Boguszówka, Korzeniec, Bircza

[dymek25]

Rok rz-kat. gr-kat. Izr. Ogółem
1785 102 27 0 129
1890 171 9 8 188
1921 214 7 12 233

[dymek25]

Przepraszam za chaos wprowadzony przeze mnie,ale wypływa to z braku
umiejętności.Już wcześniej podawałąm te dane.W miejscowościach tych
istniała zdecydowana przewaga Żydów i Polaków nad ludnością Rusinska.

[hutab]

Podobnie jak w sąsiedniej Hucie Brzusce i Jasienicy Sufczyńskiej. Pozdrawiam

Boguszówka z Korzeńcem

[darino]

Zgadza się. Boguszówka jest najstarszą polską wsią na tym terenie.
Przypuszczalnie początkowo Korzeniec był przysiółkiem Boguszówki.
Co do Birczy jednak się nie zgodzę. Była na pewno osadą ruską, istniejącą już w
XII wieku, wymienianą w latopisach jako siedziba rycerza Olstyna (Olstena) z
orszaku księcia halickiego.
Dowodem na to może być to, że parafię rzymskokatolicką przeniesiono z
Boguszówki do Birczy w około 200 lat od jej założenia.
Dodam, że parafia w Boguszówce (a potem w Birczy) była jedyną parafią
rzymskokatolicką na dość dużym obszarze.

[dymek25]

Oczywiście,że korzenie Birczy są rusińsko-wołoskie, nie zmienia to faktu,
że mieszkało w niej więcej rzymskokatolików, przynajmniej od roku 1785,
przeważać zaczynają Żydzi wg danych, którymi na razie dysponuję od1890.
Grzegorz Jawor w "Wsie wołoskie.." używa określenia, "szlachecka Bircza".
Cytuję:"Osada ta pojawia się w źródłach począwszy od od 1418 roku, zaś w 1446
wzmiankowany jest tam kniaź Maksym. Wydaje się, że w tym przypadku źródła uchwyciły zaledwie schyłkowy fragment jej wołoskiego etapu rozwoju..",a jest on
autorytetem w badaniu historii osadnictwa(przynajmniej dla mnie).

[dymek25]

Kiedyś już wspominałam, a teraz zacytuję Stanisława Krycińskiego"Na Pogórzu Przemyskim, zdominowanym przez ludność ruską, istniały również wsie zamieszkałe
przez Polaków.Większość z nich leżała nad Sanem, który od Sanoka do Dynowa stanowił naturalną granicę żywiołu polskiego i ruskiego.Na wschód od rzeki polskimi wsiami były:Bartkówka, Dylągowa i Sielnica oraz podsanocka Liszna.
Polacy zamieszkiwali tez po całym Pogórzu wsie, które powstały jako osady przy hutach szkła.Taka jest geneza Borownicy, Huty Brzuskiej i Jasienicy Sufczyńskiej.Było wreszcie kilka Odosobnionych wysp Starego osadnictwa polskiego- Korzeniec z Boguszówką, Nowa Wieś i Zalesie.Spore grupy ludności polskiej można było też spotkać w wielu miejscowościach o większości ruskiej".

[aldon]

dymek25 napisała:

> Kiedyś już wspominałam, a teraz zacytuję Stanisława Krycińskiego"Na Pogórzu Prz
> emyskim, zdominowanym przez ludność ruską, istniały również wsie zamieszkałe
> przez Polaków.Większość z nich leżała nad Sanem, który od Sanoka do Dynowa stan
> owił naturalną granicę żywiołu polskiego i ruskiego.Na wschód od rzeki polskimi
> wsiami były:Bartkówka, Dylągowa i Sielnica oraz podsanocka Liszna.
> Polacy zamieszkiwali tez po całym Pogórzu wsie, które powstały jako osady przy
> hutach szkła.Taka jest geneza Borownicy, Huty Brzuskiej i Jasienicy Sufczyńskie
> j.Było wreszcie kilka Odosobnionych wysp Starego osadnictwa polskiego- Korzenie
> c z Boguszówką, Nowa Wieś i Zalesie.Spore grupy ludności polskiej można było te
> ż spotkać w wielu miejscowościach o większości ruskiej".
Wsi polskich było znacznie więcej np. Pacław, Kalwaria Pacławska, Kuźmina, Krasiczyn i inne. Bircza była w większości polska prawdopodobnie od XVI wieku od założenia osady na prawie niemieckim.

