Historia ....

[Gość: CzytX]

www.brozbar16.webpark.pl/lwowskie.html
Zwroccie uwage, ile stron poswiecono Przemyslowi (drugi po Lwowie w
wojewodztwie).
Poczytajcie (i wyciagnijcie wnioski?;)

[rapapo]

W "Zarysie Historyi Polski" profesora Anatola Lewickiego, jest wzmianek o
Przemyślu około 20, o Krakowie i Lwowie po około 25 :)

To była obowiązkowa lektura wszystkich studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego w
latach 30-tych i po wojnie u "systemowo wrochich" profesorów również...

[rychu_z_przemysla]

Zamieszczony przez CzytX link to przedwojenna ksiażka adresowa zeskanowana
i umieszczona na stronie dobrego serwisu żydowskiego Jewishgen. Wielokrotnie
podawalem linki dotyczace Przemysla pochodzace z tego serwisu. Dzieki za podanie
linku.


Rapapo, czy czytałeś książkę Anatola Lewickiego: "Obrazki najdawniejszych
dziejów Przemyśla"? Naprawde warto.

[Gość: CzytX]

Zydowska, nie zydowska, ale swiadczy o istotnym rozwoju gospodarczym miasta

[rychu_z_przemysla]

Gość portalu: CzytX napisał(a):

> Zydowska, nie zydowska, ale swiadczy o istotnym rozwoju gospodarczym miasta



Czy zastanowiles sie dlaczego ta ksiazka adresowa znalazla sie na stronie
Jewishgen?
W pierwszej połowie lat 30. do ludności żydowskiej należało 70% zakładów
przemysłowych i rzemieślniczych oraz 80% firm handlowych w Przemyslu
(to ich adresy sa w ksiazce adresowej). Zydzi w tym czasie stanowili ok. 34%
mieszkancow miasta.

[Gość: CzytX]

Rozne sa dane z okresu miedzywojennego - 28% (wg spisow), 30%, 34%. Bynajmniej
to duzo mniejszy procent niz w Tarnowie, Rzeszowie, Drohobyczu, itp, zobacz:

www.diapozytyw.pl/pl/site/slady_i_judaica/
Byli w kazdym miescie w Galicji

[rapapo]

Rychu, nie :(
Z profesorem Lewickim jest o tyle problem, że trudno gdziekolwiek dostać jego
książki, ja wydanie w bardzo średnim stanie wspominanej książki zapłaciłem 100
zł. :/ , a szkałem jej pół roku... Chętnie bym przeczytał wspomniany przez
Ciebie tytuł :)

[rychu_z_przemysla]

Jak to sie mowi: "Cudze chwalicie, swego nie znacie"

Reprint wymienionej ksiazki Lewickiego: "Obrazki..." wydany zostal przez
Poludniowo- Wschodni Instytut Naukowy w Przemyslu, ul. Grodzka 3.
Mozesz ja tam kupic, tez wysylkowo.

www.pwin.c-net.pl/

[rychu_z_przemysla]

Rapapo, masz juz "Obrazki..."?

[rapapo]

Nie mam, niestety...

[rychu_z_przemysla]

W Instytucie jest tez biblioteka, mozesz wypozyczyc, ale tylko do czytelni na
miejscu.

[rapapo]

Rychu, zakupilem!!!
Wydanie z 1994 roku, mam nadzieje, ze nie wiele zmienione :)
Juz sie nie moge doczekac :)
Pozdrawiam

[Gość: Zbychu z Przemyśla]

Do Rapcia,Rycha i......
Mam nadzieję,że wybaczycie.
Czy można z całą stanowczością stwierdzić,że Lwów to polskie miasto.Czy Lwów to
miasto,któro było pod polską administracją.Prowokuję,wiem.Czy takie pytania nie
nasuwają się komuś.Szacunkiem poważam Was.Dobrego.

[rapapo]

Zbychu, to zalezy co to znaczy, ze miasto bylo/jest polskie. Zalozone przez
(albo jak kto woli) dla Leona, ksiecia ruskiego. Potem budowane przez polskich
architektow, skupiajace polska inteligencje... Ukraina, to "zielony, rozlozysty
region kozacki" (mniej wiecej taka definicje podaje prof. Lewicki). Ja
zaryzykuje i powiem, ze Lwow ukrainski to raczej nie jest...

[Gość: CzytX]

a nie przypadkiem ormianski ;) ?

[rapapo]

CzytX, czy chodzi Ci o Leona???

Pozdrawiam

[Gość: CzytX]

Lwow zostal zalozony jako miasto przez Danyle Halickiego, dla syna Lwa, ktory
tam sie przeniosl z dworem. Wczesniej pod ta gora (Wysoki Zamek) byla osada
ormianska.

[rapapo]

w XIII wieku :)

[Gość: mieszkaniec]

I tu szanowny kolego masz rację :)

[rychu_z_przemysla]

Gość portalu: Zbychu z Przemyśla napisał(a):

> Do Rapcia,Rycha i......
> Mam nadzieję,że wybaczycie.
> Czy można z całą stanowczością stwierdzić,że Lwów to polskie miasto.Czy Lwów to
>
> miasto,któro było pod polską administracją.Prowokuję,wiem.Czy takie pytania nie
>
> nasuwają się komuś.Szacunkiem poważam Was.Dobrego.



Pytanie o tej samej tresci, przewrotne i prowokujce posatwilem
na innym forum Gazety, ale dotyczylo ono Przemysla, bo jest mi blizszy.
Poszukaj, poczytaj, podyskutuje z checia.

[rapapo]

To jest podobnie jak z definicja wladzy czy polityki....

Powstaly osobne dzialy nauki, a i tak nie sa w stanie okreslic chocby podobnej
definicji...

[rapapo]

Jezeli chodzi o okreslenie narodowosci miasta (jezeli cos takiego ma sens) to
skorzystalbym z Arystoelesowskiej definicji cnoty: srodka i stalosci.

A tak na marignesie, hihi, nasza rodaczka Roza Luksemburg tak chciala nam
ulatwic zycie... :)))))))))))

[Gość: CzytX]

> Pytanie o tej samej tresci, przewrotne i prowokujce posatwilem
> na innym forum Gazety, ale dotyczylo ono Przemysla, bo jest mi blizszy.
> Poszukaj, poczytaj, podyskutuje z checia.

link?

[rychu_z_przemysla]

Gość portalu: CzytX napisał(a):

>
> link?


Tak, link.
:)

[Gość: CzytX]

> > link?
> Tak, link.

Moze jeszcze link44444 ?????

[Gość: daro z krakowa]

Jeżeli chodzi o % ludności polskiej, to na pewno Lwów był polskim miastem.
Jeżeli chodzi o okolice miasta, to % ludności polskiej malał wraz z oddalaniem
się od miasta.
Nie znam danych dotyczących Przemyśla, ale sądzę że przewagę mieli Żydzi.
Natomiast powiat przemyski zdecydowanie ukraiński (50-60%, w kierunku Birczy i
Sanoka nawet do 75%).

[Gość: daro z krakowa]

Oczywiście gmina Bircza należała do powiatu Dobromil. Chodziło mi raczej o
kierunek.

[piotrzr]

w 1939 roku na 54200 mieszkanców Przemysla - 15 % stanowili Ukraińcy, 50%
Polacy i 34 % Żydzi. Cytuje za A.Saładiak "Pamiątki i zab. kultury ukraińskiej
w Polsce"

[Gość: daro z krakowa]

Przyznaję że nie wiedziałem. Dzięki za wiadomość.

[Gość: CzytX]

> w 1939 roku na 54200 mieszkanców Przemysla - 15 % stanowili Ukraińcy, 50%
> Polacy i 34 % Żydzi. Cytuje za A.Saładiak "Pamiątki i zab. kultury
ukraińskiej
> w Polsce"

A nie przypadkiem:

www.kki.pl/pioinf/przemysl/dzieje/dzieje2.html
Przemyśl w okresie międzywojennym jest miastem składającym się z mieszkańców
różnych ras, narodowości i wyznań - według danych biura ewidencji ludności
posiadał powierzchnię 16,5 km2 z 62272 mieszkańcami wśród których według wyznań
było:

39 430 obrządku łacińskiego 63,3%
18 376 wyznania mojżeszowego 29,5%
4 391 obrządku grekokatolickiego 7,0%
85 innych wyznań 0,2%

[rychu_z_przemysla]

Tu doszlismy do waznego problemu.
Jaki procent mieszkancow miasta stanowili Ukraincy i Zydzi.
Wydaje sie, ze lepszym kryterium jest przynaleznosc do danej religii,
a nie deklarowana narodowosc.
W okresie miedzywojennym przeprowadzono dwa spisy ludnosci, w 1921 i 1931 roku.
Jesli ktos pisze o liczbie ludnosci w 1939r., to jest to wrozenie z fusow.


---

[rychu_z_przemysla]

Czy Przemyśl przed II wojną światową był miastem polskim?

To pytanie może wydać się prowokujące, ale czy takim jest naprawdę postaram
się odpowiedzieć.

Historia regionalna w Polsce jest mało znana, często operuje się mitami
przekazywanymi z pokolenia na pokolenie, ponadto znajomość historii
mniejszości narodowych zamieszkujących niewielkie miasta II RP jest znana
bardzo słabo. Dobrym przykładem pokazującym strukturę narodowościową,
wyznaniową, a także stosunki gospodarcze jest Przemyśl.

Podczas I wojny światowej Przemyśl był potężną twierdzą austriacką (drugą w
Europie po Verdun), po wojnie stracił na wojskowym znaczeniu, ale pozostał
jednym z największych miast województw południowych, był największym miastem
pomiędzy Krakowem,
a Lwowem. Struktura wyznaniowa lepiej odzwierciedla stan faktyczny niż
struktura narodowościowa. Upraszczając można przyjąć, że każdemu wyznaniu
odpowiada jedna grupa narodowościowa. Jak wyglądała struktura wyznaniowa
ludności Przemyśla na początku
XX w.?

