Prokurator: 2 lata w zawieszeniu dla Kiszczaka

[Gość: hydy]

tylko dwa lata w zawieszeniu? groteska.

Prokurator: 2 lata w zawieszeniu dla Kiszczaka

[Gość: Cezary]

Tylko dwa lata i to w zawieszeniu za smierc 9 ludzi!!!!!
Widzocznie w Polsce ludzie sa rowni i rowniejsi.
Przeciez ten wyrok uderza w poczucie sprawiedliwosci i
elementarnego rozsadku. Pozostaje miec nadzieje, ze przeminie ta
ponura epoka.

[Gość: piotrowski]

Teraz ku..wa Czesiek uwazaj i nie strzelaj do gornikow przez 5
lat ku..wa.

Teraz nikt już nie będzie do górników strzelał,

[Gość: x]

bo ich prawie nie będzie. Cieszcie się górnicy z wyroku na
Kiszczaka, bo ten głupol strzelał do tych, którzy przyczynili
się do znikniecia polskiego górnictwa.

[...]

[Gość: Tomson]

Wiadomość została usunięta ze względu na złamanie prawa lub regulaminu.

Kisczak powinien dawno dostac dozywocie, a Michnik

[Gość: Lex]

Kisczak powinien dawno dostac dozywocie, a Michnik wyrok w
zawieszeniu za wybielanie KIszczak za przestepcza dzilalnosc
w okresie stanu wojennego. Powinien siedziec e jednej celi z
Urbanem i Jaruzelskim.

odebrac im prawa obywatelskie - zadnego glosowania

[Gość: mk]

[Gość: Tom]

Bardzo tanio wychodzi to komunistyczne strzelanie do ludzi. No,
ale teraz przez 5 lat nie będzie mógł nikogo zabić! Toż to
zoologiczny antykomunizm i represjonowanie zasłużonego
towarzysza! Krwiożerczy kapitalizm pokazał prawdziwe,
nieludzkie oblicze, pozbawiając towarzysza Kiszczaka ulubionej
rozrywki i możliwości samorealizacji.

A tak poważnie, to wstyd mi za 3 Rzeczpospolitą- za to, co
teraz myślą rodziny zamordowanych, zresztą, nie tylko w tej
sprawie.

Powinien dostać dożywocie za niewywiązanie się z

[Gość: @@@]

zadania ochrony polskiego przemysłu a w tym górnictwa przed
sabotażową działalnościa "Solidarnosci", przyczynieniem się tym
do bezprecedensowej nędzy ponad 60% społeczeństwa w kraju,
utratą suwerenności nieporównywalnej nawet z okresem zaborów.

[Gość: Alek]

2 lata? Kpia sobie chyba z ludzi? Takim powinno sie zalozyc
petle na szyje!

2 lata w zawieszeniu to skandal!

[Gość: Jacek]

Jak mozna za rozkaz zabojstwa wnosic o kare w zawieszeniu?
Panie prokuratorze wątpie czy będzie Pan mógł spojrzeć w oczy
rodzinom zabitych górników!

[Gość: demokrata]

Rzeczywiście skandal! Tyle dostaje się za kradziez portfela z 300 zł, czyli
życie jednego górnika jest warte ok. 30 zł (nawet nie srebrników!)

Jeżeli jest winien śmierci górników, powinien siedzieć długo i szcześliwie.
Jeżeli nie, to po co ta farsa?

Dziewięciu nie żyje

[douglasmclloyd]

Dać mu dożywocie.

8 lat więzienia za groźbę użycia granatu

[doro6]

www1.gazeta.pl/wyborcza/1,34513,1818218.html

odznaczych debila orderem

[Gość: Rynio]

Jaja sobie robia z ludzi ale mam nadzieje ze Polacy jescze bede
mieli swoja Ojczyzne nie jak teraz ze na stolku siedzi anty-
polak ale jest Polakow w Polsce berdzoduzo to wezma kosy bede
odcinac glowy debila.

[kataryna.kataryna]

A co na to Michnik? Cieszy się, że "człowiekowi honoru" nic się nie stanie, czy
smuci, że nie będzie uniewinnienia?

Prokurator uzasadniał w radio, że trzeba uwzględnić późniejsze zasługi
Kiszczaka dla demokracji i kraju. Łatwo przychodzi usprawiedliwienie zbrodni.
Współczuję rodzinom górników, że akurat w okolicy rocznicy.

Czeo oczekujesz od Michnik przyjaciela zbrodniarzy

[Gość: romek948]

Jaruzelskiego, Kiszczka i innych im podobnych, Przeciez oni strzelali tylko do
Polakow to czym ma sie przejmowac.

Czapa, tylko czapa...

[Gość: Janek W.]

... dla towarzysza Kiszczaka. No i jeszcze dla Jaruzelskiego, żeby dać dowód, iż
żyjemy w państwie praworządnym.

[Gość: dwapotrzy]

Kpina, już dawno powinien smażyć się na krześle, "człowiek honoru"... szlag by
to trafił! Michnik - wstydź się!

Kto i kiedy odpowie za morderstwo w 1970.

[Gość: romek948]

Jaruzelski wyslal wojsko by strzelalo do bezbronnych robotnikow.
A jezeli to nie on to powinien byl sie poddac do dymisji odrazu,
a tak jest zbrodniarzem. Ale o tym nie pisze jego przyjaciel
Michnik.

[Gość: Kuba]

Adolf Hitler dostałby w tym sądzie 6 miesięcy w zawieszeniu.
Kompletny brak dowodów.

Taki wyrok hańbi niezalezny wymiar sprawiedliwosc

[Gość: Marian-obywatel]

jesli słowo niezależny ma własciwe znaczenie.
Generał Kiszczak jest odpowiedzialny za smierć górników popierajacych
przemiany ustrojowe w Polsce.
Wyrok w tym procesie powinien być przestrogą dla innych sprawujących wladzę w
kraju i zupełnie nie liczacych sie ze zdaniem społeczeństwa.
Ten wyrok nie jest żadną przestrogą ,jest wyrazem ideowego zwiazku między
partią rządzącą aktualnie a partią Kiszczaka.

[Gość: mpnu]

Tylko szubienica jest dla komucha Kiszczaka!!!!

Kiszczak ma rację.

[Gość: Jagnieszka]

Nie ma związku. Tak uważam.

[Gość: Marian]

Gość portalu: Jagnieszka napisał(a):

> Nie ma związku. Tak uważam.


A mogłabyś swoje twierdzenie uzasadnić?

[basia.basia]

Gość portalu: Marian napisał(a):

> Gość portalu: Jagnieszka napisał(a):
>
> > Nie ma związku. Tak uważam.
>
>
> A mogłabyś swoje twierdzenie uzasadnić?

Proszę o to samo. W jakim celu w tym właśnie
momencie przypomniał im o tym uprawnieniu?

Nie ma związku ? Tak uważasz ?

[studio.beret]

Stan wojenny został wprowadzony w nocy z 12 na 13 grudnia 1981 r. (z soboty na
niedzielę) dekretem Rady Państwa na podstawie art. 33, ust. 2 Konstytucji PRL,
który stanowił:
„Rada Państwa może wprowadzić stan wojenny na części lub na całym terytorium
Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej, jeżeli wymaga tego wzgląd na obronność lub
bezpieczeństwo państwa. Z tych samych powodów Rada Państwa może ogłosić
częściową lub powszechną mobilizację.”

Dekret został przyjęty wbrew prawu. Trwała sesja Sejmu, a Konstytucja nie
zezwalała na wydawanie dekretów w czasie trwania sesji sejmu (art. 31, ust. 1):

„W okresach między sesjami Sejmu Rada Państwa wydaje dekrety z mocą ustawy.
Rada Państwa przedstawia dekrety Sejmowi na najbliższej sesji do zatwierdzenia.”

Wprowadzenia stanu wojennego zażądała Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego (WRON)
pod przewodnictwem gen. Wojciecha Jaruzelskiego (gen Kiszczak wchodzil w sklad
WRON).

Powstanie WRON i dekret o stanie wojennym zatwierdziło 13 z 14 członków Rady
Państwa, której przewodniczył Henryk Jabłoński. Przeciwko był tylko jeden
członek Rady Państwa - Ryszard Reiff. Rada Państwa przyjęła dekret we wczesnych
godzinach rannych 13 grudnia, gdy postanowienia stanu wojennego były już
realizowane, stając się tym samym marionetką w rękach wojskowej junty

beret

Jagnieszka palnęła głupstwo i teraz się wstydzi!

[Gość: MARIAN]

Grudzień 1981 - tak było

[studio.beret]

Grudzień 1981 - tak było
Dwunastego grudnia 1981 r. o godzinie 16.00 komendant wojewódzki MO w
Katowicach płk Jerzy Gruba otrzymuje specjalny rozkaz - otworzyć kopertę z
hasłem "W". W kilka sekund później siły porządkowe są w pełnej gotowości do
działań.
W nocy z 12 na 13 grudnia do tysięcy mieszkań wkracza Służba Bezpieczeństwa
wspierana przez uzbrojonych milicjantów. Zapełniają się więzienne cele i
przygotowane specjalnie dla członków NSZZ "Solidarność" ośrodki odosobnienia.
Przerwana zostaje łączność telefoniczna. Opancerzone wozy blokują drogi.
O godzinie 6.00 przemawia generał armii Wojciech Jaruzelski, przewodniczący
Wojskowej Rady Ocalenia Narodowego, która powołała się poza konstytucyjnie i
przejęła pełnię władzy w kraju. Telewizja i radio ciągle nadają długą listę
nakazów i zakazów. Wprowadzono zakaz strajków i zgromadzeń. Ograniczono swobodę
podróżowania. Wprowadzono godzinę policyjną. Do zmilitaryzowanych zakładów
pracy wkroczyli komisarze wojskowi. Tak rozpoczęła się wojna WRON-y z narodem.
Nie groziła nam wówczas żadna obca interwencja, choć Jaruzelski kilkakrotnie o
nią zabiegał w Moskwie.
Dekret o stanie wojennym był nielegalny i sprzeczny z konstytucją. Członkowie
Rady Państwa podpisywali w ową pamiętną noc dokumenty, których w ogóle nie
znali. Inni złożyli podpisy w kilka dni później we własnym domu. Oficjalnie
dekret o stanie wojennym ukazał się dopiero 18 grudnia 1981 r. w Dzienniku
Ustaw. Nie mógł on stanowić żadnej podstawy prawnej, usprawiedliwiać
jakiejkolwiek decyzji. Dotyczy to również tajnego szyfrogramu szefa MSW
Czesława Kiszczaka, który podpisany 12 grudnia o godz. 11.00 już o 16.00 dotarł
do wszystkich komend wojewódzkich MO. To właśnie z przyzwolenia na otwarcie
ognia do załóg strajkujących zakładów pracy, zawartego w tym szyfrogramie,
skorzystali ci, którzy zastrzelili i zranili górników śląskich kopalń.
Pierwszą reakcją na wprowadzenie stanu wojennego był szok. Ludzie pytali: z kim
ta wojna? Kiedy zaczęli sobie uświadamiać, co się stało, postanowili sprzeciwić
się bezprawiu. Bronili własnego honoru i godności. Decyzja mogła być tylko
jedna - strajk! Nie przelękli się gróźb, więzienia, demonstracji siły. Domagali
się odwołania stanu wojennego, wypuszczenia z więzień kolegów,
przywrócenia "Solidarności".

KWK "Manifest Lipcowy"

[studio.beret]

KWK "Manifest Lipcowy"

1. W kopalni "Manifest Lipcowy" w Jastrzębiu Zdroju wszystko zaczęło się 14
grudnia 81 r. Strajk wybuchł spontanicznie. Pamiętano jeszcze ten dzień, gdy
podpisywano Porozumienia Jastrzębskie. Teraz górnicy wiedzieli, że znów zostali
oszukani przez komunistyczne władze.
Na wiecu mówiono o stanie wojennym, o internowanych, więzionych i bitych, o
przetrzymywanych przez kilkanaście godzin na mrozie związkowcach. Pouczono, jak
zachowywać się w trakcie strajku. Przedstawiciele dyrekcji i wojska
kilkakrotnie informowali załogę o konsekwencjach, jakie grożą za protest w
stanie wojennym, ale górnicy odpowiadali hymnem narodowym i zapewnieniem,
że "Manifest Lipcowy" się nie podda. Blokada informacyjna spowodowała, że
strajkujący nie wiedzieli, co dzieje się w kraju. łącznicy, którzy przybywali z
innych zakładów, opowiadali o brutalnych pacyfikacjach, dlatego górnicy
z "Manifestu Lipcowego" przystąpili do budowania barykad z lutni górniczych i
wagoników. Jedną z nich ustawili na bramie głównej. Tylko przejście obok niej
nie było zabarykadowane, aby każdy kto chce, mógł opuścić kopalnię. Górnicy z
niego nie skorzystali. Postanowili zostać na terenie zakładu.
15 grudnia siły milicyjne i wojsko brutalnie odblokowały
kopalnie: "Moszczenica" i "Jastrzębie", a następnie udały się do KWK "Manifest
Lipcowy". Do górników z "Manifestu Lipcowego" nie dopuszczano już nawet
kapłanów z posługą duszpasterską.
Około godziny 11.00 milicja i wojsko zgrupowały się w pobliżu kopalni. W
okolicach bramy głównej stanęła wołga, w której przebywał dowodzący akcją płk
Kazimierz Wilczyński. Obok, w samochodzie marki "Star", zlokalizowano ruchome
stanowisko dowodzenia.
O godz. 11.15 wezwano górników do zaprzestania strajku i opuszczenia kopalni.
Strajkujący odpowiedzieli hymnem narodowym. Czołg zaczął rozbijać barykadę na
bramie głównej. Milicja ostrzeliwała górników środkami chemicznymi, do działań
wprowadzono armatkę wodną. Po sforsowaniu bramy na teren kopalni wtargnęły
potężne siły ZOMO. Rozpoczęło się obrzucanie gazami łzawiącymi, petardami.
Początkowo górnicy odrzucali je z powrotem, ale po kilku minutach teren był już
tak zadymiony, że niektórzy zaczęli się dusić. W stronę milicji poleciało
jeszcze kilka kamieni. Natarcie oddziałów zwartych zaczęło się jednak
załamywać. W tym samym czasie przez przejście osobowe i bramę główną wbiegło
kilkunastu funkcjonariuszy Plutonu Specjalnego ZOMO. Ubrani w ciemne, obcisłe
mundury i żółte kaski, mieli przy sobie tylko broń automatyczną. Pluton
Specjalny dwukrotnie ustawiał się naprzeciw górników i po kilku sekundach
wycofywał. Za trzecim razem zza stojącego w poprzek placu czołgu rozległa się
kanonada strzałów. Pluton Specjalny zaczął strzelać z pozycji półklęczącej do
górników. Ktoś krzyknął, by położyć się na ziemi, bo strzelają. Po tym ataku,
gdy górnicy zaczęli się wycofywać, na ziemi zostało czterech rannych. Strzelano
ostrą amunicją. Rannych górników zaprowadzono do punktu sanitarnego, potem
zabrały ich karetki pogotowia.
Jednak pierwsze strzały padły jeszcze przed wejściem na teren kopalni. Kilku
członków Plutonu Specjalnego strzelało do górników przez okno budynku wartowni.
Strażnika, który ich nie chciał wpuścić zomowcy brutalnie pobili i zawlekli do
milicyjnej suki. Został potem aresztowany.
Po strzałach oddanych do górników trwała jeszcze przepychanka na placu przed
cechownią. Górnicy zaczęli się cofać w głąb kopalni, a na jej teren weszły
wzmocnione siły milicji, wspomagane armatkami wodnymi. Posuwały się za czołgiem
drogą wewnątrzzakładową. Dotarły aż do miejsca, gdzie górnicy schowali się za
barykadą. Tu po raz trzeci Pluton Specjalny użył broni, strzelając w
przeszklone przejście między budynkami łaźni, którym uciekała część
strajkujących.
Do większych starć między ZOMO a strajkującymi już nie dochodziło. Obie strony
zdawały sobie sprawę z tego, że za chwilę do kopalni przybędzie kolejna zmiana
górników. Dyrektor zaapelował o zakończenie strajku. Mówił, że już są ofiary,
że może dojść do jeszcze większej tragedii. To samo mówił dowodzącemu akcją.
Doszło do rokowań. Dyrektor dostał zapewnienie, że górnicy będą mogli
bezpiecznie opuścić kopalnię w ciągu 10 minut. Strajk zakończył się. Około
13.00, górnicy z "Manifestu Lipcowego" opuszczali kopalnię, idąc między
szpalerami ZOMO.
W pacyfikacji KWK "Manifest Lipcowy" brały udział: 3 kompanie ZOMO, 3 kompanie
ROMO, 4 kompanie ORMO, 2 kompanie KW MO, 30 czołgów, 15 wozów opancerzonych
BWP, 4 armatki wodne. Do tej akcji skierowano też 15 członków Plutonu
Specjalnego ZOMO. Według oficjalnych danych w kopalni "Manifest Lipcowy" od
zomowskich kul zostało rannych czterech górników. Wystrzelano tam 57 ostrych
nabojów.

KWK "Wujek"

[studio.beret]

KWK "Wujek"

2. W kopalni "Wujek" w Katowicach, o tym, że "coś się dzieje", górnicy
dowiedzieli się już w nocy z 12 na 13 grudnia, kiedy milicja i służba
bezpieczeństwa aresztowały ówczesnego przewodniczącego zakładowej Solidarności
Jana Ludwiczaka. Ludwiczak zdążył zadzwonić do kolegów na kopalnię. Kilku z
nich natychmiast pobiegło do jego mieszkania. Zostali poturbowani przez
zomowców. Gdy wrócili pobici na kopalnię, o aresztowaniu i o tym, co zaszło,
dowiedziała się już cała nocna zmiana. Górnicy przerwali pracę i zażądali
natychmiastowego uwolnienia przewodniczącego. Atmosfera była napięta. Wczesnym
rankiem 13 grudnia kilku górników udało się do parafii św. Michała, aby
opowiedzieć ks. Henrykowi Bolczykowi, co się stało i poprosić go o odprawienie
na terenie kopalni niedzielnej mszy św. Tuż przed nabożeństwem górnicy
dowiedzieli się o stanie wojennym z radia. Msza odprawiona przez ks. Bolczyka i
wygłoszone przez niego kazanie uspokoiły trochę wzburzonych górników. Tego dnia
wszyscy rozeszli się do domów.
14 grudnia pierwsza zmiana zadecydowała o tym, że będzie kontynuować strajk. Do
górników przemawiał dyrektor kopalni, informując ich o stanie wojennym.
Strajkujący wybrali swych przedstawicieli do rozmów z dyrektorem i komisarzem
wojskowym. Kiedy delegacja wróciła do załogi i poinformowała, że zwolnienie
Ludwiczaka nie jest możliwe oraz powtórzyła rozmowę z przedstawicielami wojska,
górnicy postanowili kontynuować strajk. Na masówce sformułowano postulaty
strajkowe: zwolnienie wszystkich internowanych, zniesienie stanu wojennego i
realizacja Porozumień Jastrzębskich. Do strajku dołączyła druga zmiana. Podjęto
prace organizacyjne, wyznaczono straż robotniczą, wybrano delegatów
oddziałowych oraz niezbędną grupę pracowników do prac zabezpieczających. O
godzinie 18.00 ks. Bolczyk po raz drugi poproszony przez górników odprawił
mszę. Wzięło w niej udział tyle osób, że komunikaty musiały być dzielone na
ćwiartki. Tego dnia po raz pierwszy pojawił się fałszywy alarm o
nadjeżdżających siłach milicji. Przez całą noc górnicy niespokojnie
nasłuchiwali.
15 grudnia budowano barykady. Na nastroje miały wpływ informacje o brutalnych
pacyfikacjach innych zakładów, m.in. o kopalni "Staszic", gdzie po pacyfikacji
milicja sprawiła "jatkę" w hotelu robotniczym. Tego dnia górnicy udali się do
ks. Bolczyka, ale z uwagi na ogromne napięcie poprosili go, by tylko odmówił z
nimi różaniec. Modlitwa przerwana została dramatycznym okrzykiem: "jadą!". Po
chwili okazało się, że był to fałszywy alarm. Górnicy poprosili księdza o
absolucję generalną.
16 grudnia o godz. 10.00 rano do załogi kopalni przyszedł dyrektor wraz z
przedstawicielami wojska. Wojskowi zażądali opuszczenia kopalni, grożąc, że w
przeciwnym razie zostanie odblokowana siłą. Strajkujący odpowiedzieli hymnem,
pieśnią "Boże coś Polskę". Wówczas też jeden z górników powiedział, że jeśli
wejdzie wojsko, to opuszczą kopalnię, ale jeśli milicja - będą się bronić. Płk
Piotr Gębka usiłował wmówić górnikom, że są ostatnim zakładem, który strajkuje,
że cała Polska już pracuje normalnie, ale oni wiedzieli, że jest to kłamstwo.
Płk Gębka dał im godzinę na opuszczenie zakładu. Ale i to nie zostało
dotrzymane. Po rozprawieniu się, przy użyciu armatek wodnych i gazu łzawiącego,
z tłumem, głównie kobiet i dzieci, przed kopalnią - czołgi ruszyły do
sforsowania muru. Była godzina 10.53. Zaczęto ostrzeliwać kopalnię środkami
chemicznymi, górników polewano wodą z armatek. Wyłomami, zrobionymi przez
czołgi, na teren kopalni zaczęły wchodzić oddziały milicji. Nadleciał
helikopter, z którego zrzucano gazy łzawiące. Górnicy odrzucali granaty
łzawiące, rzucali kamieniami. Zomowcy posuwali się w głąb kopalni i cofali.
Około 11.30 dowodzący akcją płk Wilczyński polecił wykonanie kolejnego wyłomu w
murze. Czołg wjechał w magazyn farb i rozpuszczalników i na chwilę utknął w
miejscu. Wkrótce przesunął się do przodu, a przez wyrwę zaczęły wchodzić
kolejne oddziały zomowców. W pewnym momencie w rejonie bramy kolejowej górnicy
zaczęli mieć przewagę nad atakującymi. Udało im się wyprzeć z kopalni oddziały
milicji. Trzech zawodowych funkcjonariuszy MO: kapitana Alfreda
Wiewiórowskiego, porucznika Jerzego Kryskę i starszego sierżanta Stanisława
Radzińskiego, którzy nie zdążyli uciec, wzięto jako zakładników. W siedzibie
Komitetu Strajkowego jeńcom opatrzono rany, dano herbatę. Górnicy przeliczyli
też amunicję w broni Wiewiórowskiego i Radzińskiego. Oni nie strzelali.
Tymczasem na placu przed kotłownią trwały walki. W powietrzu latały kamienie,
śruby, petardy, świece dymne, granaty łzawiące. Pękały górnicze kaski i
zomowskie tarcze. Teren kopalni całkowicie pokrywały chmury gazów. Nad głowami
warczał helikopter. Wyły silniki czołgów. W punkcie sanitarnym było już wielu
górników zatrutych środkami chemicznymi i rannych od petard. Oddziały ZOMO
posuwały się za czołgami, jednak skuteczna obrona górników zmuszała je do
wycofywania się. Dowodzący akcją zadecydował o kolejnym natarciu. Czołg ruszył.
W tym czasie członkowie Plutonu Specjalnego przeskoczyli przez płot na teren
kopalni. W chwilę potem rozległy się strzały z broni automatycznej. Na placu
przed kotłownią padli pierwsi ranni i zabici górnicy. O 12.31 płk Wilczyński
pytał o zgodę na użycie broni. Domagali się tego dowódcy oddziałów. O 13.02
poinformował podwładnych: "Przerwać ogień".
Kiedy strajkujący zorientowali się, że są wśród nich zabici i ranni, zadzwonili
do dyrektora kopalni i poinformowali, że chcą rozmawiać z wojskiem. O godzinie
14.00, do strajkujących ponownie przyjechali pułkownik Gębka i komisarz
wojskowy zjednoczenia pułkownik Wacław Rymkiewicz. Wraz z dyrektorem kopalni
poszli do górników, którzy przedstawili im warunki zakończenia strajku:
odwołanie stanu wojennego, uwolnienie Ludwiczaka, wycofanie ZOMO, podanie do
publicznej wiadomości, że są ranni i zabici, podanie nazwiska dowodzącego
akcją. Płk Gębka oświadczył, że żądania te nie zostaną spełnione. Górnicy
zaprowadzili wojskowych do stacji ratownictwa, gdzie leżeli zabici. Wydano im
również broń zatrzymanych milicjantów. Około 17.00 górnicy zaczęli zbierać się
na placu, aby zdecydować o dalszych losach strajku. Po godzinie ustalono, że
wydadzą zakładników. W zamian za to, będą mogli swobodnie opuścić kopalnię.
Przy ścianie kotłowni, w miejscu gdzie zginęli górnicy, ustawiono krzyż, który
wyniesiono ze stacji ratownictwa po zabraniu ciał zabitych. O 19.00 strajkujący
opuścili kopalnię. ZOMO wycofało się. Wcześniej jednak zatrzymano karetki
pogotowia, wyciągano rannych, zrywano bandaże. Uznanego za przywódcę strajku
Stanisława Płatka, zawieziono do szpitala MSW. Stamtąd trafił do więzienia.
Bito też personel medyczny pomagający rannym.
Do walk z górnikami w kopalni "Wujek" skierowano 6 kompanii ZOMO, 4 kompanie
ROMO, 1 kompanię NOMO, 1 kompanię KW MO, 6 kompanii piechoty, 6 plutonów
czołgów, kompanię rozpoznania, 17 członków Plutonu Specjalnego ZOMO. W akcji
brało udział 7 armatek wodnych, helikopter, około 55 wozów BWP i kilkadziesiąt
czołgów.
Na miejscu zginęło od kul 6 górników. Siódmy zmarł w kilka godzin po operacji.
Dwóch następnych zmarło w styczniu Ő82, nie odzyskując przytomności.
Wystrzelano ponad 150 nabojów. Mordercy strzelali z odległości 20, 30 i więcej
metrów. Trafiali w ważne dla życia miejsca ciała: głowę, brzuch, klatkę
piersiową. Strzelali nawet w plecy.
Pierwsze śledztwo w sprawie użycia broni prowadziła Prokuratura Garnizonowa w
Gliwicach. Wojskowi prokuratorzy przesłuchiwali i zastraszali rannych,
rekwirowali wyjęte z ich ciał pociski. Zacierali ślady, zamiast je
zabezpieczyć. śledztwo w sprawie użycia broni przez członków Plutonu
Specjalnego zostało umorzone w styczniu `82 r., gdyż - jak uznał prokurator
Prokuratury Garnizonowej w Gliwicach porucznik Janusz Brol - "użyli oni broni w
obronie kon

