Gość: geolog
IP: *.poznan.sdi.tpnet.pl
03.12.02, 10:33
W ramach pytań konkursowych Ligii Naukowej, w dniu 30 października postawiono
pytanie "dlaczego nieznana jest skorupa oceaniczna, starsza niż około 200
mln. lat?". Jako prawidłową odpowiedź podano: "ponieważ starsze fragmenty
zniknęły w wyniku subdukcji płyt litosfery". Uważam, że powyższa odpowiedź
jest błędna bo opiera się tylko na jednej z istniejących teorii
geotektonicznych, na teorii tektoniki płyt. Poprawna odpowiedź powinna
opierać na teorii ekspansji Ziemi i powinna brzmieć: "ponieważ nie było
jeszcze wówczas oceanów".
Pomijając wiele starszych teorii geotektonicznych, takich jak chociażby
teoria kotrakcji, teoria pomostowa czy teoria geosynklin, które zostały już
całkowicie odrzucone, najbardziej prawdopodobną jest teoria ekspansji Ziemi.
Dyskusję między obu teoriami - tektoniki płyt i ekspansji, można prześledzić
w artykule Marka Lorenca i Pawła Zagożdżona, zamieszczonym w numerze
grudniowym (12) "Wiedzy i Życia" z roku 2000. Obie teorie wychodzą z tego
samego faktu, jakim było odkrycie w latach 60-tych zjawiska przyrostu skorupy
oceanicznej, ale różnią się zasadniczo co do interpretacji tego zjawiska. Na
przykład teoria ekspansji zaprzecza istnieniu zjawiska subdukcji płyt
kontynentalnych, dowodem czego jest jednakowa prędkość oddalania się brzegów
przeciwległych kontynentów (np. Ameryki i Afryki) i prędkość przyrostu
skorupy oceanicznej w strefie ryftowej, pośrodku oceanu. Według teorii
tektoniki płyt - płyta afrykańska napiera na Europę i Morze Śródziemne się
zamyka, natomiast według teorii ekspansji jest odwrotnie, to znaczy Morze
Śródziemne się otwiera i występuje zjawisko przyrostu litosfery. Dowodem są
wyniki badań dna morskiego (M. Liguryjskie) i silna aktywność wulkaniczna.
Dowodem są również pomiary ruchów przesuwczych w obrębie płyt litosfery,
zreferowane na zebraniu naukowym oddziału poznańskiego Polskiego Towarzystwa
Geologicznego i przedstawione w publikacji pt."Ewolucja Ziemi w świetle
pomiarów GPS", dostępnej na stronie main.amu.edu.pl/~pawula.