Rok 1910, ludność 54 tys., wynanie rzym.- kat. 46,8%, grecko- kat. 22,2%,
mojżeszowe 29,7%, inne 1,3%.
Rok 1921, ludność 48 tys., rzym.- kat. 45,7%, grecko- kat. 15,6%,
mojżeszowe 38,3%, inne 0,4%.
Rok 1931, ludność 51 tys., rzym.- kat. 49,1%, grecko- kat. 16,3%,
mojżeszowe 34,0%, inne 0,6%.

Widoczne jest znaczące zmniejszenie odsetka ludności ukraińskiej między 1910,
a 1921 r. aż o 7 punktów procentowych, prawdopodobnie z powodu emigracji. W tym
samym okresie wzrosła liczba ludności żydowskiej o prawie 9 pkt. %. Ludność
polska miała stabilny udział w odsetku mieszkańców miasta. Przyrost naturalny
mieszkańców miasta był niższy niż w kraju i wyniósł w latach 1921- 1931 70%
przeciętnej krajowej.

Trochę liczb dotyczących stosunków własnościowych.
W pierwszej połowie lat 30. do ludności żydowskiej należało 70% zakładów
przemysłowych i rzemieślniczych oraz 80% firm handlowych (porównaj z podanymi
liczbami powyżej dotyczącymi struktury wyznaniowej). Przykładowo w 1938r. były
52 piekarn ie, z tego 35 należało do rzemieślników żydowskich, 10-
ukraińskich, 7- polskich.
W 1922 r. w mieście było 184 placówki wyszynku i trunków gorących
(restauracji, karczm itp.), w tym 170 stanowiło własność żydowską.
Jak sytuacja narodowościowa kształtowała się w wolnych zawodach?
W 1935 r. było 112 adwokatów, w tym 80 Żydów, 26 Ukraińców, 6 Polaków. W 1932
r. było 90 lekarzy i dentystów, a w tym 61 osób było Żydami.

Na koniec, jako podsumowanie fragment artykułu zamieszczonego w endeckiej
gazecie Ziemia Przemyska (4 października 1924 r., nr 40, str.1):
„Miasto ma żydowski charakter. Przy ulicy Franciszkańskiej interesów
żydowskich jest 155, polskich- 9, ruskich- 1. Przy ulicy Słowackiego
żydowskich- 115, polskich- 7. Przy ulicy Mickiewicza 76 żydowskich, 14 polskich.”


Źródła:
Maciej Dalecki „Przemyśl w latach 1918- 1939. Przestrzeń, ludność, gospodarka”,
Wacław Wierzbieniec „Społeczność żydowska Przemyśla w latach 1918- 1939”.

[piotrzr]

Być może Saładiak naciągnął trochę dane ale Twoje Rychu dane spisowe niewiele
odbiegają od jego danyc.
A przywołana gdzieś tu strona kato-nacjonalistów z historią przemysla pisaną
pod potrzeby wszechpolaków - to na pewno kiepskie źródło historyczne :(

[Gość: CzytX]

Na pewno o sobie by dobrze napisali:
www.diapozytyw.pl/pl/site/slady_i_judaica
ale skoro szacuja sie na 30% miasta, to pomysl, co sie dzialo w miastach, gdzie
szacowali sie na 50%.
Po prostu Polacy nie przejawiali inicjatywy handlowej, skoro ich tyle bylo. I
to chyba dotyczylo kazdego miasta -
inaczej: dawniej Zydom nie wolno bylo miec ziemi, stad tyle ich w miastach.
A ze nie interesowali sie krajem, w ktorym zyli, nie walczyli o niego, to i
jezyka nie znali, a to niesamowicie ulatwilo holokaust - niemieccy Zydzi
asymilowali sie.

[rapapo]

Ja slyszalem wiele opini na temat przemyskich Zydow... Byly to relacje
starszych ludzi, ktorzy zyli obok siebie... Nieslyszalem jednak opini, ze Zyd
byl rowny Polakowi czy Ukraincowi. Mozliwe, ze wynikalo to z zazdrosci o te ich
przedsiebiorczosc, jednak wedlug tego slyszalem roznie bylo z ich uczciwoscia
czy raczej moralnosci. Co nie bylo zapronione bylo dozwolone.

Zaznaczam subiektywnosc tej wypowiedzi, sa to opinie starych juz ludzi,
mieszkancow Przemysla!!!

[Gość: daro z krakowa]

Dzisiaj Żydów w Przemyślu nie ma , a jakoś nie przybyło uczciwości czy
moralności w biznesie ?

[Gość: mieszkaniec]

Bo biznes w zalożeniu moralny nie jest. Jak sobie przypominam, to w Ameryce pierwotne znaczeniu słowa biznesmen określało człowieka, który w sposób nietyczny prowadzi interesy.

[Gość: daro z krakowa]

W spisie z 1910 roku zostały chyba policzone również rodziny urzędników
austriackich - zwykle wyznania rzymsko-katolickiego ?

[rapapo]

Daro, masz slusznosc, ze nie przybylo... Ja podkreslalem z cala stanwoczoscia,
ze to co pisze to jest jakby relacje jednej strony...

[rychu_z_przemysla]

Przemyśl w serwisie jewishgen.org
www.shtetlinks.jewishgen.org/Przemysl/

PIGUŁKA

[rapapo]

Krótko o mieście
PRZEMYŚL
- powiat grodzki, największe miasto i stolica powiatu ziemskiego
- jest jednym z najatrakcyjniejszych turystycznie i gospodarczo ośrodków w
południowo - wschodniej Polsce. Położenie, 12 km od przejścia na granicy polsko-
ukraińskiej w Medyce, u wrót Bieszczad, decyduje o przyjmowanych kierunkach
rozwoju Przemyśla jako centrum handlowego, ważnego węzła komunikacyjnego i
ośrodka turystycznego.
W mieście i regionie dominuje przemysł przetwórczy i rolno- spożywczy. Ponadto
spośród wytwarzanych produktów należy wymienić aparaturę kontrolno-pomiarową i
laboratoryjną, zawory regulacyjne, aparaturę elektrotechniczną, płyty
pilśniowe, tkaniny powlekane, meble kuchenne i pokojowe, artykuły chemiczne i
szkolne. Funkcjonuje tu szereg hurtowni oraz ponad 500 punktów sprzedaży
detalicznej, z których 70% zlokalizowanych jest w centrum miasta.
Ze względu na położenie komunikacyjne oraz walory krajoznawczo – przyrodnicze,
klimatyczne stanowi atrakcyjne miejsce dla turystów zdecydowanych spędzać tu
urlop. Jest również doskonałą bazą wypadową dla podróżujących w Bieszczady, do
krajów Europy Wschodniej i na Bałkany. Bezpośrednie sąsiedztwo objętych Parkiem
Krajobrazowym wspaniałych lasów gwarantuje myśliwym z kraju i zagranicy wiele
emocji, urozmaicony krajobraz umożliwia uprawianie sportów zimowych, natomiast
w sezonie letnim spośród licznych atrakcji regionu na szczególną uwagę
zasługuje spływ z Krasiczyna do Przemyśla jedną z najczystszych polskich rzek -
Sanem. Na zwiedzających czekają także interesujące zabytki Przemyśla.
Wobec zmian, jakie nastąpiły na wschodzie Europy, przygraniczne położenie
Przemyśla stało się atutem o niebagatelnym znaczeniu. Miasto jest dogodnym
miejscem prowadzenia transakcji handlowych ze wschodem, co stało się
bezpośrednim powodem podjęcia energicznych działań zmierzających do powołania
tu Wolnego Obszaru Celnego. Swoje siedziby ulokowało w Przemyślu już 12 banków,
kolejne przygotowują się do ich otwarcia, dynamicznie rozwija się handel
hurtowy i detaliczny. Budowa nowoczesnego międzynarodowego dworca usprawniła
ruch kolejowy Polski z Ukrainą i Słowacją i dalej z krajami bałkańskimi.
Rozwojowi Przemyśla służy m.in. prowadzenie odpowiedniej promocji, a także
nawiązanie współpracy z miastami innych krajów europejskich. Umowy o
partnerstwie zawarto już z niemieckim Paderborn (1993r.), angielskim okręgiem
South Kesteven (w1994r.) oraz z leżącym tuż za wschodnią granicą Lwowem (w
1995r.) i Kamieńcem Podolskim (w 1997r.)
Stała współpraca informacyjna, wymiana kulturalna i gospodarcza, jak również
bezpośrednie kontakty utrzymywane przez szkoły, zespoły artystyczne i samych
mieszkańców zaprzyjaźnionych miast wspomagają aspiracje Przemyśla. Służą także
szczytniejszej idei, jaką jest integracja europejska.

Herb Ziemi Przemyskiej
Podstawowym źródłem i jedynym herbarzem określającym prawidłowo herby polskie
jest dzieło Jana Długosza -"Insygnia seu Clenodia iuctici Regni Poloniae" (
1460 ~ 1480 r. ) . Zgodnie z zamieszczonym tam opisem Ziemia Przemyska posiada
jako jednostka administracyjna herb składający się ze złotego (żółtego) orła
dwugłowego z koroną na czerwonym tle - "Premisliensis terra , que aquilam
glaucam, duo capita a se invicem aversa ambo coronata , in campo rubeo
portat ". Należy on do wyjątkowych w heraldyce ziemskiej , gdyż zarówno godło
jak i barwy przedstawiają herb imperialny - cesarski . Herby ziemskie formowały
się na podstawie znaków heraldycznych poszczególnych dynastii władających
określonymi terytoriami względnie , w przypadku miejscowości stanowiących
równocześnie stolice państwa i jednostki terytorialnej , przyjmowały godło
państwa. Przykładem tego są herby ziemskie i wojewódzkie miast , które
stanowiły stolicę państwa: tzn. krakowskiego, poznańskiego, warszawskiego
(biały orzeł na czerwonym tle).

