adella1
28.02.04, 17:09
Polecam!!
Zalaczam recenzje z GW:
Monika Kuc
Ta książka wyjaśnia wiele, ale ciągle nie wszystko. Nadal intryguje, co
naprawdę kryje się za czarnym kwadratem, który Malewicz nazywał "ikoną
naszych czasów". Nicość czy Absolut?
"Wiersze i teksty" Kazimierza Malewicza zawierają manifesty artysty z lat
1915-25 publikowane po raz pierwszy w Polsce lub na nowo tłumaczone. To
bardzo ważna książka, która prowadzi nas do źródeł poglądów jednego z
największych rewolucjonistów sztuki XX wieku, twórcy awangardowej utopii
i "Czarnego kwadratu na białym tle".
Książka obejmuje teksty z głównego okresu twórczości Malewicza -
suprematyzmu. Teorii sztuki, która głosiła triumf abstrakcji w malarstwie.
Książka opiera się na pięciotomowej moskiewskiej edycji pism Malewicza
wydanej w 2000 roku w wolnej Rosji. W znacznym stopniu zawiera więc teksty
ocalone przez Nikołaja Chardżijewa, które znajdują się w Stedelijk Museum w
Amsterdamie. Chardżijew był moskiewskim literaturoznawcą, pierwszym wydawcą
Chlebnikowa i Mandelsztama, przyjacielem Achmatowej. Ocalenie rękopisów
Malewicza (jak i innych twórców źle widzianych przez władze) było jego wielką
zasługą, choć wywiezienie ich do Amsterdamu w roku 1993 (z pomocą bratanka
Romana Jacobsona) do dziś wzbudza w Rosji kontrowersje.
Najwcześniejsze teksty Malewicz pisał do planowanego czasopisma "Supremus",
którego wydanie - z powodu wybuchu rewolucji lutowej - nie doszło do skutku.
Autor przetworzył je potem w cykl artykułów drukowanych na łamach
moskiewskiej gazety "Anarchia" (1917-18), organu Moskiewskiej Federacji Grup
Anarchistycznych. I to one są największą rewelacją książki, bo jasno
określają poglądy Malewicza. Mimo że aktywnie uczestniczył w artystycznym
życiu bolszewickiej Rosji, to znajdował się w opozycji wobec bolszewików i
Lenina. Zdecydowanie identyfikował siebie jako anarchistę sztuki i
głosił "likwidację wszystkich sztuk starego świata". Nie przypadkiem poeta
Chlebnikow imię Malewicza pisał jako Kaznimir, czyli ten, który gotuje "kaźń
światu". Jednak nie należy tego demonizować, bo anarchizm Malewicza łączył
się z pacyfizmem oraz utopijną wizją sztuki i ideą postępu i twórczego
rozwoju ludzkości.
Malewicz głosił totalną przebudowę sztuki. Nie tylko malarstwa, także
architektury, teatru, muzyki, literatury. Jego poetyckie teorie miały wpływ
na awangardowych rosyjskich poetów. Jednak odkrywanie poety w Malewiczu to
działanie trochę na wyrost. Większość jego wierszowanych utworów w gruncie
rzeczy nie wychodzi poza manifesty sztuki pisane poetyckim językiem.
Paradoksem manifestów Malewicza jest właśnie język. Wydawałoby się, że twórca
teorii czystej sztuki i czystej poezji powinien używać minimalistycznych
środków. Tymczasem jego manifesty pełne są ekspresjonistycznych uniesień.
Gdyby był konsekwentny, musiałby zapewne, jak w malarskim "Białym kwadracie
na białym tle", zredukować słowo do całkowitego milczenia, którym trudno
byłoby objaśnić zasady nowej sztuki.
Malewicza złożono po śmierci zgodnie z jego ostatnią wolą w "suprematycznym"
sarkofagu - białym kubie z czarnym kwadratem.
Kazimierz Malewicz "Wiersze i teksty". Wydawnictwo Naukowe i Literackie Open,
Instytut Adama Mickiewicza, Warszawa. Tłumaczenie Adam Pomorski i Agnieszka
Lubomira Piotrowska
