Czesi w Warszawie

[e-mka]

Potrzebuję ustalić, gdzie w Warszawie znajdują się czeskie tropy.
Wszelakie: historyczne (budynki, pomniki, tablice), związane z kulturą,
inne. Czy np. jakiś Czech szczególnie zapisał się w dziejach naszej stolicy?
Sama kojarzę tylko sklep z wyrobami Jablonexu oraz innym rękodziełem
czeskim na Marszałkowskiej. Co do reszty ogarnęła mnie zupełna amnezja : (
Niedługo będę musiała oprowadzić po Warszawie Czechów i to właśnie
"czeskim szlakiem". Wzmiankowani Czesi to poważni biznesmeni, więc
atrakcje awangardowe, offowe odpadają : )
Z góry dziękuję za pomoc i sama jestem ciekawa związków warszawsko-czeskich.

[horpyna4]

Pokaż im pomnik Matejki. Jego tatinek był rodowitym Czechem. O matce nie wiem,
może też?

[karoly]

po prostu pokaz im Prage.

[no.morro]

Może są wśród nich Słowacy:) Jeżeli tak to pokaż im pomniczek ku czci Słowaków
walczących na Powiślu. A może ksiegarnia "Czuły Barbarzyńca" też na Powiślu?
Spróbuj na Forum Czeskim:)

Co z tym Matejką?

[andrzej_b2]

Z Janem Matejką to może się za bardzo nie wychylać. Po pierwsze żył i tworzył w
Krakowie, po drugie wiele jednak szczegółów z jego życiorysu nie zostało do
końca wyjaśnionych. Wiemy, że był dziewiątym z 11 dzieci, synem nauczyciela
muzyki Franciszka Ksawerego i Joanny Karoliny Rossberg. Niejasności odnoszą
się zarówno do pochodzenia rodziny, jak i prawidłowego brzmienia nazwiska. Wg
ustaleń Fr. Dvorsky’ego z 1884 r. byli nią czescy chłopi ze wsi Roudnice k.
Hradec Kralowe (nzanego nam z inwazji wojsk RWPG na Czechosłowację). Co do
brzmienia nazwiska, istnieje kilka wersji: Matieyka, Mateyka, Matejka, zaś daty
urodzenia ojca są różne: 1789, 1793, 1794, 1796 – najprawdopodobniejsza
pierwsza z nich. Fr. K. Matejko (ojciec) przybył do Polski w 1807 r. i to jest
pewne, zaś Jan przyszedł na świat w 1838 r.

[e-mka]

Słowaków wśród nich nie ma, więc odpada. Matejko, Czuły Barbarzyńca, Praga -
przydadzą mi się jako ciekawostki - dziękuję. Czy Forum Czeskie istnieje
naprawdę? Jeśli tak - b. pr. o link.
Coś niedużo tych związków warszawsko-czeskich jest : (

[no.morro]

Forum Czeskie forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=12607

[zwierz.alpuhary]

Forum Ceskoslovensko (czyli forum Czechy II:)
forum.gazeta.pl/forum/71,1.html?f=20432

Czesi może ne zupełnie w Warszawie

[andrzej_b2]

Ciekawym przyczynkiem do przyjaźni polsko-czeskiej jest sprawa Czeszki Krystyny
Rokiczany (?- po 1365). Została ona morganatyczną żoną Kazimierza Wielkiego, po
separacji z żoną Adelajdą. Jako >Cristina de Rokyczano< występuje w pochodzącej
z XV w. kontynuacji kroniki Benesza z Pragi. Długosz podaje w ustępie do
>Dziejów Polski<, że wcześniej była żoną Mikulasza z Rokiczan, który należał do
warstwy kupieckiej i był ławnikiem praskim. Kronika Benesza podaje datę
zawarcia związku małżeńskiego z Kazimierzem Wielkim jako r. 1357 i miejsce
Pragę. Wg Długosza ślub został zawarty później i w Krakowie. Wg niego piękna
Czeszka nie chciała ulec królowi, jak tylko w drodze legalnych zaślubin.
Zachowały się listy z 1357 r., w których Rokiczana występuje jako królowa
Polski. Ślub był jednak nielegalny, bowiem zawarty za życia prawowitej żony
Adelajdy. Znów wg Długosza, król oddalił Rokiczanę zaraz po ślubie, gdy okazało
się, że jest łysa i ma świerzb. Podobno w tym czasie już król miał nałożnicę
Żydówkę Esterkę, która odznaczała się szczególną urodą i z którą miał kilkoro
dzieci, ale to już inny temat.
Rokiczana jest jedną z bohaterek powieści Kraszewskiego >Król chłopów<.
Pozdrawiam :-)

