Gość: Kamień
IP: 213.17.234.*
24.09.03, 16:55
Za gwałt urzędników na prawie własności zapłacimy my wszyscy.
Kwoty duże, więc zapłacą też nasze dzieci
Dzisiejsza Rzeczpospolita napisała:
Trybunał Konstytucyjny o odszkodowaniach za szkody wynikłe z działań władzy
Wyższa cena błędów na górze
Przepisy uznane za niekonstytucyjne
EWA ŁĘTOWSKA, SĘDZIA TK:
Dzisiejszy wyrok jest przykładem rozstrzygnięcia częściowego, mieszczącego
się
tylko w granicach skierowanych do TK wniosków. Toczą się jednak w Sejmie
prace
legislacyjne nad kodeksem postępowania administracyjnego i mam nadzieję, że
ich
efektem będą dobre rozwiązania całościowo rozstrzygające kwestie odszkodowań
za
szkody poniesione w wyniku niezgodnego z prawem działania organów władzy.
W tej sprawie ważne jest - i Trybunał podkreślił to w uzasadnieniu - że do
dnia
wejścia w życie konstytucji dotychczasowe przepisy o odszkodowaniach za tego
typu szkody były w porządku. A więc na podstawie tego orzeczenia nie będzie
można wznawiać postępowań, w których zapadły rozstrzygnięcia odszkodowawcze
dotyczące spraw sprzed 1997 r.
JOLANTA KRONER
Odszkodowanie dla obywatela dotkniętego niezgodnymi z prawem działaniami
władzy
publicznej ma obejmować pełną, a nie tylko rzeczywistą wysokość poniesionej
szkody - stwierdził we wtorek Trybunał Konstytucyjny.
Pełną, to znaczy uwzględniającą nie tylko powstałe straty materialne, ale
również krzywdy moralne oraz nieuzyskane korzyści, które poszkodowany mógłby
osiągnąć, gdyby nie urzędnicze bezprawie.
Uznane za niekonstytucyjne przepisy art. 160 § 1 kodeksu postępowania
administracyjnego oraz art. 260 § 1 ordynacji podatkowej ograniczają
roszczenie
o odszkodowanie za niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej
tylko
do rzeczywiście poniesionej szkody. Pomijają więc straty moralne i
nieosiągnięte z powodu błędów władzy korzyści.
Z dniem ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw z przepisów tych zniknie słowo
określające szkodę jako "rzeczywistą". Osoby, które na podstawie
niekonstytucyjnych artykułów zostały pozbawione odszkodowania
rekompensującego
brak spodziewanych korzyści spowodowany bezprawnymi decyzjami władzy
publicznej, będą mogły wznowić sprawy zakończone prawomocnym wyrokiem.
Orzeczenie TK ma jednak zastosowanie tylko do szkód powstałych od 17
października 1997 r., czyli po wejściu w życie obowiązującej konstytucji. To
jej przepisy bowiem nakazują wynagrodzenie każdemu szkody wyrządzonej przez
niezgodne z prawem działanie organu władzy publicznej. Przepisy poprzedniej
dopuszczały, aby odszkodowanie rekompensowało tylko rzeczywistą szkodę -
uzasadniał wyrok prezes TK Marek Safjan, przewodniczący składu orzekającego.
Rzecznik praw obywatelskich, autor wniosku do TK, stwierdził, że k.p.a.
bezpodstawnie ogranicza to roszczenie do naprawienia szkody obejmującej
wyłącznie straty, które poszkodowany faktycznie poniósł. Ten sam zarzut
r.p.o.
dotyczyczy jednego z przepisów ordynacji podatkowej, przewidującego
odszkodowanie za szkodę rzeczywiście poniesioną w wyniku decyzji uchylonej na
skutek wznowienia postępowania.
Także Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, który na kanwie rozpatrywanej w nim sprawy
o
odszkodowanie za skutki nieważnej decyzji administracyjnej, która pozbawiła
obywatela prawa do dysponowania własną nieruchomością, sformułował pytanie
prawne do TK o art. 160 § 1 k.p.a., uważał ów przepis za zawężający zakres
odszkodowania przewidziany w konstytucji.
Rozprawa była ilustracją rzadko zdarzającej się w Trybunale pełnej zgodności
poglądów wszystkich uczestników postępowania. Pos. Wojciech Szarama (PiS) w
imieniu Sejmowej Komisji Ustawodawczej i prok. Zofia Wężyk w imieniu
prokuratora generalnego potwierdzili argumenty autorów wniosków przemawiające
za niezgodnością obu zakwestionowanych artykułów z konstytucją.
Trybunał podzielił te opinie. Stwierdził, że do momentu wejścia w życie
obecnej
konstytucji oceniane przepisy mogły być traktowane jako dopuszczalny wyjątek
od
zasad zawartych w kodeksie cywilnym. Konstytucja z 1997 r. mówi natomiast o
zasadzie pełnego odszkodowania. Dlatego oba zakwestionowane przepisy muszą
zostać uznane za niekonstytucyjne.
A co ze sprawą przed rzeszowskim sądem? Jej bohater dochodził odszkodowania
za
brak korzyści z wynajmu swojej nieruchomości od 1982 r. Z kuluarowych analiz
wynika, że wyrok TK nie może być podstawą do wydania wyroku
satysfakcjonującego
go w pełni. Sąd Apelacyjny będzie zapewne ważył jedynie, czy uznać szkodę od
daty wejścia w życie konstytucji (sygnatura sprawy: K 20/02).
ART. 160 § 1 KODEKSU POSTĘPOWANIA ADMINISTRACYJNEGO Z 14 CZERWCA1960 R.
Stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem
przepisu
art. 156 § 1 albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji, służy roszczenie o
odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że ponosi ona winę za
powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie.
ART. 260 § 1 ORDYNACJI PODATKOWEJ Z 29 SIERPNIA1997 R.
Stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji, która następnie
została uchylona w wyniku wznowienia postępowania lub stwierdzenia
nieważności
tej decyzji, służy odszkodowanie za poniesioną rzeczywistą szkodę, chyba że
przesłanki, które uzasadniają uchylenie decyzji lub stwierdzenie jej
nieważności, powstały z winy strony.