Herb Ziemi Przemyskiej
Herb Ziemi Przemyskiej w postaci złotego (żółtego) orła dwugłowy w koronie na
czerwonym polu - był używany między innymi przez Towarzystwo Przyjaciół Nauk w
Przemyślu , które umieszczało go na okładce swoich "Roczników Przemyskich" w
latach 1909-1930 , a w ostatnim okresie czasu także przez sejmik samorządowy
województwa przemyskiego.

Herb miasta
Herb miasta przedstawia kroczącego czarnego niedźwiedzia ze złotym
równoramiennym krzyżem nad nim na błękitnej tarczy. Nad tarczą znajduje się
złota otwarta królewska korona, pod tarczą napis “Libera Regia Civitas”, co w
tłumaczeniu oznacza “Wolne Królewskie Miasto”. Informacje na temat historii
herbu miasta można znaleźć w studium archiwalnym Jana Smołki opublikowanym
w "Roczniku Przemyskim" z 1923 roku .


Herb Miasta Przemyśla


Hejnał przemyski
Któż z nas nie zna pięknego hejnału, płynącego do nas codziennie na falach
eteru z krakowskiej wieży Mariackiej. Hejnał ten stał się miłą, niejako
własnością całej Polski. Piękna jest legenda o krakowskim strażniku trębaczu,
któremu hejnał wraz z życiem przerwała strzała tatarska. Jeżeli zajrzymy do
historii naszych miast, przekonamy się, że wszystkie prawie miasta w Polsce
miały swoje hejnały a zwłaszcza te, które były grodami warownymi. Hejnałem
oznajmiano początek dnia, hejnał ogłaszał ludziom porę południową, oraz
rozbrzmiewał na zakończenie dnia, z ostatnim jego dźwiękiem zamykano bramy
grodu.
W niektórych miastach grano hejnały co godzinę, jak to jest dotąd w Krakowie.
Hejnał taki posiadał także Przemyśl. Wspomina o tym i dr Mieczysław Orłowicz w
swoim "Przewodniku po Przemyślu". Kilka lat i to różnych okresach czasu trwały
żmudne poszukiwania w archiwach, aktach grodzkich i bibliotekach za melodią
hejnału. Nie znaleziono jednak po mim pisemnego śladu. Wobec tego trzeba było
innego chwycić się środka. Kroki zostały skierowane do najstarszych obywateli
miasta. Notowane skrzętnie zasłyszane poszczególne fragmenty melodii, połączono
następnie w jedną logiczną całość.


Dzieje miasta
Przemyśl - najstarsze miasto na kresach wschodnich Rzeczypospolitej. Starodawny
ośrodek miejski położony na pograniczu dwóch krain geograficznych Pogórza
Dynowskiego i Kotliny Sandomierskiej w dolinie rzeki San . Znajdują się tutaj ,
w miejscowości Pikulice, najstarsze ślady pobytu człowieka na terenie
południowo-wschodniej Polski sprzed 40 000 - 30 000 lat przed narodzeniem
Chrystusa .
W IV wieku Przemyśl jest dla imperium rzymskiego znaczącym ośrodkiem
administracyjnym i wojskowym . Świadczy o tym złoty medal cesarza rzymskiego
Walensa (364-378 r) znaleziony w Przemyślu nad Sanem w 1935 r. Medale takie -
według danych z rzymskich źródeł pisanych - były bite tylko dla cesarzy ,
którzy przeznaczali je przede wszystkim jako nagrody i upominki rozdawane dwa
razy do roku dostojnikom ze swojego najbliższego otoczenia , zwycięskim wodzom
oraz głowom państw współpracujących z imperium w celu zjednywania ich dla
polityki rzymskiej.
Domniemane centrum znajdowało się na Zasaniu. Świadczą o tym odkryte przy
ul.Bielskiego relikty najstarszych umocnień obronnych w postaci opalonej korony
wału z palisadą oraz osada z czasów wpływów rzymskich przy ul. Rycerskiej wraz
z przedmiotami codziennego użytku. W takich okolicznościach występują na tym
terenie najstarsze ślady chrześcijaństwa na ziemiach polskich. Są nimi odkryte
w okolicach Przemyśla dwie amfory gliniane, w których przewożono, zdaniem
niektórych z Nikomedii (dzisiaj Izmit w Turcji), wino niezbędne do sprawowania
liturgii eucharystycznej. Istnieje przypuszczenie ,że nośnikami chrześcijaństwa
byli kupcy rzymscy, którzy przebywali na miejscu w zorganizowanej faktorii
(commercea). Diecezja przemyska jest chronologicznie najstarszą strefą
schrystianizowaną ziem wchodzących obecnie w skład państwa polskiego i
prawdopodobnie tutaj znajdują się korzenie kultu mariologicznego (maryjnego) i
chrystologicznego (chrystusowego) sąsiadu

PIGUŁKA II

[rapapo]

Diecezja przemyska jest chronologicznie najstarszą strefą schrystianizowaną
ziem wchodzących obecnie w skład państwa polskiego i prawdopodobnie tutaj
znajdują się korzenie kultu mariologicznego (maryjnego) i chrystologicznego
(chrystusowego) sąsiadujących ze sobą narodów. Potwierdzeniem tego może być
odnaleziona na Władyczu gemma (medalion) z wizerunkami Najświętszej Maryi Panny
i Chrystusa (VI wiek) umieszczonymi na słonecznym kamieniu czyli heliotropie
(jest to odmiana chalcedonu - przeźroczysty minerał o zielonkawym odcieniu) .
Rewers medalionu przedstawia postać kobiecą z podniesionymi do góry rękoma, z
aureolą nad głową , nad jej dłońmi znajduje się napis języku greckim "Matka
Boża". Znajdująca się na awersie twarz , z której rozchodzi się promieniście
osiem węży jest interpretowana jako przedstawienie na wzór portretu
przedchrześcijańskiego. Wyobraża on Chrystusa Słońce w postaci "młodzieńca" bez
zarostu co jest wynikiem podkreślenia jego boskiej natury. W okresie wędrówki
ludów od V do VII wieku Przemyśl i okolice był zamieszkiwany przez Chorwatów ,
natomiast od VIII wieku przez Lechitów , zwanych w zlatynizowanej formie
Lechitae, po grecku Lechoi i Lędzianie , na Rusi nazywanych Lachami, na Litwie
Lenkas i na Węgrzech Lengyel (wym. Lendziel) . Nazwy te , występujące od VIII
wieku , oznaczają obecnie Polaków. Przemyśl należał do naczelnych grodów tego
ludu. Zachowała się w greckich źródłach (w dziełach cesarza Konstantyna
Porfirogenety z połowy X wieku) wiadomość , że miejscowy książe Wysz wywędrował
w połowie IX wieku na Bałkany i osiedlił się wśród Zachlumian pod protektoratem
cesarzy bizantyjskich. Z kolei źródła ruskie zanotowały księcia lędziańskiego
Włodzisława , którego poseł uczestniczył wraz z innymi w roku 944 w układach
między Rusią a Bizancjum. Polskie kroniki podają zgodnie , że książę lechicki
Przemysł - Lestek (oba imiona oznaczają tę samą cechę charakteru :
przebiegłość, spryt) po wywalczeniu suwerenności dla kraju w VIII wieku "miasto
nad Sanem rzeką pod górą założył , a od swego imienia Przemyślem przezwał ".

