Ludzie Ślonska

[broneknotgeld]

Ks. Paweł Lex (1869-1937)

Wele Głubczyc w Sułkowicach nasz Paulek se rodzioł
W Baborowie zaś zaliczoł łon szkoła ludowo
Do gimnazjum głubczyckego karlus potym chodzioł
No i w końcu czas roboty - tako mi sie zdowo

Za briftryjgra we Orzeszu ździybko se nałazioł
Pewno go tu tyż niyjedyn pies mocno łobszczekoł
Dyć ksiondz kuzyn religijom ponoć go zarazioł
Możno jednak łon już downo yno na to czekoł

Teologio we Wrocławiu pilnie sztudiyrowoł
Tam tyż zaczoł inkszych budzić do ducha polskego
W gowa wlazło - dyć se z tego sprawa chyba zdowoł
Że pomacoł jakby "krziża" richtig niylekego

Kapelonkym był w Kończycach potym Kochlowicach
Na farorza se zahaczoł w nowy parafiji
Ty halymbski - choć wiedziała ło tym okolica
Że łon bydzie tukej bronioł polski "familiji"

No i tako tyż se stało - fest podpod u Koppa
Z łorganistom był na łostro ło jynzyk niymiecki
Szczimoł kary choć dlo niego była to utropa
Jednak nosioł ksiondz sutanna a niy jakeś kiecki

Przeszła wojna - po somsiedzku juzaś Polska była
A Gornymu Ślonsku tukej plebiscyt fundnyli
Toż farorza Lexa we tym tyż roboty siyła
Że na Polski w końcu stronie parafiany żyli

Przi Grażyńskim mioł sie dobrze - dziekanym był przeca
Nojpiyrw we Krolewski Hucie potym w Kochłowicach
Dyć Ponboczek tyż był łaskaw - wzioł go - tako kleca
Niym zaś stała sie niymiecko cołko okolica.

[broneknotgeld]

Kaj jest Ligoń?

Fufcig lot minyło
jak pomarł nom Stanik
Możno to niy było?
Czas yno cygani

Duch pewnikym łostoł
na ty ziymi ślonski
Za pokuta dostoł
wyzbiyrać jyj konski?

[broneknotgeld]

Henryk Sławik (1894-1944)

Powstaniec ślonski - niy pszoł komunie
Dyć i nazistom doł sie we znaki
Jeszcze niy prziszoł pokoju koniec
Łon chcioł ich wysłać kaj zimom raki

W wojna Madziary som jego sztelom
Szmuglowoł Żydow - "życie im dowoł"
W Mauthausen śmiertka już jego frelom
Dyć aż do końca mioł dusza zdrowo.

[broneknotgeld]

Ks. Piotr Halymbowich z Kłodnicy

Ksiondz Piotr Halymbowicz we piytnostym wieku
Już w Pszczynie sprawowoł posługa czowieku
Piyrszy stond sie kształcioł w Uniwersytecie
Jagiellońskim - dyć łon zocny przecie
Trza wspomnieć karlusa we tym naszym wontku
Kryć tego niy idzie bo to niy w porzondku.

[broneknotgeld]

Tu se sebleka terozki jakla
I tyż łoświyca wiynkszości fakla.

[broneknotgeld]

Marszałka Ślonska możno niy znocie
-No toż se ło niym tu poczytocie.

[broneknotgeld]

"Konstanty"

Ksiondz Słota dzwon taki parafii fundowoł
Dokładnie połtora wieku ponoć tymu
Serce "Konstantego" - toch sie forsztelowoł
Ciyngym telepało we duszy istnymu

Dyć Wolny se przeca rodzioł w Bujakowie
Miano jakby ze tym wzioł łod tego dzwona
Ponboczek tyż pedzioł - "To jest ślonski czowiek"
No toż teroz wszyscy my som jakby w doma.

[broneknotgeld]

Bujakowski ministrant

Toż ministrantowoł Kostek w Bujakowie
Tam farorzym Edler - richtig zocny czowiek
Łon ze ślonski ziymi we Reichstagu siedzioł
Cosik pewno ło tym synek Wolnych wiedzioł.

[broneknotgeld]

W bujakowski szkole

W bujakowski szkole wloz w rynce rechtora
Kery wpiyrw po polsku uczoł we Chudowie
Z niymieckim se radzioł - niy była to zmora
Dwa jynzyki znoł tu dyć niyjedyn czowiek.