W KWK "Wujek" zginęli:

[studio.beret]

W KWK "Wujek" zginęli:
JÓZEF CZEKALSKI - lat 48, żonaty, 17-letnia córka.
Kula trafiła go prosto w serce. Mieszkał w bloku, którego okna wychodziły na
kopalnię. Żona widziała to, co działo się 16 XII 81 r. Gdy po ustaniu walk
wyszła z domu, usłyszała jak dwaj górnicy, wskazując na jej okna,
powiedzieli: "tam gdzie się świeci, też zginął". Pod pierwszym prześcieradłem,
które odkryła w stacji ratownictwa leżał jej mąż...

KRZYSZTOF GIZA - lat 24, kawaler.
Przyjechał do pracy z Zamojszczyzny. Pochodził z wielodzietnej rodziny, matka
wychowywała ich sama, ojciec nie żył. Najpierw trafiono go w rękę. Gdy po
opatrunku wrócił do kolegów strzał był celniejszy. Kula, rozrywając tętnicę,
przeszyła szyję.

RYSZARD GZIK - lat 35, żonaty. Osierocił 11-letnią córkę.
Rana postrzałowa głowy. Kula przeszła uszami. Żona czekała na niego całą noc.
Rano w kopalni kazali jechać jej do szpitala w Ligockie. Dotarła tam akurat w
momencie, gdy ciało jej męża poddawane było sekcji zwłok...

BOGUSŁAW KOPCZAK - lat 28.
Wraz z żoną i półtoraroczną córeczką mieszkał w pobliżu kopalni. śmiertelna
kula, która roztrzaskała wątrobę, przeszła na wylot przez brzuch.

ZENON ZAJĄC - lat 22, kawaler.
Pochodził z poznańskiego. Miał pięcioro rodzeństwa. Był młodym, wesołym
chłopakiem. Wkrótce miał się żenić. Dostał prosto w klatkę piersiową. Kula
uszkodziła płuca i aortę.

ZBIGNIEW WILK - lat 30, żonaty. Osierocił dwoje małych dzieci. Syn miał 3 lata,
córka 5. Żona dowiedziała się o jego śmierci na drugi dzień...
Morderca strzelił z tyłu... Zbigniew Wilk miał w plecach trzy kule...

ANDRZEJ PEŁKA - najmłodszy, zaledwie 19-letni chłopak. Zmarł w kilka godzin po
przewiezieniu do szpitala, szepcząc: "mamusiu, ratuj".
Mieszkał w Niedośpielinie. Rodzina opowiadała, że trafiono go trzema kulami: w
pierś, w krtań i w głowę. Był okradziony. Plecy miał sine... jakby pobite...

JAN STAWISIŃSKI - lat 21, kawaler. Przyjechał z Koszalina. Miał schorowanego
ojca i dwie młodsze siostry.
Wysoki, wysportowany. Strzelono mu w głowę. Najpierw zawieziono go do szpitala
w Szopienicach. Po kilku dniach matka odnalazła go w szpitalu w Ochojcu.
Zatrudniła się jako salowa, by być przy nim. Zmarł 24 stycznia 1982 r., nie
odzyskując przytomności.

JOACHIM GNIDA - lat 28, żonaty. Osierocił 2-letnią córkę.
Kula wleciała w okolicę skroni, uszkodziła podstawę czaszki i płaty skroniowe.
Walczył o życie do 2 I 1982 r. Zmarł, nie odzyskując przytomności. Żona nie
mogła tu żyć. Wyjechała z córką do Niemiec.

W KWK "Wujek" i "Manifest Lipcowy" wielu górników postrzelono. Większość
zrobiono kalekami na całe życie:

1) STANISŁAW PŁATEK - rana postrzałowa ramienia
2) TADEUSZ PIECYK - rana postrzałowa miednicy
3) WIESŁAW ŁOBIEŃ - rany postrzałowe ramienia i pośladka
4) JERZY BRZEZIŃSKI - rany postrzałowe klatki piersiowej i twarzy
5) ROMAN CZERNIK - rana postrzałowa ramienia
6) BERNARD BIAŁAS - rany postrzałowe brzucha, przedramienia i nogi
7) PIOTR BABRAKOWSKI - rany postrzałowe obu ud
8) WŁADYSŁAW KOŚCIELNIAK - rana postrzałowa nogi
9) MIROSŁAW BRONISZ - rana postrzałowa głowy
10) STANISŁAW NADOLNY - rana postrzałowa brzucha
11) BOGDAN DOLNY - rana postrzałowa podudzia
12) MARIAN GIERMUZIŃSKI - rana postrzałowa klatki piersiowej
13) HENRYK PIKOS - rana postrzałowa ręki
14) ZYGMUNT SZKOŁA - rana postrzałowa klatki piersiowej
15) ZBIGNIEW SZAFRANIEC - rana postrzałowa ramienia
16) HENRYK KWOL - rana postrzałowa ramienia
17) JÓZEF MIKOŚ - rany postrzałowe twarzy i obojczyka
18) JÓZEF ŻMUDA - rana postrzałowa łopatki
19) WŁADYSŁAW WÓJCIK - rana postrzałowa kolana
20) ZBIGNIEW WÓJCIK - rana postrzałowa ręki
21) JAN FUTYMA - rana postrzałowa ręki
22) BOGUSŁAW TOMASZEWSKI - rana postrzałowa klatki piersiowej. Kula spustoszyła
lewe płuco, śledzionę i wątrobę. Utkwiła 1,5 cm od serca. Nim dostał, zdążył
zobaczyć i zapamiętać twarz strzelającego.
23) ZDZISŁAW KRASZEWSKI - rana postrzałowa kolana
24) FRANCISZEK GĄSIOROWSKI - rana postrzałowa barku
25) CZESŁAW KŁOSEK - rana postrzałowa szyi z wlotem w podbródku. Kula do dziś
tkwi w kręgosłupie szyjnym.

Dziesięć lat później

[studio.beret]

Dziesięć lat później
8 października 1991 r. Prokuratura Wojewódzka w Katowicach wszczęła na wniosek
Nadzwyczajnej Komisji Sejmowej ds. Badań Działalności MSW postępowanie w
sprawie pacyfikacji kopalń "Manifest Lipcowy" i "Wujek" w pierwszych dniach
stanu wojennego. W grudniu 1992 r. do Sądu Wojewódzkiego w Katowicach wpłynął
akt oskarżenia przeciwko 24 osobom.
Najwyższego rangą, generała Czesława Kiszczaka, ówczesnego szefa MSW, oskarżono
o to, że wydając tajny szyfrogram, w którym zezwalał na użycie broni wobec
strajkujących załóg, "sprowadził powszechne niebezpieczeństwo dla ludzkiego
życia i zdrowia", a tym samym przyczynił się do śmierci dziewięciu górników
KWK "Wujek" i zranienia kilkudziesięciu innych, w tym również w KWK "Manifest
Lipcowy" (art. 140 kk par. 1, który przewidywał karę od 2 do 10 lat pozbawienia
wolności).
Trzem oskarżonym: byłemu zastępcy komendanta wojewódzkiego MO płk. Marianowi
Okrutnemu, dowódcy ZOMO płk. Kazimierzowi Wilczyńskiemu oraz szefowi Plutonu
Specjalnego Romualdowi Cieślakowi zarzucono "sprawstwo kierownicze zbrodnią
zabójstwa" (art. 16 kk w zw. z art. 148 par. 1 kk, za co groziło od 8 lat
więzienia do kary śmierci włącznie).
Dwudziestu członków Plutonu Specjalnego ZOMO oskarżono z art. 158 par. 2 i 3
oraz art. 159 kk w zw. z art. 10 par. 2, tj. o udział w bójce z użyciem broni
palnej, następstwem której było ciężkie uszkodzenie ciała lub śmierć.
Do rozpoznania sprawy wyznaczono trybunał w składzie: sędzia Ewa Krukowska
(przewodnicząca Składu Sędziowskiego), sędzia Marcela Faska-Jagła, sędzia Jacek
Myśliwiec (sędzia dodatkowy). Jako ławnicy zasiedli: Jerzy Konopka, Gerard
Gromnica, Gerard Kocot, Jadwiga Czech, Krystyna Małek oraz Stefan Lis. Stronę
oskarżenia reprezentowali prokuratorzy: Zbigniew Zięba i Jacek Łańcuta,
wspomagani przez pełnomocników oskarżycieli posiłkowych: mec. Leszka
Piotrowskiego i mec. Janusza Margasińskiego. W roli pełnomocników oskarżycieli
posiłkowych reprezentujących Komisję Zakładową NSZZ "Solidarność" wystąpili:
mec. Marian Szweda, mec. Jolanta Zajdel-Sarnowicz oraz Anna Dembek. Rozpoczął
się kilkuletni bój o prawdę, prawo i sprawiedliwość.

Lista oskarżonych o pacyfikację kopalni "Manifest Lipcowy" i "Wujek" 15-16
grudnia 1981 r.
1. Gen. Czesław Kiszczak; ur. 19.10.1925 r., były szef MSW
2. Kazimierz Wilczyński; ur. 2.02.1930 r., były dowódca ZOMO
(art. 16 kk w zw. z art. 148 par. 1 kk - obaj wyłączeni do odrębnego
postępowania ze względu na stan zdrowia)
3. Marian Okrutny; ur. 17.10.1939 r., były z-ca kom. wojew. MO
4. Romuald Cieślak; ur. 20.09.1947 r., były szef Plutonu Specjalnego ZOMO
(obaj art. 16 kk w z w. z art. 148 par. 1)
5. Lech Nowak; ur. 14.03.1954 r.
6. Tadeusz Tinel; ur. 26.03.1957 r.
7. Leszek Grygorowicz; ur. 22.06.1956 r.
8. Teopold Wojtysiak; ur. 18.05.1956 r.
(członkowie Plutonu Specjalnego ZOMO uczestniczący w pacyfikacji KWK "Manifest
Lipcowy" - art. 158 par. 2 kk i 159 kk w zw. z art. 10 par. 2)
9. Maciej Szulc; ur. 21.07.1953 r.
10. Grzegorz Włodarczyk; ur. 10.01.1959 r.
11. Dariusz Ślusarek; ur. 19.04.1952 r.
12. Antoni Nycz; ur. 3.07.1953 r.
13. Henryk Huber; ur. 20.02.1956 r.
14. Zbigniew Wróbel; ur. 26.05.1954 r.
15. Józef Rak; ur. 24.02.1954 r.
16. Grzegorz Berdyn; ur. 23.04.1954 r.
17. Ryszard Gaik; ur. 12.02.1954 r.
18. Andrzej Bilewicz; ur. 16.05.1957 r.
(członkowie Plutonu Specjalnego ZOMO uczestniczący w pacyfikacji KWK "Manifest
Lipcowy" i "Wujek" - art. 158 par. 2 i 159 kk w zw. z art. 10 par. 2 oraz art.
158 par. 3 kk i 159 w zw. z art. 10 par. 2)
19. Marek Majdak; ur. 29.12.1957 r.
20. Edward Ratajczyk; ur. 9.01.1954 r.
21. Bonifacy Warecki; ur. 27.08.1953 r.
22. Grzegorz Furtak; ur. 23.04.1956 r.
23. Krzysztof Jasiński; ur. 15.10.1958 r.
24. Andrzej Rau; ur. 16.08.1952 r.
(członkowie Plutonu Specjalnego ZOMO uczestniczący w pacyfikacji KWK "Wujek" -
art. 158 par. 3 kk i 159 kk w zw. z art. 10 par. 2)

Część pierwsza - Katowice

[studio.beret]

Część pierwsza - Katowice
Budujcie pomniki, ale dalej wara!

Kiedy 10 marca 1993 r. rozpoczynał się proces oskarżonych o pacyfikację
kopalni "Manifest Lipcowy" i "Wujek" w grudniu `81, gmach Sądu Wojewódzkiego w
Katowicach przypominał pilnie strzeżoną fortecę. Wzdłuż ulicy stały radiowozy,
a wokół budynku było aż niebiesko od policyjnych mundurów. Do sądu można było
wejść tylko za okazaniem specjalnej przepustki. Już na progu rośli, uzbrojeni
po zęby członkowie brygady antyterrorystycznej sprawdzali każdą osobę i jej
bagaż wykrywaczami metalu. Rozpinano kurtki i płaszcze, a zawartość torebek i
teczek lądowała na ustawionym w drzwiach stoliku. Aby dojść do sali 316, trzeba
było pokonać kilka takich "punktów kontrolnych". Stojący w odstępie zaledwie
kilku metrów policjanci dokładnie sprawdzali dokumenty i przepustkę.
Na korytarzu i na sali rozpraw panowała przejmująca cisza. Wreszcie w asyście
policji weszło 23 mężczyzn. Niektórzy niewysocy, niektórzy jeszcze młodzi - z
włosami do ramion, jeszcze inni z wyraźną już nadwagą, w niczym nie
przypominali stereotypu o jakimś szczególnym wyglądzie ZOMO-wców z Plutonu
Specjalnego. Prawie wszyscy zakrywali twarze ciemnymi okularami. I chociaż
wchodząc jeszcze się śmiali, jeszcze głośno rozmawiali, to widok przepełnionej,
a przecież największej, sali Sądu Wojewódzkiego w Katowicach powoli gasił
kpiące uśmieszki oskarżonych. Po kilkunastu latach stanęli twarzą w twarz ci,
którzy strzelali, i ci, do których strzelano. Wtedy też pojawiły się
dramatyczne pytania: czy wreszcie dowiemy się prawdy? Czy na ławie zasiedli
wszyscy winni? Czy zbrodnia zostanie ukarana? - Nie chodzi o zemstę. Nie o to,
by ich zamknąć. Żeby chociaż wyrazili skruchę - powiedział jeden z uczestników
tragicznych wydarzeń z grudnia 1981 r.
Skandal wybuchł już pierwszego dnia. Na sali rozpraw nie stawił się Czesław
Kiszczak. Jego obrońca mec. Janusz Niemcewicz przedstawił sądowi zaświadczenie
lekarskie podpisane przez prof. Jacka Żochowskiego, z którego wynikało, że jego
klient "nie powinien uczestniczyć w procesie przez 4 miesiące". Mec. J.
Niemcewicz wystąpił z wnioskiem o wyłączenie Kiszczaka do odrębnego
postępowania. Na to absolutnie nie zgodzili się pełnomocnicy oskarżycieli
posiłkowych.
- Nie możemy dopuścić, by tego oskarżonego wyłączono ze sprawy - mówił mec.
Leszek Piotrowski. - Gdyby nie jego szyfrogram, to być może pozostali nie
siedzieliby dziś na tej ławie.
Leszek Piotrowski wraz z drugim pełnomocnikiem Januszem Margasińskim zwrócili
się do sądu, by Czesława Kiszczaka przebadali biegli kardiolodzy ze Śląskiej
Akademii Medycznej. Jednak sąd nie zgodził się na to. Nieobecność Kiszczaka
zbulwersowała również górników.
- On musi tu przyjechać - mówił na korytarzu ze łzami w oczach jeden z
poszkodowanych. - Sami będziemy go dowozili. Choćbyśmy mieli przez całą drogę z
Warszawy do Katowic pchać wózek inwalidzki. Niestety, Kiszczak w Sądzie
Wojewódzkim w Katowicach nie zjawił się ani razu. W lutym 1994 r. zapadła
decyzja o wyłączeniu jego sprawy do odrębnego postępowania i przekazaniu jej do
Warszawy. Od samego początku obrońcy oskarżonych próbowali przewlekać
postępowanie. Już pierwszego dnia procesu wnioskowali o zwrócenie akt
prokuraturze celem uzupełnienia. Wtedy też mec. Marek Barczyk, broniący na
zlecenie NSZZ Policjantów Komendy Wojewódzkiej w Katowicach 14 oskarżonych,
domagał się uniemożliwienia uczestniczenia w rozprawach dziennikarzom.
Problem nieobecności Kiszczaka nie był jedynym, z którym sąd nie potrafił czy
też nie chciał sobie poradzić. Ciągłe odraczanie rozpraw, powodowane różnymi
wnioskami obrońców, oczekiwaniami na opinie lekarskie, sprawiło, że dopiero w
siedem miesięcy od rozpoczęcia procesu prokuratorowi udało się odczytać akt
oskarżenia.
Tymczasem na sali rozpraw wśród oskarżonych zaczęło panować już pełne
rozluźnienie. Poznikały w większości czarne okulary. Pojawiła się buta,
bezczelne i uważne przyglądanie się uczestnikom procesu. Niektórzy oskarżeni,
szeroko ziewając, demonstracyjnie pokazywali, jak bardzo są znudzeni tym, co
się dzieje. Inni ironicznie się uśmiechali. Na przerwach, w kuluarach coraz
częściej można było usłyszeć złośliwe uwagi, a nawet pogróżki. W końcu jeden z
nich powiedział wprost:
- Palcie znicze, budujcie pomniki, nawet kręćcie o tym film, ale dalej - wara!

