TO JEST WĄTEK - WSZYSTKO CO DOTYCZY ZWIERZĄTEK

[balzack]

[madohora]

WIELKA BRYTANIA. ZABILI PSY NA OCZACH WŁAŚCICIELA - Gazeta - 10.05.2023

[madohora]

RATUNKU NA MOJEJ POSESJI JES WĄŻ - www.msn.com.pl - 10.05.2023

[madohora]

WYRZUCIŁA W REKLAMÓWCE SZCZENIAKI - www.msn.com.pl - 10.05.2023

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

HIPOPOTAM WYWRÓCIŁ ŁÓDŹ. POSZUKUJĄ PONAD 20 OSÓB - www.msn.com.pl - 17.05.2023

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[balzack]

[balzack]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Cegielnia w Lisowicach koło Lublińca była badana przez wiele lat pod kątem występowania w niej skamieniałości kręgowców, m.in. przez Jerzego Dzika, jednak wówczas złoże kostne nie było jeszcze eksploatowane. Dopiero w 2005 roku kolekcjoner Robert Borzęcki natrafił na szczątki. Wiosną 2006 roku Borzęcki pokazał je Piotrowi Menduckiemu, o ich identyfikację poprosił również na forum paleontologia.pl – zarówno Menducki, jak i moderator forum Dawid Surmik skierowali go do Tomasza Suleja. Sulej wraz z Grzegorzem Niedźwiedzkim pojechali do Lisowic, gdzie znaleźli więcej skamieniałości, w tym kości. W lipcu 2006 roku w Lisowicach rozpoczęły się profesjonalne wykopaliska. Wówczas odnaleziono m.in. mierzącą 54 cm długości kość udową, a w 2007 – trójpalczaste tropy. W 2008 roku na łamach „Acta Palaeontologica Polonica” ukazał się wstępny opis skamieniałości, a praca nazywająca gatunek Smok wawelski została opublikowana w 2012 roku (w internecie ukazała się jeszcze w sierpniu 2011). Jego nazwa pochodzi od legendarnego smoka wawelskiego. Nazwa gatunku budzi kontrowersje ze względu na złamanie niepisanych, zwyczajowych reguł dotyczących tworzenia nazw taksonomicznych, ponieważ jest to niezlatynizowana nazwa języka narodowego badaczy, nie jest pochodną od innej nazwy i nie jest nazwą nową, tylko zapożyczeniem, kopią istniejącej nazwy związanej z innym porządkiem ontologicznym.

[madohora]

Smok jest rekonstruowany jako zwierzę dwunożne. W Lisowicach odnaleziono pięć dużych, masywnych odcisków trójpalczastych stóp o długości 40–50 cm. Przypominają one tropy pozostawione przez średnie i duże jurajskie teropody. Nie odnaleziono kości stóp smoka, nie można więc jednoznaczne udowodnić, że to on pozostawił te tropy. Z Lisowic nie jest jednak znany żaden inny archozaur o zbliżonych rozmiarach.

[madohora]

🐉

[madohora]

Draco volans żywi się głównie owadami, zwłaszcza mrówkami i termitami, a także pająkami. Smoki składają od jednego do pięciu jaj, które zakopują w ziemi.

[madohora]

Do ostatnich dziesięcioleci XX wieku wszystkie grupy dinozaurów uznawano za wymarłe. Jednakże zapis kopalny wskazuje, że ptaki, nazywane dziś w języku angielskim avian dinosaurs („ptasie dinozaury”), są współczesnymi potomkami opierzonych dinozaurów. Wyewoluowały one ze swych teropodzich przodków w okresie jury. Wobec tego ptaki stanowią jedyną linię dinozaurów, która przetrwała zagładę

[madohora]

Nazwa dinozaury oznacza „straszne jaszczurki”, dlatego też może wprowadzać w błąd – dinozaury nie były jaszczurkami, ani nie były z nimi blisko spokrewnione. Reprezentują natomiast oddzielną grupę „gadów”, oprócz ptaków ich najbliższymi współczesnymi krewniakami są krokodyle. Jak wiele wymarłych form, nie wykazują one cech tradycyjnie uznawanych za „gadzie”, jak zmiennocieplność czy poruszanie się na kończynach odwiedzionych na boki. Co więcej, wiele grup prehistorycznych zwierząt, takich jak mozazaury, ichtiozaury, pterozaury, plezjozaury, a nawet Dimetrodon, popularnie uznawanych za dinozaury, w rzeczywistości nimi nie są. Przez pierwszą połowę XX wieku, zanim uznano ptaki za dinozaury, większość społeczności naukowej uznawała dinozaury za powolne i zmiennocieplne. Zmiana nastąpiła w latach 60. (odrodzenie dinozaurów). Stwierdzono, że wszystkie dinozaury, w tym mezozoiczne, prowadziły aktywny tryb życia i cechowały się szybkim metabolizmem, tak jak dzisiejsi ich przedstawiciele; wykazywały też liczne adaptacje umożliwiające interakcje społeczne.

[madohora]

Dinosauria były i są niezwykle zróżnicowaną grupą zwierząt. W publikacji z 2006 Steve Wang i Peter Dodson szacują całkowitą liczbę rodzajów nieptasich dinozaurów na około 1850. Do tego czasu opisanych zostało 527 rodzajów, tak więc wedle autorów 71% rodzajów nieptasich dinozaurów było wtedy nieznanych nauce. W 2011 uznawano ponad 850 rodzajów. Wcześniejsza publikacja przewiduje, że istniało około 3400 rodzajów dinozaurów, z których wiele nie przetrwało w zapisie kopalnym. Do września 2008 nazwano 1047 różnych gatunków. Wang i Dodson (2006) prognozują, że w przeciągu następnych 60-100 lat poznane zostanie ¾ wszystkich rodzajów nieptasich dinozaurów, a w czasie 100-140 lat – 90%.

