BERY I BOJKI

[hanys_hans]

CZEGO NIY MA W BIBLIJCE NAPISANE
Wiycie skoond wziyli sie zuodzieje? Niy wiycie, to jo woom opowiym.
Zuodzieje, wiycie, soom jusz uod poczoontku s´wiata. Jusz bajtle Adama i Ewy
nimi byli, chociosz w biblijce niy ma tego napisane. Posuchejcie.

Jak Poonbooczek jeszcze chodziyu po ziymi, to zachciauo mu sie uodwiedzic´
Adama i Ewe, bo jusz downo im pszeboczyu za ta plonka co urwali z jego
uogroodka. W tym czasie Adam z Ewa mieli jusz pou kopy dzieci. Jak Ewa z
daleka uobejrzaua Pana Boga, to zaroski psziwouaua swoje pociechy i gibko
zaczua je myc´, bo dzieciska sie uokropnie uopaprauy. Ale Poonboczek byu jusz
pszi foortce, wiync zdoonrzyua umyc´ ino uosmioro, a resta uopapran´coow
zawarua do koomory. Poonbooczek psziszou, psziwitou sie z Adamym, do Ewy sie
us´miychnyu, poklepol joom kaj trza i pado:
— Wy sie tu mocie lepi jak w raju...
Potym popatrzou na fajnie uobmyte dzieci i zaczoon je bogosuawic´.
— Ty — pedziou do nojstarszygo — bydziesz cysorzym. Ty — rzeknoou do drugego —
bydziesz kroolym. Trzeciymu pedziou, ze bydzie moondrym, czwortymu, ze bydzie
bogoczym, pioontymu, ze bydzie wielkim wodzym, szoostymu, ze bydzie budowou
piykne swioontynie, a uoosmo to byua dziolszka, wiync, joom poguoskou po
goowce i pedziou, ze bydzie piyknoom i bogatoom panioom.
Ale Ewie zol sie zrobiyuo pozostauy czelodki zawartyj w koomorze, wiync bardzo
piyknie pszeprosiyua Pana Boga i pedziaua, ze to jeszcze niy wszystke, bo
reszta siedzi za scianoom.
Poonbooczek chciou je uobejrzec´, wiync Ewa wypusciyua cauo groomada, a byuo
tego az dwa dwadziescia. Jak Pan Boog popatrzou na ich popaprane gynby i
rynce, to chyciyu sie za brzuch i zaczoon sie s´mioc´ tak guos´no, aze
wszystke statki ze sciany pospadauy. Potym pedziou piyrszymu, co byu cauy
uopaprany sadzoom:
— Ty bydziesz Murzinym. Drugymu, co byu uoszmarowany zooutoom glinoom,
pedziou, ze bydzie Chinczykym. Potym jusz jechou gibko. — Ty bydziesz
goornikym, ty hutnikym, ty kowolym, muynorzym i tak dali, aze wszyskim dou
jakos´ robota i fach. A uostatniymu pedziou, ze bydzie zuodziejym, bo pszeca
tacy na s´wiecie tysz muszoom byc´. — Ale — uodezwou sie jeszcze Poonbooczek,
jak jusz bylu w foortce — pamiyntejcie, ze wy brudni i niy umyci tysz mozecie
wysztajgowac´ i na wysokich stoukach siedziec´, ale ino pszes waszo dobro
robota, nauka i cnota. A wy — rzeknoou do umytych — mozgecie wszysko stracic´
pszes waszo pycha, uakoomstwo, zazdros´c´ i uotrostwo.
Tymi suowy pozegnou wszyskich i poszou dali.

[hanys_hans]

Jak to sie downi na Slonsku berauo
(Augustyn Feliks Halotta)