Ślusarek denuncjuje Mastalerza

[studio.beret]

Ślusarek denuncjuje Mastalerza
Dariusz Ślusarek powiedział, że już 12 grudnia w godzinach popołudniowych
otrzymał kopertę alarmową, by zgłosić się w ZOMO. Tego samego dnia wieczorem
wraz z grupą członków Plutonu "osłaniał" funkcjonariuszy internujących
ówczesnego przewodniczącego KZ NSZZ "Solidarność" KWK "Wujek" Jana Ludwiczaka,
ale nie pamiętał, czy byli to funkcjonariusze MO czy SB.
- 15 grudnia ogłoszono alarm. Z magazynu pobrałem broń i inny sprzęt. Nie wiem,
czy ktoś wydał rozkaz co zabrać - powiedział. Dariusz Ślusarek oświadczył, że
zabrał karabin Pm-63 ładownicą, ale nie pamiętał, ile zabrał magazynków. Miał
też miotacz gazu i skrzynkę granatów nasadkowych. O tym, że jest w Jastrzębiu,
zorientował się już pod kopalnią.
- Drogą radiową otrzymaliśmy rozkaz opuszczenia pojazdów, ale nie wiem, kto go
wydał. Wynikało z niego, że mamy wejść na teren kopalni - powiedział Ślusarek. -
Po wejściu Plutonu Specjalnego na teren kopalni górnicy zaczęli uciekać. Potem
przerodziło się to w panikę do tego stopnia, że to my musieliśmy ich
powstrzymywać, żeby się nie zatratowali.
Mimo powagi sytuacji, słowa te wywołały śmiech i dezaprobatę wśród
przysłuchujących się jego zeznaniom.
Przed kopalnią "Manifest Lipcowy" otrzymali kolejny rozkaz opuszczenia wozów.
Dariusz Ślusarek zmienił w tym momencie swoje zeznania. W śledztwie prowadzonym
w 1982 roku przez Prokuraturę Garnizonową przyznał się do użycia broni, podobno
tylko ze względu na solidarność z kolegami. Teraz powiedział, że w
rzeczywistości nie wyjął broni, gdyż uniemożliwiła mu to skrzynka z granatami.
Słyszał strzały, ale nie potrafi powiedzieć, kto strzelał i z jakiej broni. Nie
pamięta, kiedy dowiedział się o rannych i jak wyglądało składanie broni.
Nazajutrz znów ogłoszono alarm. Dariusz Ślusarek oświadczył, że zabrał ze sobą
taki sprzęt jak poprzedniego dnia, oprócz skrzynki z granatami. Na terenie
kopalni "Wujek" posuwali się luźno w zwartej grupie. Po przejściu barykady z
kamieni dotarli do łaźni. W tym czasie przemieszali się z oddziałami BCP. W
pewnym momencie, gdy funkcjonariusze BCP zaczęli uciekać, doszło do
zamieszania. Dariusz Ślusarek wyjął broń i oddał strzały ostrzegawcze.
- Jestem przekonany, że nie mogłem nikogo zabić ani zranić, gdyż strzelałem pod
kątem mniej więcej 75 stopni. Uważam, że nikt z nas nie wiedział, że są ofiary
śmiertelne, dopóki nie przyszedł jakiś funkcjonariusz i powiedział, że jest
sześciu zabitych. Nie komentowaliśmy tej informacji - powiedział oskarżony
Dariusz Ślusarek. Oświadczył również, że nikt z dowódców nie rozmawiał z
członkami Plutonu Specjalnego na ten temat. W raporcie o zużyciu amunicji podał
przypadkową ilość wystrzelanych nabojów. Nie mógł jej dokładnie ustalić,
ponieważ zacięła mu się broń.
- Nikt z nas nie mógł odmówić wykonania rozkazu wejścia na teren kopalni -
twierdził oskarżony. - Nikt też nie przypuszczał, że konsekwencje tych działań
będą tylko nam przypisane. Wtedy wszyscy funkcjonariusze milicji mieli broń,
niektórzy również Pm-63. Uzbrojona była także kadra wojskowa.
Dariusz Ślusarek wspomniał również o wydzielonej z Plutonu
kilkuosobowej "grupie śmigłowcowej", która podczas akcji na "Wujku" miała inne
wyznaczone zadania. Nie wiedział, kto wydawał rozkazy, ponieważ podawane były
przez radiostację i niemożliwe było rozpoznanie głosu. Na kopalni "Wujek" sam
podjął decyzję o użyciu broni. Strzelał - jak to określił - "zgodnie z
obowiązującymi zasadami", zaś na "Manifeście Lipcowym" w ogóle broni nie użył.
- Miałem świadomość, że są ofiary, byłem pewien, że ktoś z Plutonu użył broni i
dlatego, by tego kogoś odciążyć, wziąłem na siebie część odpowiedzialności.
Teraz czuję się zwolniony z tej solidarności, ponieważ ze składanych przez
moich kolegów wyjaśnień wynika, że na "Manifeście Lipcowym" nikt z nich broni
nie użył - tłumaczył Ślusarek. Dodał, że napisany przez niego raport o użyciu
broni był wynikiem sugestii przesłuchującego go prokuratora wojskowego.
W pewnym momencie zeznania Ślusarka zabrzmiały sensacyjnie.
- Jestem zaszokowany tym, że rzekomo nikt nie słyszał o grupie specjalnej płk.
Perka. Wszyscy o tym wiedzą, a nabrali wody w usta - powiedział oskarżony.
Następnie oświadczył, że grupa ta składała się z około 30-40 wybranych
funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa, wyposażonych w taką samą broń jak Pluton
Specjalny, działających jednak w ubraniach cywilnych. Nie była to grupa
etatowa, jej członkowie pracowali w swoich wydziałach. Spotykali się jedynie w
czasie akcji czy szkoleń. Założona została w 1980 roku, w momencie
powstania "Solidarności", a specjalizowała się w różnych akcjach
prowokacyjnych, m.in. rozrzucaniu fałszywych ulotek czy wchodzeniu w tłum na
manifestacjach.
- Kiedyś zapytałem, na czym polega ich praca. Odpowiedzieli, że na "umilaniu
życia członkom "Solidarności" wyższego szczebla" - mówił Dariusz Ślusarek.
Podczas akcji w "Manifeście Lipcowym" i w "Wujku" nie widział nikogo z tej
grupy, ale gdy spotkali się po kilku miesiącach, jeden z nich
powiedział: "Byliśmy tam, gdzie wy 16 grudnia i byliśmy tak samo uzbrojeni".
Zdaniem Ślusarka, z wypowiedzi tej jednoznacznie wynikało, że "ludzie Perka"
brali udział w pacyfikacji kopalni "Wujek". Dariusz Ślusarek określił, że grupa
ta "wkładała więcej serca" w swoją pracę, jej członkowie byli "psychicznie
inaczej do tych działań nastawieni".
- W Plutonie Specjalnym byliśmy szkoleni po to, by rozbrajać terrorystów czy
niebezpiecznych bandytów. Nikt z nas nie był na tyle ideologicznie ogłupiały,
by wykonać rozkaz: "Idź i zabij!", zaś z rozmów z SB wynikało, że zdolni są do
wszystkiego - powiedział oskarżony. Nie potrafił jednak udzielić bliższych
informacji na temat "grupy Perka". Znał z widzenia kilku jej członków, ale nie
znał ich nazwisk. Była to grupa utajniona, posługująca się pseudonimami,
np. "Głąb", "Głupek", "Żaba". Zdaniem oskarżonego została rozwiązana w roku
1984 lub 1985.
Dariusz Ślusarek skonkretyzował swoje zeznania, gdy pełnomocnik oskarżycieli
posiłkowych zarzucił oskarżonym dążenie do przewlekania procesu:
- W związku z tym, że zarzucono nam dążenie do przedawnienia sprawy, postaram
się ją przyspieszyć - powiedział Ślusarek. - Chciałbym uzupełnić swoje
wyjaśnienia o konkretne dane jednego z członków grupy Perka i oświadczam, że
był nim obecny komendant wojewódzki policji w Katowicach, Ryszard Mastalerz.
Wszyscy wiedzieliśmy o tym, ale z uwagi na to, że niektórzy pracują w resorcie,
nie chcieliśmy do tej pory tego ujawniać.

Reszta jest milczeniem?

[studio.beret]

Reszta jest milczeniem?

Większość oskarżonych odmówiła składania wyjaśnień i odpowiedzi na pytania sądu
i stron. Protokoły ze śledztwa, odczytywane przez sąd, nie wniosły żadnych
nowych elementów do sprawy.

Oskarżony Nowak, mimo iż był nieformalnym szefem plutonu odpowiedzialnym za
sprzęt i to jemu podlegał magazyn zbrojeniowy, stwierdził w swoim zeznaniu, że
o sporządzonym wykazie amunicji nie ma w ogóle pojęcia.

- Poszedłem do milicji, bo chciałem się uczyć - tak rozpoczynały się, ku
zdumieniu publiczności, odczytywane przez Sąd zeznania Leszka Grygorowicza.
Oskarżony z dumą opowiadał o wszystkich szkoleniach, jakie przeszedł w Plutonie
Specjalnym, jak również o tym, że był szefem 4. drużyny tzw. szkoleniowej i to
on decydował, kto zostanie przyjęty do Plutonu. Mniej miał do powiedzenia jeśli
chodzi o akcję na "Manifeście Lipcowym" i "Wujku", choć wówczas był w Plutonie
strzelcem wyborowym.
- Nie widziałem i nie słyszałem, by ktoś strzelał. Sam nawet nie wyciągnąłem
broni z kabury - zeznawał. - W akcji na "Wujku" nie brałem udziału, bo na
ochotnika zgłosiłem się do grupy śmigłowcowej. Myślałem, że będziemy mieli do
wykonania jakieś ważne zadanie, ale niestety w ogóle nie wystartowaliśmy.

Grzegorz Furtak w swoich zeznaniach stwierdził m.in., że użycie broni miało na
celu ostrzeżenie górników i przekonanie ich, że "strzelają nie na żarty". On
sam - jak twierdzi - strzelał oczywiście ponad głowami górników. Rozkazu, by
strzelać, nie słyszał. Potwierdził to, co mówili wcześniej zeznający
współoskarżeni, że nikt nie zapisywał i nikt nie sprawdzał, kto czyją broń
bierze. On, jadąc na akcję, zabrał "pierwszą z brzegu" i jest przekonany, że
inni też nie mieli swojej broni. O tym, że są zabici, dowiedział się dopiero od
prokuratora. Uważa, że akcja przeprowadzona była źle. Jego zdaniem można ją
było przeprowadzić jak na "Staszicu" - desantem z powietrza.
Oskarżony Zbigniew Wróbel nie pamiętał w akcjach na jakich kopalniach brał
udział. Alarm ogłaszał zawsze dowódca Plutonu Romuald Cieślak. Oskarżony
potwierdził fakt pobierania i oddawania broni bez kontroli oraz to, że po akcji
nikt nie liczył amunicji. Numerację regałów z bronią wprowadzono dopiero po
grudniowych wydarzeniach. Wróbel oświadczył, że zaczął strzelać dopiero wtedy,
gdy usłyszał, że inni strzelają. Zapewniał, że strzelał "pionowo w górę".
Mówił, że w czasie akcji nie widział upadających górników. Widział za
to "milicjantów ratowanych przez kolegów". Słyszał w radiostacji kilkakrotnie
głos pułkownika Kazimierza Wilczyńskiego, domagającego się zgody na użycie
broni. Słyszał też, że są zabici, ale nie przypuszczał, że zostali zastrzeleni.
Po odczytaniu przez sąd zeznań ze śledztwa Zbigniew Wróbel uzupełnił je, mówiąc
m.in. o internowaniu szefa "Solidarności" KWK "Wujek" Jana Ludwiczaka.
- Gdy go zatrzymywaliśmy, nie znałem w ogóle określenia "internowanie".
Myślałem, że chodzi o groźnego przestępcę - stwierdził. Sprostował również
numer swej broni osobistej (który źle został zapisany w protokole). Tej samej,
którą ma na wyposażeniu dzisiaj, jako pracownik sekcji pirotechnicznej kompanii
antyterrorystycznej KWP. Nie był on jedynym członkiem Plutonu Specjalnego
zatrudnionym w Oddziałach Prewencji KWP w trakcie trwania procesu. Jeszcze
jedno sformułowanie z jego zeznań w śledztwie utkwiło w pamięci słuchających.
Powiedział wówczas:
- Moim zdaniem użycie broni było słuszne.

- Jestem pewien, że nikogo nie zabiłem ani nie zraniłem - tymi słowami
rozpoczyna się protokół zeznań Henryka Hubera, odczytany podczas rozprawy.
Henryk Huber dodał, że tamte wydarzenia pamięta "cząstkowo". Oświadczył, że
na "Manifeście Lipcowym" po prostu uciekł na widok górników. Na "Wujku" zaś,
oślepiony przez granat łzawiący, został odprowadzony przez kolegów do wozu.
Broni nie użył, a strzały usłyszał, będąc już w samochodzie. Tam również przez
radiostację usłyszał, że użyto broni i są ranni. O tym, że są zabici,
dowiedział się od kolegów.
- To co napisałem w raporcie jest nieprawdą. Kiedy prokurator pytał, czy
strzelałem, powiedziałem, że nie. Wówczas zasugerowano mi, że inni się
przyznali, nawet ci, którzy byli w śmigłowcu. Wtedy ja też zdecydowałem się
powiedzieć, że strzelałem - tłumaczył się Henryk Huber. Jego zdaniem nikt z
dowódców nie przekazywał im co mają napisać. Członkowie Plutonu Specjalnego
sami doszli do wniosku, że dla dobra grupy najlepiej będzie jeśli oświadczą, że
wszyscy użyli broni.

Oskarżony Grzegorz Berdyn wycofał się przed sądem z oświadczenia, że strzelał
na "Manifeście Lipcowym".
- To Romuald Cieślak kazał mi strzelać, a następnie odebrał mi moją broń i
strzelał z niej w ścianę budynku. Nie wiem dlaczego strzelał, górnicy schowani
byli za wozami - stwierdził Grzegorz Berdyn. W raporcie o zużyciu amunicji
wziął na siebie wystrzelane przez Romualda Cieślaka naboje.
- Musiałem to zrobić dla świętego spokoju. Romuald Cieślak był przecież moim
dowódcą - oświadczył. Jego zdaniem Romuald Cieślak chodził na odprawy, ale nie
informował podwładnych o podejmowanych decyzjach. Nie wiedzieli, gdzie i po co
jadą. Podczas akcji rozkazy wydawane były przez radiostację. Nie wie, kto
strzelał, nie widział zabitych ani rannych.

Kolejni oskarżeni zdecydowanie odmawiali składania jakichkolwiek wyjaśnień
przed sądem.
Ryszard Gaik, Andrzej Rau, Andrzej Bilewicz i Edward Ratajczyk podtrzymali
wyjaśnienie, które składali u prokuratora. W śledztwie wszyscy czterej
przyznali się, że strzelali. Gaik, gdy zobaczył, że ktoś wyrzuca z okna
kotłowni jakiś przedmiot, Rau w momencie gdy zomowcy z BCP zaczęli uciekać, a
Bilewicz i Ratajczyk, gdy usłyszeli, że strzelają inni.
Do użycia broni w kopalni "Manifest Lipcowy" przyznał się w śledztwie również
Teopold Wojtysiak.
- Strzelałem ponad głowami górników i widziałem, jak pociski trafiają w budynek
za ich plecami - mówił wówczas Wojtysiak. - Ja strzelałem dopiero w drugiej
fazie działań, ale ktoś z Plutonu Specjalnego strzelał już wcześniej, zaraz po
wejściu przez bramę główną na teren kopalni. Niektórzy z oskarżonych, chcąc
uniknąć osądzenia w trakcie śledztwa, zgłaszali, że leczą się u psychiatry.
Jednak biegli, którzy ich przebadali, stwierdzili, że nie można mówić o
niepoczytalności, że doskonale zdawali sobie sprawę z tego co robią.
Pozostali czterej oskarżeni: Marek Majdak, Bonifacy Warecki, Antoni Nycz i
Józef Rak oniemieli zupełnie. Milczeli zarówno w trakcie śledztwa, jak i na
sali sądowej.
W ostatnich dniach stycznia 1994 r. Sąd zakończył przesłuchiwania oskarżonych.
Nikt z nich nie przyznał się do postawionych zarzutów. Większość korzystała z
prawa do odmowy składania wyjaśnień. Wszyscy oskarżeni byli zgodni, co do tego,
że nie było rozkazu użycia broni. Większość twierdziła, że nie strzelała. Ci
zaś, którzy przyznali się do tego, przekonani są, że uczynili to "zgodnie z
obowiązującymi zasadami" i dopiero wtedy, gdy słyszeli strzały innych. Wszyscy
kwestionowali prawdziwość raportów o zużyciu amunicji. Pisali je
spontanicznie: "solidaryzując się z kolegami lub wskutek sugestii". Twierdzili,
że za "grudniową akcję" nie dostali żadnych awansów czy nagród pieniężnych, a
jedynie brązowe odznaki "za utrzymywanie ładu i porządku publicznego", nazywane
popularnie "miotłami". Ich zdaniem takie odznaczenia dostawali wówczas wszyscy,
także kucharki i sprzątaczki.
Na sali rozpraw oskarżeni nie wyrażali zbytniego zainteresowania tym co się
dzieje. Spali, rozmawiali i czytali gazety. Ożywiali się w kuluarach. Tu było
słychać ich głośny śmiech i niewybredne słownictwo. To w kuluarach padały
złośliwe uwagi pod adresem dziennikarzy i obserwatorów procesu. To wreszcie tu
można było z ust niektórych z nich usłyszeć, że jest się następnym do
odstrzelenia, że trzeba na siebie uważać, by coś złego nie przytrafiło się po
drodze, że broni przy sobie nie mają, ale jakiś nóż zawsze

Pierwsze starcie

[studio.beret]

Pierwsze starcie
17 lutego 1994 r. miało się rozpocząć postępowanie dowodowe. Wezwano pierwszych
sześciu spośród setek świadków, ale na rozprawę nie stawił się oskarżony Leszek
Grygorowicz. Zagrożony doprowadzeniem przez policję, pojawił się w dniu
następnym, przedstawiając sądowi trzydniowe zwolnienie lekarskie. Stwierdził
jednak, że "czuje się na siłach", aby uczestniczyć w rozprawie, co czynił
zresztą bardzo aktywnie, zgłaszając liczne uwagi do protokołu zeznań świadka.
Pierwszym świadkiem zeznającym w katowickim procesie był Stanisław Płatek,
górnik KWK "Wujek", który reprezentował załogę w rozmowach z dyrekcją i
komisarzami wojskowymi. W czasie pacyfikacji kopalni został ciężko ranny,
później oskarżony i skazany na mocy "Dekretu o stanie wojennym" na cztery lata
pozbawienia wolności za "nieodstąpienie od działalności związkowej". Stanisław
Płatek rzeczowo i dokładnie przedstawił przebieg wydarzeń, rozpoczynając od 13
grudnia, kiedy to udał się do mieszkania internowanego w nocy szefa
zakładowej "Solidarności" Jana Ludwiczaka i zobaczył wyłamane drzwi oraz ślady
krwi, aż do momentu masakry w kopalni podczas pacyfikacji.
W trakcie zeznań świadka odtworzono kasetę wideo, przedstawiającą teren
kopalni. Obecnym na sali rozpraw uczestnikom wydarzeń stanął przed oczami
tamten dzień i tamta tragedia.
- Tam do mnie strzelił! - krzyknął w pewnym momencie jeden z obecnych na sali
sądowej górników, który wówczas został ciężko ranny. Funkcjonariusze Plutonu
Specjalnego siedzieli nieporuszeni. Natomiast sąd zwrócił uwagę
na "niewłaściwe" zachowanie obecnych na sali ludzi. Górnik, dla którego
przeżywanie na nowo tamtych wydarzeń było zbyt bolesne, wyszedł. Na sali
panowała pełna napięcia cisza. Świadek zeznawał dalej.
- Dlaczego strajkowaliście, skoro wiedzieliście, że jest stan wojenny i strajk
jest nielegalny? Czy wolno wam było popełniać przestępstwa? Czy czuje się pan
winny, że podczas strajku, którym pan kierował, zginęli ludzie? - zaatakował
Stanisława Płatka oskarżony Grzegorz Włodarczyk.
- Dekret o stanie wojennym godził w konstytucję. Był nielegalny. Gdybym
samodzielnie podejmował decyzję odnośnie strajku, mógłbym poczuwać się do winy,
że wystawiam ludzi pod wasze lufy. Decyzję o strajku podejmowaliśmy wspólnie -
brzmiała odpowiedź.
Oskarżeni nie wykazywali podczas procesu skruchy czy żalu, a wręcz przeciwnie.
Umacniani w poczuciu bezkarności przez swoich obrońców, jedni ostentacyjnie
wyrażali całkowite znudzenie sprawą, inni zaś, pewni siebie, zachowywali się
jak oskarżyciele. W trakcie rozpraw często można było odnieść wrażenie, iż jest
to proces górników oskarżonych o zorganizowanie nielegalnego strajku, a nie
zomowców winnych śmierci dziewięciu ludzi. Agresywne i bezczelne pytania,
zadawane przez oskarżonych oraz ich obrońców, zwłaszcza mec. Marka Barczyka
(który na zlecenie NSZZ Policjantów bronił 14 spośród oskarżonych) i adwokat
Danuty Świk, wywoływały zdziwienie i oburzenie wśród obserwatorów procesu. Na
uwagę, skierowaną do oskarżonych po jednej z rozpraw, "że nawet w obronie
własnej istnieją pewne granice bezczelności" sypnęły się wyzwiska i pogróżki.
Kiedy mec. Marek Barczyk wypytywał świadków o nazwiska łączników, którzy
przybywali do kopalni z innych zakładów, na sali rozległy się szepty: "Po co mu
nazwiska? Czyj to właściwie proces? O co tu chodzi?". Inny z obrońców
oskarżonych pytał górnika zeznającego przed sądem, czy rzucając kamieniami
kogoś trafił. Oburzony górnik, przy pełnej aprobacie widowni procesu
zrewanżował się retorycznym pytaniem:
- A może to ja mam być tutaj oskarżonym?

Górnicy z "Wujka"

[studio.beret]

Górnicy z "Wujka"

W pierwszym dniu kolejnej rozprawy swoje zeznania składał świadek Władysław
Wójcik. Był postrzelony dwukrotnie: w kolano i w łydkę. Został ranny w
momencie, gdy po jednym z natarć górnicy wycofali się. - Nie mogłem zostać
postrzelony od strony magazynu, gdyż zasłaniał mnie murek. Strzały musiały paść
od strony wyłomu w murze, w okolicach bramy głównej - oświadczył. W pokoju
zabiegowym, do którego zaprowadzili go koledzy, widział cztery osoby przykryte
prześcieradłami. Nie żyły. Lekarz robił komuś sztuczne oddychanie, ale
bezskutecznie.

- W pewnym momencie usłyszałem strzał jakby z korkowca. Zobaczyłem, że kolega,
który stał obok, przewrócił się. Chciałem go podnieść, wtedy poczułem ostry ból
ramienia - mówił kolejny świadek Henryk Kwol. - Moim zdaniem strzały padły albo
od bramy wjazdowej, albo z helikoptera, który ciągle unosił się nad kopalnią.
Henryk Kwol miał również przestrzelony w dwóch miejscach górniczy hełm.
Sanitarkę, którą jechał do szpitala, zatrzymał wysoki funkcjonariusz ZOMO.
Interweniujący lekarz został uderzony w twarz tak mocno, że wpadł do samochodu.
Kierowca ruszył natychmiast i zawiózł rannego do szpitala. Tam ukryto go przed
milicją pod zmienionym nazwiskiem na oddziale... położniczym.

Kolejny ze świadków, Zbigniew Wójcik, to, co działo się na terenie kopalni,
oglądał z okna na poddaszu kotłowni. Przebywał tam do czasu, gdy został ranny w
rękę.
- Nad kopalnią unosił się helikopter. W jego drzwiach ktoś siedział i coś
zrzucał albo strzelał. Nie wiem, co to było - powiedział górnik.