Z tamtych czasów , w świetle badań archeologicznych i źródeł pisanych,
pozostały obecnie , umocnienia miasta przedlokacyjnego na wzgórzu Wysokie Góry
i Zniesienie o powierzchni 43 hektarów. Do dnia dzisiejszego przetrwały także
ogromne wały ziemne (tzw. podłużne) ciągnące się poniżej ulicy Tatarskiej wraz
z bramą wychodzącą na teren Seminarium Duchownego przy ulicy Zamkowej. Dalszy
podwójny ciąg tych wałów zachował się między Zielonką a Pikulicami. Do dzisiaj
przetrwały z tego okresu także wały i fosy z wieloczłonowego grodu - dawnej
siedziby władców lechickich , a później książąt, o powierzchni 10 hektarów na
wzgórzu Stare Zamczysko ( dziś zwanego wzgórzem Trzech Krzyży) oraz Kopiec
Przemysława (dziś zwany Tatarskim) . Zbudowany on został na planie trójkąta
ostrokątnego, którego wierzchołek skierowany jest ku wschodowi a podstawa w
kierunku zachodnim i pełnił rolę miejsca kultu słowiańskiego boga Swarożyca.
Potwierdzeniem istnienia w Przemyślu organizacji kościelnej we wczesnym
średniowieczu są zachowane na Wzgórzu Zamkowym relikty architektury sakralnej:
preromańska rotunda i monasterium (IX wiek) oraz romańska bazylika trzynawowa
(X wiek) - mylnie określana cerkwią. Twierdzenie niektórych, że obie budowle
sakralne na Wzgórzu Zamkowym są pochodzenia bizantyjskiego nie znajduje żadnego
potwierdzenia, gdyż technika budowy ich muru jest preromańską i romańską a nie
bizantyjską. Przeprowadzone pomiary rotundy i monasterium wykazały ,że stanowią
one wielokrotność stopy benedyktyńskiej (rzymskiej). Przestrzeń między tymi
obiektami wypełniała nekropolia oraz liczne narzędzia rzemieślnicze. Znaleziona
płytka szklana z napisem łacińskim z XIII wieku wskazuje, że obiekty te mogły
być w użytkowaniu od IX w. do tego czasu początkowo przez Benedyktynów a
następnie przez Cystersów. Nie odnalezienie na tym terenie broni i przedmiotów
zbytku wyklucza lokalizację siedziby książęcej (palatium), przemawia natomiast
za istnieniem zespołu klasztornego (monasterium). Z tym obiektem można byłoby
łączyć rezydencję powołanego w IX wieku biskupa misyjnego. Na położonym niżej
tarasie odkryto fundamenty romańskiej trzynawowej bazyliki z trzema absydami
oraz z pozostałością po czterech filarach i fragmentami posadzki mozaikowej z
płaskich kamieni otoczonej fragmentami muru cmentarnego. Przestrzeń tę wypełnia
duży cmentarz z charakterystycznymi pochówkami , których połowa znajdowała się
w dębowych trumnach bez wyposażenia wewnątrz. Podobna sytuacja występuje na
terenie klasztoru Benedyktynów w Tyńcu. Nie spotkano tutaj przedmiotów ze
szlachetnych kruszców , architektury dekoracyjnej oraz broni za wyjątkiem
grotów strzał - dominowała natomiast duża koncentracja narzędzi
rzemieślniczych, a zwłaszcza hutniczych. Odkryta tutaj przy jednym z pochówków
moneta cesarza Ottona III pozwala na datowanie tego obiektu na X względnie
początek XI wieku . W związku z występującą tradycją ,że biskupstwo lubuskie
pierwotnie było na Rusi , można przypuszczać , że w X wieku Mieszko I mógł
utworzyć je w Przemyślu budując równocześnie , zgodnie z ówczesnym zwyczajem
katedrę w formie bazyliki. Po zajęciu tych ziem przez Ruś (w latach 981-985)
przeniesiono to biskupstwo do Włodzimierza Wołyńskiego , a stamtąd w XII wieku
do Lubusza.
Włodzimierz Wielki w latach 981-985 toczy walki o gród i zdobywa go. Świadczy o
tym latopis tzw. Nestora:
"W roku 981 poszedł Włodzimierz ku Lachom [tj. Polakom] i zajął grody ich:
Przemyśl, Czerwień, i inne grody ".
Niektórzy badacze łączą początki przemyskiej metropolii obrządku łacińskiego z
osobą św. Brunona z Kwerfurtu , który po zorganizowaniu misji do Polski w 1002
roku otrzymał od papieża Sylwestra II paliusz stanowiący wyraz godności
metropolitalnej . W 1004 roku uzyskuje on konsekrację na arcybiskupa misyjnego
i prowadzi swoją działalność na Węgrzch, Rusi, u Pieczyngów, w Szwecji i w
Polsce. W świetle listu św. Brunona do króla niemieckiego Henryka II z 1008
roku jego spotkanie z Włodzimierzem Wielkim przed wyprawą misyjną do Pieczyngów
mogło mieć miejsce w Przemyślu gdzie zachowały się z tego okresu pozostałości
po bramie obronnej (obecnie naprzeciw czytelni Seminarium Duchownego) i wały
podłużne. W czasie swojej ostatniej wyprawy misyjnej do Prus w 1009 roku św.
Bruno ginie wraz z osiemnastoma towarzyszami. Bolesław Chrobry po ponownym
przyłączeniu Przemyśla do Polski w 1018 roku buduje romańską rotundę -
martyrion (znajdującą się obecnie pod prezbiterium bazyliki katedralnej
obrządku łacińskiego) , gdzie mogły zostać pochowane ciała zamęczonego Brunona
z Kwerfurtu i jego osiemnastu towarzyszy. Potwierdzeniem tego może być
odnaleziona w XIX wieku płyta nagrobna z postacią w kołpaku oraz korespondencja
przemyskiego biskupa prowadzona z generałem zakonu Jezuitów w XVII wieku , w
której wspomniano, że w podziemiach katedry znajdowały się od 700 lat szczątki
męczenników. W dziejach przemyskiej katedry nie występują inni męczennicy,
którzy mieliby być tam pochowani. W 1961 roku w czasie prac archeologicznych
prowadzonych w obrębie murów romańskiej rotundy, znajdującej się pod katedrą,
odkryto 19 szkieletów ludzkich (18+1), z których jeden znajdował się w
specjalnej niszy wykutej w ścianie rotundy. Badania antropologiczne
przeprowadzone na 17 czaszkach potwierdziły możliwość ich pochodzenia z okresu
XI wieku. Po śmierci św. Brunona działalność jego kontynuowali arcybiskupi
misyjni obrządku łacińskiego Ingelbert i Grzegorz, arcybiskup Stefan (zm. w
1028 r.), Aron (który konsekrował w 1050 r. biskupa Szwecji Osmunda), Bogumił
(zm. w 1092 r.).
W roku 1031 Przemyśl zostaje ponownie zagarnięty przez Ruś, z rokiem tym wiąże
się również pierwsza wzmianka o osadnictwie żydowskim w Przemyślu.

PIGUŁKA III

[rapapo]

Po zajęciu grodu w 1069 przez Bolesława Śmiałego staje się on siedzibą monarchy
na kilka lat.
Od 1086 do około 1270 roku- gród przemyski zostaje stolicą samodzielnego
księstwa będącego we władaniu książąt polskich (Kazimierz Sprawiedliwy , Leszek
Biały), ruskich i węgierskich .
Przemyski wojewoda Piotr Włast i biskup krakowski Mateusz , w liście z 1143 r
do św. Bernarda podają zmianę na tym terenie obrządku z łacińskiego na
wschodni. Pierwszym znanym z imienia arcybiskupem obrządku wschodniego jest
Antoni przybyły w 1218 roku do Przemyśla z Nowogrodu Wielkiego , a ostatnim
Piotr (1245 r).
Powrót grodu w 1344 r. do Polski powoduje powołanie biskupów przemyskich
obrządku łacińskiego od 1352 roku podległych bezpośrednio stolicy apostolskiej-
Iwan i Mikołaj , którzy noszą nazwę biskupów Rusi . Bulla papieża Grzegorza XI
przywraca w 1375 r istniejącą wcześniej metropolię ustanawiając nową stolicę w
Haliczu podporządkowując jej biskupstwa w Przemyślu, Włodzimierzu i Chełmie. W
1412 roku stolica metropolii zostaje przeniesiona do Lwowa . Od tego czasu
Przemyśl był stolicą dwóch a nieraz trzech biskupów różnych obrządków.
W 1389 roku miasto otrzymuje nową lokację na prawie niemieckim. Wybudowany
zostaje murowany zamek, miasto otoczone wysokim murem z wieżami, powstają nowe
kościoły, klasztory, ratusz. Z tego okresu zostały fragmenty zamku, murów
miejskich przy ulicy Basztowej , katedra z XV wieku, rynek otoczony starymi
kamienicami z XVI w., klasztory obronne Reformatów i Karmelitów z XVII w.,
Benedyktynek z XVIII w., klasztor Franciszkanów z XVIII w., i kolegium
Jezuickie z XVII w. Na zamku przemyskim rezydują wojewodowie , kasztelani i
starostowie. Wśród starostów była kobieta Nawojka Koniecpolska w XV w., oraz
wyniesieni spośród Polaków na tron królewski monarchowie elekcyjni, pierwszy
Michał Korybut Wiśniowiecki i ostatni - Stanisław August Poniatowski.

Miasto dostaje się w 1772 r. Pod zabór austriacki. Następuje rozbiórka murów
obronnych, ratusza ,części zamku, kasata zakonów, Austriacy budują w 1880 r.
twierdzę i miasto otaczają dwoma pierścieniami fortów, a w 1889 roku lokują tu
dowództwo Korpusu Wojskowego Nr X , które istnieje do II wojny światowej.
Powstają pierwsze zakłady przemysłowe, jak młyny parowe, rafinerie nafty, a w
1860 roku doprowadzona zostaje linia kolejowa. W tym okresie powstają nowe
budowle związane z rozwojem życia kulturalnego .Pozostały z tego okresu
powstałe w XIX w. : Dom Towarzystwa Gimnastycznego "Sokół" (dziś Wojewódzki Dom
Kultury), Dom Towarzystwa Rzemieślniczego "Gwiazda" (dziś Dom Kultury
Kolejarza), oraz w XX w. Dom Robotniczy, Dom Ludowy (ukraiński),Dom Katolicki.
W czasie zaborów miasto znajduje się w centrum walk niepodległościowych.
Przemyskie Towarzystwo Naukowe "Senat" w 1832 r. dało początek ruchom
niepodległościowym pod zaborem austriackim. Józef Piłsudski w 1906 r. przeniósł
tu działalność zbrojną z zaboru rosyjskiego do austriackiego. Wywołało to
rozwój organizacji takich jak : Oddziały Ćwiczebne, Polskie Drużyny
Strzeleckie, Drużyny Bartoszowe, Drużyny Skautowe. W 1912 roku J.Piłsudski
przybywa ponownie do Przemyśla skutkiem czego następuje konsolidacja
organizacji i powołanie Zjednoczonych Obozów Niepodległościowych, Zgromadzenia
Polskiej Młodzieży Niepodległościowej i Skautowego Komitetu Jedności. Przemyśl
w przededniu I wojny światowej zajmował 16.5 km2 oraz posiadał 54 078
mieszkańców , w tym :
25 306 obrządku łacińskiego 46,8%
16 062 wyznania mojżeszowego 29,7%
12 018 obrządku grekokatolickiego 22,2%
Wybuch I wojny światowej powoduje ,że miasto jest znowu w centrum wydarzeń. W
związku z wybuchem I wojny światowej miasto znalazło się w pierwszej linii
toczących się walk między zaborcą austriackim a rosyjskim. Wynikało to z tego,
że Przemyśl był twierdzą , która była trzykrotnie oblegana w czasie I wojny
światowej. Poddała się tylko raz w 1915 roku na skutek pogłębiającego się
głodu. Zadaniem twierdzy była obrona od południa najdogodniejszych przejść
przez przełęcze karpackie i szlaków drożnych, które wiodły do centralnej części
Węgier . Tutaj też w czasie działań wojennych znajdował się w sierpniu 1914
roku austriacki Sztab Generalny. W wyniku starań Władysława Sikorskiego
(późniejszego generała i premiera rządu RP) 19 sierpnia 1914 roku zapada w
Przemyślu decyzja o utworzeniu Legionów Polskich - Wschodniego we Lwowie i
Zachodniego w Krakowie. Kryzys przysięgowy Legionów w 1916 roku i ich
rozwiązanie w Przemyślu na przełomie sierpnia i września 1917 roku kończy ten
etap czynu zbrojnego. W wyniku tego rozformowano tutaj dwie brygady I i III ,
zaś Komenda Legionów i II Brygada zostają przekształcone w Polski Korpus
Posiłkowy. Powoduje to powrót do tworzenia konspiracyjnych organizacji takich
jak Polska Organizacja Wojskowa "Wolność", Związek Gimnazjalny Młodzieży
Niepodległościowej i Polskie Kadry Wojskowe. Kolejnym ważnym wydarzeniem w
historii miasta jest obrona i wyzwolenie Przemyśla w 1918 roku.

