allerhand
25.10.03, 11:00
Z racji tej, że powoli zaczynam się już przygtowywać do końcowego
egzaminu prokuratorskiego przedstawiam ,,wycinek" problematyki
dotyczący wykroczeń i przestępstw drogowych. Może nie każdego to
zainteresuje, lecz niektóre niżej przedstawione kwestie są naprawdę istotne.
pozdr.
allerhand
Typy i rodzaje przestępstwa wypadku komunikacyjnego.
Problem w doktrynie, czy przepis art. 177 kk przewiduje :
1) typ podstawowy §1 i typ kwalifikowany §2 - L. Gardocki, M. Surkont,
O. Górniok
2) dwa typy podstawowe - M. Dqbrowska-Kardas, P. Kardas, R. Stefański ,
bo
Cechą charakterystyczną przestępstw kwalifikowanych przez następstwa jest
to, że skutek jest wynikiem czynu określonego w typie podstawowym. Z tego
typu sytuacją- wbrew pozorom - nie mamy do czynienia przy przestępstwie
określonym w art. 177 § 2 KK. Skutek w postaci śmierci albo ciężkiego
uszczerbku na zdrowiu nie jest następstwem czynu określonego w art. 177 § l
KK, lecz jedynie wynikiem naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu, samo zaś
naruszenie tych zasad nie wyczerpuje czynu opisanego w § l, a więc nie
stanowi typu podstawowego przestępstwa. Nie ma różnicy co do zachowania się
sprawcy, a jedynie różne są skutki. Jest to podstawowy typ wypadku w
komunikacji; w wyniku naruszenia zasad bezpieczeństwa dochodzi do skutku w
postaci ciężkiego uszczerbku na zdrowiu
Art. 177§1 określa się nazwą :
- średni wypadek w komunikacji
177§2 - ciężki wypadek w komunikacji
Nawiązując do sposobu określania obrażeń ciała, określonych w art. 156§1 kk-
ciężkie, 157§1 - średnie, 157§2 - lekkie.
Średni wypadek w komunikacji- 177 §1 kk
skutki wypadku zostały ograniczone do obrażeń ciała powodujących naruszenie
czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia na okres powyżej 7 dni, lecz
nie stanowiących ciężkiego uszczerbku na zdrowiu w rozumieniu art. 156 § l
KK, wyłączone są zatem gdy obrażenia trwają poniżej 7 dni.
Uchwała SN z 18.11.1998 r. -I KZP 16/98, OSNKW 1998, Nr 11-12, poz. 48
Pogląd powtórzony w postanowieniu SN z 10.12.1998 r. - I KZP 20/98, nie
publ.
"Nie popełnia przestępstwa, kto naruszając, chociażby nieumyślnie zasady
bezpieczeństwa w ruchu lądowym, widnym lub powietrznym powoduje nieumyślnie
wypadek, w którym inna osoba odniosła obrażenia ciała lub rozstrój zdrowia
nie trwające dłużej niż siedem dni."
Przy czym pamiętać należy, że chodzi o obrażenia innej osoby niż sprawca;
jeżeli obrażeń tych dozna wyłącznie sprawca zdarzenia, nie ma mowy o
przestępstwie wypadku w komunikacji.
2. Kto może być podmiotem przestępstwa wypadku komunikacyjnego z art.
177 kk?
Różne poglądy doktryny, jednakże zgodnie z orzecznictwem SN:
w uchwale pełnego składu SN z 28.02.1975, V KZP 2/74, OSNKW 1975/3-4/33 :
"Podmiotem przestępstwa drogowego może być każdy uczestnik ruchu, a także
inna osoba zobowiązana do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu pojazdów, do
troszczenia się o konserwację i naprawę szlaków komunikacyjnych oraz o ich
właściwe oznakowanie i odpowiednią sygnalizację. Podmiotem takiego
przestępstwa może być również każdy sprawca zamachu na bezpieczeństwo
ruchu." - czyli np. osoba nie uczestnicząca w ruchu a rzucająca kamieniem w
przejeżdżający pojazd
Zatem podmiotem tego przestępstwa mogą być:
1. uczestnicy ruchu
2. inne osoby zobowiązane do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu pojazdów
3. oraz każdy sprawca zamachu na bezpieczeństwo ruchu
Dalej podkreślono i rozwinięto w tej uchwale, że "Zasady bezpieczeństwa w
ruchu lądowym mogą być naruszone przez bezpośrednich użytkowników dróg
(uczestników ruchu) takich jak: kierowcy, rowerzyści, woźnice, osoby
prowadzące czy pędzące zwierzęta, piesi poruszający się po miejscach, na
których odbywa się ruch pojazdów itp. Wszystkie te osoby obowiązuje
znajomość zasad bezpieczeństwa w ruchu. Poza bezpośrednimi uczestnikami
ruchu zasady jego bezpieczeństwa mogą być naruszone także przez inne osoby.