[no.morro]

Możesz to opowiedzieć znajomym Czechom ale zamiast "Kraków" mów "stolica" -
może się nie połapią, że to było w innym mieście :)

[e-mka]

Dziękuję : ) Na pewno będą pod wrażeniem, jak im opowiem tę historię : )

[karoly]

z ta Praga, to zartowalem... ;-)
gdyby mieli ochote na wycieczke podmiejska, to Czeskim sladem jest huta w
miejscowosci Czechy - Trąbki. nazwa nieprzypadkowa. znaczy sie, jej pierwszy
czlon :-)
ale to naprawde jedyny "czeski" slad, jaki znam, i to na dodatek zwiazany z
oklicami, a nie z sama Warszawa...
obawiam sie, ze jakos cienku o nasz z czeszczyzna.

[horpyna4]

A czy przypadkiem Czesi z Janem Żiżką na czele nie pomagali nam w bitwie pod
Grunwaldem?

Szwedzi w Warszawie

[chinique]

A można było robić interesy ze Szwedami, Rosjanami, Niemcami ...

[e-mka]

Bywało gorzej. Kiedyś oprowadzałam gości z RPA , siąpił czerwcowy deszczyk,
a oni to skomentowali "O, macie teraz porę deszczową" : )
Związki warszawsko-południowoafrykańskie byłyby jeszcze trudniejsze do
ustalenia : )

[no.morro]

Hmm, a czy ta Mazowsze nie było przypadkiem lennem czeskim za króla Wacława II?

dziwny pomysł

[margala]

Dość absurdalny pomysł z prowadzeniem Czechów po Warszawie 'czeskim szlakiem'.
Czy będac uczestniczką polskiej wycieczki chciałabyś oglądać czeską Pragę
'polskim szlakiem'?

pozdrawiaM.

Może niekoniecznie ...

[chinique]

... ale każda wzmianka byłaby miłym akcentem.

[e-mka]

Nie jestem autorką tego pomysłu. Zaledwie wykonawczynią : ) Poproszono mnie
o sprawdzenie czeskich (szczególnie historycznych) związków z naszą stolicą
i – w miarę możliwości – wykorzystania ich podczas oprowadzania gości z Czech.
Podjęłam się, więc chcę się przygotować. Z pełną świadomością, że związki są
nieliczne lub nieznane. Tym większa ciekawość. Nie zamierzam niczego naciągać.
Zawsze mogę uciec w dygresje nt. literatury, opowiedzieć o warszawskich
wystawieniach sztuk czeskich autorów. Osobiście, gdybym była gościem w innym
kraju – byłoby mi miło, gdyby ktoś zadał sobie trud sprawdzenia związków Polski
z odwiedzanym miejscem. Wydaje mi się, że m.in. na tym polega gościnność.
Pozdrawiam.

Pomoc w realizacji pomysłu

[andrzej_b2]

Byłoby twórczo i konstruktywnie pomóc naszej Koleżance, a nie krytykować.

Uosobieniem związków polsko-czeskich może być Wojciech Żywny (1756?-1842), muzyk
i pedagog, Czech z pochodzenia. Był nauczycielem muzyki u książąt Sapiehów w
Dereczynie k. Nowogródka. Następnie przeniósł się do Warszawy. Był Pierwszy
nauczyciel gry na fortepianie Fryderyka Chopina. Zmarł w Warszawie i spoczął na
Powązkach.

