sloggi
25.01.06, 01:00
Tramwaj z gwiazdą Dawida zamiast numeru wyruszy w środę na ulice Warszawy.
Zatrzyma się tylko na chwilę przy pomniku Umschlagplatzu. Nikt nie wsiądzie,
nikt nie wysiądzie
Tramwaj - zabytkowy typ K z 1940 r. z tabliczką "Muranów" z przodu - wyjedzie
z okazji pierwszych obchodów Międzynarodowego Dnia Pamięci o Holocauście.
- To ma być odwołanie do tramwaju, który kursował po getcie. Ma przypominać,
że ono kiedyś istniało i że niemal wszyscy jego mieszkańcy zginęli. Jest po
nich pustka, dlatego tramwaj będzie jeździł pusty - opowiada Zuzanna Schnepf z
fundacji Shalom organizującej obchody.
Gdy w listopadzie 1940 r. Niemcy zamknęli getto, kursowały po nim jeszcze trzy
stare linie: 15, 28 i 29. Wyjeżdżały poza obszar getta, ale Żydzi musieli
wysiąść przed murem. Po stronie aryjskiej wsiadali Polacy i Niemcy. Cztery
miesiące później pojawił się tramwaj z gwiazdą, który granice getta
przekraczał już tylko, jadąc do zajezdni.
Kursował najprawdopodobniej do sierpnia 1942 r. - Jeździł pewnie co 10 minut.
Ale ludzi nie było stać na tramwaj, żeby przejechać kilka przystanków. Na 350
tys. mieszkańców w ciągu miesiąca sprzedawano średnio 10 tys. biletów. Ale
zdarzało się, że w pudle pod ławką motorniczy na zewnątrz wywoził śpiące
dziecko - mówi motorniczy Dariusz Walczak, który interesuje się historią
tramwajów.
Właśnie kończy pisać książkę o tramwajach w getcie, która po polsku i
angielsku ma się ukazać przed 19 kwietnia, w 62. rocznicę wybuchu powstania w
getcie.
Opowiada, że trasa tramwaju z gwiazdą Dawida zaczynała się przy pl.
Muranowskim, biegła ul. Muranowską, Zamenhoffa, Dzielną, Karmelicką, Leszno
(to jedyny fragment, gdzie nadal biegną tory tramwajowe - przed sądami w
dzisiejszej al. "Solidarności") i Żelazną do Chłodnej. Potem wielokrotnie się
zmieniała wraz ze zmianami granic getta.
- W pewnym momencie Niemcy stwierdzili, że mury stawiane pomiędzy kamienicami
nie zdawały egzaminu. Zaczęto je stawiać na ulicach. I tak np. na ul. Żelaznej
tramwaj przestał jeździć, bo jedna szyna była po stronie aryjskiej, a druga po
żydowskiej - opowiada Walczak.
Trasa, którą od jutra pojedzie tramwaj z gwiazdą, jest symboliczna. Nie ma
tych ulic, domów, nie mówiąc już o torach tramwajowych. W miejscu, gdzie
zatrzyma się na ul. Stawki, od 22 lipca 1942 r. był teren, z którego pociągami
wywożono ludzi do Treblinki. Umschlagplatz.
• Tramwaj będzie jeździł dziś od godz. 17 do 19, jutro od 16 do 19, a w
piątek od godz. 11 do 16. Trasa: plac Narutowicza - Nowowiejska -
Marszałkowska - Andersa - Stawki - Jana Pawła II - Popiełuszki - pętla Potocka
- Popiełuszki - Okopowa - Towarowa - plac Zawiszy - Narutowicza.
Główna uroczystość Międzynarodowego Dnia Pamięci o Holocauście zatwierdzonego
w rocznicę wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau przez ONZ rozpocznie się w
czwartek o godz. 16 pod Pomnikiem Bohaterów Getta. 27 stycznia wypada w
piątek, ale po godz. 16 zaczyna się wtedy szabat i religijni żydzi nie mogliby
brać udziału w uroczystości. A w piątek organizatorzy obchodów oraz Prymas
Polski kardynał Józef Glemp dla uczczenia ofiar pamięci zachęcają do
postawienia w oknie o godz. 16 zapalonej świecy.
Dziękuję Janowi Jagielskiemu z Żydowskiego Instytutu Historycznego za
konsultację.
miasta.gazeta.pl/warszawa/1,34862,3129347.html
