Rumunia dawno temu

[avroml]

Nasze forum odwiedza wiele osób, które bywały w Rumunii w latach 70' i 80'.

Najczęściej Rumunia była krajem tranzytowym dla tych, którzy jechali się opalać na złotych piaskach w Złotych Piaskach, ale wielu wybierało właśnie Rumunię jako miejsce wczasowania się. Niektórzy uprawiali tam mały handelek, by podreperować domowy budżet. Albo łączyli przyjemne z pożytecznym, wszak wycieczka z Orbisem czy Juwenturem to doskonała okazja do sprzedania paru Biseptoli i kartonów Kentów ;)

Na pewno mają Państwo ciekawe wspomnienia z tych wizyt. Gdzie byliście, skąd pomysł, jak radziliście sobie z jedzeniem, zakupami, jak odnosili sie do was Rumuni? Może jakieś zabawne, lub niebezpieczne wydarzenia? A może macie chęć i możliwość zeskanowania paru ciekawszych zdjęć? Możnaby je umieścić na fotoforum...

Chciałbym, byście podzielili się z nami swoimi wrażeniami: wszak to forum turystyczne, ale dla ludzi, którzy chcieliby wiedzieć coś więcej o kraju, do którego jadą, niż kurs walut, cena paliwa i pogoda w lipcu.

Poniżej wklejam link do bardzo ciekawej opowieści autorstwa Saaroo, która została zamieszczona w innym wątku.

forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=25616&w=56120018&a=56247881
forum.gazeta.pl/forum/72,2.html?f=25616&w=56120018&a=56262836

[molnar]

A dokładnie lata 77 i 78. Młodszym tłumaczę: to była wyprawa. Wprawdzie
wystarczał dowód osobisty, ale leje mozna było wykupić z przyznawanej raz na
dwa lata puli na tzw. książeczkę walutową. No i minimum informacji - internet
nie istniał, literatura przewodnikowa w Polsce zerowa. Za to można było wykupić
bliet kolejowy na całą trase z zapisem Kraków-Bukareszt-Budapeszt-Kraków, bez
dalszego uszczegółowienia, co wykorzystywaliśmy bez umiaru.
Pierwsza objazdówka to Kraków - Suczawa - Delta - Babadag -Brasov - Fagarasze -
Sybin - Budapeszt. Pamiętam zachłysniecie się malowanymi klasztorami, dalekimi
od dzisiejszej komercji, pustym wtedy Voronetem. Pamiętam komary w Sulinie i
nagłą decyzją zmiany kierunku na Babadag (z calym szacunkiem - Stasiuk wtedy
pijał tylko mleczko) ponieważ nazwka skojarzyła mi się z opowieściami Meissnera
o inetrnowanych tam Polakach - pisałem kiedyś o tym na forum). I wspaniały
camping z genialną knajpą właśnie w Babadag. Kolejne zachlysniecie się czarną
katedrą w Braszowie /teraz ją umyli/, wreszcie połówka głównej grani Fagaraszy,
wtedy pustych jak nasz Beskid Niski w listopadzie.
Wyjeżdżaliśmy - biorąc pod uwagę właśnie brak informacji w tamtych czasach jak
na wyprawę, zwłaszcza iż przestrzegano nas, że w Rumunii ciężko o jedzenie. Mój
plecak ważył /ważenie komisyjne na dworcu w Krakowie/ 56 kg, plecak mojej Pani
(wciąz tej samej od trzydziestu lat) 36 kg.
I już w Suczawie okazuje się, że to kraj cudownego, taniego żarełka -
większosć puszek zjadały rumunskie psy, a my byczyliśmy się w najlepszych
kanjpkach. W Suczewicie była taka (już nie istnieje), bratalismy sie tam przy
pomocy donoszonych butelek mulfatlaru z kadrą rumunskich rugbystów - było
cudownie, dopóki przedstawiciele 'najweselszego baraku demoludów' nie zeszli na
poltyczne dowcipy. Któryś z rugbystów ostrzegl nas, pokazując ręce jakby w
kajdankach, że żarty tego typu są bardzo niebezpieczne.
Albo droga do monastyru Rasca - najdziwniejszym stopem swiata - konnym wozem z
kompletnie uszczesliwionymi wódką chłopami.
Najwazniejsze - nigdy wcześniej (ani później jesli nie liczyć lasow północnej
Grecji) nie spotkałem się z tak przyjaznym stosunkiem do włóczęgów, przy
jednoczesnej ogromnej godności własnej.
Spotkani w Rodniansjich studenci geografii opowiadali nam o tym, jak na tydzien
zaginął ich towarzysz. Znalazł się - po rozpuszczeniu wici - dwie wsie dalej,
opity i obżarty, leżący na zapiecku w domu, gdzie gospodarz zaprosił go na
obiad.
Drugi wyjazd, już tylko we dwójkę, to gran Fogaraszy, ktore dotąd /a poznałem
wszystkie góry Europy poza Skandynawią/ są najkochanszymi gorami świata oraz
proba - udana - pierwszego przejścia północnej ściany TArity (V-). I problem z
osiołkiem, ktory, gdy ewakuowaliśmy sie w Turnuri do schorniska w środku nocy w
trakcie oberwania chmury, nad ranem wczołgał się do namiociku po rozmokly,
leżący na samym koncu bochenek chleba i nie mógł się wycofać...
I babcia ze schroniska, spotkana na dole w Victoriina gratulowałanam przejścia,
jakbysmy wracali z Everstu. I smak jugurtow kupowanych na wiejskich
targach...
Minęło trzydziesci lat. POtem były jeszcze inne Rumunie, potem ryzykowne
wyjazdy w wojenną Bosnię i CHorwację, gdzie bylismy sami posrod ruin. I w
zeszłym roku powrót - już samochodem, po organizm potraktowal mnie wredenie =
chodzę o kulach, a wciąż mi sie chce. I potwierdzenie beznadziejnej miłości do
Rumunii, ktora trwa już tyle lat.
Avorml, dziękuję za ten post, za tą propozycję. Móglbym w odpowiedzi na nią
napisać całą książkę. A w sierpniu znów, kulawy, mogący patrzeć na góry tylko z
dołu, znów będę w MAramuresz. Trzymaj się - molnar, marian z.