Władza zaborców zostaje obalona w mieście 1 listopada 1918 roku a w jej miejsce
powołano lokalny rząd składający się z przedstawicieli społeczności polskiej ,
ukraińskiej i żydowskiej. W tym samym dniu Rada Regencyjna mianowała
przebywającego w Przemyślu gen. Stanisława Puchalskiego dowódcą Wojsk Polskich
w Galicji i na Sląsku a jego szefem sztabu płk Władysława Sikorskiego. W nocy z
3 na 4 listopada 1918 roku Ukraińcy , łamiąc wcześniej podpisaną
umowę ,dokonują zamachu stanu i zajmują część miasta położoną po prawej stronie
Sanu, rozbrajając polskie oddziały i aresztując gen. Puchalskiego.

Druga strona Przemyśla, dzięki bohaterskiej postawie młodzieży , która odparła
ogniem atak przeważającego liczebnie nieprzyjaciela, pozostała w rękach
polskich. Przebywającemu w śródmieściu płk Sikorskiemu udało się uniknąć
aresztowania ,dzięki czemu w przebraniu kolejarskim zdołał przedostać się na
Zasanie, gdzie mianował por Kozubskiego komendantem Przemyśla , a następnie
wyjechał do Krakowa w celu zorganizowania odsieczy. Ponieważ żadna ze stron nie
była wówczas w stanie zwyciężyć przeciwnika oczekiwano na pomoc z zewnątrz. 10
listopada przybywa z Krakowa do Przemyśla pomoc w postaci "Grupy San" pod
dowództwem mjra Juliana Stachiewicza , wśród której byli między innymi: por.
Władysław Bortnowski, kpt. Edmund Knoll Kownacki oraz plutonowy Henryk
Dobrzański (późniejszy mjr"Hubal"). 11 listopada mjr Stachiewicz przesłał
stronie ukraińskiej ultimatum wzywające do opuszczenia miasta jednak pozostało
ono bez odpowiedzi. W związku z tym 11 i 12 listopada 1918 roku tutaj zostaje
stoczona pierwsza zwycięska bitwa Odrodzonego Wojska Polskiego II RP z wojskami
ukraińskimi, której efektem było wyzwolenie miasta . 13 listopada 1918 roku płk
Sikorski przyleciał do Przemyśla samolotem pilotowanym przez por Bogusza, by
zorganizować odsiecz dla broniącego się Lwowa. Przed lądowaniem został silnie
ostrzelany przez artylerię, w wyniku czego musiał ,w płonącym samolocie,
lądować na polach pod Jarosławiem. Był to pierwszy zamach lotniczy na życie
późniejszego generała i premiera. W dniu tym został też odwołany zdobywca
miasta mjr Stachiewicz , który powrócił do Krakowa , a w jego miejsce przybył
ppłk Michał Karaszewicz -Tokarzewski, pod którego dowództwem wyrusza 18
listopada 1918 roku odsiecz militarna dla broniącego się Lwowa. Dzięki temu
Lwów i Małopolska Wschodnia znalazły się ponownie w granicach Państwa
Polskiego. Od 19 listopada Przemyśl staje się siedzibą dowódcy Grupy Wschodniej
gen. Bolesława Roi. W obronie i szturmie Przemyśla czynnie uczestniczyła
młodzież , której miasto i Polska w dużym stopniu zawdzięcza swe sukcesy. Ale
walki nie ustały i toczyły się krwawe boje na przedpolach Przemyśla. 13 grudnia
1918 roku w kontruderzeniu przeciw wojskom ukraińskim pod Niżankowicami brały
udział oddziały składające się z młodzieży

PIGUŁKA IV

[rapapo]

13 grudnia 1918 roku w kontruderzeniu przeciw wojskom ukraińskim pod
Niżankowicami brały udział oddziały składające się z młodzieży gimnazjalnej .
Jeden z nich -oddział 10 p.p - poniósł szczególnie dotkliwe straty w postaci 12
poległych przemyskich uczniów . Dla upamiętnienia młodzieży, zwanej Orlętami
Przemyskimi , która walczyła i ginęła w obronie Przemyśla, Ziemi Przemyskiej i
Lwowa oraz innych części Polski , społeczeństwo przemyskie ufundowało na Placu
Konstytucji pomnik Orląt Przemyskich , odsłonięty w 1938 roku , na którym
umieszczono napis "Orlętom Przemyskim poległym za Ojczyznę 1918-1921".

Przemyśl w okresie międzywojennym jest miastem składającym się z mieszkańców
różnych ras, narodowości i wyznań - według danych biura ewidencji ludności
posiadał powierzchnię 16,5 km2 z 62272 mieszkańcami wśród których według wyznań
było:
39 430 obrządku łacińskiego 63,3%
18 376 wyznania mojżeszowego 29,5%
4 391 obrządku grekokatolickiego 7,0%
85 innych wyznań 0,2%

Jest siedzibą lokalnych władz wojskowych, administracyjnych i kościelnych -
zlokalizowane tutaj było min. Dowództwo Okręgu Korpusu Nr X obejmującego obszar
37983 km2 tj .9,6% powierzchni państwa z 3401 tys. mieszkańców.
Kolejnym etapem w historii Przemyśla był okres podwójnej okupacji tj.
niemieckiej i radzieckiej w czasie II wojny światowej. Już od pierwszych dni
września 1939 r mieszkańcy Przemyśla nękani byli atakami lotniczymi. Ich
punktem kulminacyjnym było bombardowanie 7 września kiedy to między innymi
zniszczono Żeńską Szkołę Powszechną na ulicy Konarskiego , oraz 8 września gdy
zapalono dom handlowy tzw. “pasaż Gansa” na ul. Mickiewicza. 13 września 1939 r
przybywa do Przemyśla gen. broni Kazimierz Sosnkowski , który organizuje obronę
miasta i powierza ją ppłk Janowi Matuszkowi. Po zajęciu miasta 15 września 1939
r Niemcy powołali do wykonywania swoich czynności prezydenta miasta Baldiniego
i internowali , jako zakładników , część radnych i pracowników zarządu miasta
oraz przedstawicieli społeczności polskiej. Władzę nad miastem i okolicą
sprawowała Komenda Miasta z gen. por. Strecciusem na czele. Hitlerowcy
zlokalizowali na terenie Przemyśla i w okolicy także liczne obozy jenieckie. 15
września 1939 r zaproszono ks. biskupa grekokatolickiego J.Kocyłowskiego i dr.
W.Zahajkiewicza na spotkanie z Adolfem Hitlerem w okolicy Jarosławia, który
przyleciał samolotem w celu rozważenia powołania rządu ukraińskiego na
obszarach położonych na wschód od Sanu. Równocześnie tego samego dnia Niemcy
zaprosili na rozmowę w sprawie utworzenia rządu polskiego Wincentego Witosa. Po
jego odmowie internowano go 16 września w Sądzie Grodzkim w Jarosławiu . 22
września 1939 r ogłoszono komunikat ustalający między wojskiem radzieckim i
niemieckim linię demarkacyjną na Sanie . Niemcy powołują 27 września na Zasaniu
nowe władze miejskie z burmistrzem – sędzią narodowości ukraińskiej - dr
Grzegorzem Łuczakowskim oraz wysiedlają Żydów i komunistów za San, natomiast 28
września 1939 r dochodzi do przekazania przez wojska niemieckie części miasta i
powiatu położonych po prawym brzegu Sanu armii radzieckiej.
Taki stan utrzymywał się do 28 czerwca 1941 r tj. do czasu kiedy to wojska
niemieckie zajęły strefę okupacyjną radziecką. Miasto pod okupacją radziecką
odwiedzili 29 września 1939 r dygnitarze komunistyczni, między innymi przybył
tu członek Rady Wojennej Frontu Ukraińskiego Nikita Chruszczow , który zrobił
sobie pamiątkowe zdjęcie na zniszczonym moście drogowym.
Od samego początku działań wojennych straty ponosiła cywilna ludność miasta.