[madohora]

Szczegółowa ocena powiązań archozaurów wykonana przez S. Nesbitta potwierdziła lub znalazła 12 pewnych synapomorfii (część z nich znano już wcześniej)

[madohora]

koniuszek grzebienia naramienno-piersiowego (miejsce przyczepu mięśni naramienno-piersiowych) położony na co najmniej 30% dolnej długości kości ramiennej

[madohora]

asymetryczny krętarz czwarty posiada brzeg dystalny tworzący strony kąt z trzonem

[madohora]

proksymalne powierzchnie stawowe kości kulszowej dla kości biodowej i łonowej rozdzielone dużą wklęsłą powierzchnią

[madohora]

Nesbitt znalazł wiele dalszych potencjalnych synapomorfii, nie uznał zaś licznych synapomorfii zasugerowanych wcześniej. Niektóre z nich są bowiem obecne także u Silesauridae, wedle Nesbitta grupy siostrzanej dinozaurów. Zaliczają się doń duży przedni krętarz, kości śródstopia od II do IV prawie równej długości, redukcja kontaktu między kośćmi łonową i kulszową, obecność cnemial crest na piszczeli i wznoszący się wyrostek na kości skokowej i wiele innych.

[madohora]

Postawa na wyprostowanych łapach pozwoliła uniezależnić oddychanie od poruszania się, dzięki czemu ułatwiła wczesnym dinozaurom wymianę gazową podczas przemieszczania się, co pozwoliło osiągnąć wytrzymałość i poziom aktywności przewyższający poruszające się "pełzającym krokiem" gady. Wyprostowane kończyny, potrafiące unieść większy ciężar, wsparły także prawdopodobnie ewolucję wielkich rozmiarów poprzez redukcję naprężeń zginających kończyn. Niektóre niezaliczane do dinozaurów archozaury, jak rauizuchy, także dysponowały wyprostowanymi łapami, ale osiągnęły je dzięki innej budowie stawu biodrowego.

[madohora]

Gdy pojawiły się dinozaury, siedliska lądowe zajmowały różnorodne archozauromorfy i terapsydy, jak aetozaury, cynodonty, dicynodonty, Ornithosuchidae, rauizuchy i rynchozaury. Większość z nich wymarła w triasie podczas jednego bądź dwu wymierań. Najpierw, około 215 milionów lat temu, uległy wymarciu różne bazalne archozauromorfy, w tym Prolacertiformes. Następnie około 200 milionów lat temu odbyło się wymieranie triasowe, które zmiotło z powierzchni Ziemi większość grup wczesnych archozaurów, jak aetozaury, Ornithosuchidae, fitozaury (wedle nowszych poglądów uznawane za takson siostrzany archozaurów) i Rauisuchia, a ponadto prawdopodobnie także dicynodonty. Spośród fauny lądowej przetrwały krokodylomorfy, dinozaury, ssaki, pterozaury i żółwie. Pojedyncza linia dinozaurów uległa radiacji adaptacyjnej w triase późnym i jurze wczesnej (230-190 milionów lat temu), rozdzielając się na wiele osobnych linii ewolucyjnych, wedle długo akceptowanego poglądu wypierając dawniejsze formy z ich nisz ewolucyjnych, wedle nowszego zaś po prostu zajmując nisze pozostawione po wymieraniu na przełomie karniku i noryku.

[madohora]

Wyróżnia się trzy główne fauny dinozaurów kredy późnej. Na północnych kontynentach dzisiejszej Ameryki Północnej i Azji głównymi teropodami były tyranozaury i wiele różnych mniejszych maniraptorów. Roślinożercy zaliczali się głównie do ptasiomiednicznych. Wymienia się tu hadrozaury, ceratopsy, ankylozaury i pachycefalozaury. Na kontynentach południowych powstałych z rozpadu Gondwany najczęstszymi teropodami były abelizaury, roślinożercami zaś tytanozaury. W końcu w Europie dominowały teropody dromeozaury, rabdodony (z grupy iguanodontów), opancerzone nodozaury i zauropody tytanozaury. Znacznie rozprzestrzeniały się rośliny kwiatowe a pod koniec kredy pojawiły się pierwsze trawy. Miażdżące pokarm kaczodziobe i ścinające go ceratopsy uległy olbrzymiemu zróżnicowaniu w Ameryce Północnej i Azji. Teropody także ulegały radiacji, powstawały formy wszystkożerne i roślinożerne: pospolite stały się ornitomimozaury i terizinozaury.

[madohora]

Dinozaury należą do archozaurów, jak współczesne krokodyle. W obrębie gadów naczelnych dinozaury wyróżnia najbardziej ich sposób chodzenia. Ich kończyny leżą prosto pod tułowiem, podczas gdy łapy krokodyli czy jaszczurek są rozstawione na boki.

[madohora]

Podział dinozaurów na dwie grupy siostrzane – ptasiomiedniczne i gadziomiedniczne – został podważony przez Barona, Normana i Barretta (2017) oraz Cau (2018); z przeprowadzonych przez autorów analiz filogenetycznych wynika bliższe pokrewieństwo teropodów z dinozaurami ptasiomiednicznymi niż z zauropodomorfami. Langer i współpracownicy (2017) w wyniku przeprowadzenia analiz filogenetycznych opartych na zmodyfikowanej macierzy danych z analizy Barona, Normana i Barretta (2017) i uwzględniających większą liczbę taksonów uzyskali drzewa filogenetyczne potwierdzające tradycyjny podział dinozaurów na gadziomiedniczne i ptasiomiedniczne. Z analiz tych wynika jednak, że wystarczy wydłużenie drzewa filogenetycznego o dwa lub trzy stopnie w stosunku do najbardziej parsymonicznego, aby uzyskać drzewo, według którego teropody są bliżej spokrewnione z ptasiomiednicznymi niż z zauropodomorfami; z kolei aby uzyskać drzewo, według którego zauropodomorfy są bliżej spokrewnione z ptasiomiednicznymi niż z teropodami, konieczne jest wydłużenie drzewa filogenetycznego o cztery stopnie w stosunku do najbardziej parsymonicznego

[madohora]

Badania uwzględniające 277 rodzajów dinozaurów opublikowane w 2002 przez Pisaniego, Yatesa, Langera i Bentona zaowocowały przedstawieniem następujących powiązań

[madohora]

Archaeopteryx to pierwsza skamieniałość, która ujawniła związki pomiędzy ptakami a dinozaurami (w starym znaczeniu). Uznaje się go za takson pośredni, formę przejściową wykazującą cechy obu grup. Został wydobyty na światło dzienne zaledwie 2 lata po ważnej publikacji Karola Darwina O powstawaniu gatunków. Jego odkrycie pobudziło rodzącą się dyskusję pomiędzy zwolennikami ewolucjonizmu a kreacjonizmu. Ten wczesny ptak tak bardzo przypomina nieptasie dinozaury, że przynajmniej jednego osobnika, w przypadku którego nie zachowały się odciski piór, mylnie uznano za kompsognata (rodzina kompsognatów należy do celurozaurów daleko spokrewnionych z ptakami, dalej niż Arctometatarsalia, terizinozaury czy owiraptorozaury).