[molnar]

Ps do poprzedeniego - sorry za literówki, ale musiałem spieszyć się pisząc.
Ponadto avroml trafił w punkt; trzeba ostrożnie wołać o wypowiedzi chorych
nieuleczalnie na potrzebę przestrzeni...

[napolnoc]

Moja mama ma kupe wspomnien,musze ja podpytac, w tych czasach byla
przewodnikiem Orbisu na zagranice :)

Ja mam zas odwrotna historie. W 76 roku Ojciec Stefana byl w Polsce. Zwiedzil
kilka miast m.in. moje miasto rodzinne. Zachwycil go Slask (?) jako nowoczesne i
bogate miejsce, park w Chorzowie wprost powalil na kolana, wpominal swietne
jedzenie, zimna wodke i przepiekne Polki :DDD Zdjec niestety nie ma, gdyz w tych
czasach aparat byl luksusem, hehe.

Sorki za dygresje :)

[avroml]

Świetna historia, Molnar! Cała przyjemność czytania po mojej stronie... Pozdrowienia dla Małżonki!

[saaroo]

Przypomniałem sobie jeszcze parę wesołych zdarzeń. Jak to studenci, musieliśmy
zawsze coś kombinować,żeby wyszło taniej. W Bukareszcie spaliśmy na campingu,
ale żeby nic nie płacić, wyjeżdżaliśmy pojedynczo, w pewnych odstępach. Jeden z
nas wyłożył się jak długi dokładnie przed recepcją i wszystkie kobitki wyleciały
z przerażeniem z budki. Tylko on zapłacił. Podobna sytuacja miała miejsce gdzieś
w rejonie takiego długiego mostu przez Dunaj. Zamówiliśmy w knajpie obiad.
Rowery zostały na zewnątrz i pilnował ich /na ochotnika/ obecny jak wszędzie
milicjant. Kelner przyniósł zupę rybną - nie do zjedzenia. Smród był okropny.
Nie czekaliśmy na dalsze "smakołyki", tylko szybko wskoczyliśmy na rowery i w
drogę. Milicjant nawet się nie dziwił, że obiad trwał tylko parę minut.
Pamiętam, że Rumunów w naszych rowerach nie ciekawiły przerzutki /oni tego nie
mieli/, każdy z nich sprawdzał za to ile mamy powietrza w oponach. Powtarzało
się to zawsze i wszędzie. Zbierali też wszystkie wyrzucone przez nas zepsute
części /piasta, urwana linka, dziurawa i łysa opona itp./. Do czego było im to
potrzebne, nie wiem. Olbrzymie zainteresowanie wzbudzały też rosyjskie prymusy
na benzynę, na których gotowaliśmy. Kucali, zaglądali pod spód i cmokali z
zachwytu chcąc je od nas wytargować. Niestety, mając w perspektywie prawie
odludne tereny nie mogliśmy ich im dać. Zjeżdżając z Bilea Lac w stronę jeziora
Vidraru, spotkaliśmy niedźwiedzia - stał sobie przy drodze. Długo czekaliśmy
gotowi do ucieczki, ale poszedł sobie i pojechaliśmy dalej. Przy obecnym ruchu
turystycznym i samochodowym jest to chyba niemożliwe. Molnar wspomniał o