Następny zeznający, Roman Czernik, również został ranny. Stał wówczas na
odcinku między wagą a kotłownią. Oddziały milicji znajdowały się w odległości
około 20 m.
Zeznający dotychczas górnicy zgodnie twierdzili, że nie dochodziło do walki
wręcz. Nikt z nich nie widział, by z dachu kotłowni zrzucano jakiekolwiek
przedmioty na nacierających milicjantów. Oświadczyli również, że podczas
przesłuchań w 1982 r. byli zastraszani przez milicję.
- Straszono mnie więzieniem. Sugerowano odpowiedzi - powiedział Zbigniew Wójcik.

Ryszard Pikus był pierwszym ze świadków, który zeznał, że doszło do
bezpośredniego starcia między górnikami, a nacierającymi zomowcami.
- Mogliśmy się wzajemnie dotknąć. Odpychaliśmy się różnymi przedmiotami. Ja
miałem w ręce metalowy pręt. Ale jak uderzyłem nim w tarczę milicjanta, to
wyleciał mi z rąk - powiedział górnik. Potem trwało wzajemne obrzucanie się
kamieniami, cegłami, petardami. Potężny huk wywołał panikę. Pikus schylił się,
by podnieść kamień i wówczas poczuł silne uderzenie w głowę.
- Jeden z górników zaprowadził mnie do punktu opatrunkowego. Po około 20
minutach zaczęto przynosić górników zalanych krwią i nie dających oznak życia -
mówił świadek.

O walce wręcz mówił również inny górnik, Jerzy Kaleta. Razem z kolegami miał za
zadanie bronić wstępu milicji na teren kopalni od strony barykad koło bramy
kolejowej. Postanowili dopuścić blisko przeciwnika, by potem "pogonić ich".
- Pobiegłem na barykadę za zomowcami. Próbowałem odebrać tarczę jednemu z nich.
Wówczas wykręcił mi rękę i chyba czymś uderzył. Poczułem silny ból. Okazało
się, że mam wybity bark - zeznawał górnik. Kiedy dotarł na punkt opatrunkowy,
nie było tam jeszcze osób z ranami postrzałowymi. Zaczęto je przynosić po
upływie około trzydziestu minut.
- W budynku dyrekcji dowiedziałem się, że strzelają na bramie głównej -
oświadczył Kaleta.

- Widziałem błysk broni, natomiast nie jestem pewien, czy widziałem
funkcjonariusza z bronią. Błyski widziałem w wyłomie między wagą a bramą
główną. Ta grupa stała bardziej na prawo, ale nie jestem w stanie powiedzieć,
czy wyróżniała się w jakiś sposób np. ubiorem - oświadczył kolejny ze świadków,
Władysław Kościelniak. Górnik widział czołg, który zrobił wyłom obok bramy
wjazdowej. Z zomowcami, którzy weszli na teren kopalni za czołgiem, górnicy
obrzucali się nawzajem kamieniami.
- W pewnym momencie spostrzegłem jak na ziemię upadł górnik. Koledzy podbiegli
i wynieśli go na tyły. Po chwili poczułem silny ból w nodze. Gdy zaprowadzono
mnie na punkt opatrunkowy, było już kilku rannych - opowiadał świadek.

Zbigniew Szafraniec zraniony został jako jeden z pierwszych. Widział zomowców z
bronią palną. Były to prawdopodobnie RAK-i. Zomowcy stali w pobliżu budynku
wagi w okolicy magazynu. Odległość między nimi i górnikami, gdy padły pierwsze
strzały, wynosiła około 10 m. Świadek nie zauważył, by milicjanci, którzy mieli
broń, wyróżniali się spośród pozostałych zomowców.

Piotr Babrakowski, pracownik PRG, gdy został postrzelony w uda obu nóg
znajdował się w okolicach kotłowni. Trwał wówczas atak zomowców. Przypuszcza,
że ten, który do niego strzelał, mógł stać koło bramy głównej.

- Stałem przy płocie przylegającym do ul. Wincentego Pola. Chciałem zobaczyć,
co się dzieje. Zobaczyłem potężne siły milicji i samochód z działkiem wodnym.
Cofnąłem się, żeby nie polano mnie wodą, a potem obudziłem się w szpitalu -
mówił górnik Mirosław Bronisz, który w wyniku postrzału w głowę doznał urazu
czaszki i obrzęku mózgu.

Wiesław Łobień, kolejny z poszkodowanych, pamięta, że o godzinie 11.00 usłyszał
potężny wybuch. Pobiegł w kierunku wagi, by zobaczyć, co się stało.
- Widziałem, jak czołg wycofał się przed schody kotłowni. Za nim ruszyli
górnicy. W pewnym momencie górnicy wycofali się. Jeden z nich upadł. Wtedy
podbiegło do niego czterech funkcjonariuszy. Złapali go za ręce i nogi i
zanieśli w kierunku magazynu odzieżowego - mówił świadek. - Potem trwało
wzajemne obrzucanie się kamieniami. Odwróciłem się tyłem do zomowców, którzy
stali w odległości 30 m i schyliłem się, by podnieść kamień. Nagle poczułem
silny ból w łokciu i pośladku. Po chwili zorientowałem się, że po nodze i ręce
cieknie mi krew.
Łobień został na placu jeszcze godzinę. Gdy ZOMO wycofało się, górnicy zdjęli
kaski i odśpiewali "Jeszcze Polska nie zginęła". Wtedy dopiero udał się do
punktu opatrunkowego.
- Na podłodze w punkcie opatrunkowym była centymetrowa warstwa wody zmieszanej
z krwią rannych górników - opowiadał. W szpitalu w Ligocie Łobień wraz z innym
nieprzytomnym górnikiem noc spędził w sali, gdzie na drzwiach umieszczona była
tabliczka z napisem "pomieszczenie gospodarcze"...

- To wydarzenie odbiło się na mnie takim piętnem, że nigdy tego nie zapomnę -
stwierdził podczas składania zeznań Zbigniew Szafraniec. Karetkę, którą
wieziono go do szpitala, zatrzymał patrol ZOMO.
Sanitariusz polecił udawać mu nieprzytomnego i reanimował go. Mimo to
sanitariusz i kierowca zostali brutalnie wyciągnięci z karetki.
- Do wozu weszło dwóch funkcjonariuszy, którzy po próbie zbadania mi pulsu
powiedzieli: "zostawmy go, z niego i tak już nic nie będzie" - mówił
Szafraniec. Po chwili karetka ruszyła z miejsca i zawiozła go do szpitala w
Ochojcu.

- Już nigdy w życiu nie chciałbym przebyć tego upokorzenia, jakiego doznałem na
komendzie. Stałem na korytarzu w samych spodniach, z opatrunkiem na ręce, a
każdy przechodzący milicjant szydził ze mnie i z "Solidarności". Po prostu
pluli mi w twarz. Na komendzie przesłuchiwał mnie funkcjonariusz w cywilu. On
również mnie zastraszał. Mówił np. "teraz cię mamy" - powiedział w sądzie Jerzy
Kaleta.
W głosach wielu zeznających wyczuwało się rozgoryczenie. Minęło już tyle lat od
tamtych wydarzeń, a winni nadal nie ponieśli kary.

Zdaniem kolejnych świadków, tragedia rozegrała się podczas trzeciego,
nieudanego, ataku zomowców.
- Ten atak był inny niż poprzednie. Helikopter jakby zawisł nad nami, panował
niesamowity huk. Zomowcy, którzy weszli, nagle rozproszyli się i wtedy padli
zabici i ranni - mówił Franciszek Pomichowski. - Strzały padły z ukrycia.
Zomowcy strzelali do nas jak do kaczek.

- Oni strzelali tak, aby sobie kogoś odstrzelić - powiedział świadek, Józef
Żmuda. Oświadczył również, iż widział milicjanta, strze

Kolejny ze świadków, Kazimierz Rembilas, mówił, że

[studio.beret]

Kolejny ze świadków, Kazimierz Rembilas, mówił, że nie wierzył w to, że ktoś
użyje broni.
- Nagle usłyszałem dramatyczny krzyk: strzelają ostrą amunicją! Po tym krzyku
zapanowała przejmująca cisza... - powiedział.
O strzałach z ostrej amunicji mówił inż. Ryszard Widuch, oglądający wydarzenia
z okien kotłowni, w które strzelali milicjanci.
- Jeżeli izolacja kotłów nie została zmieniona, to do dziś powinny w niej tkwić
pociski - powiedział świadek. W dzień po pacyfikacji był na miejscu tragedii.
- Zielone łuski ze "ślepaków" można było zgarniać grabiami, ale ludzie pokazali
mi też dwa miejsca, w których leżało kilkadziesiąt mosiężnych łusek po ostrej
amunicji. Były one po prawej i lewej stronie barykady, już poza terenem
kopalni - zeznawał. - Zaprowadziłem w to miejsce prokuratora wojskowego, ale on
zabrał tylko kilka i w ogóle się tym nie interesował.
Świadek dodał również, że trzy łuski, które zabrał ze sobą, przekazał
Herbertowi Szafrańcowi, przewodniczącemu komisji do zbadania wydarzeń w
kopalni "Wujek".

- Cały czas słychać było strzały, ale nie potrafię określić, czy wśród nich
były odgłosy wystrzałów z broni palnej - mówił Władysław Szmelczerczyk. -
Dopiero po kilku dniach żołnierze stacjonujący pod kopalnią pokazali nam broń,
z której do nas strzelano. Były to RAK-i.
Jeden z oskarżonych zapytał, czy żołnierze, którzy pokazywali świadkowi broń,
brali udział w akcji i czy byli wyposażeni w RAK-i. Szmelczerczyk odparł, że
żołnierzy było trzech i pokazywali im tylko jednego RAK-a. Stwierdził również,
że podczas jednego ze starć odległość między górnikami a zomowcami była na
długość czołgu. W pewnym momencie dowiedział się, że są ranni. Chciał pomóc w
noszeniu ich na punkt opatrunkowy.
- Koledzy powiedzieli mi, że są również zabici, a wśród nich mój przyjaciel
Zbigniew Wilk - opowiadał Szmelczerczyk. - Nie chciałem w to wierzyć. Poszedłem
się czegoś dowiedzieć na markownię, a następnie udałem się do stacji
ratownictwa górniczego. Tam były ciała zabitych chłopaków i wśród nich
zobaczyłem Zbyszka. Pomyślałem wtedy, że nie będę uczestniczył w dalszym
odpieraniu ataków. Chciałem iść, powiadomić o tym co się stało i zaopiekować
się żoną Zbyszka i dwójką małych dzieci. W tym momencie ktoś krzyknął, że od
bramy głównej wchodzi milicja, złapałem styl od łopaty i pobiegliśmy w tamtym
kierunku. Do tego ataku jednak nie doszło.

Uczestnicy tamtych wydarzeń często wspominali je z trudem. Już kolejny raz
muszą mówić o tragedii, którą przeżyli. O bestialstwie tych, którzy w "imieniu
władzy ludowej" przyszli pacyfikować kopalnię. - Karetkę, którą jechałem wraz z
górnikiem rannym w żebra, zatrzymał porucznik MO, który miał w ręku pałkę i
pistolet - mówił Józef Żmuda. - Porucznik kazał wysiąść rannemu górnikowi, ale
on nie miał sił. Wtedy milicjant wyciągnął go z karetki za włosy. Bił pałką i
kopał. Sanitariusz próbował interweniować, ale wtedy z karetki wyciągnięto i
jego. Do szpitala pojechałem tylko z kierowcą.
Kazimierz Rembilas opowiadał o gehennie, jaką przeszedł od momentu zakończenia
strajku. Wtedy pracował jeszcze na kopalni "Wujek" (zwolniono go po
internowaniu). Przy zjeździe na dół często "towarzyszył" mu funkcjonariusz
Służby Bezpieczeństwa, pilnował, przeszukiwał szafkę.
- Zarzucano nam, że opiekujemy się rodzinami zamordowanych kolegów, że staramy
się utrzymać w pamięci miejsce tragedii i hańby. Hańby, która spoczywa zarówno
na mundurze zielonym, jak i na szarym - oświadczył przed sądem górnik.

- Zomowcy się śmiali, a ich dowódca powiedział, że karetki będą mogły wjechać,
jeśli górnicy sami usuną sobie przewrócony barakowóz - mówiła pielęgniarka
Barbara Jęśko, będąca świadkiem rozmowy lekarki z jednym z dowódców ZOMO, do
którego zwrócono się, by umożliwił dojazd karetek. - Po przeciwnej stronie stał
oddział ZOMO, tarasując drugą drogę, którą mogłyby wjeżdżać sanitarki. Dowódca
oświadczył, że ZOMO się nie usunie.
Barbara Jęśko powiedziała również, że słyszała od personelu, iż karetki są
zatrzymywane, milicjanci wyciągają z nich rannych, biją i zrywają bandaże.
Dodała, że w obawie przed ZOMO środki opatrunkowe były przemycane przez obsługę
sanitarek pod noszami.

Świadek Bogdan Dolny nie widział ludzi z bronią, ale gdy na teren kopalni
weszło ZOMO na schodach magazynu odzieżowego zauważył trzech lub czterech
mężczyzn w żółtych hełmach z przyłbicami, ubranych w jasnoniebieskie milicyjne
kurtki.
- Zaraz potem spostrzegłem leżącego górnika. Chciałem podejść do niego i pomóc,
ale gdy byłem zaledwie metr od niego usłyszałem dwie lub trzy serie z karabinu
i poczułem przeszywający ból w nodze - zeznawał. - W momencie gdy usłyszałem
strzały, to zomowcy wycofywali się pod magazyn odzieżowy, a ci w żółtych
hełmach pozostali na schodach magazynu.
Później, analizując to wydarzenie w szpitalu, świadek nie wykluczył, że strzały
mogły paść właśnie z ich strony.

- Widziałem tuż obok magazynu odzieżowego czterech mężczyzn ubranych w mundury
moro. Mieli krótką broń, nie mieli natomiast pałek i tarcz - stwierdził kolejny
ze świadków, Stanisław Sarna. Świadek usłyszał strzały i zobaczył, jak stojący
obok górnik z krzykiem: "Jezu, dostałem!" upadł na ziemię. Koledzy podnieśli go
i mówili, że nie żyje. Zdaniem świadka, strzały padły od strony magazynu
odzieżowego.

Ludwik Karmiński był tym górnikiem, który chwycił za rękaw płk. Piotra Gębkę
(przybyłego na teren kopalni 16 grudnia wraz z trzema innymi oficerami wojska w
celu pertraktacji) mówiąc: "Panie pułkowniku, jakoś się przecież dogadamy". Ale
Piotra Gębkę interesowało już tylko uzbrojenie górników.
- Przecież my i tak jesteśmy jak biblijny Dawid wobec Goliata - tłumaczył
Karmiński. Płk Gębka był wściekły, twierdził, że postulaty przekraczają jego
kompetencje. Wyszarpnął rękaw i dając godzinne ultimatum, opuścił teren kopalni.
- Mieliśmy wrażenie, że rozmawiał z nami nie żołnierz, ale oficer polityczny -
mówił świadek. - Zresztą płk Gębka kłamał. Dawał oficerskie słowo honoru, że
strajkuje już tylko nasza kopalnia. Godzinne ultimatum również nie zostało
dotrzymane. Czołgi forsowały mur już o godzinie 10.53.
Karmiński był w tej grupie górników, która podczas zamieszania ujęła trzech
milicjantów. Dwaj z nich mieli krótką broń, a oficer - karabin maszynowy.
Górnicy przeliczyli amunicję. Okazało się, że z tej broni nie strzelano. Gdy
świadek dowiedział się, że są zabici, zwrócił się do milicjantów: "Co
zrobiliście? Jak prawdziwi bandyci!". Wtedy jeden z nich upadł na kolana,
błagając o łaskę. Mówił, że ma żonę, dzieci, że nie wie, dlaczego są zabici, bo
był zakaz użycia broni. Milicjanci zostali przekazani oficerom wojska, ponownie
przybyłym na teren kopalni w towarzystwie jakiegoś pułkownika z Warszawy, z
którym górnicy negocjowali warunki zakończenia strajku. Pułkownikowi Gębce
oddano również broń zakładników, a on przeliczył amunicję. Gdy wojskowi chcieli
opuścić teren kopalni górnicy zatrzymali ich, mówiąc: "Chodźcie zobaczyć, co
zrobiliście!" i zaprowadzili do stacji ratownictwa górniczego.
- Byliśmy zbulwersowani ich zachowaniem. Leżeli tam zabici górnicy, stał krzyż,
koledzy klęczeli i modlili się, a oni nie zdjęli nawet czapek - wspominał przed
sądem Karmiński.

- Widziałem, jak przy wyłomie w murze, obok bramy głównej, zomowcy ustawili
karabin maszynowy. Jeden z nich leżał za karabinem, a drugi podawał mu taśmę z
nabojami - mówił przed sądem górnik Paweł Zając. - Zauważyłem też oficera,
który dawał ręką znak do rozpoczęcia strzelania. Najpierw padły pojedyncze
strzały, a potem całe serie. Z lufy tego karabinu spostrzegłem błysk ognia.
Świadek nie był jednak w stanie określić czy oficer ten był ubrany w mundur
wojskowy czy milicyjny. Widział też, że ktoś do niego podchodził, a on wydawał
rozkazy. Po raz pierwszy w zeznaniach górników pojawiła się informacja o
karabinie maszynowym. Do tej pory mówiono tylko o

Wojsko miało odstraszać

[studio.beret]

Wojsko miało odstraszać
Z ogromnym zainteresowaniem czekano na zeznania oficerów wojska, którzy brali
udział w pacyfikacji kopalni. Wszyscy zdawali sobie pytanie, co będą mieli do
powiedzenia ci, którzy również nie są bez winy...

- Na poprzedzającej akcję odprawie odniosłem wrażenie, że wojsko miało
odstraszyć, a nie bezpośrednio angażować się w pacyfikację - stwierdził Zygmunt
Ostrowski, wówczas kapitan dowodzący batalionem piechoty zmechanizowanej.
Zdaniem Ostrowskiego zomowcy, którzy wchodzili na teren kopalni za czołgiem,
nie byli kompanią zawodową, lecz taką z "mobilizacji".
- Jestem pewien, że w ogóle nie mieli ochoty do walki, bo jak jeden z nich
oberwał, to go pięciu wynosiło - mówił świadek.
Gdy z ciekawości wszedł na teren kopalni, usłyszał w pewnym momencie
charakterystyczny dźwięk. Były to seryjne strzały z RAK-ów. Dochodziły, jego
zdaniem, ze strony wyłomu przy bramie głównej. Nie widział jednak
strzelających, gdyż było duże zadymienie terenu. Dopiero po jakimś czasie
zauważył, że trzech zomowców niesie stamtąd zakrwawionego górnika. Pomógł im
donieść go do karetki. Co dalej stało się z tym górnikiem - nie wie.

(...)

[Gość: up]

Dziękuję wam koledzy!

[studio.beret]

Dziękuję wam koledzy!

Sąd Wojewódzki w Katowicach przesłuchiwał również funkcjonariuszy Batalionów
Centralnego Podporządkowania ZOMO, którzy w grudniu 1981 r. odblokowywali
strajkujące zakłady, ale nie zostali oskarżeni w sprawie o śmierć i rany
górników z "Wujka". Na podstawie ich zeznań trudno jednak odtworzyć to, co
naprawdę działo się podczas akcji. Wszyscy twierdzili, że nie wiedzieli, gdzie
i po co jadą. O tym, gdzie są, dowiadywali się już na miejscu, po wyjściu z
wozów. Nie pamiętają, czy informowano ich o zasadach użycia broni i czy
zapoznano ich z dekretem o stanie wojennym. Dowódca Plutonu ZOMO oświadczył, że
ich zadaniem było odblokowanie zakładów i przywrócenie ładu i porządku, ale na
czym ma to polegać - nikt im nie mówił. Wszyscy pamiętali, że górnicy byli
zdeterminowani, że rzucali w nich różnymi przedmiotami. Wspominali, że górnicy
kilkakrotnie odpierali ich atak.

- Doszliśmy do połowy placyku i nasz atak zaczął się załamywać - mówił przed
sądem Zbigniew Kaczmarczyk. - Wtedy dowódca ds. politycznych, porucznik
Solejdowicz zaczął krzyczeć, żebyśmy się nie wycofywali. Ale i tak uciekaliśmy.
Porucznik Solejdowicz, o którym wspomniał świadek, w trakcie procesu pełnił
funkcję przewodniczącego NSZZ Policjantów w Katowicach, na którego zlecenie
mec. Barczyk bronił 14 oskarżonych.

Niektórzy z zomowców twierdzili, że doszło do walki wręcz, inni - że nie było
zagrożenia. Większość jednak zdecydowanie uważała, że na widok górników,
biegnących w ich stronę, ogarnął ich strach. Zeznając przed prokuratorem, jeden
z nich powiedział:
- Za nami szedł mężczyzna w mundurze moro. Położył rękę na kaburze i
powiedział: "Jak się który cofnie, to kula w łeb. To nie przelewki".

Większość z zeznających widziała członków Plutonu Specjalnego, zarówno podczas
pacyfikacji "Manifestu Lipcowego" jak i "Wujka". Żaden jednak nie powiedział na
rozprawie, by widział, jak strzelali. Kilku natomiast stwierdziło, iż strzelał
wojskowy.
- Zauważyłem iskrzenie na budynku okna kotłowni, skąd zrzucano na zomowców
różne przedmioty. To świadczyło o tym, iż użyto broni palnej. Odwróciłem się i
zobaczyłem kapitana Wojska Polskiego, który strzelał z broni długiej kbkAK -
zeznawał Henryk Mozgol. - Strzały przeszyły górnika, który wypadł z okna.

Ponieważ ten sensacyjny wątek pojawił się po raz pierwszy, sąd odczytał
zeznania świadka, które dwa lata temu składał przed prokuratorem. Tam nie było
na ten temat ani słowa.
- Gdy zacząłem mówić o tym prokuratorowi, zakrzyczano mnie. Prokurator mówił,
że bronię kolegów, że w czasie akcji nie użyto broni długiej, tylko Pm-63.
Twierdził, że nie było zagrożenia, że to my byliśmy tą bandą, która atakowała.
Dopiero dzisiaj miałem swobodę wypowiedzi - wyjaśniał te rozbieżności świadek.