[madohora]

Skamieniałości troodontów Mei i sinornitoida pokazują, że niektóre nieptasie dinozaury spały z głową schowaną w ramionach[159]. Zachowanie to mogło pomagać w utrzymaniu ciepła. Jest ono charakterystyczne także dla ptaków nowoczesnych. Pewne okazy deinonychozaurów i owiraptorozaurów znaleziono zachowane na szczycie swych gniazd, prawdopodobnie wysiadujące jaja jak ptaki. Współczynnik pomiędzy objętością jaja i masą ciała osobnika dorosłego tych dinozaurów sugeruje, że jaja były pierwotnie wysiadywane przez samca. Młode wydają się wysoko rozwinięte, podobnie jak u wielu ptaków nowoczesnych.

[madohora]

Pod koniec mezozoiku nie było czap polarnych na biegunach, a poziom morza szacunkowo przewyższał dzisiejszy o 100–250 m. Temperatura planety była też znacznie mniej zróżnicowana, bieguny ustępowały terenom równikowym o jedynie 25 °C. Średnia temperatura atmosferyczna była też wyższa od dzisiejszej. Ta ostatnia różnica w przypadku biegunów wynosiła aż 50 °C

[madohora]

Naukowcy nie są pewni, czy nieptasie dinozaury zwiększały czy zmniejszały swą liczebność przed zderzeniem. Niektórzy z nich proponują tezę, że meteoryt spowodował nienaturalny wręcz i długo trwający spadek temperatury atmosfery ziemskiej. Inni uważają, że wywołał raczej niezwykłą falę gorąca. Konsensus wśród wspierających tę teorię badaczy podaje, że uderzenie wywołało wymierania zarówno w sposób bezpośredni (poprzez ciepło na skutek zderzenia), jak i pośredni (poprzez obejmujące całą kulę ziemską ochłodzenie spowodowane materiałem wybitym z krateru, który odbijał promieniowanie słoneczne). Choć nie można określić tempa wymierania na podstawie jedynie zapisu kopalnego, różne modele sugerują, że wymieranie następowało z niezwykłą prędkością, nawet w ciągu godzin, a nie lat

[madohora]

Przed 2000 rokiem argumenty mówiące, że pokrywy lawowe trapów Dekanu mają związek z wymieraniem, łączono z poglądem widzącym wymieranie jako proces stopniowy. Uważano bowiem, że tworzenie się trapów rozpoczęło się około 68 milionów lat temu i trwało przez ponad 2 miliony lat. Istnieją jednak dowody, że dwie trzecie trapów ukształtowało się w ciągu miliona lat około 65,5 miliona lat temu. Wobec tego erupcje mogły wywołać naprawdę szybkie wymieranie, możliwe że w czasie tysięcy lat. Cały czas jest to jednak dłużej, niż oczekiwało by się w przypadku pojedynczego zderzenia

[madohora]

[madohora]

Słyszałam wypowiedzi biologów, że te pszczoły czynią więcej złego niż dobrego w ekosystemie.

[madohora]

[madohora]

"Krowa uciekła z polskiej farmy, a kilka miesięcy później zauważono ją wśród stada dzikich bizonów."

[madohora]

"Podczas huraganu Andrew, zoo w Miami umieściło w łazience 30 flamingów, by ocalić je przed żywiołem."

[madohora]

[madohora]

Powyższy opis odnosi się do przedstawień chińskiego smoka od tamtej epoki aż po współczesność. Smok miał też być obdarzony dużym zakresem nadnaturalnych mocy. Powiada się, że potrafi on ukazać się ludziom w postaci jedwabnika, lub powiększyć się tak, by przysłonić całe niebo. Może latać wśród chmur lub ukrywać się w wodzie (według Guanzi). Może tworzyć chmury, zamieniać wodę w ogień, stawać się niewidzialnym lub przeciwnie – jaśnieć w ciemnościach (według Shuowen Jiezi).

[madohora]

Z powodu powiązań smoków chińskich z wodą, przypisuje się im udział w fenomenach pogodowych, jak oberwania chmury, gradobicia czy tornada. W dawniejszych czasach wielu chińskich wieśniaków (zwłaszcza mieszkających nieopodal rzek i mórz) miało miejsca kultu poświęcone lokalnemu „smoczemu królowi”. W okresie suszy bądź powodzi było w gestii miejscowej starszyzny oraz władz administracyjnych dobranie odpowiednich ofiar i rytuałów, mających przebłagać smoka, lub uprosić go o sprowadzenie deszczu lub jego przerwanie.

[madohora]

Pod koniec swego panowania legendarny władca Huang Di ogłosił, iż zdobył nieśmiertelność jako smok uwieczniony na jego emblemacie, i panujący w niebie. Odkąd Chińczycy zaczęli uważać Huang Di za swego protoplastę, czasami nazywali samych siebie „potomkami smoka”. Legenda ta wkrótce znalazła odbicie w używaniu chińskiego smoka jako symbolu siły Imperium Chińskiego.

[madohora]

Rysunki smoków lub stworzeń smokopodobnych często były znajdowane na pochodzących z tego okresu stanowiskach archeologicznych w całych Chinach. Najwcześniejsze rysunki smoków należą do kultury Xinglongwa. Stanowisko kultury Yangshao w Xi’an zawiera naczynia gliniane zdobione ornamentami z motywem smoka. Odkryto też podobne, należące do kultury Liangzhu. Wykopaliska z kultury Hongshan (obecnie: Mongolia Wewnętrzna) obejmują też Żady, amulety z wizerunkami „smokoświń” – smoków o świńskiej głowie.

