Daty z dziejow Chorwacji

[trevistas]

Rok 1797 - Pokoj w Campio Formio. W zamian za cesje Belgii (Austriackie Niderlandy) I ziemie w pld Niemczech na rzecz Francji, Austria otrzymuje terytoria Republiki Weneckiej - Dalmacje I Istrie. Oddzialy chorwackie p/d barona M. Rukavina okupuja Dalmacje.
1797 - 1805 - austriacy reformuja wenecka administracje w Dalmacji pozostawiajac jednak wenecka biurokracje. Postepy reformatorskie w zakresie edukacji I ochrony zdrowia.
1805 - zgodnie z zawartym pokojem w Preszburgu (Bratyslawa) Austria ceduje Dalmacje, Istrie I Wenecje na rzecz Francji.

[apersona]

Jakie ziemie w pld Niemczech przeszły na rzecz Francji w 1797?

[trevistas]

1806 - 08 Francuzi okupuja Dalmacje. Flota rosyjska zajmuje Korcule I Zatoke Kotorska. Francuzi okupuja Dubrownik I koncza niezaleznosc Republiki Raguskiej (Dubrownickiej).
1809 - zgodnie z Traktatem Wiedenskim, Austria ceduje centralna I wschodnia Chorwacje na rzecz Francji.
1806 - 13 - Marszalek Murat gubernatorem Illirii. Francuska okupacja Illirii jest niepopularna wsrod chorwatow, bardziej popularna jest wsrod slowencow I dalmatynskich serbow.

[trevistas]

1814 - wojska francuskie opuszczaja Dalmacje I Istrie.
1815 - pulki chorwackie biora udzial w bitwie pod Tolentino, w ktorej zostaja pokonane wojska francuskie p/d marsz. Murata. Burbonowie powracaja do wladzy w Krolestwie Obojga Sycylii.
1816 - 22 - ziemie chorwackie zostaja podzielone (przez austriakow) na Krolestwo Illirii I Krolestwo Dalmacji.

[trevistas]

1822 - Obszary Slawonii I Przymorza (Primorje) zostaja przylaczone do Wegier. Obszary Pogranicza Wojskowego pozostaja pod zwierzchnictwem Min. Wojny w Wiedniu. Dalmacja I Istria sa bezposrednio zarzadzane z Wiednia (przy zachowaniu lokalnej, wloskiej administracji).
1825 - zbiera sie po raz pierwszy Sabor (parlament), po okresie wojen napoleonskich).
1830 - 47 - Wegrzy probuja zastapic jezyk lacinski - jezykiem wegierskim w polozonych na terenie Chorwacjii sadach, szkolach I administracji.
1835 - 48 - zawiazuje sie tzw Ruch Illiryjski.

[apersona]

Dalmacja i Iliria dla mnie to dotychczas były różne nazwy na te same ziemie nad Adriatykiem. To samo Istria - coś gdzieś tam w rejonie Jugosławii

[trevistas]

Cytat:
''Dalmacja i Iliria dla mnie to dotychczas były różne nazwy na te same ziemie nad Adriatykiem.''
Nie to nie jest to samo. Dalmacja to generalnie dawne jugoslowianskie wybrzeze Adriatyku.
Natomiast Illiria to to co francuzi nazwali Illiria. W roznych okresach mialo ono rozne obszary.
Generalnie obejmowalo (obecne) obszary Chorwacji I Slowenii.
Poswiece jeden post na wyjasnienie tych skomplikowanych nazw jak Karniola, Przymorze czy Srem.

[trevistas]

1836 - Hr. J. Draszkowicz zaklada Narodowa Czytelnie (Citaonica).
1843 - I. Kukuljevicz - Sakcinski wyglasza w parlamencie (Sabor) pierwsza mowe w jezyku chorwackim, dotychczas byly wyglaszane w jez. lacinskim.
1846 - V. Babukicz zostaje powolany na stanowisko pierwszego profesora jezyka I literatury chorwackiej na Akademii w Zagrzebiu.
1847 - Sabor wprowadza jezyk chorwacki jako jezyk nauczania w szkolach (na terenie Chorwacji).

[trevistas]

1848 - baron Josep Jelacicz zostaje Banem Chorwacji. Pozycja Bana moze byc porownywalna z pozycjami wicekrola lub dziedzicznego ksiecia. Slawonia (czesc Chorwacji) zrywa konstytucyjne wiezi z Wegrami, uzyskujac jednoczesnie autonomie wewnatrz Cesarstwa Habsburgow. Pojawiaja sie zadania zjednoczenia Dalmacji, Istrii I Pogranicza Wojskowego ze Slawonia. Jelacicz obala obowiazek panszczyzniany w Slawonii.
Bitwa pod Custozza (tzw I Bitwa, 23 - 26 lipiec, w I Wojnie Wloskiej) wygrana przez wojska austriackie (z duzym udzialem wojsk chorwackich) nad armia wloska.

[trevistas]

We wrzesniu 1848 Jelacicz przekraczajac rzeke Drawe, wkracza do Wegier. Bitwa pod Schwechat. W pazdzierniku sily chorwackie lacza sie z austriackimi p/d Ks. Windischgraetza I razem atakuja sily rewolucyjne w Wiedniu.
1848 - 49 - wojska chorwackie pomagaja austraiackim w tlumieniu Rewolucji Wegierskiej (Kossuth). Ban Jelacicz wprowadza wojska chorwackie do Budy.
Sily chorwackie odgrywaja kluczowa role w bitwie pod Novara, w ktorej marsz. Radetzky pokonuje wojska piemoncko - wloskie.