[broneknotgeld]

Połsiyrota

Kostek mioł czi lata jak matka pomarła
Utropa z tym wielko we rodzinie była
Akuszerka jakby jego se przigarła
Fater we "Baildonie" roboty mioł siyła

Jak już mu klupnyło rokow jedynoście
Łojciec z Bujakowa wzioł go do Katowic
Dyć miyszkoł u ujka - se to wyobroźcie
Zawodzki Drajoku - ło Kostku coś powiydz.

forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=261

[broneknotgeld]

Na Zawodziu

Walynty z Konstancjom wziyli go pod krzidła
Przi nich i nauka Kostkowi niy zbrzidła
Fater chocioż biydny geld na synka łożoł
Ksiyndza w niym chcioł widzieć dyć tego niy dożoł.

[broneknotgeld]

W bogucicki parafji

Przi ksiyndzu skowronku łon ministrantowoł
Możno nawet "Lutni" głos swoj mody dowoł
Przeca ło sutannie tyż myśloł za modu
Jeszcze mu niy w gowie "służba dlo narodu".

[broneknotgeld]

Feler wyży wyloz cały
Ksiondz Skowronek - kaj mom gały?

[broneknotgeld]

1892

Terozki Gimnazjum w mieście Katowice
Dało karlusowi zaś inkszejsze lice
Z jedny strony wiedza - ciyngym tu poczebno
Z drugi kulturkampfu strona bardzi wredno.

[broneknotgeld]

W Gimnazjum

W Gimnazjum se Wolny z Korfantym kamracioł
Dyć roz tref chcioł tako że tyż na tym stracioł
Bo jak z polskim orłym knefle zaczli nosić
Piyńć marek na sztrofa - niy szło już uprosić
Rechtor był surowy - ło niymieckość dboł
A fater łod Kostka zaś utropa mioł
Bo łon przeca łożoł na edukacyjo
Piyńć marek to dużo - zaś była mecyjo.

[broneknotgeld]

1898

Matura Kostkowi poszła jak "ze płatka"
Tyż myśl ło sutannie ciepnoł do łostatka
Wybroł se do Wrocka prawo sztudiyrować
Już wiedzioł że bydzie za polskościom stować.

[broneknotgeld]

Po prowdzie

Po prowdzie kusiyła go tyż medycyna
Z tym we Wrocku sztartnoł dyć zmiynioł dziedzina
Po roku był pewny - jego drogom prawo
Choć fater przi tymu wcale niy bioł brawo.

[broneknotgeld]

W Towarzystwie Akadymikow Gornoślonzokow

We ty ferajnie skarbnikym łostoł
Choć niy za dugo to trwało
Prusok rozwionzoł je - cołkym prosto
W pamiyńci dyć już łostało.

[broneknotgeld]

Piyrszy "testamynt"

We pruskim sondzie złożoł "testamynt"
Bo niy chcioł czegoś stracić na amynt
Toż Towarzystwa dokumyntacjo
Zachowoł tako - czas prziznoł racjo.

[broneknotgeld]

"Zet"

W Zwionzku Młodzieży Polski tyż Kostka widzieli
Ferajna z nich była jednak cołkym tajno
I bestoż prziznować se nawet niy śmieli
Policyjo prusko dyć niy była fajno.

[broneknotgeld]

Na stancji

Na stancji poznoł łon swoja frela
Cerow dość miała pani Aniela
Stefa Maryja Hela i Wanda
Sztyry - toż przeca już jakby "banda"

Kostek pszoł ty co "Niymca niy chciała"
Tyż jeszcze inksze przimioty miała
Na kosmetyczka dziołcha kształcono
Jyż karlusowi jest przeznaczono.

[broneknotgeld]

Ponoć

Ponoć we młodości
Fara se zamarzoł
Dyć skuli miłości
Kerom Polska darzoł
Sztudiyrowoł prawo
Blikoł w polityka
I niy żył niymrawo
Choć musioł tyż rzykać.

[broneknotgeld]

1901-1907

W fachu adwokackim praktyka zdobywoł
Niyjedyn sond wtedy na niego se dziwoł
W Trzebnicy Zgorzelcu Świdnicy Wrocławiu
Widzieli że Kostek niy yno sie bawioł

Wpiyrw referyndorzym - asesorym z czasym
Zdoł w końcu egzamin "adwokacki klasy"
By kancelaryjo mog som już łotworzyć
W Gliwicach na rynku - śmioł se na to wożyć.