[madohora]

Smoki doczekały się wielu wyobrażeń w chińskiej sztuce i literaturze, ale nie ma ustalonej liczby „rodzajów” smoków lub ich potomstwa. Stosunkowo często pojawia się liczba dziewięć, która jednak w dawnym języku chińskim symbolizowała raczej „wiele” niż konkretną liczbę. Dopiero później zaczęto pojmować ją bardziej dosłownie i tworzyć dziewięć kategorii smoków lub ich potomstwa. Mówi się także o 10 typach smoków chińskich, z których każdy miał swoją rolę w mitologicznym kosmosie. Wśród często pojawiających się rodzajów smoków można wyróżnić:

[madohora]

Tianlong (天龍), Niebiański Smok - miał chronić niebiosa i pałace bóstw niebiańskich

[madohora]

[madohora]

Smok jest jednym z dwunastu zwierząt chińskiego Zodiaku, używanego do oznaczania lat w kalendarzu chińskim. Sądzi się, że każde zwierzę z tego zodiaku jest związane z innym typem osobowości.

[madohora]

Tygrysy mają w smokach odwiecznych wrogów, wiele różnych dzieł sztuki chińskiej przedstawia sceny walki tygrysa ze smokiem. Istnieje też chiński idiom, opisujący równorzędnych przeciwników (współcześnie używany w sporcie): „Smok przeciw tygrysowi”. W chińskich sztukach walki „Styl smoka” jest stylem opartym bardziej na technice, podczas gdy „Styl tygrysa” na surowej sile

[madohora]

Borch Trzy Kawki, bohater opowiadania Granica możliwości Andrzeja Sapkowskiego, to ukrywający się wśród ludzi pod postacią rycerza złoty smok, obrońca innych smoków

[madohora]

Smok (jap. 竜, 龍 ryū, ryō, tatsu) – stworzenie mityczne zaliczane do yōkai.

[madohora]

Japończycy wierzyli w istnienie kamieni, z których bezustannie płynie woda. Według legend, zamieszkiwane one były przez smoka Ryūshōseki. Podobno w 1762 r. znaleziono taki kamień i ugotowano go, a ze znajdującego się w środku smoczego płodu przygotowano potrawkę. Zachowały się także zapiski o wykluciu się z kamienia małego smoka przypominającego wyglądem małą larwę, która początkowo przybrała formę podobną do jaszczurki, a następnie zamieniła się w skrzydlatego smoka

[madohora]

Jak podają kroniki, w 864 r. nastąpił najprawdopodobniej wybuch gejzeru, woda trysnęła w górę i na wiele dni zabarwiła wschodnią część brzegu czerwoną mazią, która pokryła trawę i drzewa. Wróżbici stwierdzili, iż jest to zapowiedź epidemii wywołanej gniewem bóstwa wody. Cesarz uznał, że jest to omen wskazujący na to, iż nienależnie rządzi krajem, dlatego nakazał odprawienie różnych religijnych ceremonii mających na celu zapobieżenie dalszym nieszczęściom

[madohora]

W Japonii zachowały się zapiski o smoczych lampionach pojawiających się czasami nad morzem, lecących w stronę lądu, aby zawisnąć na wysokim drzewie w pobliżu buddyjskiej świątyni. Ukazanie się lampionów uważane było za dobry omen i kojarzono je z błękitnym smokiem przynoszącym szczęście

[madohora]

Itsukushima Jinja na wyspie Itsukushima na japońskim Morzu Wewnętrznym była uważana za miejsce pobytu córki boga oceanu Ryūjina. Według Gukanshō i Heike monogatari smok zezwolił na wstąpienie cesarza Antoku (1178–1185) na tron, ponieważ jego ojciec Kiyomori Taira zapłacił za modlitwy w Itsukushima. Kiedy Antoku zginął w czasie przegranej w 1185 roku bitwie w zatoce Dan-no-Ura, w morzu zaginął Miecz-Trawosiecz (który pochodził z ogona Yamata no Orochi). Według niektórych źródeł nurkowie znaleźli miecz i jest on przechowywany w Atsuta Jingū

[madohora]

Wani (jap. 鰐) – morski potwór spotykany w opowieściach zarówno w Kojiki, jak i Nihon-shoki. Był on jednym ze sług Watatsumiego i został wybrany, aby eskortować Oto-hime i Hooriego, gdy ci postanowili opuścić Smoczy Pałac i udać się z powrotem na ląd

[madohora]

Inari (jap. 稲荷) – japońskie bóstwo płodności i ryżu, często przedstawiane jako wąż lub smok w towarzystwie lisów

[madohora]

[madohora]

Grakch polecił synom wykazać się odwagą i zabić smoka. Gdy więc doświadczyli po wielekroć otwartej męskiej walki i daremnej najczęściej próby sił, zmuszeni zostali wreszcie uciec się do podstępu. Bowiem zamiast bydląt podłożyli w zwykłym miejscu skóry bydlęce, wypchane zapaloną siarką. I skoro połknął je z wielką łapczywością całożerca, zadusił się od buchających wewnątrz płomieni.