[trevistas]

Granice Chorwacji po zewn. luku (granica z Wegrami I Austria) w czasach banatu Jelacicza (1848 - 59) przebiegala nastepujaco: od Zemuna (na pln od Belgradu), wzdluz Dunaju, Vukovar, Osijek, Varazdin, Rijeka, Zadar, Sibenik, Kotor, Budva; granica po wewn. luku ( z Otomanska Turcja) biegla nstepujaco: Budva, Kotor, Bihac, wzdluz rzeki Una, Brad, Brcko, Zemun.
W historiografii sasiadujacych Austrii I Wegier, Jelacicz jest uwazany odpowiednio za: niepewnego sojusznika lub osobe, ktora Rewolucji Wegierskiej (1848) wbila noz w plecy.
W Chorwacji uznawany jest za bohatera narodowego.

[trevistas]

1849 - chorwacka Slawonia (wsch. czesc Chorwacji) zostaje oficjalnie odseparowana od Wegier. Stanowi ona autonomiczny obszar Korony Austriackiej.
1851 - 60 - Slawonia traci swoj autonomiczny character, jednak dalej jest odseparowana od Wegier; jest bezposrednio zarzadzana z Wegier.
1859 - Austria przegrywa z silami francusko - sardynskimi bitwy pod Magenta I Solferino.

[trevistas]

Rok 1862 - rozpoczyna funkcjonowanie w Wiedniu Cesarska Chorwacka Kancelaria jako organ Chorwacji - Slawonii. Cesarski Kanclerz J. Mazuranicz (wybitny poeta chorwacki) wydaje zarzadzenie w sprawie uznawania jezyka illyryjskiego jako jezyka chorwackiego. W Zagrzebiu powstaje Akademia Nauk I Sztuk.
1866 - chorwackie pulki p/d generalow davidowicza I Vukasowicza pokonuja wojska wloskie wBbitwie pod Custozza (tzw. druga bitwa). Chorwaccy marynarze p/d adm. Tegethoffa pokonuja flote wloska w Bitwie morskiej pod Lissa (wyspa Vis na Morzu Adriatyckim).

[trevistas]

1867 - 8 luty, zawarcie Kompromisu austriacko - wegierskiego (Ausgleich), utworzenie dualistycznej monarchii Austro - Wegierskiej. Powstaja Cisletania (strefa wplywow austriackich) I Transletania (strefa wplywow wegierskiech). Chorwacja jest zmuszona do szukania pokojowych porozumien z Wegrami.
1868 - formalne zawarcie ugody (Nagodba) z Wegrami. Chorwacja otrzymuje administracyjna, sadowa I edukacyjna autonomie. Finansowe postanowienia czynia Chorwacje zalezna od Wegier.
1873 - I. Mazuranicz zostaje Banem Chorwacji. Reorganizacja administracji I system oswiaty.

[trevistas]

Rok 1874 - formalne otwarcie Uniwersytetu w Zagrzebiu.
1878 - 9 - chorwackie pulki p/d gen. Filipovicza okupuja Bosnie I Hercegowine w celu stlumienia serbsko - muzulmanskiego ruchu oporu.

[trevistas]

1883 - hr. D. Khuen - Hederray (wegier) zostaje Banem Chorwacji. Faworyzuje on serbska mniejszosc w Slawonii. Antyserbskie I antywegierskie rozruchy w Zagrzebiu.
1905 - Odezwy z Rijeki I Zadaru tworza podstawy ruchu jugoslawianskiego rodzacego sie pod skrzydlami Koalicji Serbsko - Chorwackiej (Supilo, Trumpicz).
1907 - ustawa o urzednikach kolejowych probuje narzucic znajomosc jezyka wegierskiego wszystkim pracownikom panstwowych Wegiersko - Chorwackich Kolei.

[trevistas]

Rok 1908 - Aneksacja Bosni - Hercegowiny przez Austro - Wegry stymuluje chorwackie nadzieje na realizacje planu trialistycznego (unie Chorwacji z Bosnia - Hercegowina, Dalmacja I Istria oraz przeksztalcenie monarchii dualistycznej (A - W) w trialistyczna z udzialem zjednoczonej Chorwacji).
1914 - zastrzelenie w Sarajewie arcyksiecia Franciszka Ferdynanda (dziedzica tronu cesarskiego), postrzeganego przez chorwatow jako zwolennika monarchii trialistycznej. Rozruchy antyserbskie w Zagrzebiu.

[trevistas]

Lata 1914 - 18; chorwackie pulki w armii CK A - W walcza z odwaga na frontach: serbskim, rosyjskim, wloskim, albanskim I rumunskim.
1918 - pazdziernik, serbscy czlonkowie Saboru I czescy politycy naklaniaja wahajacych sie chorwackich politykow do porzucenia idei panstwa trialistycznego, wystapienia z CK A - W I dolaczenia do serbow w tworzeniu nowego krolestwa.

[trevistas]

Zgodnie z Traktatem granice Francji oparly sie na Renie, Mozeli I Mozie. Bylo to przesuniecie wschodnich granic Francji bardziej na wschod. Dotyczylo to glownie zach. czesci Ksiestwa Wirtembergi.
Choc Salzburg tez sie znalazl w granicach Francji.

Autopoprawka

[trevistas]

Oczywiscie SZTRASBURG, a nie Salzburg. Przepraszam.
Oprocz Ksiestwa Wirtembergii, ucierpialo rowniez Ks. Badenii.

[apersona]

Jak duży obszar na zachodzie zajęła wtedy Francja? czy chodzi o całą Alzację, bo ówczesna granica na Renie jest chyba i aktualną granicą landu Badenia-Wirtembergia. Masz to na mapie?