Należą do nich pracownicy kolejowi odpowiedzialni za bezpieczeństwo ruchu
(np. dyżurni ruchu, osoby zatrudnione w nastawniach, dróżnicy przejazdowi),
pracownicy drogowi, których funkcja polega na kontroli dróg i zabezpieczaniu
miejsc zagrażających bezpieczeństwa przez usunięcie zagrożenia czy jego
odpowiednie oznakowanie. Dopuszczenie do ruchu pojazdu mechanicznego o
niesprawnych urządzeniach warunkujących bezpieczną jazdę czy dopuszczenie do
prowadzenia pojazdu mechanicznego przez nietrzeźwego kierowcę może być także
wynikiem zaniedbania obowiązków przez osoby nie będące uczestnikami ruchu".
Uczestnikiem ruchu jest: pieszy, kierujący, a także inne osoby przebywające
w pojeździe lub na pojeździe znajdującym się na drodze (art. 2 pkt 17
PrDrog).
Ponadto z art. 177 § l lub 2 KK odpowiada na zasadzie współsprawstwa też
kierowca pojazdu mechanicznego, który udostępnił go do prowadzenia osobie
znajdującej się w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego
albo nie posiadającej uprawnień do prowadzenia takiego pojazdu, jeżeli osoba
ta w wyniku naruszenia zasad bezpieczeństwa spowodowała skutki określone w
tym przepisie i zachodzi związek przyczynowy pomiędzy tym działaniem a
spowodowaniem wypadku przez jego sprawcę.
3. Omów stronę podmiotową przestępstwa z art. 177 kk.
Art. 177 KK zawiera dwie klauzule nieumyślności:
1) odnosząca się do naruszenia zasad bezpieczeństwa w ruchu, wyrażoną -
"naruszając, chociażby nieumyślnie, zasady bezpieczeństwa"
2) dotyczącą skutku - "powoduje nieumyślnie wypadek", która przesądza
o charakterze całego przestępstwa : w obu odmianach jest więc przestępstwem
nieumyślnym
Charakter ten jest niezależny od tego czy sprawca naruszył zasady
bezpieczeństwa w ruchu umyślnie, czy też nieumyślnie ,
Tak m.in. SN w uchwale z 22.11.1973 r. -VI KZP 29/73, OSNPG 1974, Nr 2,
poz. 23.
"Niezależnie od tego, czy sprawca występku z art. 145 § l, 2 lub 3 (obecnie
art. 177 § l lub 2 - uwaga R. A. S.) KK naruszył zasady bezpieczeństwa w
ruchu lądowym umyślnie, czy też nieumyślnie, popełnia on przestępstwo
nieumyślne.
Sąd Najwyższy przyjmował, że umyślne naruszenie zasad bezpieczeństwa w ruchu
ma miejsce w razie:
- prowadzenia motocykla w stanie nietrzeźwości i bez uprawnień
- nieobserwowania jezdni przez kierującego pojazdem
- świadomego i wyraźnego przekroczenia dozwolonej prędkości pojazdu
- samego prowadzenia samochodu w stanie
- wyprzedzania pojazdów w miejscu niedozwolonym i wymuszania
pierwszeństwa przejazdu
- niedostrzeżenia w pasie drogi oświetlonym przez światła samochodu
pieszego, poruszającego się skrajem jezdni w przeciwnym kierunku i zbyt
późne reagowanie na zaistniałą przeszkodę
- nienależytego obserwowania drogi oraz niezachowania ostrożności przy
omijaniu
Sąd Najwyższy podkreślał jednocześnie konieczność istnienia związku
przyczynowego między naruszeniem zasad a skutkiem
4. Omów miejsce przestępstwa z art. 177 kk w odniesieniu do ruchu
drogowego.
W ruchu drogowym mogą takimi miejscami być:
1) drogi publiczne
2) drogi wewnętrzne
3) strefy zamieszkania
4) inne miejsca dostępne dla ruchu pojazdów
Droga publiczna- jest to droga zaliczona na podstawie ustawy do jednej z
kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem,
z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub innych przepisach
szczególnych.
Drogi wewnętrzne - w myśl art. 8 ust. l UDrog - są drogi, nie zaliczone do
żadnej z kategorii dróg publicznych, w szczególności drogi w osiedlach
mieszkaniowych, dojazdowe do gruntów rolnych i leśnych, dojazdowe do
obiektów użytkowanych przez podmioty prowadzące działalność gospodarczą,
place przed dworcami kolejowymi, autobusowymi i portami
- na drogach tych ruch pojazdów podporządkowany jest ruchowi pieszych.
- zgodnie z art. l ust. 2 PrDrog - stosuje się przepisy tego prawa w takim
zakresie, w jakim jest to konieczne dla uniknięcia
zagrożenia bezpieczeństwa uczestni