[madohora]

Jako pierwszy zabicie smoka przypisał Krakowi, piszący u schyłku XIV wieku na Śląsku autor Kroniki książąt polskich. Według jego wersji bratobójstwo między synami Kraka wydarzyło się już po zabiciu smoka. Natomiast spisana w końcu XIII lub pierwszej połowie XIV wieku w Poznaniu Kronika wielkopolska, mimo że zawiera najstarszy zapis nazwy Wawel, pomija zupełnie opowiadanie o smoku, wspominając jedynie o bratobójstwie wśród synów Kraka

[madohora]

Związany z Krakowem Jan Długosz, w spisanych w drugiej połowie XV wieku Rocznikach polskich, nadał opowiadaniu o smoku dużą rangę. W pierwszej części długiego tekstu oparł się na Kadłubku, ale z pewnymi zmianami. Według Długosza Kraków został założony jeszcze przez samego Graka (tak po łacinie nazywał Kraka, którego uważał za potomka Tyberiusza Grakcha). Kilka lat później miasto zostało zaatakowane przez smoka. Długosz jako pierwszy zlokalizował kryjówkę smoka w jaskini wzgórza wawelskiego: wśród takich jednak pomyślnych i sprzyjających wróżb dręczyło Kraków wielkie nieszczęście. Pod wzgórzem wawelskim, na którym Krak wzniósł zamek, w pieczarze zamieszkał potwór olbrzymiej wielkości, mający wygląd smoka lub gada, a dla zaspokojenia swej żarłoczności porywał bydło i trzodę, które mu rzucane, a nie przepuszczał nawet ludziom. Gdy zaś długim zmorzony głodem nie znajdował przygodnej lub podrzuconej sobie ofiary, wtedy z dziką wściekłością wypadał ze swej kryjówki w dzień biały i rycząc przeraźliwie rzucał się na najroślejsze bydlęta, konie czy woły zaprzężone do wozu lub pługa, mordował je i zabijał, a srożąc się także i wobec ludzi, jeśli nie uszli w bezpieczne [miejsce], brzuch swój napelnial ich poszarpanym ciałem. Ta żarłoczność do tego stopnia zatrwożyła mieszkańców Krakowa, że z powodu tak niebezpiecznego niszczyciela raczej myśleli o opuszczeniu miasta, niż o dalszym tu zamieszkaniu.

[madohora]

W połowie XVI wieku krakowska legenda była znana w Europie. W ogromnym dziele Cosmographia („Opis świata”), w rozdziale De Polonia, Sebastian Münster przytoczył opowiadanie o smoku wawelskim, prawdopodobnie za Miechowitą. W wydaniu dzieła Münstera z 1550 roku (Bazylea) zamieszczono najstarsze przedstawienie plastyczne smoka na tle wiernie oddanego krajobrazu Krakowa

[madohora]

Wśród badaczy występują dwa stanowiska w sprawie wyjaśnienia genezy legendy o smoku wawelskim. Część z nich uważa, że zapisana przez Wincentego Kadłubka legenda oparta została na żywej w końcu XII wieku ustnej tradycji krakowskiej. Inni natomiast są zdania, że twórcą legendy był sam mistrz Wincenty, a fragment w jego kronice był uczonym zastosowaniem do dziejów Polski popularnych w literaturze średniowiecznej opowieści o smokach

[madohora]

Twierdzenia powyższych uczonych rozwijał Marian Plezia, który uważał, że zwolennicy ludowej genezy legendy o smoku ignorują jednoznaczną wymowę przekazów historycznych, interpretując je dowolnie, bez merytorycznych podstaw. Jakim sposobem pierwotne podanie miałoby się ostać niezmienione do schyłku XVI stulecia obok i w kontakcie ze zmieniającym się jego kształtem literackim, tego wyjaśnić niepodobna. Szewc Skub jako sprawca zgładzenia smoka pojawił się dopiero w XVI w. u Bielskiego młodszego, aby od tego czasu zająć stałe, a nawet poczesne miejsce w legendzie. Nie było też potrzeby „nobilitowania”, owej rzekomo „szewskiej sztuki”, skoro w identyczny sposób poradził sobie ze smokiem sam wzór i zwierciadło średniowiecznego rycerstwa król Aleksander Wielki – twierdził Plezia

[madohora]

Porwanie Baltazara Gąbki – powieść dla dzieci autorstwa Stanisława Pagaczewskiego, wydana w 1965. Ze względu na oryginalność, poczucie humoru oraz wykorzystanie tradycyjnych motywów (książę Krak, Smok Wawelski) powieść zdobyła sobie wśród młodych czytelników ogromną popularność.

[madohora]

Na prośbę księcia Kraka pod wodzą Smoka Wawelskiego wyrusza do Krainy Deszczowców wyprawa ratunkowa, której zadaniem jest odszukanie wybitnego naukowca, biologa Baltazara Gąbki. Książę Krak oraz brat naukowca, Hipolit Gąbka, przypuszczają, iż profesor został porwany. Wyprawa ratunkowa, w której oprócz Smoka bierze udział kucharz Bartłomiej Bartolini oraz Doktor Koyot, wiedzie przez Dziką Przełęcz, Krainę Psiogłowców, Słonecję, Kraj Gburowatego Hipopotama, napotyka po drodze antyzbójników, smoka Mlekopija, aż wreszcie dociera do Krainy Deszczowców i bierze udział w obaleniu Największego Deszczowca i uwalnia profesora Gąbkę. Misję ratunkową ma udaremnić tajemniczy Don Pedro, szpieg z Krainy Deszczowców, który donosi Największemu Deszczowcowi o poczynaniach wysłanników Kraka. W Krainie Psiogłowców wybawiony z opresji przez Smoka i jego towarzyszy przechodzi na stronę członków wyprawy.

[madohora]

Skamieniałości dinozaurów znano przez tysiąclecia, ale ich prawdziwa natura pozostawała tajemnicą. Chińczycy, którzy dziś określają dinozaury mianem konglong (恐龍, czyli "straszliwy smok"), uważali je za kości smoków i tak też je opisywali. Dla przykładu Hua Yang Guo Zhi, książka napisana przez Zhang Qu podczas panowania dynastii Jin (265-420), donosi o odkryciu kości smoków w Wucheng w prowincji Syczuan[l. Wieśniacy w centralnych Chinach długo wykorzystywali odsłonięte skamieniałe „kości smoków” w medycynie tradycyjnej, do dziś kontynuują te praktyki. W Europie ogólnie uważano skamieniałości dinozaurów za szczątki gigantów i innych stworzeń zabitych przez potop.