[broneknotgeld]

Prezes gliwickego "Sokoła"

Towarzystwo Gimnastyczne gniozdo miało swoje
We zocnych Gliwicach - przeca ło tym wiycie
Wolny prezesowoł i toczoł durś boje
By we tym "Sokole" pulsowało życie.

[broneknotgeld]

Ring 14 (1907-1917)

Toż kancelaryji jest adres istnego
Znali jom nikierzy co we polityce
Niy słuchali cołkym rzondu niymieckego
I se łośmielali poddać to krytyce.

[broneknotgeld]

Rajca miejski (1911-1914)

Łostoł miejskim rajcom - niy trza se dziwować
Przikłod dlo nikerych łon richtig mog dować
Ze niym bardzi polske jakby te Gliwice
Dyć godom wom tako - to niy jakeś wice.

[broneknotgeld]

Bank Ludowy w Gliwicach

Piniondz tyż po gowie chodzioł
Bank Ludowy mu przigodzioł
Dobre co na dole - wiedzioł
Bestoż tyż przi tymu siedzioł.

[broneknotgeld]

Prezes Okryngowego Zwionzku Ślonskich Koł Śpiywaczych

Ponoć muzyk z Kostka żodyn
Dyć niy brakło ty przigody
Przeca mioł do ludzi grajfka
Był jak tako ślonsko szlajfka
Choć tyż możno i pieśniczka
Co krasiyła frelkom liczka.

[broneknotgeld]

1914

Niym jeszcze wojna światowo bychła
Już we Wolnego pierońsko gruchła
Adres na krotko mioł cołkym nowy
Twierdza we Nysie - niych Ślonzek to wiy.

[broneknotgeld]

Adwokat

Kancylario adwokacko w Gliwicach łotworzoł
Zowdy ponoć łon Polokow bronić se tyż wożoł
W końcu za niym sie zawarła brama twierdzy nyski
Kiblowali w kozie ludzie - same mocne pyski.

[broneknotgeld]

1917

Toż Wolny teroz we wojsku służy
Przi koniach jakoś czas mu sie dłuży
W końcu go jednak do sztabu wziyli
By roztomajty godki niy mylić.

[broneknotgeld]

1918

Z końcym wojny wrocioł cołkym do cywila
Już wiedzioł co teroz jakby Polski chwila
Z Gliwic do Bytomia familijo kludzioł
Toż tyn Gorny Ślonzek wszyndy se łobudzioł

Jedni paczom w Niymca - inksi we Poloka
Nikerym se nawet inakszy chce skokać
Bo przeca tyż rosła ślonzokowsko siyła
Choć na łobie strony durś targano była

Wolny ze Korfantym na Polska stowiali
Bestoż co niymiecke chcieli tu łobalić
Po czyńści ze tego przeca wiela wyszło
Choć niy wszysko tako jako chcieli prziszło.

[broneknotgeld]

Naczelno Rada Ludowo 1919

Niy - jo niy byda wos tu cyganioł
Była ta Rada przeca w Poznaniu
Korfanty jednak na tym postawioł
Podkomisariat w Bytomiu "bawioł"

Kostek niym przeca wiceszefowoł
Chnet piyńć miesiyncy aż reskiyrowoł
Dyć rozwionzały władze to wszysko
Trza uciyc z Niymiec - granica blisko.

[broneknotgeld]

W Sosnowcu

Toż zza Brynicy na Ślonzek blikoł
Ło inkszo dola dlo niego rzykoł
Drapko tyż prziszło piyrsze powstanie
Wolny z pomocom zarozki stanie

Z ksiyndzym Pośpiechym Dreyzom Rymerym
Dbo by niy ciyrpioł uchodźca kery
Ściongali dary ze cołki Polski
Zdało sie - kraj tyn bardzi im swojski.

[broneknotgeld]

Polski Komisariat Plebiscytowy w Bytomiu

Hotelu "Lomnitz" już dzisioj niy ma
Tabula yno wspomino tymat
Niym Kostek przeca tyż reskiyruje
Dyć Wojtka rynka nad sobom czuje.

