Gość: Ciupazka
IP: *.it-net.pl
17.09.03, 10:14
... to tytuł wspaniałej, a może najlepszej książki (I wydanie-1961, II
wydanie-1987) nestora polskich grotołazów - Stefana ZWOLIŃSKIEGO (1900-1982).
Aktywne i barwne zycie wypełniała praca. Ponads 70 publikacji ogłoszono za
jego życia. Urodził się w Krakowie. Z Zakopanem był związany od najmłodszych
lat swojego życia. Tu kończył prywatną Szkołę Powszechną (1910). W latach
1911-1914 uczył się na kursach prywatnych i zdawał semestralne egzaminy w
Szkole Realnej w Krakowie. We wrześniu `1914 roku wstąpił jako ochotnik do
Legionów Polskich w Zakopanem. Po kilku miesiącach pobytu w kompanii
garnizonowej został przydzielony do I Kompanii Narciarskiej i jako instruktor
wyruszył z żołnierzami w Karpaty. W wyniku ciężkiego zapalenia płuc, którego
się tam nabawił został zwolniony ze służby w kwietniu 1915 roku. Po powrocie
do Zakopanego kontynuował naukę i w czerwcu 1917 roku zdał egzamin maturalny
przed Specjalną Komisją dla Wyższych Szkół Realnych w Zakopanem.
Już w tym okresie(1913-1917) bracia Zwolińscy( Stefan i o 7 lat starszy
Tadeusz) zwiedzili następujące jaskinie: Zimną, Goryczkową, Magurską,
Dziurę, Groby, Mylną, Raptawicką, Kasprową Niżnią, Zbójnickie Okna i Dziurę
Wyżnią.
W latach 1916-1917 uczestniczył jako ochotnik w wyprawach ratunkowych TOPR.
Po maturze ponownie wstąpił do wojska i przez kilka miesięcy przebywał w
Warszawie. Od stycznia 1918 roku był słuchaczem Szkoły Podchorążych w
oddziałach Polskiego Korpusu Posiłkowego w Lulinach pod Bolechowem. W lutym
tego roku wraz z innymi żolnierzami zostal internowany i wywieziony do obozu
jenieckiego na Węgrzech, a w kwietniu wcielony do armii austriackiej i
wyjechał na front włoski. Po zwolnieniu z wojska, ze wzgkędu na zły stan
zdrowia, powrócił do kraju i rozpoczął studia w Wyższej Szkole Handlowej w
Warszawie. Studia te ponownie przerwał i zgłosił się ponownie do służby w
Armii Polskiej, i tam pozostawał do 1929 roku. Od 1920 do 1923 roku S.
Zwoliński studiował mechanikę na Politechnice Warszawskiej. Tym razem studia
przerwała choroba ojca i związana z tym konieczność powrotu do Zakopanego
w celu przejęcia prowadzonej przez ojca ksiegarni.
Do działalności speleologicznej S. Zwoliński powrócił ponownie, przy Sekcji
Przyrodniczej PTT powstało "Koło Grotołazów", pierwsza organizacja
zrzeszająca sympatykow badań jaskiniowych.
W latach 1921 - 1924 S. Zwoliński oraz jego towarzysze zwiedzili jaskinie:
Poszukiwaczy Skarbów, Za Smrekiem, Przeziorową, Wodną pod Zawiesistą(
Rybią), Lodową w Ciemniaku, Zbójecką Dziurę, Wodną pod Pisaną, Zimną,
Piwnicę Miętusią, Studnię w Dziurawem, Kasprową Średnią, Kasprową Niżnią i
trzy jaskinie Siwarowe.
W latach 1925-1929 aktywność speleologiczna S. Zwolińskiego byla niewielka,
prowadzi wspólnie z bratem księgarnię do 1950 roku. W okresie międzywojennym
opracowal wspólnie z bratem 4 kolejne wydania " Przewodnika po Tatrach i
Zakopanem". Prowadził ożywioną działalność fotograficzną (liczne pocztówki,
wydawane nakładem Zwolińskich, oraz liczne fotografie zdobiące szereg
albumów, publikacji różnych autorów).
Uczestniczył w wielu konkursach i wystawach fotograficznych, zdobywając
szereg nagród i wyróżnień. Bogaty zbiór fotografii z wyprawy do Afryki
Północnej(1927) z T. Małeckim, zbiory negatywów z późniejszych wypraw do
jaskiń Słowacji, Bułgarii, Jugosławii i Kaukazu - to plon fotograficzny
Stefana Zwolńskiego.
W roku 1929 wraca do badań jaskiniowych, które w latach 1932-1936 były
częściowo subsydiowane przez Zarząd Główny PTT.
Wybuch wojny w 1939 roku zastał go na wschodzie kraju, gdzie starał się doł
ączyć do swojej jednostki. Później przebywał w Zakopanem, a w jesieni 1941
roku został aresztowany przez Gestapo i osadzony w "Palace" i więziony przez
kilka miesięcy.
Po zakończeniu wojny podejmuje dalsze badania jaskiniowe , dzięki dotacjom z
Ministerstwa Komunikacji (1948) . Od tej pory, jako etatowy pracownik
Oddziału Zakopiańskiego PTT (później PTTK) do 1959 roku organizował i
kierował pracami Kierownictwa Badań Jaskiniowych. Efektem tych prac było
udostępnienie dla turystow Jaskini Mylnej i Jaskini Mroźnej oraz szereg
odkryć i prac dokonanych w innych jaskiniach.
Od 1955 roku S, Zwoliński był członkiem Zespołu Historii Gornictwa i
Hutnictwa Tatrzańskiego przy Zakładzie Historii Nauki i Techniki PAN.
Niestety, nie zdążył opracować monografii górnictwa i hutnictwa tatrzańskiego.
Od 1 lipca 1961 do 1977 roku S. Zwoliński pracował w Tatrzańskim Parku
Narodowym. Opracował w tym czasie wiele opinii, ekspertyz i programów
dotyczacych udostępnienia Parku dla potrzeb turystyki, taternictwa,,
speleologii pamiętając o nadrzędnym interesie ochrony przyrody. Organizowal
wiele wystaw fotograficznych wykorzystując własne zbiory.
Mimo podeszlego wieku nadal interesował się rozwojem i osiągnięciami polskiej
speleologii zarówno w kraju, jak i zagranicą. Jeszcze w 1967 roku zwiedzal
nowe korytarze w dalszych partiach Szczeliny Chochołowskiej, a będąc już
ciężko chorym ( w czerwcu 1980 roku) był z żoną w Jaskini Dziura, we wrześniu
tego roku wyruszyl jeszcze raz obejrzeć wywierzysko Goryczkowa.. Na rok przed
śmiercią nie rezygnował z wypraw w łatwiejsze poartie Tatr.
Pracował też wiele społecznie i dzięki temu Stefan Zwoliński wpisał na
trwale w tatrzański pejzaż. Zmarł po 12-letniej chorobie serca 29 września
1982 roku i spoczął na Cmentarzu Zasłużonych w Zakopanem.
29 września pamiętajmy o Stefanie Zwolińskim i zapalmy znicze na jego
mogile na Pęksowym Brzyzku.
A tematyczne posty oraz zdjęcia z jaskiń prosimy przez szacunek dla
Stefana Zwolińskiego zamieszczać w wątku poświęconym nestorowi polskiej
speleologii. Dziekujemy!