[madohora]

„Manię” dinozaurów obrazuje zażarta rywalizacja pomiędzy Edwardem Drinkerem Cope’em i Othnielem Charlesem Marshem. Obaj paleontolodzy starali się być pierwszymi, którzy znajdą nowe dinozaury. Ich zmagania stały się znane jako wojny o kości. Konflikt prawdopodobnie rozpoczął się, gdy Marsh publicznie wytknął Cope’owi błąd w rekonstrukcji elasmozaura (Cope pomyłkowo umieścił głowę plezjozaura na końcu jego ogona). Walka między badaczami trwała 30 lat. Zakończyła się w 1897 śmiercią Cope’a, po przeznaczeniu całej swej fortuny na poszukiwania dinozaurów. Marsh wygrał, głównie dzięki powiązaniom z US Geological Survey. Niestety wiele wartościowych okazów dinozaurów zostało uszkodzonych lub zniszczonych przez drastyczne metody stosowane przez poszukiwaczy. Na przykład używano dynamitu do wydobywania kości, co dzisiaj paleontolodzy uważają za bulwersujące. Pomimo prymitywnych metod Cope i Marsh bardzo przyczynili się do rozwoju paleontologii. Marsh odkrył 86 nowych gatunków dinozaurów, podczas gdy Cope – 56, w sumie 142 nowe gatunki. Kolekcja Cope’a znajduje się obecnie w Amerykańskim Muzeum Historii Naturalnej w Nowym Jorku, natomiast okazy Marsha wystawia Peabody Museum of Natural History, należące do Uniwersytetu Yale

[madohora]

Po kilkutygodniowych pracach w celu usunięcia minerałów ze skamieniałej jamy szpikowej w procesie demineralizacji Schweitzer znalazła oznaki istnienia nietkniętych struktur, jak naczynia krwionośne, osteony i tkanka łączna tworząca włókna. Analiza mikroskopowa ujawniła następnie, że domniemana tkanka miękka dinozaura zachowała drobne struktury, nawet na poziomie komórkowym. Właściwa natura i kompozycja tego materiału, jak też implikacje odkrycia zespołu Schweitzer nie są jeszcze całkiem jasne

[madohora]

Entuzjazm opinii publicznej wobec tych imponujących zauropsydów wystąpił po raz pierwszy w Anglii epoki wiktoriańskiej. Właśnie tam w 1854, trzy dekady po pierwszych naukowych opisach szczątków dinozaurów, wystawiono w Crystal Palace Park w Londynie rzeźby przedstawiające te stworzenia. Dinozaury z Crystal Palace stały się tak popularne, że w niedługim czasie rozwinął się silny rynek kopii. W kolejnych dekadach wystawy przedstawiające te zwierzęta otwierano w parkach i muzeach wielu krajów. Trwała popularność dinozaurów zaowocowała znacznym publicznym wsparciem nauki badającej te kręgowce, a w konsekwencji nowymi odkryciami. Dla przykładu współzawodnictwo pomiędzy muzeami w Stanach Zjednoczonych o przyciągnięcie opinii publicznej doprowadziło do wojny o kości w dwóch ostatnich dekadach XIX wieku, podczas której dwóch zwaśnionych paleontologów starało się o zdobycie pierwszeństwa w liczbie opisanych rodzajów.

[madohora]

Pliniusz Starszy w Historii naturalnej opisywał bazyliszka jako węża z jaśniejszą plamą na głowie w kształcie korony, później uważano również, że jest to czworonogi kogut, w koronie, o żółtym upierzeniu, ze skrzydłami, ogonem węża, zakończonym hakiem lub drugą kogucią głową

[madohora]

Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Meksyku, Ameryce Środkowej i północnej części Ameryki Południowej

[madohora]

Nazwa „wiwern” pochodzi z języka angielskiego (wyvern). W Wielkiej Brytanii wiwerny są szczególnie popularne, można je spotkać w ikonografii, legendach oraz w heraldyce. Wizerunki dwunogiego smoka przyniosły na Wyspy Brytyjskie, prawdopodobnie jako godła wojskowe rzymskie legiony, które z kolei przejęły ten symbol od Daków.

[madohora]

Kryptozoologowie wysuwają hipotezy, że smoki i wiwerny w legendach różnych narodów stanowią echo spotkań pierwotnych ludzi z reliktami pterozaurów.

[madohora]

Wiwerny stosowane są również w heraldyce wojskowej, m.in.w godle 43. Dywizji Piechoty z Wessex i 37. US Armor Regiment. Nazwano tak też samolot Westland Wyvern.

[madohora]

W wierzeniach Słowian wschodnich Żmij był postacią przychylną ludziom. Opiekował się wodami i zasiewami, toczył walkę ze smokami powietrznymi. Postać Żmija kojarzono z ognistymi zjawiskami na niebie (kometami i meteorami). Żmij pojawiał się pod postacią ptaka (najczęściej koguta, żurawia lub orła), bądź jako człowiek z małymi skrzydełkami pod ramionami, wężowym ogonem lub ciałem pokrytym łuskami. W południowosłowiańskim folklorze Żmij wchodził w związki z kobietami, z których rodzili się synowie o nadzwyczajnej sile i zdolnościach, walczący z potworami zagrażającymi ojczystej ziemi.

[madohora]

W języku staropolskim występował zarówno wyraz "smok" (w języku prasłowiańskim wyraz miał postać *smokъ i oznaczał "jakąś istotę mityczną") jak i "żmij/żmija". Początkowo wyraz ten występował w dwu formach rodzajowych, tzn. obok rodzaju żeńskiego żmija, występował także rodzaj męski żmij. Warto dodać, że zarówno w języku prasłowiańskim, jak i w pozostałych językach słowiańskich, na początku tych wyrazów występowało "z", a nie "ż" jak obecnie. Zmiana zmij(a) > żmij(a) dokonała się na zasadzie hiperpoprawności, ponieważ wymowę zmij(a) traktowano jako niepoprawną, mazurzącą (jak np. zaba), poprawiono ją na żmij(a), czyli jak żaba. Wyrazy prasłowiańskie *zmьjь i *zmьja są etymologicznie pokrewne słowu ziemia (i stąd nagłosowe z-); można je zatem odczytywać jako stworzenia, istoty, gady ziemne, żyjące na ziemi. Podobnie, jak w języku polskim tak i w prasłowiańskim, różnicom znaczeniowym towarzyszyły różnice formalne: *zmьjь to "mityczny stwór w postaci skrzydlatego węża, smok", a *zmьja to " wąż, żmija". W języku polskim forma rodzaju męskiego wyszła z użycia i została zastąpiona słowem "smok" (podobnie jak w czeskim, gdzie jednak ostatecznie "smoka/zmoka" wyparła forma "drak" pochodząca od greckiego drakon/δράκων i następnie łacińskiego Draco) a forma rodzaju żeńskiego zachowała się dla gatunku gada z rodziny żmijowatych, w podrzędzie węży. W części języków słowiańskich stara forma została jednak zachowana, "smok" to w chorwackim zmaj, rosyjskim змей [zmiej] (również w znaczeniu "wąż", a smok to też дракон [drakon]), w serbskim змај, w słoweńskim zmaj, w ukraińskim змій [zmij]. W tradycji bułgarskiej natomiast zmej i smok (змей, смок) to spokrewnione, ale jednak dwie różne istoty (смок/smok i смокообразни/smokowate to w bułgarskim również nazwa węży z rodziny połozowatych)