W t. 6 Atlasu J. Zielińskiego jest sporo informacji encyklopedycznych o gmachu
b. poselstwa czesko-słowackiego przy ul. Koszykowej 18. Może nasi spece od
budownictwa i architektury znają jakieś ciekawe historie o budynku, o jego
losach wojennych?

[horpyna4]

Mało znane są kontakty polskich i czeskich uczonych w latach przedwojennych.
Czeski Jachymov, gdzie między innymi wydobywano blendę uranową, stał się
"praojczyzną" polonu i radu. Więcej szczegółów można przeczytać we wspomnieniach
prof. Alicji Dorabialskiej "Jeszcze jedno życie", gdzie jeden z rozdziałów nosi
tytuł "Czescy przyjaciele". Warto przeczytać.

Żywny

[andrzej_b2]

Oto treść nekrologu Żywnego

Wojciech Żywny,
obywatel m. Warszawy, rodem Czech, przed kilkudziesięciu laty osiadł w Polsce,
nestor nauczycieli muzyki, kompozytor, członek Towarzystwa Podupadłych Artystów
Muzycznych, nie wszedł w związki małżeńskie, nie kąpał się, jedynie w dni letnie
wódką cały się obmywał; zmarł 21 II 1842 w 86 roku życia.
Nabożeństwo żałobne 23 II 1842 w kościele Bernardynów, skąd tegoż dnia
eksportacja na cmentarz Powązkowski, zaprasza familia.
Kurier Warszawski 51, 54/1842 r.

Dokładnie.

[chinique]

[merlini]

Proszę sprawdzić biografię Pawła Malińskiego, to będzie dobry trop, jak sądzę.
www.culture.pl/pl/culture/artykuly/os_malinski_pawel

[fidelw]

Po pierwsze - Jan Nepomucen! Tu nie mogę się powstrzymać przed promowaniem
strony fidel.waw.net.pl/nepomuk/warszawa-wycieczka.htm oraz ogólniej
fidel.waw.net.pl/nepomuk/warszawa.htm .
Po drugie - przychodzi mi do głowy postać Posepny'ego (Karola?), przemysłowca,
właściciela kamienicy na Marszałkowskiej 17 i wybudowanej wcześniej na tej
działce, a potem przeniesonej w okolice dzisiejszego Ronda Jazdy Polskiej
fabryczki maszyn i kotłów. Wsławił się ponoć tym, że był właścicielem
pierwszego w Warszawie samochodu, ale to wiadomość niepotwierdzona, pochodząca
z legendy rodzinnej.

Kamienica Poszepnego

[chinique]

Żeby nie szukać ...

www.warszawa1939.pl/index.php?r1=marszalkowska_17&r3=0

Dziękuję!

[e-mka]

Bardzo serdecznie dziękuję za wszystkie czeskie tropy! Niektóre w dość
zaskakujący dla mnie sposób wiążą się bezpośrednio lub pośrednio z głównym
obszarem moich zainteresowań, tj. historią i dzisiejszym obliczem warszawskiej
Pragi Południe (np. postać Pawła Malińskiego, autora płaskorzeźb na obelisku -
Pomniku Pracy przy Grochowskiej).
Zastanawia mnie stosunkowo niewiele tropów związanych z handlem i przemysłem -
w końcu inne nacje bardzo chwaliły sobie rynek polskiej stolicy i chętnie
inwestowały tu swoje kapitały. Czy Czesi woleli inne miasta polski?

[horpyna4]

E-mka, może nie tyle woleli, co mieli bliżej. Na przykład do Krakowa. Poza tym
Czesi osiedlali się w Polsce większymi skupiskami w różnych miejscach.
Najbardziej chyba znany jest Zelów.
A warszawskie figury św. Jana Nepomucena są rzeczywiście ciekawe. Sporo z nich
ustawionych jest na peryferiach, gdzie do niedawna były jeszcze pola. Podobno
miał chronić uprawy przed gradobiciem.