Strzelającego kapitana wojska widzieli również inni. Zbigniew Chwedczuk
oświadczył, iż jest pewien, że wojskowy strzelał ostrą amunicją.
- Twierdzę tak, bo jak strzelał, widziałem odpryski na murze - powiedział przed
sądem.

Nowym wątkiem, pojawiającym się w sprawie, była walka o ciało górnika leżącego
na placu kopalnianym.
- Widziałem, jak z dachu spadł górnik. Doszło wręcz do walki o jego ciało
między nami a górnikami. Nasi funkcjonariusze wynieśli go za teren kopalni -
mówił Bogdan Sapor. Inny z zeznających zomowców stwierdził, że uciekając z
kolegami z plutonu, widział leżącego górnika.
- Ten górnik miał półotwarte oczy, a z jego ciała unosiła się para. Byłem
przekonany, że spadł z dachu kotłowni. Koledzy, którzy odnosili go do karetki
stwierdzili, że "i tak nic z niego nie będzie". Jednym z tych zomowców, którzy
wynosili ciało rannego górnika, był Andrzej Czapla.
- Podbiegliśmy do niego - mówił Czapla. - Krwawiła mu głowa. Zanieśliśmy go do
karetki. Jeszcze żył.
Na podstawie zeznań trudno było ustalić, czy świadkowie mówią o tej samej
osobie. Ponadto do tej pory wiadomo było, że wszyscy zabici i ranni górnicy
przebywali na punkcie opatrunkowym. Czyżby więc było więcej ofiar?

Duże były również sprzeczności w zeznaniach, które świadkowie składali dwa lata
wcześniej w prokuraturze, a tym, co mówili na rozprawie. Zenon Jenerowicz nie
potrafił wytłumaczyć, dlaczego w protokole z przesłuchania w prokuraturze
znalazło się sformułowanie: "Widziałem strzelających członków Plutonu
Specjalnego".
- Nie mogłem ich widzieć, bo stali za moimi plecami. Strzały padły z tyłu, więc
mogłem wiedzieć, że to oni strzelali, bo tylko oni mieli broń - mówił na
rozprawie Jenerowicz. Przed prokuratorem Jenerowicz twierdził, że widział
siedzących na murze członków Plutonu z Pm-63 oraz że ktoś z plutonu strzelał w
kierunku kotłowni. Kilkakrotnie wówczas powtarzał: "Zaznaczam, że na placu byli
członkowie Plutonu i strzelali". Inny ze świadków, Zbigniew Chwedczuk, dwa lata
wcześniej powiedział prokuratorowi, że "strzelał Pluton Specjalny w obronie
naszego życia".
- Do leżącego milicjanta podbiegł górnik z dzidą. Wówczas ktoś z Plutonu
strzelił i trafił go w pierś. Górnik upadł i to powstrzymało pozostałych -
mówił prokuratorowi Chwedczuk. Zeznając przed sądem, stwierdził, że mógł tylko
podejrzewać, iż to oni strzelali.
- Porucznik Solejdowicz mówił nam, że Pluton Specjalny będzie nas osłaniać.
Poza tym widziałem ich w miejscu, gdzie czołg zrobił wyłom - tłumaczył
świadek. - Ale ja widziałem tylko strzelającego wojskowego.

- Zaraz po akcji chciałem podziękować chłopcom z Plutonu Specjalnego za to, że
strzelali - oświadczył, ku zaskoczeniu wszystkich, Zenon Tomasik, wówczas
członek BCP ZOMO. Jego zdaniem, gdyby nie strzelali, to być może by nie żył.
Tomasik, zeznając przed sądem, stwierdził, że nie wiedział, kto strzelał.
Prokuratorowi z kolei mówił, że członkowie Plutonu Specjalnego strzelali
seriami z RAK-ów, gdy górnicy zbytnio zbliżali się do milicjantów. Zapytany
przez sąd, kiedy właściwie mówi prawdę - czy wtedy, gdy twierdzi, że nie wie,
kto użył broni, czy wtedy, gdy dziękuje członkom Plutonu - odparł, że w całości
podtrzymuje zeznania, złożone u prokuratora i skoro mówił, że strzelał Pluton
Specjalny, to widocznie tak było.

Jedynym świadkiem, który podczas rozprawy, stanowczo i spokojnie potwierdził,
iż zarówno na KWK "Manifest Lipcowy" jak i KWK "Wujek" strzelał Pluton
Specjalny był Fryderyk Parnicki. W pewnym momencie akcji, gdy zomowcy uciekali
przed górnikami, Fryderyk Parnicki usłyszał: "Stój, będę strzelać".
- Koło wyłomu w bramie głównej stało trzech lub czterech członków Plutonu
Specjalnego i strzelało "z biodra". Skuliłem się przy ziemi, bo bałem się, że
mogę zostać trafiony. Usłyszałem również strzał ponad głowami i okrzyki
górników: "Nie bójcie się, to ślepe" - twierdził świadek. Kiedy po dwóch czy
trzech seriach zapanowała cisza i górnicy zaczęli odciągać leżących kolegów
domyślił się, że są ofiary. Strzelających członków Plutonu Specjalnego Parnicki
widział również na "Manifeście Lipcowym".
- Na teren kopalni wtargnęło trzech członków Plutonu Specjalnego. Usłyszałem
dwa strzały, a następnie krótkie serie z RAK-ów. Potem dwóch z nich uciekało, a
trzeci puścił jeszcze serię "z biodra" w kierunku kopalni. Robił tzw. osłonkę -
oświadczył.
Fryderyk Parnicki był jedynym zomowcem, którego zeznania, składane w sądzie,
nie różniły się od tego, co mówił prokuratorowi i podczas wizji lokalnej.
Zeznania te bardzo nie podobały się oskarżonym, ale świadek spokojnie i
rzeczowo odpowiadał na wszystkie pytania.

Jak memento tamtego, tragicznego czasu brzmiała "dowcipna" wypowiedź jednego z
przesłuchiwanych zomowców:
- Kiedy już po akcji czekaliśmy pod kopalnią, kilku z wychodzących górników
zapytało: czy wy jesteście Polakami czy Rosjanami przebranymi w polskie
mundury? Oni naprawdę myśleli, że jesteśmy Rosjanami - mówił przed sądem
Andrzej Czapla, wówczas członek Batalionów Centralnego Podporządkowania ZOMO.
Nie potrafił jednak, nawet po tylu latach ustosunkować się d

Na "Manifeście Lipcowym"

[studio.beret]

Na "Manifeście Lipcowym"
Kiedy Sąd Wojewódzki w Katowicach rozpoczął przesłuchania uczestników wydarzeń
w KWK "Manifest Lipcowy" na sali padły mocne słowa:
- Pamiętam tego człowieka! Rozpoznałem osobę, która do mnie strzelała. Jest na
tej sali - oświadczył świadek Bogusław Tomaszewski i wskazał oskarżonego Leszka
Grygorowicza. Bogusław Tomaszewski był pierwszym spośród 136 przesłuchiwanych
dotychczas świadków, od którego obrońca oskarżonych zażądał złożenia
przyrzeczenia. Był też jedynym do tej pory świadkiem, wskazującym bezpośrednio
osobę, która do niego strzelała w grudniu 1981 roku. Bogusław Tomaszewski
podczas pacyfikacji KWK "Manifest Lipcowy" był na czele około 700-osobowej
grupy górników. Zapamiętał grupę zomowców w ciemnych mundurach, która
trzykrotnie wchodziła na teren kopalni przez biuro przepustek i wycofywała się.
Za drugim i trzecim razem twarze zasłaniały im żółte maski gazowe, ale gdy
wchodzili po raz pierwszy mieli tylko hełmy na głowach.
- Odległość między nami a nimi wynosiła około 6-8 metrów. Ten człowiek stał na
wprost mnie. Mogłem mu się dokładnie przyjrzeć i zapamiętać - mówił
Tomaszewski. - Przez 11 lat śnił mi się. Niewysoki, z ciemnym wąsikiem. Miał
krzywe nogi i w związku z tym charakterystycznie się poruszał. Za każdym razem
gdy wchodzili nie zmieniał swojej pozycji i zawsze stał naprzeciwko mnie.
Przy trzecim wejściu właśnie ta grupa uzbrojona w karabiny maszynowe i
pistolety, z pozycji półklęczącej oddała strzały do górników. Kula trafiła
Tomaszewskiego w lewą stronę klatki piersiowej, około 1,5 cm od serca. Lekarze
z trudem uratowali mu życie. Podczas operacji usunięto mu żebro, część płuca,
śledziony i wątroby.
- Lekarz, który mnie operował powiedział, że otrzymałem bezpośredni postrzał,
że nie był to rykoszet - zeznał świadek. - To on przechowywał wyjęty pocisk
kalibru 9 mm, ale potem przyjechało dwóch oficerów z Gliwic i zarekwirowało
nabój.
Tomaszewski rozpoznał oskarżonego Grygorowicza już trzy lata wcześniej w
prokuraturze, podczas pokazywania poszkodowanym członków Plutonu Specjalnego i
powiedział, że to właśnie on go postrzelił. Bez trudu wskazał również
fotografię Grygorowicza na dokumentacji pokazanej przez sąd, zawierającej
zdjęcia funkcjonariuszy Plutonu sprzed 13 lat. Oświadczył również, że w
prokuraturze pokazano mu inną dokumentację zdjęciową i tam tego oskarżonego nie
było.

(...)

Strzelali wszyscy

Major Edward Wałach, zastępca dowódcy ZOMO, Kazimierza Wilczyńskiego, zeznał,
że gdy dowiedział się, iż w "Manifeście Lipcowym" użyto broni w rejonie bramy
głównej i są ranni górnicy wezwał szefa Plutonu Specjalnego i kazał mu wyjaśnić
tę sprawę. Romuald Cieślak poszedł do swych podwładnych, następnie wrócił i
oświadczył: "Majorze, wszyscy strzelali". Major Wałach sam zaproponował
Wilczyńskiemu, iż zapyta szefa Plutonu Specjalnego o to, kto strzelał, gdyż
kilka minut wcześniej spotkał ich na terenie kopalni.
- Mieli przy sobie tylko broń, nic więcej. Dziwnie się zachowywali, byli
podnieceni, podekscytowani. Dziwiło mnie to, bo górnicy byli bardzo daleko i
nic im z ich strony nie groziło. Zwróciłem się do nich: idźcie lepiej do
samochodów, nie będziecie potrzebni - zeznawał świadek. Potem płk Wilczyński
zlecił Cieślakowi sporządzenie meldunku w tej sprawie. Ponieważ trwało to zbyt
długo rozkazał, by wszyscy członkowie Plutonu Specjalnego, biorący udział w
akcji, sporządzili własnoręcznie raporty o użyciu broni. Wałach pamiętał, że
zaczęły one napływać dopiero nocą, a zbierał je mjr Buniowski, ten sam, który
po wydarzeniach w "Wujku" otrzymał od Wilczyńskiego polecenie przestrzelania
broni Plutonu Specjalnego. Te zeznania były bardzo niekorzystne dla
oskarżonych, którzy twierdzili, że nie strzelali, raporty im "sugerowano", a
niektórzy wręcz mówili, że nie wiedzą, skąd wzięła się liczba wystrzelanych
nabojów przy ich nazwisku. Jak wynika z zeznań świadka - wpisywali ją sami...
Edward Wałach wspominał również brutalną pacyfikację KWK "Jastrzębie". Pamiętał
ukrytych w budynku cechowni górników. Pluton Specjalny wybił szyby, a z tyłu
kompania Solejdowicza użyła środków chemicznych.
- To był makabryczny widok. Czegoś takiego nie widziałem i chyba mało kto
widział. Ludzie uciekali przez te wybite szyby. Przewracali i ranili się o
potłuczone szkło, klękali, podnosili ręce do góry, a zomowcy maltretowali ich.
Bili, bili i jeszcze raz bili. Zupełnie bezpodstawnie - mówił świadek. - Ja
biegłem, krzyczałem, żeby się opamiętali, drogą radiową apelowałem do dowódców
kompanii, ale nikt nie słuchał. Byłem zbulwersowany. Przed wyjazdem do
następnej kopalni ostrzegłem: jeśli ktokolwiek dotknie górnika, będzie miał ze
mną do czynienia.
Wałach mówił również, iż słyszał przez radio jak płk Gruba zwracał się do
Wilczyńskiego, by dobrze przygotował się do akcji w "Manifeście Lipcowym".
Zresztą, jak zaznaczył, Wilczyński miał dziwny styl dowodzenia; zawsze siedział
w samochodzie, na zewnątrz pacyfikowanych zakładów i nie miał pojęcia, co
dzieje się w środku. Wałach zeznał również, że podczas wieczornej odprawy 15
grudnia, dotyczącej odblokowania KWK "Wujek", oficer WP zapytał, kto zapewni
ochronę czołgom. Wówczas, prowadzący odprawę oskarżony Marian Okrutny
powiedział, patrząc na Wilczyńskiego: "To jest dowódca jednostki i on
zaangażuje Pluton Specjalny".
- Wiem, że dzisiaj Okrutny temu zaprzecza, ale ja to słyszałem - podkreślił
świadek. Wałach mówił także o tajnym szyfrogramie Kiszczaka, który dopuszczał
użycie broni palnej. Szyfrogram ten dostali nawet dowódcy niższego szczebla, aż
do szefów kompanii i ich zastępców. To właśnie, powołując się na szyfrogram,
pomocnik Wałacha wśród środków przymusu wymienił broń palną w książce rozkazów.

Były dowódca pododdziału ZOMO Kazimierz Burdzy widział strzelających członków
Plutonu Specjalnego w obu kopalniach i stanowczo potwierdził to przed sądem.
- Funkcjonariusze Plutonu Specjalnego stali na podwyższeniu przy magazynie.
Broń mieli skierowaną w stronę górników, którzy oddaleni byli o około 20 m.
Zauważyłem błysk ognia z luf - mówił Burdzy. - Ktoś krzyknął "strzelają", a
potem górnicy wynosili rannych i zabitych.
W "Manifeście Lipcowym" jeszcze przed rozpoczęciem akcji poszedł w stronę bramy
głównej. Tam zobaczył członka Plutonu Specjalnego, który biegnąc w poprzek
bramy strzelał w kierunku kopalni. I tym razem świadek dostrzegł błysk z lufy
broni.

Zbrodnię zaplanowano "z góry"

[studio.beret]

Zbrodnię zaplanowano "z góry"

Przed Sądem Wojewódzkim w Katowicach zeznawali świadkowie, którzy w okresie,
którego dotyczył proces, pełnili wysokie funkcje, zarówno w resorcie spraw
wewnętrznych, jak i poza nim. Zdziwienie budzi fakt, iż im wyższą funkcję
pełnili oni w 1981 roku, tym mniej wiedzieli. Bardzo często okazuje się, że nie
znali szyfrogramu Kiszczaka. Niektórzy nawet nie wiedzieli, że w ogóle był. Nie
wiedzą również, kto użył broni, bo albo "nie interesowali się tym", albo "nie
wolno było o tym mówić". Na całkowitą kpinę zakrawa już twierdzenie, że o
strzałach w "Manifeście Lipcowym" i "Wujku", o zranionych i zabitych tam
górnikach, niektórzy ze ścisłego dowództwa dowiadywali się z... prasy lub od
przesłuchującego ich prokuratora w ponad 10 lat po wydarzeniach...

- Wtedy mówiono, że największym wrogiem są Kościół i "Solidarność". Baliśmy się
cokolwiek mówić. Nie wyobrażam sobie, co byłoby, gdyby ktoś powiedział coś
złego na temat pacyfikacji. Dwa dni i już by go nie było. Kiszczak preparował
dokumenty. Właściwie nie wiadomo, kim on był - mówił wicenaczelnik Wydziału
Prewencji Kazimierz Biel, który w 1983 r. zwolniony został z milicji
za "przekonania religijne i polityczne". Biel dodał również, iż kierujący
pacyfikacją Kazimierz Wilczyński był nadgorliwy w wykonywaniu poleceń Kiszczaka
i Jaruzelskiego.

Kazimierz Biel oraz Ryszard Pawlik, ówczesny naczelnik Wydziału Prewencji KW MO
w Katowicach, oświadczyli przed sądem, że istniały plany pacyfikacyjne zakładów
pracy. Posługiwano się nimi na odprawach poprzedzających akcje. Opracowywane
były przez Wojewódzki Sztab Kierowania i SB. Pracami tymi kierował zastępca
komendanta wojewódzkiego ds. SB, płk Baranowski. Powstały one jeszcze przed
wprowadzeniem stanu wojennego. Pawlik zapamiętał nawet, że kierunki działań
zaznaczone były na nich kolorami niebieskim i czerwonym. O takich planach
mówiono też w warszawskim procesie przeciwko Kiszczakowi. Czerwonym kolorem
zaznaczony był kierunek otwarcia ognia do strajkujących. Zeznania świadków
potwierdziły fakt, iż zbrodnia w tych kopalniach była zaplanowana "z góry" w
pełnym tego słowa znaczeniu.
Coraz częściej świadkowie mówili o tym, iż akcjami jednoosobowo kierował
ówczesny komendant wojewódzki MO płk Jerzy Gruba oraz podkreślali rolę, jaką
odgrywał I z-ca ds. Służby Bezpieczeństwa płk Baranowski, który miał łączność
zarówno ze swoimi tajniakami, będącymi na terenie kopalni, jak i dowódcami
ZOMO. Niestety, obaj wspomniani dowódcy już nie żyją i ustalenie większości
faktów stało się niemożliwe.

- O wszystkim decydował płk Gruba przy pomocy swego zastępcy płk.
Baranowskiego - mówił przed sądem Władysław Leś (w 1981 r. jeden z zastępców
komendanta wojewódzkiego ds. SB zajmujący się kontrwywiadem). - Słyszałem
rozmowę Gruby z Wilczyńskim. Wilczyński informował, że nie dają sobie rady.
Zaproponował Grubie, by posłużył się wojskiem, bo wiadomo było, że do żołnierzy
górnicy mają inny stosunek niż do milicjantów. Wówczas Gruba krzyknął: "Nie
wtrącaj się! Nie znasz się na tym". Zrozumiałem, że jestem tam niepotrzebny i
wyszedłem z pokoju.

Daniel Las (wówczas z-ca komendanta ds. administracyjno-gospodarczych)
opowiadał, jak spotkał na korytarzu komendanta płk. Grubę.
- "Idę dzwonić do Kiszczaka, bo ZOMO chce użyć broni", powiedział mi Gruba. Gdy
ponownie zobaczyłem go pół godziny później i zapytałem o efekt rozmowy, machnął
ręką i powiedział, że to już bez znaczenia bo ZOMO i tak strzelało - zeznał
świadek.

Obaj świadkowie brali udział w telekonferencjach, które przeprowadzane były na
wysokich częstotliwościach, by nikt nie podsłuchiwał i których nie można było
protokołować. Nie przypominają sobie, czy zapoznano ich wówczas z szyfrogramem
Kiszczaka, bo "wiele dokumentów otwierano i czytano". Daniel Las szczególnie
zapamiętał telekonferencję, którą prowadził sam szef MSW. Prawdopodobnie w jej
trakcie Kiszczak powiedział, że oddziały zwarte milicji mogą użyć broni tylko
na jego rozkaz.

Władysław Leś oświadczył, że sztab akcji LATO `80 (w skład którego wchodził)
miał za zadanie rozeznanie nastrojów społecznych, by tam, gdzie przewidywano
niepokoje, skierować odpowiednie siły porządkowe. Sporządzano więc plany
opisowe (a czasami graficzne) zabezpieczenia obiektów, ale nie przewidywano w
nich wyprowadzenia z nich załóg. Pojęcie "odblokowania" pojawiło się dopiero w
momencie wprowadzenia stanu wojennego. Świadek przyznał, że w "Wujku" działała
zakonspirowana grupa podległych mu ludzi, którzy utrzymywali kontakt z płk.
Baranowskim, a zadaniem ich było obserwowanie i ewentualne utrwalanie przebiegu
wydarzeń. Odpowiadając na pytania oskarżonych, Leś stanowczo stwierdził, iż na
terenie Katowic nie przebywały wówczas jednostki specjalne obcych państw.
Wówczas oskarżony Jasiński oświadczył, że w tym czasie w katowickich koszarach
ZOMO była grupa młodych żołnierzy radzieckich. Podczas zeznań świadka po raz
kolejny wróciła sprawa esbeckiej grupy płk. Perka. Leś mówił, iż grupę tę
powołał płk Baranowski i była to grupa dezinformacyjna, a nie dywersyjna. Nie
zgodził się z tym oskarżony Ślusarek i wniósł o ustalenie składu osobowego
grupy, celem przesłuchania jej członków, gdyż jego zdaniem "perkowcy" również
pacyfikowali kopalnie.