[broneknotgeld]

Wydział Prawny Polskiego Komisariatu Plebiscytowego

W tym jego sztela richtig prawdziwo
To adwokata przeca niy dziwo
Dboł by ze prawym wszysko sie dzioło
Chocioż niy zowdy było wesoło.

[broneknotgeld]

Komisjo Samorzondowo

Niom nasz adwokat tyż reskiyrowoł
W niyj autonomii zaczontek
Bestoż jyj łojcym sie nom wydowo
Ciekawy życio to wontek

Tu sie ze Buzkym czynsto spotykoł
Kerego Zeflym tyż zwali
Łon do Warszawy czynsto pomykoł
Co uradziyli słoł dali.

[broneknotgeld]

Ustawa 15.VI.1920

W końcu kapnyła wszysko Warszawa
I sejm uchwaloł tako ustawa
Z kerom mog Ślonzek se samorzońdzić
Z autonomijom zdo sie niy zbłońdzić

Jo łod sia szkryfna - łona Kostkowo
Doł jyj nojwiyncy - to mi sie zdowo.

[broneknotgeld]

Plebiscyt i powstanie

"Autonomii Ślonska" ździybko było mało
Toż i Niymcom przeca dać se coś zachciało
Prowincjo osobno ze rejyncji była
Mieli jom podźwignońć by rosła we siyła

Dyć prowda jest we tym - plebiscyt "przegrany"
Yno mały konsek mioł być Polsce dany
Prziszło na ta ziymia niyszczyńście - powstanie
Wolny ze gywerom jednak w niym niy stanie

Mioł chronić działaczy po niymiecki stronie
I czekać aż z cołkom insurekcjom koniec
Jak było po wszyskim jechoł do Genewy
Doł pozor by Polsce niy przipadły plewy.

[broneknotgeld]

Tymczasowo Rada Wojewodzko VI.1922

Sejmu ślonskego jakby zaczontek
Kostek już znaczoł tu wiela
Przeca sie niy krył we ciymny kontek
Już w Polsce ślonsko chnet sztela.

[broneknotgeld]

"Akt uroczystego objyńcia Gornego Ślonska przez Rzond Polski"
16.VII.1922

Ligoń dokumynt taki sporzońdzioł
Podpisy dali tam swoje
Przeca sie Ślonzek już samorzońdzioł
Choć wielke przed sia mioł znoje

Handszrift Wolnego tyż na tym akcie
Jakby być mogło inaczy
Toż teroz wiycie ło takim fakcie
I niy ma co sie łonaczyć.

[broneknotgeld]

W Katowicach

Z Bytomia trza kludzić sie do tych Katowic
Bo granica dzieli - tego sie już dowiydz
Przi rynku se łotwar chnet kancelaryjo
Na Zaciszu dom mioł - choć tyż w niym mecyjo

Dyć ślubno wszyskego już niy wyczimała
Szczyńściym że teściowo wiela pomogała
Bo przeca sie chopu niyleko to kleci
Jak mo mieć na gowie cołko piontka dzieci.

-
forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=261

[broneknotgeld]

Piyrszy welunek Sejmu Ślonskego
24.IX.1922

Chocioż utropy było z tym wiela
Wywelowali posłow i tela
Ze czach łokryngow - łoziym sztyrdziści
Autonomijo cołkym se ziści

Wolny wzioł mandat ze "Zjednoczynio"
W niym mioł kamratow i głos sumiynio
Ferajna dała posłow nojwiyncy
Trza było teroz fest sie umynczyć
Deliberować do gorki gowy
By rosnoł w Polsce Ślonzek już nowy.

[broneknotgeld]

Piyrszy Sejm Ślonski

We "budowlance" siedziba mioł
Tam kaj muzyka dzisioj tref doł
Kostek w niym laska marszałka czimoł
Przi autonomii nigdy niy drzymoł

Cołko kadyncjo na zeslu siedzioł
Bog - Ślonzek - Prawo -to ciyngym wiedzioł
Że laga po to "piyrszego" chycioł
By se dlo Ślonska pożytek klycioł.

[broneknotgeld]

Sejm Ślonski 1922-1935

Dyć do czech Izb Ślonska Kostka welowali
We wszyskich mu laska marszałkowsko dali
Do szworty wlyźć niy chcioł skuli Sanacyji
Miołby na sumiyniu za wiela mecyji.