Kupa lot temu nazod, jak zech byl jeszcze malym bajtlem i spik mi pod nosem
wisiol, pierzynem lubiolem trzymac sie za mamino kiecka i chodzic tarn, kaj moja
mama chodzili.
Na podzim to moja starka i moja mama zawsze chodzili na szkubanie piyrzo do
inkszych somsiadow, kaj byly juz podrosle dzioichy, kiere sie do weselo
przysposobialy, bo trza wom wiedziec, ze jak wesele, to musialo tyz byc wiano, a
w tym wianie na piyrszym miejscu musiala byc rubo pierzyna z gesiego piy­rzo. To
tyz we wszystkich familokach baby gesi chowaly, aby jak czas przyjdzie, bylo
piyrze i mieso. W czasie takiego szkubanio wszyjscy spiewali roztomajte piykne
slaskie piesniczki, niekiere baby zas godaly smiyszne i pieprzne wice, a zajs
starsze niewiasty bardzo piyknie rozprawialy lo rabsikach, utopcach, smokach,
dioblach i smiertkach, strachach, zmorach i ryskach, co w piecach siedzom, ale
ino w kachlokach.
Takich bajtli jak jo bylo sporo, bo kazdy maly synek abo dziolszka wdycki kiecki
mamy sie trzymaly, to tyz siedzielimy na dylinach, na rzyci abo na piyntach i
sluchali wszystkiego.
Musicie tyz wiedziec moi kochani, ze wtenczas nie bylo jeszcze radia ani
telewizji, a ludziska po ciynzki robocie musieli przeca lodpoczac i zabawic sie
trocha. Chopy to zawsze po szychcie chodzily na „jednego" do szynku, karlusy do
restauracyji grac w bilijard, a baby i dzioichy poszly na klachy abo na
szku­banie piyrzo, kiere zawsze konczyly sie wesolo i to z potancowaniem i
gorzoleczkom. Na te „wyszkubki", bo tak sie wtedy godalo na zakonczenie
szkubanio, jak juz pierzyny byly piyrzem wysztopowane, przychodzily dziolchy ze
swoimi karlusami i tarn tancowali, spiywali, gorzoleczka popijali, a potem to
juz wom nie potrzebuja godac co bylo, ale za to bardzo pryndko mlodzi na
zapowiedzi niesli, aby czasem przed slubem chrzcin nie bylo.
I tak szlo rok w rok.
Nojlepi ze wszystkich dziolchow umiala spiywac Marika lod Sikorczyny, a jej
karlus, Chimek lod Janika, przygrywol na mandolinie. Piyknie sie to sluchalo, a
niekiedy to aze placzki z loczow kapaly, jak Marika zaczla spiewac lo
nieszczynsnym kochaniu, lo jedny porce, kiero z tego wielkiego milowanio i skiz
tego, ze lojcowie bruzdzili w ich przaniu i nie pozwolili sie im pobrac, wypili
pol litra karbolu i lotruli sie. Wszyjscy wtedy slimtali glosno, a nojglosniej
chyba jo, bo nie umiolech spokopic, jak to loni mogli takie swinstwo wypic,
przeca to lokropnie smierdzi, a ludzie trujom tym poszczyce i sprzycujom hazle,
aby tyfusu nie bylo, a po drugie toch tyz slimtol skiz tego, bo bytech bardzo
pragliwy, by jak nojpryndzej poznac, co to jest te przonie i ta milosc.
Staro Paukla to umiala ciekawie losprawiac lo wszystkim co sie przydarzylo downi
i teroz, a ryszawo Hyjdla, kiero juz piynciziesiaont lot miala, a jeszcze
dziolchy byla, choc nalezala do Kongregacji Marianski i do Stowarzyszenio
swiynty Zyty, umiala godac takie pieprzne wice, ze wszyjscy aze za dolki sie
trzymali i pynkali ze smiychu. My bajtle tyz sie smioli, ino ze nie rozumielimy
jeszcze wszystkiego.
Niekiedy na szkubanie przychodzili chopy i karlusy, aby trocha posiedziec, bo im
sie w doma cnilo, a do szynku ni mo­gli isc, bo ani czeskim sie nie smierdzialo,
a Zyd na borg nie chciol dac, bo rachonek za gorzolka downo juz przerosl wyplata.
Te chopy tyz umieli piyknie rozprawiac i festeine wice plesc.
Stary Hanys Szeja to tak piyknie godol lo piyrszy wojnie swiatowy i lo
wszystkich trzech powstaniach slonskich, ze wszyj­scy swoj zdrzol w niego
wlepili i z ciekawosci zapominali lo szkubaniu.
Duzo sie wtedy nasuchalo roztomajtych lopowiastek, berow i bojek, kiere nikaj
nie byly spisane ino przekazywane z pokolenio na pokolenie.
Jak zech juz podrosl i spik mi juz przestol wisiec pod nosem, loch dopiyro
spokopil, co to jest „historyja niepisano", a jak zech juz podrosl za tyla, ze
mi sie juz pod nosem wloski zapuszczaly, kiere byly takie rzodkie, ze szlo je
porachowac, zaczlech wtedy wszystko zapisywac do zeszytow. Ale to pisanio tego
wszystkiego wzialech sie dopiyro, jak mi juz leb losiwiol i na pynzyjo poszol.

Augustyn Feliks Halotta

[hanys_hans]

schlesien.nwgw.de/ax5x0.xhtml

[ciupazka]

Fajna ta stronka Wasza, przybyło sporo w niej, graba! Wy chyba nie
śpicie....
Telo.Pozdr.