Następny świadek Witold Rupala, pomocnik oficera d

[studio.beret]

Następny świadek Witold Rupala, pomocnik oficera dyżurnego ZOMO, nie potrafił
wyjaśnić, dlaczego w raportach w książce wydarzeń oficera dyżurnego dwukrotnie
dokonano wpisu o wyjeździe do akcji Plutonu Specjalnego. Pierwszy raz
wpisano: "PLS 47 plus 1", a drugi "PLS 21 plus 4".
- Ten pierwszy zapis jest niewiarygodny - tłumaczył Rupala. - Pluton nie liczył
więcej niż 30 osób, zaś druga liczba oznaczała liczbę pojazdów, więc niemożliwe
jest, by wyjeżdżali tylko jednym samochodem. Świadek nie potrafił nawet
odpowiedzieć na pytanie oskarżonego Jasińskiego, czy przy pierwszym zapisie
zamiast liczby 7 nie znajduje się litera F, co oznaczałoby wyjazd 4
funkcjonariuszy. Po kolejnym obejrzeniu zapisu świadek twierdził jedynie, że
można to odczytać i tak, i tak.
Jednym ze świadków, który żądał anonimowości, był Zbigniew Fedunkow, w roku
1981 pełniący obowiązki naczelnika Wydziału Wojewódzkiego Stanowiska Kierowania
KW MO. "Dziury w pamięci" oraz "przejęzyczenia" świadka spowodowały, iż jego
zeznania mniej wniosły do sprawy, niż się spodziewano. Dla Fedunkowa szyfrogram
Kiszczaka nie miał żadnego prawnego znaczenia, a "każdy dobrze wyszkolony
kapral" potraktowałby go jako "przypomnienie zasad". Gdy na wniosek prokuratora
odczytano mu punkt "e" szyfrogramu, Fedunkow przyznał, że "są tam pewne
zmiany", ale i tak "nikt nie traktował go poważnie" i wszyscy opierali się na
starym rozkazie, w myśl którego zgodę na użycie broni palnej przez oddziały
zwarte musiał wydać szef MSW. Fedunkow dodał, że szyfrogram dotarł do dowódców
najniższego szczebla, a ci mieli obowiązek zapoznać z nim podległych sobie
funkcjonariuszy. Świadek w roku 1981 opracowywał plany graficzne akcji
pacyfikacyjnych. Pierwszy z planów KWK "Wujek" powstał 16 grudnia o godz. 4.00
nad ranem. Drugi - zdaniem świadka - był planem rekonstrukcyjnym, wykonanym na
zlecenie Komendy Głównej MO. Nie odzwierciedlał on jednak faktycznych wydarzeń.
Pytany przez pełnomocników oskarżycieli posiłkowych, dlaczego nie uwzględnił w
planach np. esbeckiej grupy płk. Perka, skoro twierdził, że tam byli, świadek
odparł, iż "esbecy mu nie podlegali". Fedunkow dodał również, że to decyzja
szefa MSW o "odblokowaniu" zakładów spowodowała, iż zaczęły powstawać plany
graficzne. Powołany w Warszawie sztab AKCJI LATO `80 miał swoje odpowiedniki we
wszystkich KW MO. Fedunkow ujawnił też, iż na szczeblach wojewódzkich (a zatem
z pewnością i na szczeblu centralnym) prowadzony był od stycznia 1981 r.
dziennik sztabowy, w którym ścisłe kierownictwo omawiało przygotowania do
wprowadzenia stanu wojennego. Świadek zeznał również, iż Pluton Specjalny może
być wysłany jako grupa saperska, zaś do ochrony czołgów przeznaczono
pododdziały płk. Kamińskiego, uzbrojone w broń osobistą. Zmienił również swoje
zeznania odnośnie kierowania pacyfikacją "Manifestu Lipcowego". U prokuratora
twierdził, że akcją kierował oskarżony Okrutny. Przed sądem powiedział, że
wtedy "przejęzyczył się", a akcją kierował komendant rejonowy Jastrzębia.

Były wojewoda (odwołany 15 grudnia 1981 r.) Henryk Lichoś oraz jego zastępcy
Tadeusz Wnuk i Zdzisław Gorczyca, którzy w roku 1981 byli członkami
Wojewódzkiego Komitetu Obrony, twierdzili, że nie wiedzieli nic ani o
odblokowywaniu zakładów pracy, ani o użyciu broni palnej.
- WKO to była zasłona dymna dla wojska i milicji - mówił Lichoś. - Ja nie
widziałem nawet szyfrogramu, a powinienem.
Jego zastępcy również twierdzili, że nie zapoznano ich z dokumentem Kiszczaka.
Wszyscy mówili, że decyzje o odblokowaniu zapadły poza WKO.
- Na jednym z późniejszych posiedzeń komendant Gruba powiedział, że broni użyto
w obronie własnej, ale nie mówił kto. Informacje podawane na tych posiedzeniach
były obowiązującą wykładnią - zeznał Gorczyca.

O odblokowaniu zakładów pracy i szyfrogramie Kiszczaka także "nic nie wiedział"
Józef Piszczek - sekretarz pionu ideowo-wychowawczego KW PZPR, zajmujący się
współpracą z dziennikarzami. O pacyfikacji "Wujka" dowiedział się 16 grudnia w
godzinach popołudniowych, gdy zadzwoniono do niego z Wydziału Prasy KC PZPR z
poleceniem, by pomógł zebrać Polskiej Agencji Prasowej informacje na temat tych
wydarzeń.
- Miałem z tym trudności. Dopiero pomoc gen. Romana Paszkowskiego, mianowanego
w tym dniu wojewodą katowickim, pozwoliła mi zredagować komunikat. Ukazał się
on następnego dnia na pierwszej stronie "Trybuny Robotniczej" - mówił
Piszczek. - Później nie interesowałem się tym, kto strzelał i w jakich
okolicznościach, gdyż PZPR nie miała możliwości zbierania informacji na ten
temat.

Kto użył broni "nie dociekał" również gen. Jan Łazarczyk, ponieważ "nie miał
uprawnień do prowadzenia dochodzenia", a nadto przekonany był, że sprawa
dotyczyła milicji, a nie wojska. Łazarczyk, mimo iż był wówczas szefem
Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego i uczestniczył w posiedzeniach WKO, również
oświadczył, iż nie znał szyfrogramu Kiszczaka. Twierdził, że o strzałach
w "Manifeście Lipcowym" powiadomił go dowódca Śląskiego Okręgu Wojskowego,
prosząc o wyjaśnienie tej sprawy.
- Miałem pretensje do komendanta Jerzego Gruby, że zataił to przede mną -
stwierdził świadek. Gdy odczytano mu fragment dziennika sztabowego, z którego
wynika, że o użyciu broni poinformował go komendant Gruba mówiąc: "Moi
komandosi strzelali w obronie twoich czołgów" i podał nazwiska rannych
górników, Łazarczyk oświadczył, iż nie pamięta tej rozmowy.

(...)

Ekspertyzy i dowody

[studio.beret]

Ekspertyzy i dowody

Wojewódzki biegły lekarz sądowy prof. Władysław Nasiłowski, który w grudniu
1981 r. przeprowadzał sekcje zwłok górników z KWK "Wujek", oświadczył przed
Sądem, iż żadna rana nie pochodziła z rykoszetu, a strzały oddano z odległości
nie mniejszej niż metr, z broni o kalibrze zbliżonym do 9 mm. Wszyscy zabici
trafieni zostali w ważne dla życia miejsca ciała, tj. głowę, klatkę piersiową,
brzuch, plecy.
Odpowiadając na pytanie, czy fakt, iż w ciałach górników z "Manifestu
Lipcowego" utkwiły pociski, zaś większość ran górników z "Wujka" to rany
przestrzałowe, świadczyć może o tym, że w "Wujku" strzelano z broni o większej
sile rażenia lub większym kalibrze, odparł, iż nie jest to wykluczone, ale być
może w "Manifeście Lipcowym" strzelano z większej odległości.

Podczas zeznań Stanisława Wiewióry, byłego inspektora WSK KW MO, który, jak
twierdził, nie przygotowywał żadnych planów działań w zakładach pracy, a
rysował je dopiero po pacyfikacjach, by zrekonstruować wydarzenia, pełnomocnicy
oskarżycieli posiłkowych okazali sądowi szkice akcji pacyfikacyjnych innych
zakładów. Mec. Anna Dembek poinformowała, iż otrzymała je za
pośrednictwem "Solidarności" kopalni "Wujek", zaś mec. Leszek Piotrowski,
oświadczając, że jest w posiadaniu takich samych szkiców, zastrzegł, że nie
ujawni, od kogo je dostał. Opatrzone klauzulą "tajne", stanowiły one kolejny,
istotny dowód rzeczowy.

(...)

Zatarto ślady - wyczyszczono dokumenty

[studio.beret]

Zatarto ślady - wyczyszczono dokumenty

Zeznania przed sądem złożył dziennikarz Jan Dziadul, który w 1990 r. otrzymał
zezwolenie na przeczytanie milicyjnych dokumentów, dotyczących m.in.
pacyfikacji KWK "Wujek".
Dziadul stwierdził, że z archiwum katowickiej KW MO przyniesiono mu pakiet
dokumentów pod nazwą "Gotowość".
- Była to paczka zawinięta w szary papier - mówił świadek. - Nie była w ogóle
zabezpieczona, a w dokumentach panował ogromny bałagan.
Jan Dziadul odnalazł tam notatkę, że w lutym 1990 r. dokumenty te przeglądali
dwaj zastępcy komendanta wojewódzkiego ds. SB oraz oskarżony Marian Okrutny.
- W paczce było kilka tysięcy stron dokumentów, dotyczących przygotowań do
wprowadzenia stanu wojennego oraz trzy dzienniki sztabowe, w których zapisywano
wydawane podczas akcji polecenia i rozkazy. Dziennik prowadzony przez SB był
dokładniejszy. Zawierał zapisy, których nie było w dzienniku WSK - mówił
świadek. - Wszystkie najważniejsze zapisy były wielokrotnie podkreślane i
przekreślane. Także te, które dotyczyły użycia broni. Zastanawiałem się, kiedy
to zrobiono.
Wśród tych zapisów był również ten, w którym dowodzący akcją Kazimierz
Wilczyński domagał się zgody na użycie broni. Wówczas padła anonimowa
odpowiedź: "Nie, czekaj na rozkaz". Zdanie to jest kilkakrotnie podkreślone, a
przecinek wygląda inaczej od innych, sprawia wrażenie, jakby był dopisany
później. W tym przypadku ten jeden mały znak interpunkcyjny jest niezwykle
istotny. Zmienia bowiem całkowicie treść i sens zdania. Czy kiedykolwiek uda
się wyjaśnić kto i kiedy go dopisał?
Jan Dziadul opowiadał również o rozmowie, jaką przeprowadził z ówczesnym
komendantem wojewódzkim MO, nieżyjącym już Jerzym Grubą. Gruba powiedział
Dziadulowi, iż nie wydał zgody na użycie broni. Twierdził, że Wilczyński pytał
go o to, gdy strzały już padły, "była to musztarda po obiedzie" i to Wilczyński
powinien tę sprawę wyjaśnić. Dziadul powiedział, że pytał Grubę, czy można było
zaniechać akcji na KWK "Wujek", skoro przedstawiciele wojska byli u
strajkujących i widzieli ich determinację. Gruba twierdził, że decyzje zapadły
w WKO, w województwie katowickim przebywali przedstawiciele WRON, m.in.
ówczesny minister górnictwa gen. Czesław Piotrowski i to rozkazami wojskowymi
zmuszono ich do odblokowania kopalni. Zdaniem Gruby, WRON nie mogła dopuścić,
by zabrakło węgla. Gdyby się tak stało to - jak się wyraził - ten cały stan
wojenny szlag by trafił, zaś zaniechanie akcji w "Wujku" odebrane byłoby jako
moralne zwycięstwo strajkujących, a na to ówczesna władza nie mogła sobie
pozwolić. Gruba powiedział też Dziadulowi, że gdyby dowiedział się, iż
w "Manifeście Lipcowym" Pluton Specjalny strzelał i ranił górników, zrobiłby
awanturę i nie skierował go do akcji w "Wujku". Nie wiedział, dlaczego Pluton
Specjalny tam pojechał. Twierdził, iż ta decyzja zapadła poza nim.

- Słyszałem, jak górnicy powiedzieli, że jeśli na teren kopalni wejdzie wojsko,
to będą rozmawiać i opuszczą ją, a jak wejdzie milicja to będą się bronić -
potwierdził zeznania niektórych uczestników tamtych wydarzeń ówczesny naczelny
dyrektor KWK "Wujek" Maciej Zaremba.
Zaremba pamiętał, że kiedy przybył do kopalni, dowiedział się, iż załoga
podjęła strajk. Poszedł do strajkujących i zaproponował, by wybrali
przedstawicieli, którzy będą prowadzić rozmowy. Wkrótce przyjechała również
delegacja wojskowych. Rozmowy jednak nie dały rezultatu i siły porządkowe
przystąpiły do pacyfikacji. Z okien swojego gabinetu dyrektor niewiele widział.
O rannych i zabitych poinformował go lekarz zakładowy. Dyrektor Zaremba linią
górniczą połączył się ze zjednoczeniem i tą drogą wezwał karetki i pomoc
medyczną.
- Kiedy górnicy dowiedzieli się o zabitych, zaprzestali obrony. Zadzwonili do
mnie i zapytali, czy wiem, co się stało. Powiedzieli też, że chcą rozmawiać z
wojskiem - mówił Zaremba.
Kiedy Maciej Zaremba udał się z delegacją wojskową do górników, strajkujący
wręczyli im postulaty. Spełniony został tylko jeden, dotyczący umożliwienia
bezpiecznego opuszczenia kopalni. Świadek stanowczo stwierdził, że to nie on
wydał polecenie posprzątania terenu kopalni przed przyjazdem prokuratorów
wojskowych. Jego zdaniem mógł to uczynić główny inżynier powierzchni. Uważa
jednak, że teren kopalni uprzątnięto już po wizji przeprowadzonej przez
prokuratorów. Zdaniem Nadzwyczajnej Komisji Sejmowej ds. Badań Działalności
MSW, prokuratorzy oglądali miejsce wydarzeń już wtedy, gdy zostało ono
uprzątnięte. Ktoś specjalnie wydał takie polecenie, by uniemożliwić ustalenie
sprawców zbrodni.
Niewiele do powiedzenia mieli; Jadwiga Dworowy, kierowniczka tajnej kancelarii
katowickiego ZOMO i Lech Banaszkiewicz, który prowadził kancelarię Sztabu X
Dywizji Pancernej w Opolu.
- Nie wiem, jak to możliwe, że w dzienniku brakuje 50 kart z zapisami. Gdy w
1983 roku odchodziłam z pracy, podpisywałam protokół zdawczo-odbiorczy i wtedy
niczego nie brakowało - oświadczyła Dworowy. Okazuje się, że wyrwane karty
obejmują zapisy, dotyczące wydarzeń w okresie od 13 do 17 grudnia 1981 r.
Świadek dowiedziała się o tym dopiero od przesłuchującego ją prokuratora.
Uważa, że możliwe jest, iż zniszczono je z premedytacją - by z dokumentów MO
usunąć wszystkie zapisy o planowaniu i przebiegu akcji w kopalniach.
Lech Banaszkiewicz w ogóle nie pamiętał treści dokumentów opracowywanych przez
Śląski Sztab Wojskowy. Mówił, że już w styczniu 1981 r. otrzymał zalakowane
koperty, które nakazano otworzyć w nocy z 12 na 13 grudnia. Były tam zadania na
wypadek wprowadzenia stanu wojennego, m.in. instrukcja dotycząca użycia broni
przez żołnierzy. Po latach niektóre dokumenty przekazywane były do Śląskiego
Sztabu Wojskowego lub niszczone.
- Zawsze mówiłem, że do górników strzelał Pluton Specjalny - powiedział przed
Sądem Wojewódzkim w Katowicach Andrzej Zalewski, ekspert Nadzwyczajnej Komisji
Sejmowej ds. Badań Działalności MSW. Powtórnego przesłuchania Andrzeja
Zalewskiego zażądali oskarżeni. Powoływali się oni na publikację w
tygodniku "Nie", w której napisano m.in., że Zalewski przed Sądem Wojewódzkim w
Warszawie w procesie przeciwko Kiszczakowi przyznał, iż "do spółki z Rokitą i
prokuratorem zataił, iż na "Wujku" strzelał ktoś jeszcze".
Ku ogromnemu zaskoczeniu tych, którzy byli wówczas na sali rozpraw, jak i
samego świadka, w protokole z warszawskiego sądu pojawił się dziwny
zapis: "Jestem przekonany, że moja opinia została wykorzystana i wprowadzona do
raportu. Były duże różnice między tym co opracowałem, a tym co było w raporcie.
Wycofano fragmenty, które miały służyć innemu postępowaniu. Jeden fragment
dotyczył tego, że strzały padły ze strony żołnierzy, a drugi, że w czasie
badania broni eliminowano broń znajdującą się na wyposażeniu Wojska Polskiego".
Tymczasem Zalewski zarówno przed sądem w Katowicach, jak i w Warszawie zeznał,
iż istotnie przy sporządzaniu tego raportu pominięto dwa fragmenty. Dotyczyły
one jednak wskazanych przez górników miejsc, z których otwarto ogień do
strajkujących, oraz rozdziału poświęconego broni i amunicji użytej w trakcie
pacyfikacji. Oba te dokumenty są w posiadaniu katowickiego sądu. Pytany o
rozbieżności w protokołach, Zalewski wyjaśnił, że w Warszawie sędzia nie
dyktuje co umieścić w protokole. W związku z tym zeznający nie ma możliwości
sprostowania na bieżąco swoich wypowiedzi.
- Cały protokół to zbitka wielu moich wypowiedzi, być może protokolantka
popełniła błędy - tłumaczył Zalewski. - Przede wszystkim ten zapis podważa moją
wiarygodność jako świadka, a to wpływa również na podważenie sporządzonej
przeze mnie opinii, która przecież została jednogłośnie zaakceptowana przez
Komisję Sejmową - dodał.

Sąd zwrócił się do Komendy Wojewódzkiej Policji i

[studio.beret]

Sąd zwrócił się do Komendy Wojewódzkiej Policji i UOP w Katowicach z pytaniem,
gdzie znajdują się dzienniki ówczesnego Wojewódzkiego Stanowiska Kierowania MO.
Policja poinformowała, że już w latach 80. przekazano je SB, a potem przejął je
UOP. UOP zaś w swej odpowiedzi ograniczył się do "pouczenia" sądu, że dokumenty
te są opatrzone klauzulą "tajne", a zatem odtajnione mogą zostać po... 30
latach. Wcześniej - tylko za zgodą szefa MSW. Sam fakt, gdzie są te dzienniki i
czy w ogóle się zachowały, UOP także potraktował jako tajemnicę.
Niczego sąd nie dowiedział się o tzw. esbeckiej grupie płk. Perka, która
zdaniem oskarżonych, wyposażona w taką samą broń jak oni, również pacyfikowała
kopalnie. Mimo iż w skład grupy Perka wchodzili milicjanci z KW MO i - jak
twierdzili oskarżeni - niektórzy pracują tam do dzisiaj i to na wysokich
stanowiskach - Komenda Policji odpowiedziała, że na temat składu i działalności
tej grupy nie posiada absolutnie żadnych informacji.
Podobnie zresztą katowicka policja oraz Oddziały Prewencji w Piotrowicach
poinformowały, że z powodu braku dokumentów nie potrafią wskazać, którzy
funkcjonariusze MO brali udział w akcjach pacyfikacyjnych, dlatego też nie
będzie możliwe wytypowanie egzemplarzy broni, które były użyte w kopalniach. Na
takie samo pytanie, skierowane do Śląskiego Okręgu Wojskowego, sąd nie otrzymał
żadnej odpowiedzi

Zatuszowali sprawę

[studio.beret]

Zatuszowali sprawę

Katowicki sąd przesłuchał również prokuratorów, którzy umorzyli pierwsze
śledztwo przeprowadzone w 1982 r. w sprawie użycia broni w kopalniach "Manifest
Lipcowy" i "Wujek": Janusza Brola z Wojskowej Prokuratury Garnizonowej w
Gliwicach, który śledztwo prowadził i Waldemara Wilka z Naczelnej Prokuratury
Wojskowej, który je nadzorował. Zeznania obu prokuratorów zgodne były tylko
wówczas gdy mówili, że o wszystkim decydowali ich przełożeni.
Waldemar Wilk i Janusz Brol w kilka godzin po wydarzeniach byli na terenie
kopalni. Obejrzeli jedynie zwłoki pomordowanych i ustalili ich dane personalne.
Wilk oświadczył, że z uwagi na późną porę. Nie potrafili powiedzieć, dlaczego
nie zabezpieczono terenu kopalni do następnego dnia. Brol stwierdził natomiast,
iż zbierali łuski, fotografowali teren, przesłuchiwali milicjantów i rannych
górników. Obaj mówili, iż w Warszawie żądano szybkiego zakończenia śledztwa,
dlatego prowadzili je "powierzchownie i żywiołowo", oraz że Naczelną
Prokuraturę Wojskową interesowało głównie to, jak dalece górnicy zostali
zapoznani z dekretem o stanie wojennym. Zdaniem Wilka, obowiązywała wówczas
tylko jedna wersja, że w KWK "Wujek" strzelał Pluton Specjalny. Tak twierdzili
przełożeni. Dlatego nie dociekali, kto jeszcze miał broń. Nikt wtedy nie mówił,
że strzelał również wojskowy.
- Zastanawialiśmy się, komu postawić zarzuty. Przecież ta kilkunastoosobowa
grupa nie mogła znacząco wzmocnić setek milicjantów. Jeśli wprowadza się do
akcji ludzi z bronią, to wiadomo po co - mówił świadek Wilk. - W śledztwie
ustalono, że to dowodzący akcją o tym zadecydował oraz że szef Plutonu
Specjalnego zwracał się o zgodę na użycie broni.
Stwierdzono wówczas, że członkowie Plutonu Specjalnego wystrzelali 157 naboi
oraz że pierwszy zaczął strzelać ich dowódca.
- W tej grupie na pewno byli i ci, którzy strzelali w powietrze, i ci, którzy
strzelali do górników - oświadczył Wilk. Zdaniem Brola ustalono ponad wszelką
wątpliwość, że to strzelał Pluton Specjalny. Natomiast nie można było
jednoznacznie stwierdzić, z czyjej konkretnie broni zabito górników, gdyż
wszyscy członkowie Plutonu przyznali się wprawdzie, że strzelali, ale nikt nie
wiedział, czy wydano mu wówczas jego broń. - Mówili, że w sytuacjach alarmowych
pobierali broń jak leci. Pytaliśmy o to magazynierów, którzy to potwierdzili -
zeznał Brol.
Śledztwo w pierwszej wersji umorzono, gdyż, jak stwierdzili prokuratorzy, nie
można było w takiej sytuacji postawić konkretnych zarzutów poszczególnym
członkom Plutonu Specjalnego. Z Naczelnej Prokuratury Wojskowej przyszło jednak
inne postanowienie. Stwierdzono w nim, że śledztwo w sprawie użycia broni
zostało umorzone z braku dowodów popełnienia przestępstwa, ponieważ Pluton
Specjalny działał w obronie własnej. Pod taką decyzją podpisał się prokurator
Janusz Brol.
- Brak doświadczenia zawodowego i życiowego spowodował, że to podpisałem -
tłumaczył się przed sądem.

(...)