Już w czasie walk 14 września 1939 r. zamordowany został na Zielonce przez
żołnierzy niemieckich Wojciech Machała z córką ,dlatego że nie wydali
ukrywających się polskich żołnierzy. 28 września 1939 r. doszło do pierwszych
zbrodni ludobójstwa nacjonalistów ukraińskich na ludności polskiej. Zamordowano
leśniczego Stanisława Wojtowicza z synem i podpalono leśniczówkę na Kruhelu
Wielkim. Również wycofujące się małe grupki i pojedynczy polscy żołnierze byli
mordowani przez nacjonalistów ukraińskich, czego przykładem może być zabicie 5
żołnierzy polskich w Buszkowicach. Pierwsze masowe aresztowania w Przemyślu
nastąpiły 11 listopada 1939, gdyż władze niemieckie obawiały się demonstracji w
związku z obchodzonym przed wojną Świętem Niepodległości. Wśród dalszych w
pamięci pozostała tzw. akcja AB (Ausserordentlische Befriedungsaktion)
skierowana przeciwko polskiej inteligencji. Aresztowano wówczas 20 mieszkańców
miasta , którzy najpierw zostali umieszczeni w areszcie w Dubiecku , a
następnie przetransportowani do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu , gdzie
zginęli. Kolejnym działaniem okupanta zmierzającym do biologicznej zagłady
narodu polskiego były egzekucje w oparciu o listy zakładników. Listy te
publikowane na murach miasta w ilości 5 obejmowały 119 nazwisk. Wyroki
wykonywano między innymi w lesie na Lipowicy, na terenie fabryki wozów przy ul.
Mickiewicza i na Małym Rynku. Pozostali zakładnicy w większości zginęli bądź to
w więzieniach bądź w hitlerowskich obozach koncentracyjnych. Oprócz strat
ludności w samym Przemyślu miały również miejsce pacyfikacje licznych
miejscowości w okolicy miasta, związane ze zwalczaniem ruchu oporu lub też z
odwetem za akcje zbrojne. Przykładem tego może być przeprowadzona 7 marca 1943
przez Niemców i policję ukraińską pacyfikacja Kaszyc, w której zginęło 121
osób ,w tym kobiety i dzieci. Jeśli chodzi o okupację radziecką, to w 1940 roku
w Przemyślu, podobnie jak na całym obszarze wschodniej Polski okupowanej przez
Armię Czerwoną , nastąpiły masowe deportacje ludności. W lutym, kwietniu i
czerwcu z Przemyśla i pobliskich osad wywieziono na wschodnie i północne
obszary ZSRR ponad 10 000 mężczyzn , kobiet i dzieci , w zdecydowanej
większości Polaków. Pod okupacją radziecką straciła życie Felicjanka siostra
Maria Mazur aresztowana przez NKWD 30 kwietnia 1940 r. za pomoc udzieloną
przekraczającym granicę ochotnikom do Wojska Polskiego na Zachodzie. 20 czerwca
1942 roku dochodzi do wywiezienia 1000 mężczyzn do obozu pracy w Janowie koło
Lwowa co daje początek masowej eksterminacji ludności żydowskiej przez
hitlerowców . 15 lipca 1942 roku utworzono w Przemyślu dzielnicę żydowską, po
zamknięciu której przystąpiono do dalszej eksterminacji. Biologiczne
wyniszczanie przez okupanta niemieckiego ludności żydowskiej spotkało się z
niesieniem pomocy prześladowanym przez ludność chrześcijańską obrządku
łacińskiego . W tej sprawie interweniowali u władz niemieckich między innymi
pełnomocnicy ks. bp. ordynariusza Franciszka Bardy .

PIGUŁKA V

[rapapo]

Od lipca 1942 do lipca 1944 niesienie pomocy odbywało się tajnie przez polskie
organizacje konspiracyjne. Komenda Obwodu Armii Krajowej, Powiatowa Delegatura
Rządu , a od września 1943 placówka Okręgowej Rady Pomocy Żydom "Żegota"
dostarczały fałszywych dokumentów osobistych i żywności , a następnie pomagały
osobom i instytucjom ukrywających Żydów oraz osłaniały je przed donosicielami.
Jednak główny ciężar ratowania osób pochodzenia żydowskiego spoczywał na
osobach prywatnych a częściowo na zgromadzeniach zakonnych. Na przykład rodzina
Piotra Janowskiego ukrywała 18 osób, Józefa Wojdylaka 9 osób , Edwarda Saluka 8
osób, Siostry Sercanki 12 osób. Działalność ta pociągała za sobą ofiary ,
którymi były nie tylko osoby dorosłe ale także małe dzieci . Znany jest
przypadek rozstrzelania 8-osobowej rodziny polskiej w Przemyślu za ukrywanie
jednego dziecka żydowskiego , a pierwsza publiczna egzekucja ludności polskiej
na terenie miasta to stracenie 6 września 1943 roku Michała Kruka i innych za
pomoc udzieloną Żydom. Ogółem na terenie miasta i najbliższej okolicy uratowano
415 osób narodowości żydowskiej (w tym 60 dzieci) w odwet za co Niemcy
zamordowali 568 osób narodowości polskiej.
Niezależnie od okupacyjnej administracji niemieckiej i radzieckiej , została
zachowana struktura organizacyjna polskich władz konspiracyjnych.
Pod okupacją radziecką powołano Komendę Okręgu Związku Walki Zbrojnej , a pod
niemiecką początkowo Powiatową Komendę Służby Zwycięstwa Polsce przekształconą
w 1940 r. w Komendę Obwodu Związku Walki Zbrojnej a od 1942 r. Armii Krajowej
podlegającą Komendzie Okręgu w Krakowie. Od 1943 r. reaktywowano cywilną
administrację w formie Powiatowego i Miejskiego Delegata Rządu Rzeczypospolitej
Polskiej w Przemyślu. Przemyśl od początku niemieckiej okupacji nie składa
broni. Mieszkańcy , a szczególnie młodzież ,walczy, poza wyżej wymienionymi
organizacjami , także w Szarych Szeregach, Samodzielnej Tajnej Organizacji
Studentów, Batalionach Chłopskich,, Kierownictwie Dywersji AK "Kedyw". Wielu
mieszkańców miasta bierze także udział w walkach poza granicami kraju i to
zarówno w Wojsku Polskim na Zachodzie jak i w sformowanym w ZSRR II Korpusie
oraz I i II armii LWP. Przemyślanin ppor. Kazimierz Gurbiel 18 maja 1944 roku
jako pierwszy dociera, wraz z patrolem , na szczyt Monte Cassino . Podobnie
plutonowy Kazimierz Grzejek 8 marca 1945 roku jest wśród tych , którzy pierwsi
znaleźli się nad Bałtykiem.
W lipcu 1944 roku toczyły się przez kilka dni walki między wojskami niemieckimi
i radzieckimi w wyniku których okupant niemiecki opuścił miasto. Na początku
1945 r. miasto zamieszkiwało
28 144 mieszkańców w tym według wyznań było:
22 173 obrządku łacińskiego - 78,8%
5372 obrządku grekokatolickiego -19,1%
415 wyznania mojżeszowego - 1,5%
284 innego wyznania - 0,6%
Jeszcze przed zakończeniem wojny Ukraińska Armia Powstańcza (UPA) dokonała
ataku na miasto i wymordowała rannych żołnierzy i chorych cywili znajdujących
się w szpitalu przy ul. Słowackiego. Żołnierze radzieccy w dniu 30 maja 1945 r.
na terenie Zakładu Księży Salezjanów zamordowali księdza Jana Dolatę oraz
Ludwika Cienciałę. W sumie Przemyśl w czasie II wojny światowej stracił 35 188
mieszkańców (57%).Cofnęło to rozwój miasta o pół wieku .Wyrównywanie tych strat
trwało 38 lat i uzyskanie stanu sprzed wojny nastąpiło w 1983 roku. Straty
objęły 17 961 mieszkańców narodowości żydowskiej i 17 227 narodowości
polskiej . Obaj okupanci prowadzili politykę eksterminacji miejscowej ludności
i osiedlania w jej miejsce obcej. Związek Sowiecki w ciągu niespełna dwóch lat
doprowadził do wyniszczenia 11 562 mieszkańców Przemyśla narodowości polskiej
osiedlając w ich miejsce 4852 obywateli radzieckich , natomiast hitlerowcy w
okresie niepełnych pięciu lat wywieźli i wymordowali 5665 Polaków i prawie
wszystkich przemyskich Żydów , przy równoczesnym osiedleniu w ich miejsce 2035
Niemców. Najdotkliwsze straty poniosła polska inteligencja pod okupacją
radziecką. Zamordowano internowanego dowódcę obrony miasta w kampanii
wrześniowej ppłk Jana Matuszka, dowódcę 10 Pułku Artylerii Ciężkiej płk Jana
Bokszczanina , komendanta miasta ppłk Mieczysława Sokół-Szachina ,
emerytowanego dziekana Dowództwa Okręgu Korpusu Nr X i Obrońcę Przemyśla w 1918
r. księdza ppłk Józefa Panasia , kapelana Garnizonu Przemyskiego księdza mjr
Stanisława Kontka oraz około 150 oficerów Przemyskiego Garnizonu. Oprócz
wojskowych wymordowano też przedstawicieli władz cywilnych: Starostę
powiatowego - Adama Remiszewskiego, ostatniego Prezydenta Miasta Przemyśla -
Władysława Baldiniego, Sędziów Sądu Okręgowego i Grodzkiego i wielu innych.
Zginął też wybitny naukowiec dr Walery Kramarz oraz przemysłowiec i wydawca
inż. Tadeusz Bystrzycki.
W czasie działań wojennych uległo zniszczeniu 1568 budynków (40% ogółu) ,w tym
wiele zabytkowych (jak np. katedra ob. łacińskiego, zespół klasztorny
Benedyktynek, stara synagoga z XVI w) oraz zakładów przemysłowych i pomników.
Zmieniła się radykalnie rola miasta. z centrum administracyjnego, gospodarczego
i kulturalnego stało się małym miastem przygranicznym. Widoczna zmiana na
lepsze w zakresie budownictwa i rozwoju ludności nastąpiła po 1975 r. gdy
zlokalizowano tu siedzibę władz wojewódzkich.