biletach kolejowych. Też tak jeździliśmy - przez tydzień, w parę osób, po
różnych trasach. Kupowało się bilet w Polsce na wewnętrzne linie w Rumunii, np.
Brasov-Cluj-Vatra Dornei- Suceava. Bilet był oczywiście na jedna osobę, open.
Konduktor nie mógł się za bardzo połapać i tak pojeździliśmy sobie trochę po
środkowej Rumunii. Jak był zbyt dociekliwy, to zawsze pozostawał biseptol - czy
teraz ktoś wie co to jest? Wtedy był kult Ceausescu. Przy wjeździe na górską
drogę przez Fogarasze, zaraz za Cirtisoarą była olbrzymia brama -droga nazywała
się "Drumul Transfagarasul Nicolae Ceausescu". Olbrzymie kilkunastometrowe
napisy były też na mostach, galeriach i były wykute w skale. Pewnie teraz to
wszystko jest już zmazane, czy zlikwidowane. Ludność w wioskach była raczej
przychylna i pomocna. Sklepów z częściami nie było nigdzie, więc czasami pomagał
przy naprawie roweru kowal czy spawacz. Zabawne zdarzenie miałem też w
Braszowie. Wyjazd w góry był z Almaturu, dziwne były rozliczenia. Było trochę
pieniędzy tylko na program, rozliczany biletami. Woleliśmy je przeznaczyć na
inne cele. Musieliśmy więc zebrać dość dużo biletów, najlepiej stosunkowo
drogich. 23 sierpnia, akurat w ówczesne święto rumuńskie stanęliśmy przy kolejce
górskiej w Braszowie, żeby zebrać od wysiadających ludzi zużyte i niepotrzebne
im już bilety. Zobaczyli to wsiadający i myśląc chyba że to jakaś kontrola, sami
pokazywali nam swoje ważne bilety grzecznie stojąc do nas w kolejce. Widocznie
mieli już zakodowane, że jak ktoś coś sprawdza, to należy bez wezwania okazać.
Dzisiaj już nie potrzeba tak kombinować, pieniądze "służbowe" skończyły się,
każdy może sobie wymienić ile chce /bez limitów jak w książeczkach walutowych/.
Ale innych przygód z pewnością nigdy nie zabraknie. Zaciekawiło mnie też
kompletne nie interesowanie się problemami ochrony środowiska. Przy górskich
drogach wszędzie walały się pozostałości z budowy, różne części maszyn, plamy
ropy i smarów. Mnóstwo było dzikich śmietnisk. A szczytem była cementownia w
pięknej okolicy, w górach, wśród lasów między wawozem Bicaz a zaporą.

Biseptol

[avroml]

Dla niezorientowanych "glossa edytorska" - Biseptol to silny środek przeciwzapalny, w tabletkach. Kupowany za bezcen w Polsce, był bezcenny w Rumunii.
W Rumunii za rządów Ceausecu był absolutny zakaz przerywania ciąży, a środki antykoncepcyjne były nieosiągalne. Ludzie radzili sobie więc, jak mogli. Jednym ze skutków ubocznych Biseptolu było zatrzymanie cyklu miesięcznego u kobiet oraz poronienia.