ZOMO kontratakuje

[studio.beret]

ZOMO kontratakuje

Dopiero po czterech latach procesu szef Plutonu Specjalnego ZOMO Romuald
Cieślak przyznał się, że okłamał swoich przełożonych i prokuratora,
oświadczając, że jego podwładny Krzysztof Jasiński zgubił legitymację służbową
podczas akcji w "Wujku". Uczynił to na jego prośbę, a nadto chciał go uchronić
przed surowymi konsekwencjami, za utratę legitymacji.
Jasiński od samego początku twierdził, że jest niewinny. Odmówił składania
wyjaśnień w śledztwie. Dopiero na sali rozpraw oświadczył, że nie pacyfikował
ani KWK "Manifest Lipcowy", ani KWK "Wujek". Podstawą oskarżenia Jasińskiego
był napisany przez niego raport o zużyciu amunicji. Oskarżony tłumaczył, że
napisał go, by uniknąć kary za utratę legitymacji. Wersję tę potwierdził Maciej
Przybylski - członek Plutonu Specjalnego, który wraz z nim był wówczas w
Pyrzowicach i nie został objęty aktem oskarżenia. Temat wrócił, gdyż sąd dotarł
do akt osobowych Oddziałów Prewencji, w których mowa jest o tym, że Jasiński
zgubił legitymację podczas pacyfikacji "Wujka".
- To nieprawda - zeznał Cieślak - Jasiński nie był na "Wujku", gdyż został
oddelegowany do obsługi helikoptera i był wówczas w Pyrzowicach.
Zapytany przez sąd, czy nie obawiał się, że podaje swym przełożonym fałszywe
informacje, Cieślak odparł, że było to postępowanie wewnętrzne i nie bał się
powiedzieć nieprawdy. Na potwierdzenie swej niewinności przez kolegów z ławy
oskarżonych Jasiński musiał czekać aż cztery lata. Zaskakuje fakt, iż dopiero
teraz jego przełożony zdecydował się o tym powiedzieć. Być może Jasiński miał
już dosyć ponoszenia odpowiedzialności za to, co zrobili jego koledzy i ceną za
dalsze milczenie było oczyszczenie go z zarzutów przez współoskarżonych.

Następna "bomba" wybuchła, gdy kilku z oskarżonych oświadczyło, że raporty,
które po wydarzeniach własnoręcznie sporządzali, zostały napisane na rozkaz.
- Nie chcieliśmy do tej pory ujawniać nazwiska osoby, która kazała nam je
pisać, bo już nie żyje - mówił Dariusz Ślusarek. - To płk Nikiel, zastępca
komendanta ds. politycznych, który infiltrował Pluton Specjalny od początku
jego istnienia, przyszedł i powiedział, że wojna została wygrana, a my w końcu
jesteśmy Plutonem Specjalnym.
Potwierdził to szef Plutonu, Romuald Cieślak, który oświadczył, że po akcji
żaden z dowódców drużyn nie zgłaszał mu informacji, iż jego podwładni użyli
broni. Cieślak potwierdził, że protestował przeciwko pisaniu raportu. Dlatego
sporządzono je dopiero wówczas, gdy rozpoczęło się śledztwo - w trzy dni po
wydarzeniach, po rozkazie Nikiela i naciskach ze sztabu.
Podobne oświadczenia złożyli Leszek Grygorowicz i Józef Rak.
- Sugerowano mi, że mam wpisać ilość zużytej amunicji - powiedział Grygorowicz.
Z kolei Rak udowadniał, iż raporty nie były napisane zgodnie z przepisami.
Powinno się w nich wskazać numer broni, z której strzelano, miejsce i
okoliczności użycia.
- Sporządziliśmy je na rozkaz i dlatego pisali je nawet ci członkowie Plutonu
Specjalnego, którzy nie uczestniczyli w akcji - dodał Rak.

Raporty o użyciu broni były główną podstawą oskarżenia. Oskarżeni próbowali ją
podważać. Dziwi fakt, że zrobili to dopiero po czterech latach procesu. Ponadto
kilku z nich w swoich wyjaśnieniach przyznało się, że strzelali w powietrze.
Sam szef Plutonu również w swym wcześniejszym oświadczeniu zeznał, iż po
strzałach w "Manifeście Lipcowym" jego podwładni powiedzieli mu, że wszyscy
strzelali.
Krzysztof Jasiński, który twierdzi, że w ogóle nie brał udziału w akcjach,
powiedział wprost, że raport został mu podyktowany.
- Na polecenie KW MO broń Plutonu Specjalnego została przestrzelona w tym dniu.
Przypuszczam, że przestrzelono i moją broń - mówił Jasiński. - Zrobiono to
niezgodnie z przepisami, bo nie powinny robić tego osoby, które rzekomo tej
broni używały, a broń przestrzelał Nowak i dwóch innych kolegów z plutonu.
- Nie przestrzeliwałem żadnej broni - zastrzegł się niespodziewanie Lech
Nowak. - O tym, że była przestrzelona, dowiedziałem się dopiero na tej sali

Są winni

[studio.beret]

Są winni

- Wysoki Sądzie, wnoszę o uznanie oskarżonych za winnych - powiedział
prokurator Jacek Ańcuta. - Użycie broni na KWK "Manifest Lipcowy" i "Wujek"
było celowe i bezzasadne. Nie wysyła się kilkunastu osób tam, gdzie nie może
poradzić sobie kilkadziesiąt. Zwłaszcza jeżeli wyposażone są jedynie w broń
automatyczną, przypomina to bowiem igranie z ogniem na beczce prochu.
Po ponad czterech latach trwania procesu oskarżonych o pacyfikację śląskich
kopalni w pierwszych dniach stanu wojennego Sąd Wojewódzki w Katowicach zamknął
wreszcie przewód sądowy i przystąpił do wysłuchania końcowych przemówień stron.
Rozprawa, na której głos zabrał prokurator Jacek Ańcuta, zgromadziła więcej,
niż zwykle, dziennikarzy. Do sądu przyszli również górnicy. Dawno na tej sali
nie wyczuwało się takiej powagi i takiego napięcia.
Przewodnicząca składu sędziowskiego odrzuciła wniosek mec. Janusza
Margasińskiego, by odłożyć przemowy stron i dać czas na zapoznanie się z nowymi
wyjaśnieniami Mariana Okrutnego, i udzieliła głosu prokuratorowi.
- Jest to proces doniosły i bezprecedensowy. Dotyczy wydarzeń lokalnych sprzed
16 lat, ale tło historyczne wyrasta poza region. W tym czasie dorosło nowe
pokolenie Polaków, ten proces będzie kształtował ich opinie o tych
wydarzeniach - mówił prokurator Jacek Ańcuta. - Narosło tak wiele mitów i
legend, że trudno oddzielić fikcję od prawdy. To wszystko już za nami. Przed
nami wyrok Wysokiego Sądu, który zapewne nie przyniesie kresu tym mitom, ale z
całą pewnością da wiarygodną ocenę tych wydarzeń.
Prokurator przyznał, że toczący się proces jest poszlakowy. Opiera się głównie
na zeznaniach świadków, a te nie zawsze są ścisłe. Innego materiału dowodowego
już nie będzie, gdyż prowadząca w 1981 r. śledztwo Prokuratura Garnizonowa
dołożyła wszelkich starań, by pozacierać ślady, by nigdy nie można było
postawić konkretnego zarzutu zabójstwa poszczególnym oskarżonym. MSW zniszczyło
zaś wszystkie dokumenty, które mogłyby pomóc w wyjaśnieniu prawdy.
Zdaniem prokuratora Ańcuty to, co udało się zebrać w śledztwie, wskazuje na
bezsporną winę zasiadających na ławie oskarżonych. Prokurator uznał, że w
przypadku pacyfikacji "Manifestu Lipcowego" i "Wujka" argument siły wziął górę.
Nie próbowano rozmawiać z górnikami, tak jak w KWK "Piast". Nie może być
również mowy o obronie koniecznej, gdyż to milicja była agresorem.
- Dziś wiemy, że faktem jest, iż był stan wojenny, były strajki, pacyfikowanie
zakładów pracy, w którym uczestniczył Pluton Specjalny. Faktem jest, że są
zabici i ranni - mówił prokurator Ańcuta. - Wiadomo, że akcje poprzedzały
narady, że w Jastrzębiu dowodził Okrutny, że w "Manifeście Lipcowym" strzały
padły jeszcze przed wejściem na teren kopalni przez portiernię i bramę główną,
a członkowie Plutonu Specjalnego strzelali do górników z tzw. pozycji
strzeleckich i robili to precyzyjnie.
- Marian Okrutny mógł w każdej chwili przerwać akcję. Romuald Cieślak mógł
zapobiec użyciu broni - oświadczył prokurator. - Obaj winni są kierowania
zabójstwem.

Na sali rozpraw zapanowała głucha cisza, gdy prokurator zażądał kar dla
oskarżonych. Dla dwóch dowódców zażądał 12 lat pozbawienia wolności za
pacyfikację KWK "Manifest Lipcowy" i 15 za KWK "Wujek". Łącznie domagał się
skazania ich na 15 lat więzienia i 10 lat pozbawienia praw publicznych. Dla
członków Plutonu Specjalnego, którzy strzelali do górników w "Manifeście
Lipcowym" prokurator Łańcuta zażądał 8 lat więzienia, dla tych, którzy
pacyfikowali KWK "Wujek" lub brali udział w obu akcjach - 15 lat pozbawienia
wolności. Prokurator domagał się również kar dodatkowych, m.in. zakazu
zajmowania stanowisk związanych z ochroną porządku publicznego i podania wyroku
do wiadomości publicznej.
- Wysoki Sądzie, członkowie Plutonu Specjalnego dobrze wywiązali się z
poleconego im zadania. Wszyscy, jeszcze w czasie postępowania prowadzonego w
1981 r., otrzymali nagrody i awansowali o jeden stopień - uzasadniał
prokurator. Odniósł się również do wyjaśnień składanych przez oskarżonych w
trakcie śledztwa i podczas procesu. Zauważył, że elementy wspólne, jak np.: że
pobierali broń dowolnie, że dyktowano im raporty o zużyciu amunicji, nasuwają
podejrzenie, że oskarżonych uczono tej wersji wydarzeń.
Prokurator nie uwzględnił tłumaczenia oskarżonego Tadeusza Tinel, który
twierdził, iż nie brał udziału w pacyfikacji "Manifestu Lipcowego", gdyż z
uwagi na wystąpienie objawów niedocukrzenia został w samochodzie. Nie przyjął
do wiadomości wyjaśnień oskarżonego Krzysztofa Jasińskiego, który dopiero na
sali rozpraw oświadczył, że w ogóle nie brał udziału w tych akcjach, a raport
napisał, gdyż bał się konsekwencji za zagubioną wcześniej legitymację. Nie
została również zastosowana odrębna kwalifikacja prawna w stosunku do
oskarżonego Leszka Grygorowicza, który - jako jedyny z oskarżonych - został
rozpoznany przez górnika z "Manifestu Lipcowego", do którego strzelał i ciężko
go ranił.
Zgromadzona na sali rozpraw publiczność zgotowała prokuratorowi gorącą owację.
Oskarżeni byli zaskoczeni, wręcz przerażeni. Niektórzy nerwowo się uśmiechali,
inni spuszczali głowy, chowali twarze w dłoniach. Chyba nie spodziewali się, że
prokurator zażąda maksymalnej kary. Po raz pierwszy, mimo że proces trwał już
tyle lat, dotarło do nich, że to co stało się w grudniu `81 musi zostać
osądzone. Tego dnia nie zachowywali się butnie i wyzywająco. Nie czytali gazet,
nie rozmawiali, nie komentowali.

- Kainowa zbrodnia została dokonana. Gdyby nie stan wojenny, nie byłoby tej
zbrodni - mówił pełnomocnik oskarżycieli posiłkowych reprezentujących KZ
NSZZ "Solidarność", mec. Marian Szweda. - Z tej ławy uciekli dwaj oskarżeni.
Oficerowie wysokiej rangi. Ukryli się za chorobą, zostawiając swoich
podwładnych.
Największa sala Sądu Najwyższego w Katowicach w trakcie końcowych mów
pełnomocników oskarżycieli posiłkowych wypełniona była prawie do ostatniego
miejsca. Wielu górników przyszło w mundurach, niektórzy z
opaskami "Solidarności". Mimo że publiczność zgromadziła się tak licznie, na
sali panowały przejmująca cisza, powaga i spokój.
Mec. Marian Szweda stwierdził, iż wprowadzenie Plutonu Specjalnego do
pacyfikacji było zaplanowane i świadome. Tak, jak zaplanowane było użycie broni.

- Oskarżeni świadomie i cynicznie uczestniczyli w strasznej zbrodni. Wykonali
najbardziej brutalną część scenariusza stanu wojennego - oświadczyła mec. Anna
Dembek. Przekonywała ona, że Pluton Specjalny działał według ściśle określonego
planu.
Mec. Dembek stwierdziła, że Polska była wówczas państwem policyjnym, zaś
brutalna pacyfikacja obu kopalni miała służyć sterroryzowaniu i zastraszeniu
społeczeństwa. Zwróciła też uwagę na konsekwentne zacieranie śladów i
utrudnianie dotarcia do prawdy, zarówno przez oskarżonych, jak i przez świadków
związanych z ówczesnym aparatem władzy. Skomentowała również naganne zachowanie
się oskarżonych w trakcie procesu.
- Udowodniono im, że uczestniczyli w strasznej zbrodni. Gdyby nawet przyjąć, że
wówczas byli młodzi i indoktrynowani, to przecież od tych wydarzeń minęło 15
lat. Wiele się zmieniło w naszym kraju. Na tej sali słuchaliśmy zeznań
pokrzywdzonych, ich odczucia zostały zaprezentowane - mówiła mecenas. - Na tym
tle przerażająca jest postawa oskarżonych. Postawa cyniczna, lekceważąca.
Czytają, śpią, żartują. Często prezentują niczym nie uzasadnioną niechęć i
agresję w stosunku do pokrzywdzonych. To także świadczy o tym, że oskarżeni to
osoby szczególne, nieprzypadkowe, starannie wyselekcjonowane do takich właśnie
zadań, jak akcje w obu kopalniach. Ani jeden nie wyłamał się. Nie wykazał
cienia skruchy czy zwykłego, ludzkiego współczucia dla ofiar tragedii. Jak więc
ich ocenić? To z premedytacją działający, wyszkoleni kaci. A jak wykazała
historia, kaci przegranej sprawy...

Mec. Jolanta Zajdel-Sarnowicz skupiła się głównie na osobach

Mordercy czy ofiary?

[studio.beret]

Stanisław Płatek, który jako jedyny z pokrzywdzonych zabrał głos, powiedział,
że podejmując strajk, górnicy działali zgodnie z prawem i Statutem Związku.
- Przecież my nikomu nie zagrażaliśmy. Zamknęliśmy się w swoim domu. To do nas
przyprowadzono niepożądanych gości.
Zwrócił też uwagę na to, co nie znalazło się w akcie oskarżenia: na brak
zarzutów o zacieranie śladów, o bicie personelu medycznego, niedopuszczanie
karetek pogotowia i wyciąganie z nich rannych, o zniszczenie mienia kopalni.
Domagał się, by sąd dodatkowo oskarżył wszystkich o utrudnienie postępowania, a
dwóch dowódców o niedopełnienie obowiązków.
Mordercy czy ofiary?

Proces oskarżonych o strzelanie do górników w pierwszych dniach stanu wojennego
dobiegał końca. Sąd wysłuchiwał już końcowych przemówień obrony.
Mariana Okrutnego, ówczesnego zastępcę komendanta MO w Katowicach, broniło aż
trzech adwokatów. Wszyscy wnieśli o uniewinnienie oskarżonego.
Mec. Arkadiusz Glanc uznał, iż oprócz poszlak nie ma żadnych dowodów na to, by
przyjąć, że Okrutny brał czynny udział w kierowaniu zabójstwem. Zwrócił też
uwagę, że proces nie wyjaśnił udziału w wydarzeniach służb specjalnych z byłej
NRD i Czechosłowacji. O tym, że nie ustalono, czy w obu kopalniach strzelał
Pluton Specjalny, mówiła mec. Anna Frydryszak.
- Przecież świadkowie zeznawali, że na terenie obu kopalni byli również inni
uzbrojeni ludzie. Nie wyjaśniono, jaką rolę w pacyfikacji pełniła tzw. grupa
Perka, która podlegała Baranowskiemu - mówiła mec. Frydryszak. Jej zdaniem
akcjami kierowali: nieżyjący już komendant MO Jerzy Gruba i jego zastępca ds.
SB Zygmunt Baranowski, zaś rola Okrutnego sprowadzała się jedynie do
przekazywania poleceń i rozkazów.

Obrońcy z urzędu, broniący sześciu spośród dwudziestu dwóch oskarżonych,
zgodnie stwierdzili, że na obu kopalniach wydarzyły się straszne tragedie. Nie
ma jednak, ich zdaniem, żadnego dowodu na to, by to kule członków Plutonu
Specjalnego zabiły czy raniły górników, dlatego też wszyscy wnieśli o
uniewinnienie swoich klientów.
- Na ławie oskarżonych siedzą prości, mali ludzie. Wykonawcy i podwykonawcy -
mówił mec. Paweł Koehler. - Nie można obwiniać ich za wszystkie krzywdy.
Przecież ówcześni decydenci są znani. Niektórzy do dzisiaj cieszą się opinią
mężów stanu.

Mec. Józef Pichura stwierdził wręcz, że na sali rozpraw odczuwa się wyraźny
podział polityczny, sięgający roku 1945.
- Te procesy dostarczają nam wiedzy o tym zbrodniczym systemie - mówił mec.
Pichura. - Dowodem na popełnienie przestępstwa na obu kopalniach jest to, że
pozacierano ślady i za to powinni odpowiadać ci, co to zrobili.

Podkreślano, że wszyscy oskarżeni mieli prawo uważać, iż wykonują rozkazy i
działają w granicach prawa. Obrońcy sugerowali, że ich klienci po przeczytaniu
dekretu o stanie wojennym musieli poczuć się żołnierzami, że udział w akcjach
był dla nich "ciężkim obowiązkiem", że porzekonani byli, iż "jadą przywracać
porządek".
- Przecież oni nie jechali tam na ochotnika. Mieli broń z ostrą amunicją. Nie
mogli jej wyrzucić - uzasadniał mec. Koehler. Mec. Wojewodzic pytał zaś,
dlaczego nie objęto aktem oskarżenia wszystkich, którzy brali udział w
pacyfikacjach: kadry wojskowej i milicyjnej czy załóg czołgów, które rozbiły
mur kopalni.

- Byłem wtedy po tamtej stronie. Pamiętam ten moment, tę noc. Myśleliśmy, że
się nie odważą. To były ogromne emocje - mówił mec. Feliks. - Oni, oczywiście,
mogli odmówić wykonania rozkazu uczestniczenia w tych akcjach. Groziłoby im za
to kilka lat więzienia, może nawet kara śmierci. Dziś byliby bohaterami. Być
może przekroczyli granice obrony koniecznej. Ale, jak powiedział jeden z
oskarżonych - "strach to jest strach". Nie wiemy, kto z oskarżonych ma prawo
chodzić dziś z podniesioną głową. Może wszyscy? To postępowanie tego nie
wyjaśniło. Dla nich ogromną karą jest ten proces.

Zaskakującą linię obrony przyjął mec. Marek Barczyk. Prawie godzinę odczytywał
z kartek cytaty orzecznictwa Sądu Najwyższego o przestępstwie umyślnym i
nieumyślnym oraz tzw. niebezpiecznych narzędziach. Mimo iż - jak sam zaznaczył -
broni 14 konkretnych ludzi i w odróżnieniu od innych adwokatów jest obrońcą z
wyboru, niewiele czasu poświęcił swym klientom. Skupił się głównie na raportach
o zużyciu amunicji, których, jak uznał "wartość dowodowa została dostatecznie
podważona" oraz na raporcie tzw. Komisji Rokity, który jego zdaniem nie ma
żadnej wartości dowodowej.
Mówiąc o raportach, mec. Barczyk przypomniał, iż oskarżeni wyjaśniali, że
pisali je na polecenie, w imię solidarności z kolegami, a nawet, w przypadku
jednego z nich, w obawie przed konsekwencjami za zgubienie legitymacji. Mec.
Barczyk mówił też o tym, że w trakcie obu akcji broń miał nie tylko Pluton
Specjalny, ale cała kadra zawodowa i dwie kompanie liniowe. Wspomniał o udziale
w akcji grupy Perka i służb specjalnych innych państw.
W pewnym momencie mowa obrońcy zamieniła się w mowę oskarżycielską wobec
drugiej strony. Mec. Barczyk atakował pełnomocników oskarżycieli posiłkowych.
- Pełnomocnik, weteran procesu sprzed kilkunastu lat sugeruje sądowi, że każdy
wyrok, który nie będzie skazujący, będzie takim, którego sąd będzie się
wstydził - perorował obrońca - a inny pełnomocnik domaga się wyroku
sprawiedliwego, tzn. surowego, a nawet surowszego, niż zażądał prokurator. Boję
się żyć w kraju, w którym przyszłe wybory parlamentarne może wygrać ta opcja
prawicowo-związkowa. Mec. Barczyk suchej nitki nie zostawił na
przedstawicielach środków masowego przekazu. Przypominając
manifestacje "Solidarności" pod gmachem sądu, Marek Barczyk mówił
o "nienawiści" wobec oskarżonych, dla których zarówno udział w tamtych
wydarzeniach, jak i obecnie toczący się proces jest "ogromną tragedią".
W wystąpieniu tego obrońcy niechęć i awersja wobec oskarżycieli, pełnomocników,
dziennikarzy i "Solidarności" wzięła górę nad realistycznymi argumentami,
przemawiającymi na korzyść oskarżonych.

Sąd Wojewódzki w Katowicach udzielił również głosu wszystkim oskarżonym.
Większość ograniczyła się do krótkiego oświadczenia: "jestem niewinny, proszę o
uniewinnienie".

Marian Okrutny stwierdził, że śledztwo w tej sprawie wszczęte zostało na
podstawie tzw. Raportu Rokity, który jego zdaniem "zawiera zbiór nieprawd", zaś
prokuratura za wszelką cenę usiłowała udowodnić, że na kopalniach popełniono
zbrodnię.
- Jeden z pełnomocników oskarżył mnie o zaplanowanie przy biurku mordu z zimną
krwią. To absurd i pomówienie - mówił Okrutny. - Wszystkie decyzje w tamtym
czasie podejmował szef MSW Czesław Kiszczak, a w województwie komendant Jerzy
Gruba i jego zastępca ds. SB Zygmunt Baranowski.
Okrutny dodał, że prokuratura popełniła wiele błędów oraz że kierowała się
starą zasadą, że "wojsko ma być czyste".
- Nie otrzymałem rozkazu strzelania. Nawet gdybym go dostał, to nie
przekazałbym go swoim podwładnym - oświadczył szef Plutonu Romuald Cieślak.
Stwierdził, że rany odniesione przez górników świadczą o tym, że strzelano z
broni o większej sile rażenia, niż RAK-i, w które wyposażony był Pluton
Specjalny. Dodał, że wszyscy "zgodnie z prawem brali udział w przywracaniu ładu
i porządku".
- Proces powstał na zamówienie polityczne - mówił z kolei oskarżony Maciej
Szulc. - Należało znaleźć winnych i ukarać. Działałem zgodnie z prawem, a na
kopalnie nie pojechałem dobrowolnie.
O "tendencyjnym" prowadzeniu śledztwa mówił również Józef Rak. Twierdził, że
prokurator nie dał mu czasu na zapoznanie się z dokumentami.