Jany Nepomuceny

[tom_aszek]

horpyna4 napisała:

> A warszawskie figury św. Jana Nepomucena są rzeczywiście ciekawe. Sporo z nich
> ustawionych jest na peryferiach, gdzie do niedawna były jeszcze pola. Podobno
> miał chronić uprawy przed gradobiciem.

Chyba raczej chodziło o ustawianie ich przy drogach polnych, bo JN miał być
patronem i opiekunem podróżnych?

Kapliczki & znacznie więcej...

[e-mka]

Fiedelw, serdecznie dziekuję za arcyciekawy materiał nt. symboliki kapliczek!
Świetny do studiowania zjawiska rustykalizacji kultury miejskiej.
Na Pradze jest mnóstwo kapliczek, krzyży, innych przedstawień MB i postaci
świętych (łącznie z ostatnio cudownie obdarowanym tożsamością Świętym
Ekspedytem z Grochowskiej 263). Jest i "święte drzewo" przy Podskarbińskiej.
Temat ludowości w wielkim mieście jest ogromny i na pewno zasługuje na osobne
potraktowan

Hordliczka

[andrzej_b2]

Karoly przypomniał mi warszawski trop rodziny Hordliczków. Nie był on jednak
długi, ale zawsze. Wilhelm Hordliczka (1814-1880)– przemysłowiec (o nim mowa),
w 1834 r. pojawił się na warszawskim bruku. Po czterech latach został
generalnym plenipotentem banku Piotra Steinkelera. W 1841 r. na skutek
zatonięcia na Wiśle galarów ze zbożem i drzewem stracił cały majątek. Nie
załamał się, zaciągnął pożyczkę, wydzierżawił w Olkuskiem wieś Zagórze i
zbudował tam hutę cynku. W 1851 r. odprzedał hutę cynku i wraz ze swym bratem
Edwardem Hordliczką prowadzili hutę szkła >Czechy<. Zajmował się w firmie
działalnością handlową, zdobywając rynki cesarstwa ros.
Pozdrawiam :-)

[andrzej_b2]

Karoly napisał:

>ale to naprawde jedyny "czeski" slad, jaki znam, i to na dodatek zwiazany z
>oklicami, a nie z sama Warszawa...

Dla ścisłości, wieś Trąbki, w której była huta szkła Hordliczków, leżała w b.
powiecie łukowskim, więc dla ścisłości to trochę dalsze okolice W-wy.

[jarekzielinski]

Ciekawe czeskie wątki w dekoracji ma pałacyk Stanisława Ursyn-Rusieckiego przy
Lwowskiej 13. Już sam herb "Rawicz" nad wejściem okraszono dewizą: GENUS A
BOEMIE DUCIBUS, odnoszącą się do się do przodków właściciela - rodu Wrszowców.
Figuralny relief w salonie na piętrze ilustruje dzieje rodowe. Polichromia
plafonu w tejże sali przedstawia legendę o początkach herbu. Wszystko to
świetnie zachowane (obficie dekorowane jest niemal całe wnętrze pałacyku) - nie
wstyd pokazać! Szczegóły w moim "Atlasie dawnej architektury", t. 9, s. 157-
164. Pzdr.

[fidelw]

Hordliczka łączy się (oczywiście!) z wątkiem nepomuckim, bo w Trąbkach, koło
swej huty, ufundował on żeliwną (rzadkość!) figurę Jana Nepomucena.
Pozdrowienia

TW

[nut.cracker]

Co z ulicami? Może warto pójść tym tropem?
jest Czeska, Żiżki, Smetany, Husa..
pzdr

[andrzej_b2]

Do niedawna w Marysinie Wawerskim była jeszcze ul. Przyjaźni
Polsko-Czechosłowackiej, przemianowana na ul. Przyjaźni.