[madohora]

Smok tylko okiem łypnął,
podumał jeszcze chwilę
i sapnął: – Chyba pójdę,
gdy mnie tak prosisz mile…

Chodziaż owieczek tłustych
spora tu jest gromada,
lecz gdy ktoś grzecznie prosi,
odmówić nie wypada.

Pa! Żegnam – machnął łapą,
ukradkiem łzę starł z oka,
rozwinął smocze skrzydła
i… zniknął gdzieś w obłokach.

Król z córką na zwycięzcę
już czekał na tarasie
i weselisko huczne
wyprawił w krótkim czasie.

[madohora]

Jak świat wielki i szeroki

Wszyscy bardzo lubią smoki

Każdy smok się chętnie śmieje

Cóż, że wtedy ogniem zieje?

Taka smocza jest natura Szaleć, latać, hasać w chmurach

To zabawa na sto dwa

Bo się smoki lubić da!

[madohora]

Smoki wcale nie są złe,

Każde dziecko o tym wie!

Są zabawne, kolorowe,

Pełną pomysłów mają głowę!

Można na nich latać śmiało,

Nawet kiedy będzie wiało!

Smoki naprawdę da się lubić,

Dużo można by tu mówić!

[madohora]

Smoki wcale nie są złe!

A jak mam przekonać Cię?

Tym, że mimo wzrostu wielkiego Przyjacielem mogą stać się każdego!

Mimo iż smok się czasem złości

Nigdy nie zrobi nikomu przykrości!

Smok zawsze Cię obroni,

A złego złoczyńcę złapie i dogoni!

Więc baw się z nimi całe dnie,

Bo smoki da polubić się!

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Poza terenami oddalonymi najbardziej ku północy oraz południu, żmiję zygzakowatą można spotkać w całej Europie. Zasięg jej występowania rozciąga się również przez całą Azję aż nad wybrzeże Oceanu Spokojnego. W Polsce także zasiedla cały kraj, jednak niezbyt licznie, ze względu na to, że jako wąż jadowity, często jest tępiona. W górach zaobserwowano obecność tego węża na wysokości 2000 m n.p.m

[madohora]

Żmija zygzakowata żywi się gryzoniami, jaszczurkami oraz żabami, uprzednio kąsa je, przez co zęby jadowe wtłaczają do ich organizmów zabójcze dla tych zwierząt toksyny. Ponieważ odżywia się gryzoniami, żmija ta jest, mimo wszystko, zwierzęciem pożytecznym, gdyż reguluje populację gryzoni i zapobiega jej nadmiernemu rozmnożeniu, co oznaczałoby szkody w ludzkich gospodarstwach i uprawach.

[madohora]

Uświadamiamy ludziom, że spotkanie z tym egzotycznym dla przyjezdnych gatunkiem jest tu realne i należy zachować ostrożność. Oznaczyliśmy też znane nam tzw. żmijowiska, by zwiększyć czujność spacerujących po lesie. Zaznaczmy jednocześnie, że żmija to stworzenie pożyteczne, pełniące ważną rolę w naturalnych ekosystemach− dodaje.

[madohora]

[madohora]

TURYŚCI NA PLAŻY PRZEŻYLI SZOK - Interia - 12.05.2023

[balzack]

[madohora]

[madohora]

Gdyby zmierzyć dużą pumę od wierzchołka pyska do końca ogona uzyskamy nawet 240 cm, z czego aż 95 cm może mierzyć sam ogon. Puma jest przy tym bardzo muskularna, a jej tylne łapy pod względem siły wygrywają konkurencję wśród wszystkich innych dzikich kotów świata. W rezultacie trudno o lepszego skoczka – susem do przodu może pokonać nawet 12 m, zaś skacząc w górę sięgnie 5 m! Pazury na tylnych łapach są cztery i niczym scyzoryk chowają się, gdy nie są potrzebne. Wcale nie gorzej prezentują się przednie łapy pumy wyposażone w pięć wyjątkowo długich i ostrych pazurów – z tego uścisku naprawdę trudno się wydostać..

[madohora]

To przynajmniej zdanie ekologów, bo większość zwierząt, które mają okazję spotkać się z pumą oko w oko chętnie z takiej formy ochrony dobrowolnie rezygnuje. Ponieważ łatwo adaptuje się w różnych środowiskach, od gęstych lasów po ośnieżone górskie zbocza, puma ma stosunkowo szeroki jadłospis. Z badań prowadzonych w Północnej Ameryce wynika, że blisko 70% menu stanowią ssaki kopytne, z wyraźną preferencją dla jeleni. Mniejsze kuguary zamieszkujące obszar Florydy preferują jednak pancerniki oraz dzikie świnie, podczas gdy w Południowej Ameryce ulubionym specjałem są kapibary. W diecie pum nie brakuje również myszy, bobrów, zajęcy, pekari, dzikich indyków, a ku podziwu nawet pingwinów! Tymi ostatnimi zajadają się pumy z Patagonii.