PIGUŁKA VI

[rapapo]

Ważniejsze zabytki i budowle
1. Zespół fortyfikacji miejskich - w jego skład wchodzą relikty murów obronnych
średniowiecznego miasta (mury, fosy) z przełomu XV i XVI w. modernizowanych w
XVI w. Mury obronne zachowały się do czasów obecnych i oglądamy je w postaci
dwóch niedużych fragmentów przy ul. Basztowej. Niegdyś mury te przebiegały
wzdłuż dzisiejszych ulic Basztowej, Słowackiego, pl. na Bramie, Jagiellońskiej,
Kościuszki, Wybrzeża Marszałka Piłsudskiego, Waygarta, Kmity pomiędzy katedrą i
zamkiem, ulicą Kapitulną, obok ul. Tatarskiej do Popiełuszki, a następnie
dochodziły do Basztowej.
Do miasta można dostać się przez 3 bramy i furty, a obronność murów wzmacniało
10 baszt. Dużą atrakcję turystyczną stanowią forty z I wojny światowej z tzw.
pierścienia wewnętrznego za zniszczonym fortem, głównym “Ostrów”.
Najatrakcyjniej prezentują się jednak forty na wzniesieniu. W sezonie letnim
czynne jest w bramie fortecznej przy ul. Sanockiej Muzeum Pamiątek z 1914-15
roku.
2. Zabytkowe kamieniczki w Rynku - niegdyś otaczały one cały rynek. Obecnie
część kamienic nie istnieje, pozostałe uległy licznym przeróbkom zmieniającym
znacznie ich pierwotny wygląd. Kamienice posiadały na parterze obszerną sień,
obok znajdował się sklep z magazynem. Na piętrze usytuowane izby mieszkalne, w
piwnicach magazyny. Kamienice rynku przemyskiego od schyłku XV do XVI w. były
jednopiętrowe. Budowane w XVI w. posiadały już dwa piętra, a jednopiętrowe
otrzymywały nadbudówkę drugiego piętra, stając się równocześnie wielorodzinnymi
domami czynszowymi.

W pierzei południowej rynku, zachowane są kamieniczki z podcieniami i ciekawymi
elewacjami. Niektóre z nich mają własne nazwy, np. “Dom Hildów” czy “Pod
Krzysztofory”. W kamieniczkach tych znajdują się interesujące sienie zajezdne i
klatki schodowe. W odrestaurowanej kamienicy Rynek 4 mieści się siedziba
Towarzystwa Przyjaciół Nauk z cenną biblioteką.

3. Zamek w Przemyślu leżący na wzgórzu 270 m n.p.m. z całym zespołem (brama
wjazdowa, 4 baszty, relikty budowli romańskich i teatr “Fredreum”) należy do
najstarszych i najcenniejszych zabytków miasta. Z zamku zbudowanego po roku
1340 przez Kazimierza Wielkiego pozostała jedynie gotycka ostrołukowa brama
wjazdowa. Przebudowę zamku w latach 1514-1553 przeprowadził Piotr Kmita,
zmieniając budowlę z gotyckiej na wczesnorenesansową. Dalsza modernizacja w
XVII w. nadała obiektowi cechy renesansowe. Zaniedbany zamek w latach 1759-1762
uległ częściowej rozbiórce. Dopiero konserwacja i rekonstrukcja pozostałych
części w XIX i XX w. uratowała go od całkowitej likwidacji. Udało się uratować
tylko 2 baszty i bramę wjazdową. W 1916 roku zbudowania zamkowe przyjęło na
teatr Towarzystwo Dramatyczne im. Aleksandra Fredry. Od 1968 roku podjęło
rozległe prace rekonstrukcyjno- remontowe całego obiektu, które zakończono w
1992 roku. Od tej pory pomieszczenia zamku służą instytucjom upowszechnianie
kultury.

4. Archikatedra to cenny zabytek architektury. Wybudowana została w stylu
gotyckim w XV i XVI w., na miejscu dawnej rotundy św. Mikołaja z XII-XIII w.
Fragmenty rotundy odkryto w 1961 roku w podziemiach archikatedry. W wieku
XVIIII przebudowano fasadę w stylu barokowym, a po zawaleniu się sklepienia
nawy głównej w 1733 roku następuje odbudowa kościoła. W latach 1833-1913
dokonano kolejnej restauracji wg projektu architekta Prylińskiego, przywracając
jej częściowo charakter gotycki. Jednak oglądana z zewnątrz archikatedra nie
reprezentuje wyraźnych stylowych cech. Z XV-wiecznej gotyckiej katedry
zachowały się: mur z przyporami i małymi basztami obronnymi koło Skarbca, oraz
prezbiterium, gotyckie okna, żebrowania i sklepienia. Fasada barokowa zdobiona
jest balustradą z herbami rodziny Fredrów. Obok stoi dzwonnica późnobarokowa
nadbudowana ok. 1907 roku, mająca 71 m wysokości. W 1960 roku papież Jan XXIII
nadał katedrze tytuł Bazyliki Mniejszej. 26 maja 1991 roku w kaplicy Fredrów
złożone zostały relikwie sługi Bożego Józefa Sebastiana Pelczara, którego
beatyfikacji dokonał papież Jan Paweł II w dniu 2 czerwca 1991 roku w
Rzeszowie. W archikatedrze znajduje się otoczona kultem mała, alabastrowa
statua Matki Bożej Jackowej, pochodząca z końca XV w. (według legendy z 1240
r.) przeniesiona tutaj z kościoła Dominikanów w XVIII w.
5. Urząd Miejski. Analiza materiałów i technika murów wykazała, iż pewne partie
tego gmachu pochodzą z końca XV w. Był on w posiadaniu różnych właścicieli. Po
pierwszym rozbiorze Polski budynek pełnił rolę koszar, a w latach 1860-65
przeznaczony został na sąd. W okresie międzywojennym i obecnie służy jako
siedziba władz miejskich. W 1964 roku z okazji 600-lecia Uniwersytetu
Jagiellońskiego na ścianie gmachu umieszczono tablicę z nazwiskami profesorów
tej uczelni pochodzących z Przemyśla i ziemi przemyskiej. Na gmachu u góry
widoczny jest herb Przemyśla, przedstawiający kroczącego niedźwiedzia z krzyżem
nad grzbietem.

6. Urząd Wojewódzki znajduje się w budynku poklasztornym o.o. Dominikanów,
który powstał w latach 1589-1635. Został wybudowany w stylu eklektycznym z
fragmentami barokowymi. W 1787 roku austriacka administracja umieściła w nim
cyrkuł funkcjonujący do 1817 roku. Następnie mieścił się tutaj magistrat, a od
1847 roku do 1936 sąd i więzienie. Od czerwca 1975 roku zlokalizowano w budynku
siedzibę Urzędu Wojewódzkiego.

7. Gmach Garnizonowego Klubu Oficerskiego to dawny klasztor Dominikanek
zbudowany w 1595 roku w obrębie murów miejskich. Po kasacie w XVIII w. został
zamieniony przez Austriaków na szpital wojskowy, a następnie pod koniec XIX w.
budynek przeznaczono na kasyno wojskowe. Ostatnia wojna przyniosła obiektowi
poważne zniszczenia wnętrza. Obecnie pełni on funkcję Garnizonowego Klubu
Oficerskiego.
8. Dawna szkoła katedralna zbudowana została w latach 1564-1572 w stylu
gotyckim, później przebudowana, na skutek czego utraciła swój pierwotny wygląd.

9. Kościół Najświętszego Serca Jezusowego. Jest to dawny kościół jezuicki,
następnie wojskowy, a od 1991 roku decyzją Ojca Świętego stanowi katedrę
diecezji bizantyjsko-ukraińskiej. Kościół ten wzniesiony został w latach 1627-
1635 głównie staraniem Anny z Tyrawskich Ulińskiej. Zbudowano go w stylu
barokowym. Trzynawowy z dwuwieżową fasadą posiada wewnątrz wartościowe obrazy
Tadeusza Popiela, Józefa Stachiewicza i innych. W jego podziemiach spoczywały
zwłoki błogosławionego biskupa przemyskiego Józefa Sebastiana Pelczara
(przeniesione do Archikatedry w 1991 roku).

PIGUŁKA VII - ostatnia

[rapapo]

10. Dawne Kolegium Jezuickie zbudowane w latach 1687-1720 służyło jezuitom do
grudnia 1773 roku, tj. do czasu zniesienia zakonu bullą papieską. Rząd
austriacki likwidując kolegium, skonfiskował jezuitom mieszczącą się w gmachu
bibliotekę, drukarnię i aptekę, zamieniając budynek na niemieckie gimnazjum.
Przez pewien czas była to szkoła wojskowa, a następnie filozoficzno-
teologiczna. W okresie Wiosny Ludów mieściły się w gmachu koszary przemyskiej
gwardii narodowej. W 1903 roku przeznaczono go na mieszkanie dla duchowieństwa.
Obecnie na II piętrze budynku znajdują się zbiory Muzeum Archidiecezjalnego im.
bł. Józefa Sebastiana Pelczara, Biskupa Przemyskiego.