[molnar]

Obok bispetolu przebojem były cienie do powiek firmy Miraculum, zwłaszcza
oczojebnie niebieskie, i inne kosmetyki. Pamietam, że całkiem zresztą miła
dziewczyna w hotelu w JAssy, gdzie wymienialiśmy otrzymane w Polsce bony na
leje (bo część dawali w walucie, a część w takich dziwnych papierkach)
koniecznie chciała kupić od naszych towarzyszek właśnie cienie. I jej okrągłe
ze zdziwienia oczy, gdy dowiedziała się, że nie mamy nic na sprzedaż i naiwnie
uczciwe pytanie: to pocoście przyjechali?
A ponieważ jesteśmy w pewien sposób upośledzeni umysłowo: nigdy niczym nie
handlowaliśmy w drodze, nie chcąc sobie psuć radości wędrówki, Teresa
obdarowała dziewczę jakimiś swoimi kosmetykami, co tę już zupełnie zatkało.

2/ Co do znaków ustroju słusznie minionego - była na widocznym zewsząd szczycie
jednego ze szczytów nad wąwozem Bicaz monstrualnej wielkości gwiazda, świecąca
w nocy. Dotąd się zastanawiam, jak oni tam podprowadzili prąd...
Druga mniejsza była w pobliżu Lacul Rosu.

3/ Natomiast dość powszechnie można było - dzięki wymianie uczelni - spotkać
ludzi mówiących po polsku. I związana z tym anegdota: jedna z odnóg delty,
jedziemy do Suliny. Na pokładzie nasze dziewczyny, którym skonczyły się
papierosy, obrabiają stojącego opodal Rumuna, palącego czarne More. Że
przystojny, i ładne ma oczy, ale nogi to ma krzywe. I mógłby się z lepszym
smakiem ubierać i czyścić paznokcie. I tak przez dłuższą chwilę...
W pewnym momencie bezlitośnie obgadywany odwraca się z paczką papierosów w ręce
i propozycją w pięknej polszczyźnie: może się panie poczęstują?
Oj bylo, niewiele brakowało, a dziewczyny wyskoczyłyby za burtę wodolotu ze
wstydu. Ale skonczyło się bardzo sympatycznie - okazało się, że chłopak był na
czwartym roku studiów w Szczecinie.

4 i koniec - Babadag, wspomniana już cudowna knajpka na tarasie przy campingu
nad miastem. Kelner proponuje wino i przynosi biały mulfatlar w litrowej
butelce bez etykiety. Leciutenkie i kapitalne. Butelka jest pusta zanim
pojawiły się sałatki. Patrzymy, a po okolicznych stolikach takich butelek stoi
po pięć na twarz najmniej. Widać, straszny cienkusz, ale smaczny. No lecą i u
nas kolejne, toasty za wszystko, aż po kolejne symfonie Haydna.
W pewnym momencie konstatujemy dwie rzeczy: że patrzy na nas (częściowo z
podziwem, częściowo ze zgrozą) cała restauracja i... że wprawdzie rozmawiamy
całkiem trzeźwo, ale 'poszło w nogi' - ze wstaniem od stolika gorzej.
Koniec końców jakoś zebraliśmy się i w miarę prosto wyszliśmy poza krąg
światła, cali zaskoczeni: jakie łby muszą mieć ci Rumuni, że nie reagują
zupełnie na alkohol a myśmy się tak urządzili?
Dalej było już lepiej, nikt nie widział, można było opaść na czworaki.
Dopiero nazajutrz sprawa się wyjaśniła: w identycznych litrowych butelkach
podawano i wino i apa minerala. Sąsiedzi pili do jednego wina cztery wody, my
tylko wino.
Łoj!
Nawiasem mówiąc, w zeszłym roku podjechałem późnym wieczorem właśnie pod ów
camping w Babadag. Ponieważ nie istniał, położyliśmy karimaty na zboczu
nieopodal i poszli spać za jakimiś kamieniami. Rano okazało się, że całe
wzgórze zapełnione jest rzeźbami kamiennymi, nieednokrotnie bardzo ciekawymi.
Czy ktoś może wie, skąd one się wzięły?
pozdr - molnar