[broneknotgeld]

Ze Grażyńskim

Ze Grażyńskim Wolny niywiela se pszoł
"Malutkim Piłsudskim" przeca jego zwoł
Dyć przewrot majowy przinios w taśce chopa
Co dlo korfanciorzy był jak ta utropa.

[broneknotgeld]

Czi kadyncje

Ktoś szkryfnoł że były jak te boćki czi
Wolny na nich furgoł ło tym kożdy wiy.

[broneknotgeld]

W Sejmie Ślonskim

Grażyńskiemu Korfanty czynsto kontra doł
Bo "Mały Piłsudski" myńszość tympić chcioł
Możno by z tym było łostudy tu wiyncy
Dyć marszałek laga niy wypuszczoł z ryncy.

[broneknotgeld]

Drugi Sejm Ślonski 1930

Sztyry miesionce dlo sia łon mioł
Czas taki prziszoł i tref to chcioł.

[broneknotgeld]

Czeci Sejm Ślonski

Czas głodu był jymu na obrady dany
Dyć skiż polityki w końcu rozwionzany.

[broneknotgeld]

Co by powiedzieć?

Co by ło Wolnym teroz powiedzieć
Zdi sie że czeba ło tym nom wiedzieć
Że autonomii richtig wachowoł
Na wrogow jeji pozor łon dowoł
W tym widzioł Ślonska w Polsce fundamynt
To nojważniejsze - wiydzcie na amynt.

[broneknotgeld]

W Komitecie Niesiynia Pomocy Bezrobotnym

Z biskupym Adamskim wzioł to Wolny w rynce
Ulżyć bezrobotnym chcioł przeca w ich mynce.

[broneknotgeld]

1935

Pizła fest sanacjo w ślonsko polityka
Już laska marszałka jak fechciarsko kryka
Nawet niy chcioł siyngać po mandat we flekach
To niy mogło skusić takego czowieka.

[broneknotgeld]

Wrzesiyń 1939

Kostek wojynno tułaczka zaczoł
Ku Zaleszczykom jednak niy skryńcioł
We Lwowie osiod - na zachod paczoł
Tukej z utropom se swojom mynczoł

Zdowało mu sie że Francjo ruszy
Dyć cierń skiż tego urosnoł w duszy
Ło familijo wiela se tropioł
Ło Ślonsk i Polska co ktosik topioł.

[broneknotgeld]

Lwow 1939-1940

We Lwowie teroz Ślonzok styrany
Już tu los lepszy niy był mu dany
W co ciyngym wierzoł cołkym we dole
Gorzko mu było na tym padole

Prziszło chorobsko - dyć niy dziwota
Że sie umynczoł przi hercklekotach
Aż w końcu serce cołkym stanyło
Tako ze końcym marszałka było

Grob mo do dzisioj przeca we Lwowie
Tyn zocny Ślonzok - nasz wielki czowiek
Jakby te prochy - Ślonsku - toż powiydz
W gyburstag miasta wziońć do Katowic.

[broneknotgeld]

Autonomista

Co Wolny we duszy swoji se wymyśloł
-Przeca autonomio ślonsko tyż łon tworzoł
ToBierut dekretym komuny przekryśloł
Dyć Marszałek Ślonska tego już niy dożoł.

[broneknotgeld]

Wszyskim kierzy chcom wiedzieć cosik wiyncy ło Konstantym Wolnym chca polecić
ksionżka;
MARSZAŁEK SEJMU ŚLĄSKIEGO
Życie i dzieło Konstantego Wolnego (1877-1940)
autorzy:
Alojzy Lysko Konstanty Wolny (wnuk marszałka)

[broneknotgeld]

Rudolf i Bernard Bugdoły

Czy wyścigowcow tych pamiyntomy?
Jeszcze ich przeca przi siebie momy
Choć jedyn pryndko dyrechtorowoł
Szczyńście drugego w tym że folowoł
Śleper zocniejszy łod dyrechtora?
Bywo i tako jak przidzie pora.

[broneknotgeld]

Franz Xaver von Ballestrem

Ło niym to zowdy szkryfnońć jo moga
Że we Bismarcku widzioł łon wroga
Dyć kulturkampfu te rzondy gupie
Nasz graf mioł richtig głymboko w dupie
Przeca i w twierdzy za to tyż siedzioł
Bo głośno tako prowda powiedzioł.