Klement Gottwald

[chinique]

Czyli przedtem i obecnie LO im. Staszica przy Nowowiejskiej, tyle, czy
biznesmeni z sympatią i sentymentem odniosą się do socjalistycznego działacza ;) (?)

[zwierz.alpuhary]

może to naciągane, ale czeskim śladem mógłby być... Stadion Dziesięciolecia, na
którym 8 września 1968 Ryszard Siwiec dokonał samospalenia w akcie protestu
przeciwko interwencji w Czechosłowacji

[e-mka]

Nienaciągane! Kolejna ciekawostka i kolejne zadzierżgnięcie wątku czeskiego i
południowopraskiego : )

[andrzej_b2]

No to idziemy na całość. W czasie inwazji Układu Warszawskiego na b.
Czechosłowację, wojskami polskimi dowodził mieszkający w Warszawe gen. Florian
Siwicki.:-)

[miszka44]

Skoro naciągamy to może dawny bar 'Praha' w Jerozolimskich i miejsce po kinie
'Praha' na... Pradze

Pzdr
M44
Nie chcemy takiego pomnika
Warszawa subiektywnie

[stas_g]

Nawet nie naciągane! W latach 50-tych trenerem Legii był p. Janeczek -
najprawdziwszy Czech i w dodatku mieszkał na Grochowie - kolegowałem się z jego
synem.
Pozdrawiam S.

[andrzej_b2]

Kontynuujmy temat wojskowy. Gen dyw. Władysław Latinik (rodem krakowianin,
warszawianin mimo woli), w 1920 r. komendant wojenny Gub. Warszawskiej.
W 1919 r. uwikłany w konflikt z Czechami na Śląsku Cieszyńskim. Odrzucił
ultimatum Czechów ewakuacji wojska polskiego i na czele 2 tys. korpusu podjął
walkę obronną. Pod Skoczowem udało mu się zatrzymać czeską ofensywę i
doprowadzić do zawieszenia broni. :-)

[andrzej_b2]

W powstaniu warszawskim, w walkach na Powiślu, uczestniczył kilkunastoosobowy
oddział Słowaków pod dow. por. Stanko.

[przeminiesz]

Czlowieku, naprawde nie odrozniasz Slowakow od Czechow?!?!?!?!?!
Jak tak, to moze jeszcze Slowincow i Rosjan dodajmy

[andrzej_b2]

przeminiesz napisała:

> Czlowieku, naprawde nie odrozniasz Slowakow od Czechow?!?!?!?!?!
> Jak tak, to moze jeszcze Slowincow i Rosjan dodajmy

Przypomniałeś mi zabawne zdarzenie sprzed lat. Znając odwieczny antagonizm
Słowaków do Czechów i na odwrót, kiedyś w rozmowie ze znajomym Słowakiem
zacząłem łączyć z sobą obydwie te grupy etniczne. W pewnej chwili mój rozmówca
nie wytrzymał i podobnie wybuchnął następującymi słowami: >Ja ne je Pepik, ja je
Jojo< (dla nie wtajemniczonych Pepik = Jojo = Józio).
Pozdrawiam :-)

Warszawianie w Czechach

[andrzej_b2]

Na terenach zajętych w 1920 r. Czesi szykanowali zamieszkałych tam Polaków,
tworząc źródło konfliktów narodowościowych. Po konferencji monachijskiej (1938)
Beck, działając analogicznie jak Czesi w 1920 r. zażądał od Benesza zwrotu
Zaolzia, a po odmowie, w 1938 r. wojsko polskie dokonało aneksji Śląska
Zaolziańskiego. Krótkotrwała wymiana ognia pochłonęła dwie ofiary spośród
żołnierzy czeskich; ze strony polskiej obyło się bez strat. Po tym obydwa sztaby
przypieczętowały spotkanie wielką libacją. Wszyscy bowiem byli kolegami jeszcze
z czasów monarchii austrowęgierskiej.
Pozdrawiam :-)

[fidelw]

Natknąłem się na ciekawą hipotezę dotyczącą nazwy Warszawy, łączącą się z
czeskimi śladami wymienianymi w tym wątku.