Zbigniew Wróbel przyznał, że oddał strzały ostrzegawcze. Wcześniej jednak
ktoś "strzelał zza pleców Plutonu Specjalnego". Dodał, że swoją pracę zawsze
wykonywał dobrze. Przecież ochraniał nawet Papieża i wszystkich prezydentów. Do
dziś zresztą pracuje w brygadzie antyterrorystycznej.

Wszyscy oskarżeni zarzucili prokuratorowi, że nie uwzględnił innych biorących w
pacyfikacjach

Sądowy skandal

[studio.beret]

Sądowy skandal

- Napiszcie wreszcie, że to nie proces. To farsa. Oni kpią sobie z nas. Śmieją
się i tyle. Powinni ich wreszcie pozamykać, to przestaliby chorować. Gdzie tu
sprawiedliwość? Nas traktowano jak przestępców, a tych, co do nas strzelali,
nikt nie może ukarać. Kiszczaka uniewinnili, to pewnie im też nic nie zrobią -
mówili zdenerwowani górnicy, kiedy po raz kolejny oskarżeni doprowadzali do
zrywania rozpraw. Nie stawiali się na sali sądowej z powodu "nagłej choroby",
strajku na kolei czy zepsutego budzika. Obrońcy nie mieli pojęcia, gdzie
przebywają ich klienci, a sąd usprawiedliwiał te nieobecności "na gębę".
Oskarżony Dariusz Ślusarek przyszedł dwukrotnie na salę sądową kompletnie
pijany i dopiero za drugim razem, kiedy bełkotał i osuwał się z ławki został
ukarany siedmiodniowym aresztem. Za pomocą bezczelnych trików, naigrawając się
wręcz z powagi sądu, który na to przyzwalał, oskarżeni i ich obrońcy
przeciągali proces przez prawie pięć lat, licząc na przedawnienie swoich
czynów. Ale najbardziej skandalicznie - i to bynajmniej nie z powodu działania
oskarżonych - wyglądał finał procesu.

Kiedy po wysłuchaniu oskarżonych wydawało się, że sąd przystąpi do wysłuchania
replik oskarżycieli posiłkowych i obrońców, mec. Leszek Piotrowski po raz
kolejny zwrócił się o "formalne poinformowanie oskarżonych o możliwości zmiany
kwalifikacji zarzucanych im czynów na surowszą". Mec. Piotrowskiego poparli
mecenasi Janusz Margasiński i Marian Szweda. Pełnomocnicy oskarżycieli
posiłkowych już wcześniej zwracali się do sądu z takim wnioskiem. Niestety,
skład sędziowski nie uwzględnił tego żądania. I tym razem po naradzie
przewodnicząca Ewa Krukowska poinformowała, iż wniosek został odrzucony, gdyż
łączyłoby się to ze wznowieniem postępowania, a nadto uznała, że skoro
pełnomocnicy o tym mówili, to strony powinny brać pod uwagę taką ewentualność.
Był to jednak błąd sądu i dziwi upór, z jakim konsekwentnie odrzucano ten
wniosek. Sąd miał bowiem obowiązek poinformować oskarżonych o możliwości zmiany
kwalifikacji prawnej zarzucanych im czynów. Tylko formalne poinformowanie przez
sąd niesie za sobą odpowiednie skutki prawne, co może zostać wykorzystane przy
apelacji.
W tej sytuacji mec. Leszek Piotrowski zgłosił wniosek o odwołanie całego składu
sędziowskiego.
- W postanowieniu z kwietnia 1993 r. jest mowa o tym, że kwalifikacja czynów
zarzucanych w akcie oskarżenia jest jedynie propozycją i że jest otwarta droga
do jej zmiany - uzasadniał mec. Piotrowski. - Odrzucenie przez sąd wniosku o
uprzedzeniu oskarżonych o możliwości zmiany kwalifikacji prawnej zarzucanych im
czynów świadczy o tym, że sąd wyraził swój pogląd na sprawę jeszcze przed
wydaniem wyroku. Świadczy to też o tym, że sąd nie chce przyjąć surowszej
kwalifikacji i wyraża pogląd prawny korzystny dla oskarżonych.

Po ponad półtoragodzinnej przerwie przewodnicząca

[studio.beret]

Po ponad półtoragodzinnej przerwie przewodnicząca składu wznowiła przewód
sądowy i przerwała rozprawę do czasu rozpatrzenia wniosku o wyłączenie składu
orzekającego. Gdyby skład sędziowski został wyłączony, proces praktycznie
rozpocząłby się od nowa. Nie oznacza to jednak, że musiałby trwać kolejne
cztery lata. To właśnie pobłażliwość tego sądu wobec jawnej gry na zwłokę,
prowadzonej przez oskarżonych spowodowała, że trwał on tak długo. Wniosek o
odwołanie składu wywołał zaskoczenie obrońców, oskarżonych, a także samych
sędziów i ławników. Tymczasem to ten skład sędziowski konsekwentnie odrzucał
wnioski pełnomocników oskarżycieli posiłkowych m.in. o tymczasowe aresztowanie,
w czasie gdy oskarżeni systematycznie zrywali rozprawy, czy też nie wyrażał
zgody na ujawnienie ich danych osobowych i wizerunków. Również skandaliczne
wyłączenie do odrębnego postępowania głównego oskarżonego, Czesława Kiszczaka,
na podstawie tylko jednego zwolnienia lekarskiego i nieprzyjęci wniosku
pełnomocników, by przebadali go biegli kardiolodzy ze Śląskiej Akademii
Medycznej, położyły się cieniem na tym procesie. Ostatni błąd sądu przepełnił
czarę goryczy i wniosek o wyłączenie tego składu sędziowskiego musiał wreszcie
paść na tej sali.
Sprawa znalazła zadziwiające "rozwiązanie". Na własne żądanie ze składu
orzekającego wyłączona została sędzina Marcela Faska-Jagła. Zgodnie z
przepisami wyrok może wydać tylko ten skład sędziowski, który uczestniczył w
całym procesie. Jak na ironię, parę miesięcy wcześniej przewodnicząca składu
Ewa Krukowska postanowiła wyłączyć sędziego dodatkowego Jacka Myśliwca z uwagi
na stan jego zdrowia. Teraz okazało się, że po kilkumiesięcznej przerwie sędzia
Jacek Myśliwiec... wraca do składu orzekającego w miejsce sędziny Marceli Faski-
Jagły. Taka sytuacja oznaczała jednak, że można uznać, iż sprawę rozpatruje
nowy skład sędziowski. Sędzina Faska-Jagła po raz pierwszy zgłosiła wniosek o
wyłączenie jej ze sprawy, gdy mec. Piotrowski zawnioskował o zmianę całego
składu orzekającego. Wówczas jednak oba wnioski zostały odrzucone przez
zawodowych sędziów powołanych przez prezesa Sądu Najwyższego w Katowicach. Tym
bardziej zaskakiwał fakt, iż mimo że w ciągu kilku miesięcy nie zmieniło się
nic (oprócz tego, że wybory wygrała AWS) rezygnacja sędziny Faski-Jagły została
nagle przyjęta. Nie mniej zaskakujące były również powody, które w swej
rezygnacji podała pani sędzina. Stwierdziła ona m.in.: "Uczestnictwo w tym
procesie wymagało z mojej strony znacznej kondycji psychofizycznej. I to nie
tylko z uwagi na złożoność zagadnień, ale także z uwagi na panującą wokół niego
atmosferę. (...) Od 10 lat mieszkam w osiedlu przy kopalni "Wujek". Codziennie
spotykam oskarżycieli posiłkowych, ich rodziny i innych świadków z grona
pracowników kopalni. Każde działanie tworzące nieprawdziwy, a zarazem negatywny
obraz sądu uczyniło i czyni moją sytuację oraz mojej najbliższej rodziny
szczególnie trudną. (...) Uważam, że postępowanie pełnomocników prowadzi do
nieuzasadnionego "podgrzewania" nastrojów społecznych, a z uwagi na realne
zagrożenie bezpieczeństwa mojego i mojej rodziny, uznaję i odczuwam takie
postępowanie za ingerencję w niezawisłość sędziowską i jako wpływające na moją
swobodę orzekania".
Wydaje się, że w ten sposób sędzina Faska-Jagła jasno wyraziła jaki wyrok, mimo
zdecydowanych dowodów świadczących na niekorzyść oskarżonych, chciała wydać w
tej sprawie. Sugerując jednocześnie, że czuje się "zagrożona" przez tych, do
których strzelano, a nie tych, którzy strzelali, uwłaczała godności wszystkich
ofiar tej tragedii. Szkoda też, że nigdy nie zastanowiła się nad samopoczuciem
poszkodowanych, świadków czy obserwatorów procesu, pod adresem których
wielokrotnie padały pogróżki ze strony tych, których nikt nie chciał dotąd
sprawiedliwie osądzić.

I nie chce dalej... Oskarżeni o strzelanie do górników KWK "Manifest Lipcowy"
i "Wujek" w grudniu `81 nie kryli radości i ulgi, gdy
przewodnicząca "odnowionego" składu sędziowskiego nieoczekiwanie poinformowała,
iż sąd może zmienić kwalifikację prawną zarzucanych im czynów na... łagodniejszą

Wyrok

[studio.beret]

Wyrok

W swej końcowej mowie prokurator Jacek Ańcuta zażądał 15 lat pozbawienia
wolności dla byłego zastępcy komendanta wojewódzkiego MO w Katowicach, Mariana
Okrutnego i szefa Plutonu Specjalnego, Romualda Cieślaka. Dla oskarżonych o
strzelanie do górników prokurator domagał się od 8 do 15 lat więzienia oraz kar
dodatkowych i pozbawienia praw publicznych, zakazu zajmowania stanowisk i
pełnienia funkcji związanych z ochroną i bezpieczeństwem, a także przepadku
mienia i podanie wyroku do wiadomości publicznej.

Pełnomocnicy oskarżycieli posiłkowych zwracali się o zmianę kwalifikacji
prawnej czynów zarzucanych oskarżonym na surowszą niż w akcie oskarżenia.
Żądali, by odpowiadali oni za zabójstwo lub usiłowanie zabójstwa (tj. art. 148
kk) i domagali się wyższych kar niż prokurator. Skład sędziowski z uporem
odrzucał wnioski pełnomocników w tej sprawie.

Nowy skład orzekający, nie dość, że po raz kolejny odrzucił wniosek
pełnomocników, to z własnej inicjatywy uprzedził strony, że jest możliwa zmiana
kwalifikacji prawnej na wiele łagodniejszą, tj. art. 160 kk. W tej sytuacji
zomowcy, którzy strzelali do górników, odpowiadać mogli jedynie za "narażenie
człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia, ciężkiego uszkodzenia
ciała lub rozstroju zdrowia".
Najwyższa kara, jaka grozi za ten czyn, to zaledwie 3 lata pozbawienia wolności
i to jeszcze w zawieszeniu. Dalsze przepisy mówią o tym, że "jeśli sprawca
działał nieumyślnie", to kara jest jeszcze łagodniejsza: do roku pozbawienia
wolności, ograniczenia wolności lub grzywny. W kuluarach nikt nie krył
zaskoczenia tym bulwersującym oświadczeniem.

Sąd nie uwzględnił też kolejnego wniosku mec. L. Piotrowskiego, o zastosowanie
wobec oskarżonych "środków zapobiegawczych". Przewodnicząca składu uznała, że
jest to bezzasadne, gdyż oskarżeni nie utrudniają postępowania. Jak na ironię,
tego dnia proces rozpoczął się z półtoragodzinnym opóźnieniem, ponieważ spóźnił
się oskarżony Tadeusz Tinel. Tłumaczył się, że podczas jazdy musiał zmienić
koło, a ponadto na drodze były trudne warunki i dlatego jechał wolniej.

Mimo iż sąd wskazał już, że chce potraktować łagodniej oskarżonych, prokurator
Jacek Ańcuta stanowczo zaznaczył, iż nie zaszły żadne okoliczności, by zmieniać
wysokość kar, których żądał dla oskarżonych w swej pierwszej mowie
oskarżycielskiej. Podkreślił, iż na ławie nie zasiadają przeciętni
funkcjonariusze, lecz profesjonaliści, którzy mogli przewidzieć, czym zakończy
się ich udział w pacyfikacji. Sąd po raz drugi wysłuchał końcowych przemówień
stron...

Po ponad czteroipółletnim trwaniu skandalicznego procesu oskarżonych o
strzelanie do górników śląskich kopalni w pierwszych dniach stanu wojennego w
Sądzie Wojewódzkim w Katowicach odczytano wyrok:

- W imieniu Rzeczypospolitej Polskiej Sąd uniewinnia od zarzucanych czynów:
Lecha Nowaka, Tadeusza Tinela, Antoniego Nycza, Henryka Huberta, Józefa Raka,
Marka Majdaka, Bonifacego Wareckiego, Krzysztofa Jasińskiego, Leszka
Grygorowicza - czytała sędzina Ewa Krukowska - a nadto uznając, iż Dariusz
Ślusarek, Ryszard Gaik, Andrzej Bilewicz, Andrzej Rau, Maciej Szulc, Grzegorz
Włodarczyk, Zbigniew Wróbel, Teopold Wojtysiak, Grzegorz Berdyn, Edward
Ratajczyk i Romuald Cieślik użyli broni, czym narazili na bezpośrednie
niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszkodzenia ciała, tj. wyczerpali
znamiona występku określonego w art. 160 kk, postanawia z uwagi na
przedawnienie umorzyć wobec nich postępowanie. Sąd uniewinnia również
oskarżonego Mariana Okrutnego od zarzutu kierowania zbrodnią. Kosztami
postępowania postanawia obciążyć Skarb Państwa.

Przez kilka sekund po ogłoszeniu tego zaskakującego, haniebnego wyroku na sali
rozpraw panowała przejmująca cisza. Ludzie jakby nie wierzyli w to, co
usłyszeli, jakby nie dotarło do nich, że ci, którzy strzelali, zostali
uniewinnieni. Dopiero po chwili rozległ się gwar.
- Hańba! Skandal! Sąd pod sąd! Precz z komunistycznym sądem! Okrągły stół! -
skandowała zbulwersowana publiczność.
- Jeżeli ktoś nie chce wysłuchać uzasadnienia, to niech opuści salę! -
zareagowała sędzia Ewa Krukowska.
- Niech się pani nie wysila! Nikt nie ma zamiaru słuchać tego, co ma pani do
powiedzenia! Tym haniebnym wyrokiem powiedzieliście już wszystko! Wolno
mordować ludzi i nie ponosić za to żadnej odpowiedzialności! - krzyczeli
rozgoryczeni ludzie, demonstracyjnie opuszczając salę rozpraw.

Wyrokowi przysłuchiwało się jedynie ośmiu spośród 22 oskarżonych. Do końca
odczytywania uzasadnienia wytrwał tylko jeden.

Sąd, uzasadniając wyrok, uznał, że ci, którzy strzelali do górników,
działali "zgodnie z prawem" i w "obronie własnej". W kilka minut od rozpoczęcia
odczytania uzasadnienia z sali rozpraw wyszedł jedyny z oskarżycieli
posiłkowych, który nie opuścił jej wraz z kolegami.
- Jezu! - mówił, trzymając się za głowę - takie samo uzasadnienie słyszałem na
tej sali 16 lat temu, kiedy mnie i moich kolegów za ten strajk sadzali do
więzienia.

Na korytarzu, w otoczeniu policjantów i dziennikarzy, ludzie patrzą sobie w
oczy, jakby nawzajem u siebie szukali odpowiedzi na to, co usłyszeli.
- Mordowali niewinnych ludzi, a teraz są niewinni! Przecież są raporty, które
sami napisali, są zeznania świadków. Niewinni? Nie ma dowodów? A Grygorowicz?
Przecież został rozpoznany, że strzelał i też jest niewinny?! To jakie dowody
ten sąd musi mieć, by uznać ich winę? - wciąż nie mogą się otrząsnąć. Inni nie
komentują wyroku. Nie dlatego, że się z nim zgodzili. Dlatego, że nie są w
stanie powiedzieć słowa.

Przed sądem na wyrok oczekiwał kilkudziesięcioosob

[studio.beret]

Przed sądem na wyrok oczekiwał kilkudziesięcioosobowy tłum. Górnicy,
członkowie "Solidarności" i Ligi Republikańskiej z transparentem "Ukarać
komunistycznych zbrodniarzy". Rozdają ulotki z nazwiskami oskarżonych. Napięcie
wzrasta z minuty na minutę. Wokół policyjne radiowozy. Ludzie wiedzą, że nie
mają szans wejść do środka, bo do budynku wpuszczani są tylko ci, którzy mają
specjalne przepustki. Nawet wdowy po zamordowanych górnikach mają problem z
wejściem. O 12.23 z sądu wybiegł pierwszy z oskarżycieli posiłkowych.
- Niewinni! - krzyknął zdławionym głosem. - Niewinni wszyscy...
- Co? Niemożliwe!? Czerwoni mordercy! Czerwona zaraza! Hańba! - krzyczą
zgromadzeni ludzie. Wybucha petarda. Potem następne. W zaparkowanych obok
samochodach włączają się alarmy. Niektórzy nie krzyczą. Po prostu płaczą. Tak
jak wtedy, 16 lat temu, gdy dowiedzieli się o strzałach w kopalniach.
- I to ma być państwo prawa? Zbrodniarze będą chodzić wolni po ulicach? -
mówią.
Gdy wychodziłam z budynku ludzie podchodzili do mnie, podając ręce. Pytali: "Co
będzie? Jak to możliwe? Dlaczego tak się stało?". Co będzie... Na pewno będzie
rewizja. Ale też będzie i tak, że w kolejną rocznicę zbrodni oprawcy nadal będą
bezkarni. A stało się tak dlatego, że ten sąd od samego początku robił
wszystko, by uniewinnić oskarżonych. Ten wyrok zapadł nie ostatniego, lecz
pierwszego dnia procesu.

SZYFROGRAM NR Zw-I-01486

[studio.beret]

Od: Ministra Spraw Wewnętrznych, Warszawa, dnia 13 grudnia 1991 r.
Do: Komendantów Wojewódzkich MO (woj. wszystkie)
Komendantów Szkół MSW i MO
TAJNE
Egz. nr 1
SZYFROGRAM NR Zw-I-01486
Treść:
Na podstawie art. art. 23, 26, 27 i 28 dekretu z dnia 13 grudnia 1981 r., o
stanie wojennym wprowadzone zostały następujące zasady użycia środków przymusu
bezpośredniego, w tym broni palnej przez funkcjonariuszy MO i pracowników
(członków) formacji (organizacji) powołanych do ochrony porządku publicznego
lub mienia społecznego oraz żołnierzy w wypadkach nadzwyczajnych:
a) użycie środków przymusu bezpośredniego w tym broni palnej następuje na
zasadach określonych w obowiązujących dotychczas przepisach,
b) w wypadkach nadzwyczajnych można użyć środków przymusu bezpośredniego w tym
chemicznych środków obezwładniających i urządzeń do miotania wody, a w
przypadkach wyjątkowych również broni palnej, gdy nie można uniknąć
niebezpieczeństwa, zagrożenia życia lub zamachu,
c) użycie chemicznych środków obezwładniających i urządzeń do miotania wody,
następuje na podstawie decyzji Komendanta Wojewódzkiego MO, a w odniesieniu do
sił zbrojnych - dowódcy okręgu wojskowego,
d) użycie broni palnej przez oddziały i pododdziały zwarte następuje na
podstawie decyzji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych, a w odniesieniu do sił
zbrojnych Ń Ministra Obrony Narodowej,
e) w przypadkach, w których wszelka zwłoka groziłaby bezpośrednim
niebezpieczeństwem dla życia lub zdrowia albo mienia społecznego w znacznych
rozmiarach decyzję o użyciu wyżej wymienionych środków podejmuje dowódca
oddziału lub pododdziału o czym niezwłocznie zawiadamia swego przełożonego,
f) decyzje o wyposażeniu członków ORMO oraz innych formacji i organizacji
powołanych do ochrony porządku publicznego lub mienia społecznego w środki
przymusu bezpośredniego, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach również w
broń palną podejmuje Minister Spraw Wewnętrznych,
g) w okresie stanu wojennego formacje i organizacje powołane do ochrony
porządku publicznego lub mienia społecznego, z wyjątkiem sił zbrojnych,
podlegają w sprawach operacyjnych Ministrowi Spraw Wewnętrznych i organom MO,
h) wypadkami nadzwyczajnymi w rozumieniu dekretu są przypadki:
- sprowadzenia niebezpieczeństwa powszechnego dla życia, zdrowia lub wolności
obywateli,
- sprowadzenia bezpośredniego niebezpieczeństwa zagrożenia dla mienia
społecznego, indywidualnego lub osobistego w znacznych rozmiarach,
- sprowadzenia niebezpieczeństwa zagrożenia obiektów ważnych dla obronności lub
bezpieczeństwa państwa,
- sprowadzenia bezpośredniego zagrożenia albo zajęcia budynków administracji
państwowej oraz organizacji politycznych i społecznych, a także ważnych
obiektów i urządzeń gospodarki narodowej.

MINISTER SPRAW WEWN˘TRZNYCH
gen. dyw. CZ. KISZCZAK
13 XII 1981 r. godz. 11.00

Powinni mu zabrac wysoka rente, to byloby sprawied

[Gość: Slepa Temida]

liwe .ILe maja renty ci, ktorzy byli przesladowani, okaleczeni, bici i rodziny
zabitych?

ZDRADA, ZDRADA ,ZDRADA , ZDRADA !!!!!!!!!!!!!!!

[Gość: Prawy]

[Gość: gosc]

Kiszczak powinien byc rozstrzelany za zbrodnie ktore popelnil. Ludzka pamiec tych ktorzy pamietaja pomordowancyh z jego rozkazu
nigdy nie bedzie wymazana.W histori Polski wspolczesnej wedlug mnie zawsze bedzie zbrodniarzem.

[Gość: Jakow]

Grotkeska polskiego sadownictwa trwa. Zamiast wziasc sie za Walese, ktory
odpowiada za nieszczescia jakie spotkal narod polski po 1989 (w tym tysiace
samobojstw na tle ekonomicznym - rzecz w PRL, niespotykana), czy
Kwasniewskiego, ktory wyslal polskich zolnierzy aby mordowali Irakijczykow, to
sadzi sie generala Kiszczaka, ktory slusznie doprowadzil do porzadku warcholow z
"Solidarnosci".