[madohora]

Gdy tylko ofiara wyzionie ducha puma odwleka ją w ustronne miejsce i krótko zaspokaja pierwszy głód. Następnie zagrzebuje ucztę i zmierza w kierunku wody, aby ugasić pragnienie. W tym czasie mięso ostygnie i kot z chęcią wznowi konsumpcję. Przez następnych kilka dni będzie pozostawał w okolicy, aby najeść się do syta. Później zacznie zataczać coraz większe kręgi i nim upłynie 7-10 dni zaatakuje ponownie.

[madohora]

Samica pumy ma ruję przez nawet 8 dni każdego miesiąca i w tym czasie spółkuje z możliwie największą liczbą samców. W efekcie nie tylko nie wie, kto jest ojcem jej dzieci, ale bywa też tak, że w jednym miocie znajdują się młode spłodzone z nasienia różnych samców. Po 3 miesiącach ciąży rodzi się od 1 do 6 młodych, które przez kwartał żywią się wyłącznie mlekiem matki. Potem pod okiem rodzicielki uczą się polować, nierzadko padając ofiarą innych drapieżników – uważa się, że z jednego miotu najczęściej dorosłości dożywa tylko jeden szczęśliwiec. Gdy tylko matka odzyska ruję potomstwo pierzcha, bo jest dość pewne, że pierwszy lepszy amant rozszarpie je na kawałki.

[madohora]

Łącznie w obu Amerykach kuguary wchodzą w interakcję z prawie 500 innymi gatunkami. Nie wszystkie bynajmniej służą zaspokajaniu apetytu. I choć żadne inne zwierzę co do zasady nie poluje na pumy, wiele ma z nią problem wskutek sprzeczności interesów. W samym tylko Parku Yellowstone głośna jest rywalizacja między pumami a niedźwiedziami czarnymi, grizzly czy nawet wilkami. Leniwe niedźwiedzie szczególnie chętnie zabierają pumom ich zdobycze.

[madohora]

[madohora]

[madohora]

[madohora]

Padalec zwyczajny spotykany jest w niemal całej Europie i tak na północy granica jego zasięgu przebiega w pobliżu Koła Podbiegunowego a na południu sięga do wybrzeży Morza Śródziemnego. Na wschodzie sięga aż do Turcji, Iranu, jest spotykany także na Cyprze i kilku wyspach Morza Egejskiego. W Polsce spotykany na obszarze całego kraju.

[madohora]

[madohora]

Tego ostatniego wielu ludzi uczyć nie trzeba. Polowania na pumy niestety są wciąż amerykańskim hobby, a bywają też odwetem za porwane zwierzęta domowe. Niestety, im bardziej człowiek próbuje pomścić swe owce, kozy i cielęta, tym zacieklej kuguary atakują trzodę ponownie. W niektórych regionach na przestrzeni ostatnich dekad konflikty wyraźnie eskalują.

[madohora]

Jeszcze kilka lat temu kuna domowa była pod ochroną. Na wielu obszarach jej populacja była niska. Na obszarze np. Wielkiej Brytanii wyginęła niemal zupełnie. Obecnie ten zakres ochrony jest bardzo zróżnicowany. Są kraje, w których jej zabijanie jest całkowicie zakazane, a są też takie, w których uznawana jest za szkodnika i tępiona. W Polsce sytuacja zmieniała się na przestrzeni lat. Aktualnie populacja gatunkowa Martes foina jest stabilna i określana mianem taksonu najmniejszej troski. Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt. Dz.U. 2016 poz. 2183, kuna domowa przestała więc być chroniona. Czy to zatem oznacza, że można ją bezkarnie zabijać?

[madohora]

Aż trudno nie użyć tego słowa. Traszka zwyczajna (Lissotriton vulgaris) to taka „jaszczurka” wśród płazów, chociaż nie ma z nią zbyt wiele wspólnego. Głowa mała, wąska oraz wysklepiona z trzema, słabo zaznaczonymi, bruzdami. Oczy delikatnie wystające ponad nią, małe z okrągłymi źrenicami. Szyja prawie niewidoczna. Ogólnie patrząc na traszkę, całe ciało jest wysmukłe oraz wydłużone, zwieńczone ogonem. Przez lupę można zobaczyć na bokach ciała otwory przypominające linię boczną u ryb. Jest to narząd zmysłów, umożliwiający zwierzętom posiadającym go, czucie zmian następujących w wodzie, włącznie ze zmianami prądów oraz składu chemicznego wody.

[madohora]

Teraz posłużę się specjalistyczną terminologią. Specjacja – może kojarzyć się ze spacją, ale z tą ma niewiele wspólnego, ponieważ to proces powstawania nowych gatunków. U jego podstaw leży wytworzenie bariery genetycznej pomiędzy populacjami, czyli w pewnym momencie dochodzi do takiej sytuacji, gdy osobniki obu populacji przestają się ze sobą krzyżować, na skutek daleko posuniętej (stosunkowo) ewolucji.

[madohora]

Wyniki okazały się zaskakujące. Traszka karpacka pod względem genetyki nie stanowi jedności jako populacja. Otóż w zależności od miejsca występowania, niektóre osobniki są bliżej spokrewnione z traszką zwyczajną, a inne dalej. Mimo zróżnicowania pod kątem wyglądu, zachowania czy pewnych aspektów fizjologicznych oraz wieloletniej izolacji przepływ genów między populacjami wskazuje na o wiele bliższe spokrewnienie, niż miało by to miejsce w przypadku dwóch różnych od siebie gatunków. Kolejnym dowodem potwierdzającym bliskie pokrewieństwo obu tych gatunków są tzw. strefy hybrydyzacji, czyli miejsc gdzie dochodzi do krzyżowania traszek. Za takim stanem rzeczy stoi najprawdopodobniej zjawisko dryfu genetycznego, które polega na losowym przepływie genów z jednej populacji do drugiej. Porównanie traszki zwyczajnej z traszką karpacką przeprowadzone zostało przez batrachologów z Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. Wnioski naukowców w tej sprawie, otwierają na nowo dyskusję dot. różnicowania gatunków, a także samego statusu traszki karpackiej. Bez wątpienia to sprawa warta naszej uwagi. Ciekawe w jakim kierunku potoczy się dyskusja.

[madohora]

NIEZWYKŁA PIENIŃSKA PRZYRODA - Interia - 12.05.2023