11. Zespół kościelno- klasztorny Franciszkanów wybudowany w latach 1754-78 w
stylu barokowym wg projektu Walentego Haltmana. Kościół zdobi bogata
polichromia wykonana przez Tomasza Gertnera, Rybkiewicza i Winiarskiego.
Budowla wykazuj pewne cechy klasycystyczne w postaci kolumn jońskich na
fasadzie i fresku w niszach. Widoczne 3 piękne rokokowe kamienne rzeźby z
piaskowca, są dłuta Fabiana i Sebastiana Fesingerów. Ozdobne w żelazne okucia
drzwi wprowadzają do wnętrza kościoła, który jest budowlą trzynawową,
bazylikową. W latach 1848-75 obiekt przechodził restaurację. W roku 1987
zakończono prace konserwatorskie, które rozpoczęto w 1980 roku. Jest to jeden z
najcenniejszych i najpiękniejszych zespołów sakralnych w Przemyślu.

12. Muzeum Narodowe Ziemi Przemyskiej mieści się w zabytkowym pałacu z 1887
roku, byłej siedzibie biskupa greckokatolickiego. Budynek ten przeszedł
adaptacje i modernizację w latach 1969-74. Początki muzeum sięgają 1909 roku.
Inicjatorami jego powstania byli bracia Osińscy, którzy na ten cel oddali
rodzinne i własne zbiory. Muzeum posiada szereg ekspozycji stałych:
archeologiczną “Dzieje ziemi i człowieka w regionie przemyskim”,
etnograficzną “Tradycyjna i współczesna rzeźba ludowa”, wnętrza mieszczańskie z
przełomu XIX/XX w., szkic panoramy “Bitwa pod Somosierrą” W. Kossaka i M.
Wywiórskiego, a także jeden z największych zbiorów ikon w Polsce. Muzeum jest
więc dużą atrakcją dla zwiedzających.

13. Zespół poklasztorny Karmelitów. Kościół i klasztor zostały wzniesione w
latach 1624-30, zachowały po dzisiejsze czasy bogactwo i artyzm stylu
barokowego. Obiekt wybudowano z fundacji Marcina Krasickiego w obrębie murów
miejskich. Po kasacie w 1784 roku cały zespół przekazano kapitule
greckokatolickiej na katedrę, a zakonników przeniesiono do klasztoru w Zagórzu.
W latach 1876-84 dokonano licznych niezbyt udanych przeróbek, które znacznie
zmieniły wygląd kościoła. W 1946 roku o.o. Karmelici objęli ponownie w
posiadanie klasztor i kościół. W latach 1979-82 przeprowadzono remont wnętrza
kościoła przywracający mu poprzedni wygląd. Posiada on bogatą dekorację
stiukową, cenne portale, drewnianą ambonę w formie łodzi i wiele zabytków
sztuki sakralnej.
Obok znajduje się murowana dzwonnica postawiona około 1880 roku.

14. Wieża zegarowa budowana w latach 1775-77 s tylu barokowym służyć miała jako
dzwonnica nowej cerkwi, którą wznieść miano w miejsce spalonej w XVI w., po
przekazaniu kościoła Karmelitów na katedrę greckokatolicką. W 1784 roku władze
austriackie zaadoptowały nieskończoną dzwonnicę na strażnicę miejską. Po
pożarze w 1864 roku wieża została przebudowana i podwyższona o jedno piętro,
otrzymując obecny wygląd. Rolę wieży strażackiej pełniła do 1907 roku.

15. Kościół i klasztor o.o. Reformatów położony jest o 3 m poniżej poziomu
ulicy. Zespół ten został wybudowany w 1641 roku w stylu barokowym. Oba obiekty
opasano murami z czterema basztami, dzięki czemu pełniła funkcję barbakanu
obronnego przy Bramie Lwowskiej. W późniejszych czasach kościół był
wielokrotnie przerabiany, w wyniku czego zmienił swój pierwotny wygląd. W
podziemiach klasztoru pochowany został Andrzej Maksymilian Fredro. Kościół
zdobią freski Stanisława Stroińskiego. Na zewnątrz kościoła widoczny jest
pomnik zakonnika-reformata Krystyna Szyszkowskiego, który w 1672 roku
przewodził mieszczanom Przemyśla w walce z Tatarami.

16. Pałac biskupów rzymskokatolickich wzniesiony w latach 1751-1754,
przebudowany w XIX i XX w. Na skutek zmian pałac stracił cechy stylowe.

17. Kopiec Tatarski usypany w kształcie podłużnego trójkąta o owalnej
podstawie, posiada wymiary 100 x 16 m, wysokość 12 m. Najstarsza legenda mówi o
zniesieniu (pobiciu) w I poł. XVI w. w tym miejscu zagonu tatarskiego i gdzie w
czasie walki zginął chan (Mirza). W miejscu śmierci chana wg wschodnich
obyczajów usypywano kopiec-pomnik. Wzgórze na pamiątkę zwycięstwa
nazwano “Zniesienie”, a na kopcu ustawiono kapliczkę św. Leonarda. Wg
historyków nazwa kopca pochodzi z czasów wczesnohistorycznych, gdyż służył jako
punkt obserwacyjny do przekazywania umówionych znaków o zbliżaniu się od
wschodu i płd- wsch. nieprzyjaciela, którym od XIII w. byli głównie Tatarzy.

18. Kościół Św. Trójcy i klasztor s.s. Benedyktynek z XVIII w., to najstarsze
budowle Zasania. Obecny kościółek Benedyktynek, barokowy, jednonawowy, z
częścią klasztoru, budowany był w latach 1768-77. obiekt otoczono murem
obronnym ze strzelnicami, który zachował się na długości ok. 350 m wraz z
otworami strzelnic i fragmentami baszt. W kościele można obejrzeć freski
barokowe Stanisława Stroińskiego z XVIII w., rokokową kratę chóru, obrazy z
XVII-XVIII 3w., tabernakulum z alabastru z 2880 roku, oraz barokową ambonę z
XVIII w.

19. Dom Robotniczy jest to okazały budynek wybudowany w latach 1912-13 ze
składek robotniczych. Jako pierwszy w Galicji był ośrodkiem kultury
robotniczej. Pracami budowy gmachu kierował inż. Stanisław Majerski i Antoni
Malinowski.

20. Kościół Salezjanów, neogotycki, został wzniesiony w latach 1912-1929 przez
zakonników którzy osiedlili się w Przemyślu w 1907 roku. W świątyni zwracają
uwagę 2 obrazy Mariana Stroińskiego oraz bogato rzeźbiona ambona, a także
polichromia wykonana w trakcie ostatniej restauracji kościoła przez Stanisława
Jakubczyka.

21. Budynek Dworca PKP zbudowano w latach 1859-60 równolegle z budowlą linii
Kraków- Lwów. Przebudowano go w 1895 roku. Ma charakter neobarokowy z bogatym
wystrojem wnętrz. W hollu znajduje się 12 plafonów wykonanych przez Jana Talagę
i Feliksa Wyrzywalskiego, a w sali restauracyjnej, malowidła ścienne Mariana
Stroińskiego.

22. Dawna synagoga na Zasaniu zbudowana w XIX w. w latach okupacji
hitlerowskiej mieściła się tutaj elektrownia. Po wojnie zajezdnia MPK.

23. Budynek dawnego Cyrkułu został wzniesiony po 1678 roku jako klasztor i
szpital o.o. Bonifratów. W latach 1787, 1817, 1885 przechodził generalną
przebudowę. W 1817 roku umieszczono tutaj urząd cyrkularny, potem starostwo.
Prezydium Powiatowej Rady Narodowej i Urzędu Powiatowego. Od 1975 roku był
siedzibą Komitetu Wojewódzkiego PZPR. Od 1990 roku funkcjonuje tu
Nauczycielskie Kolegium Języków Obcych.

24. Cerkiew Narodzenia Bogurodzicy pochodzi z 1880 roku. Jest murowana, ma 3
kopuły na planie centralnym. Cerkiewka ta niedawno gruntownie odnowiona posiada
ikonostas z XIX w. Od 1985 roku jest w posiadaniu parafii prawosławnej.

25. Cerkiew Zaśnięcia Najświętszej Marii Panny, murowana, o trzech kopułach,
wzniesiona po 1887 roku w miejscu dawnej cerkwi drewnianej. Została zniszczona
po II wojnie światowej, odnowiono ją w latach 1982-84. Mieści obecnie parafię
kościoła prawosławnego. Obok cerkwi znajduje się dzwonnica z zabytkowymi
dzwonami z XVIII w. oraz cmentarz.

26. Zespół pałacowy Lubomirskich w Bakończycach. Pałac zbudowany wg projektu
arch. Maksymiliana Nitscha w latach 1885-1887 w stylu eklektycznym. Fundatorem
pałacu jest Hieronim Lubomirski, który założył również park wg wzorów
angielskich.

KONIEC, i co Wy na to???

[darino]

Napracowałeś się strasznie - godne pochwały !
Mam tylko krytyczną uwagę co do czystości Sanu (przy tej wzmiance o spływie).
Byłem w tym roku nad Sanem w Bachowie (poniżej Dubiecka) - rzeka śmierdziała
jak szambo - chyba to mit !

[rapapo]

Darino, problem w tym, ze ona nie tylko smierdzi jak szambo, ona przez
niektorych jest traktowana jako szambo. Problem w tym, ze nikt nie sprawuje nad
tym kontroli i wylewanie gnojowki jest codziennoscia...

[rychu_z_przemysla]

Szkoda, ze nie podales zrodla tej duuuuzej piguly

"Obrazki..."

[rychu_z_przemysla]

Rapapo, czy przeczytales "Obrazki..." Lewickiego?

[rapapo]

Rychu, niestety nie!
Niemam mozliwosci kupic jej samemu (narazie), a prosilem moja siostre i
powiedziala mi, ze na Grodziej juz nie jest dostepna w sprzedazy...
Musze poczekac do grudnia, kiedy sam bede mogl ja sobie kupic, mam nadzieje ze
bedzie dostepna...

A co do zrodla to jest ono przypadkowe, na google'u PRZEMYSL, a referat zostal
opublikowany na www.sciaga.pl