kamilar
31.05.06, 14:40
Chce sie komuś psrawdzic, czy nie ma błędow?? Bo ja idę spać;)
Początki rozwoju białostockiego przemysłu nastąpiły w latach 30-stych XIX
wieku. Wpływ na to miało wprowadzenie, w 1932 roku, wysokiego cła na granicy
Królestwa Polskiego i Rosji. W miejscu tym należy przypomnieć, że Obwód
Białostocki, przekazany w 1807 roku przez Napoleona Rosji, w skład Kongresówki
nie wchodził. Paradoksalnie, polityka represji po powstaniu listopadowym, dała
miastu szansę gospodarczego rozwoju i stania się znaczącym ośrodkiem przemysłowym.
Do lat czterdziestych XIX wieku należy mówić raczej o rozwoju przemysłu w
okolicach miasta niż w samym Białymstoku, co spowodowane było wysokimi cenami
gruntów w mieście. Do pionierów industrializacji zaliczyć można dziedzica
Markowszczyzny – Łyszczyńskiego. W 1824 roku założył on pierwszą fabrykę
sukna, w 1850 przeniesioną do Topolan.. Ważnymi ośrodkami produkcji sukna
została najpierw Supraśl (1834 roku powstałą fabryka Zacherta, 1835 Reicha,
1837 Buchholza, 1838 Aunerta) a potem Choroszcz (1840 Chrystian Moes).
Białostocki przemysł, w porównaniu z Choroszczą i Supraślą pozostawał w tyle.
Dopiero rok 1842 dał szansę na zmianę sytuacji. Wówczas to zlikwidowano Obwód
Białostocki, a jego obszary wcielono do guberni grodzieńskiej. Przyczyniło się
to do spadku cen gruntów w związku z eksodusem urzędników z miasta. Obok
dwóch, funkcjonujących tu już wcześniej fabryk sukna i kapeluszy, zaczęły
pojawiać się nowe zakłady. W roku 1845 w mieście funkcjonowało już 8 fabryk.
Produkowały one przeciętnie 14.000 arszynów różnego rodzaju tkanin dziennie,
o łącznej wartości 200 tys. rubli w skali roku. Do największych należały
zakłady Hermana Commicheau i Augusta Lange.
W 1848 roku powstała wielka fabryka sukienniczo-kapelusznicza C. Nowika,
konkurująca pod względem produkcji i ilości zatrudnionych robotników z fabryką
Chrystiana Moesa w Choroszczy. Następnie powstawały: fabryka wyrobów
skórzanych Markusa Rubinowicza 1857; fabryka sukna Bechtera 1861; fabryka
Starka 1862.
W 1862 miało miejsce wydarzenie, które było kolejnym ogromnym impulsem
rozwoju białostockiego przemysłu-otwarcie połączenia kolejowego, łączącego
Petersburg z Warszawą. Ponieważ połączenie miało charakter wybitnie
tranzytowy, pominęło starsze ośrodki (Supraśl, Michałów), które ze względu na
utrudnienia w transporcie nie mogły wytrzymać konkurencji z Białymstokiem. W
1863 roku wartość produkcji czternastu białostockich fabryk, które zatrudniały
ok. 600 robotników, wynosiła 325 tys. rubli. Największe były zakłady branży
sukienniczo-odzieżowej: Hermana Commichau i Małki Blochowej. W mieście
funkcjonowały też dwa browary i 9 młynów. Lata siedemdziesiąte stanowiły
„złoty okres” dziejów białostockiego przemysłu. I choć po okresie prosperity
następowały kryzysy to jednak Białystok rozwijał się aż do końca XIX wieku,
przykładowo w roku 1893 zamknięto 17 zakładów, lecz otworzono 52 nowe (ich
wartość produkcji w skali roku wyniosła ponad 600 tys. rubli, prawie
trzykrotnie więcej niż wartość produkcji fabryk upadłych). W grudniu 1895 roku
swoją działalność zainicjowało pierwsze towarzystwo akcyjne „Towarzystwo
Białostockiej Manufaktury Eugeniusz Bekker i Ska”, wyrabiające materiały
wełniane i jedwabne obicia. Kapitał zakładowy przedsiębiorstwa założonego
przez E. Bekkera i A. Moesa wynosił aż 600 tys rubli.
W 1895 roku funkcjonowało w Białymstoku około 230 fabryk różnej wielkości.
Zatrudniały 4675 robotników, zaś ich roczny obrót wynosił 3781000 rubli.
Podsumowując, wiek XIX był ogromnie ważny dla rozwoju miasta, które
produkowało na potrzeby rynków rosyjskich, a nawet Chin i Mandżurii. Głównym
produktem miasta było sukno, głównie niskiej jakości, wyrabiane z
wykorzystaniem sztucznej wełny „tybet”, bądź przy zastosowaniu bibuły, jako
trzeciej części osnowy sukna. Obok tej dziedziny wytwórczości wymienić należy
zakłady metalurgiczne A. Wieczorka oraz fabrykę wyrobów tytoniowych
Janowskiego. Większość fabryk należała początkowo do Niemców, ponieważ
wyjednali przywilej, zniesiony dopiero pod koniec XIX wieku, że Żydzi nie
mogli zakładać w Białymstoku własnych zakładów. Później większość fabryk
została wykupiona przez finansistów żydowskich, którzy stanowili o specyfice
miasta aż do czasów II wojny światowej.
Z początkiem XX wieku pozycja przemysłowa Białegostoku
spadła,..........................................................................................
