Warszawskie synagogi

[Gość: freemaso]

Bardzo ciekawi mnie temat warszawskich bóżnic. Czytałem, iż w miejscu
dzisiejszego Błękitnego Wieżowca (ul. Tłomackie) mieściła się ogromna świątynia
obrzadku reformowanego, wybudowana pod koniec XIX wieku ze składek gminy
żydowskiej. Do dzisiaj zachowała się niestety tylko jedna synagoga - Izaaka i
Ryfki Nożyków (jeśli mnie pamięć nie myli) przy pl. Grzybowskim. Czy
orientujecie się może gdzie jeszcze w Warszawie znajdowały się żydowskie domy
modlitwy. Słyszałem jeszcze o jakiejś synagodze przy dzisiejszej ulicy Dzikiej,
ale to nic pewnego...
Pozdrawiam.

[Gość: RAS]

Jakas Bozica byla chyba na Pradze, w okolicach bazaru Rozyckiego. Sam jestem
ciekaw gdzie byly ynagogi, zwlaszcz na Woli, w okolicach danego getta.

[Gość: jacek]

Synagog oraz domów modlitwy w Warszawie przedwojennej było ponad siedemset.
Często były to klitki w kamienicach mało mające wspólnego ze wspaniałością
Wielkiej Synagogi. Parę informacji można znaleźć na stronie:
poznajkraj.pl/index.php?skrypt=opis&id=345
Pozdrawiam.

[Gość: RyszardM]

1) Synagoga na Pradze stala na placu u zbiegu Jagiellonskiej i Klopotowskiego.
Zbudowana zostala w 1840 - przetrwala wojne, zostala zburzona po niej. W jednej
z ksiazek mam niezle zdjecie - moge zeskanowac jesli ktos sobie zyczy.
2) Wielka Synagoga na Tlumackiem - tam gdzie teraz Blekitny Wiezowiec -
zbudowana 1875-77. W ramach autoreklamy zapraszam na stronę:
www.misie.waw.pl/warszawa .
3) Synagoga przy cmentarzu żydowskim przy Okopowej - zbudowana 1877. Jest o
niej strona www.jewishcem.waw.pl
4) Synagoga Nozyków - 1898-1902 przy placu Grzybowskim - jedyna (?) obecnie
istniejąca.

Wedlug Encyklopedii W-wy - w 1926 roku w mieście było 450 synagog (i bożnic) -
często lokowanych w odnajętych pomieszczeniach.

[freemason]

Wiem, byłem, widziałem - bardzo mi się spodobała (Twoja strona oczywiście;-)

[kasia-s]

Na pewno dom modlitwy był gdzieś na Pradze, kilka lat temu Gazeta pisała o
odkryciu jego pozostałości na jednym z podwórek praskich, nie pamiętam gdzie
ale myślę, że w katalogu Gazety znajdziesz ten tekst.

[tomasz.urzykowski]

W międzywojennej Warszawie było kilkaset (większość źródeł podaje ponad 400) żydowskich
domów modlitwy. Większość z nich to niewielkie prywatne modlitewnie, mieszczące się w
parterach lub na pierwszych piętrach domów mieszkalnych. Na lewym brzegu Wisły najważniejszym
miejscem kultu starozakonnych była Wielka Synagoga na Tłomackiem, po praskiej stronie rzeki tę
rolę pełniła okrągła synagoga u zbiegu dzisiejszych ulic Jagiellońskiej i ks. Kłopotowskiego.
Powstała w 1840 r. Ufundował ją finansista i filantrop Ber Sonnenberg. Zdaniem historyka
architektury Jarosława Zielińskiego była najstarszym znanym z wyglądu obiektem tego typu w
Warszawie. Żydowska społeczność Pragi zamówiła jej projekt u architekta Józefa Lessla, który
wówczas stawiał w pobliżu wysoką wieżę remizy strażackiej. Nieduża budowla w stylu
klasycystycznym miała formę rotundy z czterema wejściami od czterech stron świata. Podczas
ostatniej wojny synagoga została uszkodzona, a po wojnie - w 1955 r. - bezmyślnie rozebrana. Z jej
gruzów usypano kopiec na znajdującym się dziś w tym miejscu placu zabaw. W zimie dzieci zjeżdżają
z tej górki na sankach.
W ostatnich latach odkryto w Warszawie kilka obiektów związanych z kultem religijnym
starozakonnych. Podczas budowy kompleksu bloków przy ul. Żelaznej (róg Łuckiej) natrafiono na
resztki domu studiów religijnych cadyka Altera. Teraz są one odrestaurowane i zabezpieczone. Stoją
na podwórku kompleksu mieszkalnego.
Z kolei na Pradze odnaleziono relikty istniejących tu do 1940 r. prywatnych bóżnic. W
marcu 1996 r. dwaj społecznicy - Janusz Sujecki i Jarosław Zieliński - odsłonili kultowe malowidła
w jednym z pomieszczeń przylegającej do bazaru Rózyckiego oficyny przy Targowej 50/52.
Polichromie przedstawiają znaki zodiaku, grób Racheli w Betlejem oraz Żydów modlących się pod
Ścianą Płaczu. Hebrajski napis informuje, że jest to dar synów Dawida Grinsztajna z roku 5694 (czyli
1934). Trzy lata później w sąsiedniej sali wyszły spod tynku malowidła o podobnej treści. Można
przypuszczać, że jedno pomieszczenie przeznaczone było dla mężczyzn, drugie dla kobiet.
Latem 2000 r. Janusz Sujecki odkrył ślady następnej modlitewni w oficynie kamienicy przy
Ząbkowskiej 11, gdzie do niedawna działał warsztat stolarski.
Kilka tygodni temu lokale przy Targowej i Ząbkowskiej wynajęła od dzielnicy Fundacja Cmentarza
Żydowskiego �Gęsia�. Po remoncie zamierza ulokować tu bibliotekę judaistyczną (Ząbkowska 11)
oraz bóżnicę i niewielkie muzeum (Targowa 50/52).