami, można odprawiać Roraty.
Takie zwyczaje, jak świeca roratnia, wieniec czy kalendarz adwentowy, są
godne polecenia jako elementy charakterystyczne dla tego okresu.
Czyste światło jutrzenki jest symbolem Niepokalanej, która przyniosła
ludzkości Chrystusa - Słońce.
Wieniec adwentowy z gałęzi jodły z czterema świecami jest symbolem
przygotowania i nadziei. Wieniec ten pojawił się u nas po pierwszej wojnie
światowej.
Kalendarz adwentowy ma zwykle kształt drabiny, po której Dziecię Jezus
zstępuje w kierunku żłóbka w stajence. Symbolizuje Maryję, która stała się
drabiną niebieską, przez którą Bóg zstępuje na ziemię.
Z książki "Liturgika" ks. T. Sinki CM
www.kaniewski.net.pl/adwent.html