Kuźmina i Pacław

[darino]

Powinniśmy wcześniej przed dyskusją ustalić ramy czasowe. Kuźmina raczej nie
kwalifikuje się jako wzorzec starego osadnictwa polskiego. W jej przypadku
można mówić raczej o procesie stopniowego przechodzenia na wyznanie
rzymskokatolickie i identyfikację z polskością.
Pomimo znacznej przewagi ludności polskiej już przed wojną należy zauważyć, że
nigdy nie wybudowano tam kościoła rzymskokatolickiego.
Próbowano przejąć cerkiew siłą w 1938 roku, a ostatecznie udało się to zrobić
dopiero po wojnie.
Co do Pacławia również nie mogę się zgodzić - był jedną z osad powstałych na
prawie ruskim jeszcze za księstwa halickiego, kiedy reszta Pogórza Przemyskiego
była jeszcze "pustynią osadniczą". Dolina srodkowego Wiaru została zasiedlona
na początku. Powstały wtedy miejscowości takie jak Pacław (wówczas Słoboda)
oraz Rybotycze, Posada czy Trójca. Zresztą we wszystkich tych miejscowościach
działały monastyry prawosławne.

[aldon]

darino napisał:

> Powinniśmy wcześniej przed dyskusją ustalić ramy czasowe. Kuźmina raczej nie
> kwalifikuje się jako wzorzec starego osadnictwa polskiego. W jej przypadku
> można mówić raczej o procesie stopniowego przechodzenia na wyznanie
> rzymskokatolickie i identyfikację z polskością.
> Pomimo znacznej przewagi ludności polskiej już przed wojną należy zauważyć,
że
> nigdy nie wybudowano tam kościoła rzymskokatolickiego.
> Próbowano przejąć cerkiew siłą w 1938 roku, a ostatecznie udało się to zrobić
> dopiero po wojnie.
> Co do Pacławia również nie mogę się zgodzić - był jedną z osad powstałych na
> prawie ruskim jeszcze za księstwa halickiego, kiedy reszta Pogórza
Przemyskiego
>
> była jeszcze "pustynią osadniczą". Dolina srodkowego Wiaru została zasiedlona
> na początku. Powstały wtedy miejscowości takie jak Pacław (wówczas Słoboda)
> oraz Rybotycze, Posada czy Trójca. Zresztą we wszystkich tych miejscowościach
> działały monastyry prawosławne.
> Częściowo się z tobą zgodze ale tylko częsciowo. Co do Pacławia to
rzeczywiście była to kiedyś wieś czysto rusińska i dopiero w XIX wieku
mieszkańcy zmienili obrządek na rzymskokatolicki. Natomiast w przypadku Kuźminy
nie jestem pewien ale podejrzewam, że od początku Polacy stanowili w niej
wiekszość. W każdym razie tak było juz na pewno w roku 1785. To, że powstała
tam cerkiew a nie kościół to czysty przypadek. Pierwotnie kuźmińska cerkiew
była budowana własnie jako kościół ale doszło do konfliktu pomiędzy miejscowym
dziedzicem a ludnościa i dziedzic na złość rzymskokatolickim mieszkańcom
Kuźminy przekazał cerkiew grekokatolikom. Stąd między innymi źródło
późniejszych konfliktów.
>
>

[dymek25]

Czy możesz coś wiecej o tym zatargu? To ciekawostka- kto był tym dziedzicem
i o co poszło.

Kuźmina

[darino]

Konflikt o cerkiew był dość krwawy - w 1938 roku spowodował nawet zamknięcie
cerkwi - otworzyli ją dopiero Niemcy w 1941 roku:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=23313&w=22026147&a=22026147
Ksiądz Łebedowycz wyjaśnił dokładniej istotę konfliktu:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=23313&w=28012388&a=28437686
Co do "szlacheckich" miejscowości, nie należy zapominać, że jeszcze w XVI wieku
na naszym terenie mieszkało wiele rodzin szlacheckich prawosławnych/ruskich,
rody te spolonizowały się dopiero w XVII i XVIII wieku, choć nie do końca, jak
widać na przykładzie Szeptyckich.
Tak więc nie zawsze to, że okresla się miejscowość mianem "szlachecka", nie
jest równoważne że polska.

czy to nasza Nowa Wieś ?

[darino]

Bo z danych publikowanych nawet na tym forum:
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=23313&w=36663138&v=2&s=0
nie wynika, że nasza Nowa Wieś była taka czysta etnicznie ...

[dymek25]

Nie wiem, bo przepisałam to z cytowanego przewodnika, ale sądząc po lokalizacji
innych może?Trzeba by zapytać autora.

[dymek25]

I znowu ja po raz trzeci. Ciekawe jest to ,że Bircza w 1589 roku liczyła
tylko lub aż 245 mieszkańców i 49 domów.