Wszyscy wiedzą, że nazwa Warszawa pochodzi od Warsza, założyciela czy też
posiadacza tutejszych dóbr. Ale sugestia, że tenże Warsz to członek osadzonego
na Mazowszu rodu Vršovców (Wrszowców, Werszowców), wyrzuconego z Czech po
zamordowaniu Brzetysława II (1108) i konflikcie z Przemyślidami (Bolesławem II
Rudym i Świętopełkiem II)- to dla mnie nowa hipoteza.

Vršovcy to inaczej Rawicze (Rawici), pieczętujący się herbem tejże nazwy,
inaczej zwanym "Panna na Niedźwiedziu" lub Ursyn, Ursin, Ursowic. W tej
ostatniej nazwie pobrzmiewa wspólny z nazwiskiem Vršovców rdzeń. A poza tym
przypomina o Stanisławie Ursyn-Rusieckim, który swój pałacyk na Lwowskiej 13
(zobacz fidel.waw.net.pl/lwowska/nr13.htm ) ozdobił wcześniejszą wersją
herbu Rawicz i dewizą GENUS / A BOHEMIAE / DUCIBUS (o nim już było w tym wątku).
Wiadmowo, że Vršovców/Rawiczów osadzono we Wrocławiu (jest tam nawet obelisk im
poświęcony) oraz właśnie na Mazowszu.

Do tej pory wiedziałem o dawnym województwie rawskim (czy stąd Rawicz?), teraz
doszła sprawa Warszawy. Jeśli ta teza da się bronić, a choćby nie znajdą się
twarde argumenty przeciwko niej - to ten czeski ślad były najciekawszym spośród
wymienianych w tym wątku.

[lmalczewski]

Warszawa to nawet na tle Polski dość młody ośrodek miejski, której większej
rangi nabrał dopiero gdy Toruń założył tu faktorię handlową (polecam też
interesujący artykuł na ten temat Pana Marka Szajerki w jednym z wydań Spotkań
z Zabytkami dotyczących podobieństw między Warszawą i Grudziądzem na tle planu
obu ośrodków i związków między gotyckimi mostami w tych miastach), dlatego nie
sądzę żeby w tak mało wyróżniającym się miejscu jak Warszawa w XII wieku,
osiedlała się taka rodzina jak Vršovcowie.

Umieszczanie dewiz na pałacykach było często spowodowane megalomanią
właścicieli, która nie opierała się na żadnych faktach historycznych, stąd do
tej grupy przesłanek podchodziłbym nader ostrożnie:)

[fidelw]

1. wcale nie sądzę, aby herb i dewiza na pałacyku z początku XX wieku była
argumentem za pochodzeniem nazwy Warszawy! przypomniałem tylko o nich "w związku
ze związkiem". spełniam więc reguły "nader ostrożnego podchodzenia do tej grupy
przesłanek" - po prostu ich nie uwzględniam
2. na przełomie X i XI wieku Warszawa nie tylko nie była młodym ośrodkiem
miejskim, ale w ogóle nim nie była. Jeśli było tu cokolwiek to jakaś skromna
wieś chroniona przez pobliskie grodziska. Pewnie właśnie tak było, bo miejsce
było bardzo interesujące jako siedlisko
3. natomiast Mazowsze było wtedy dosyć intensywnie zasiedlane. Pamiętajmy też o
intensywnej działalności osadniczej i fundacyjnej biskupa płockiego Aleksandra z
Malonne i jego brata, biskupa wrocławskiego, a wcześniej prepozyta płockiego
Waltera z Malonne. Poprzez ten związek mazowiecko-wrocławski Vršovce mogli
przeniknąć na Mazowsze w sensie nadania jakichś dóbr na skarpie wiślanej, a stąd
mogła pójść nazwa majątku, potem wsi, a potem miasta
4. szukam nie tyle definitywnego potwierdzenia lub zaprzeczenia tej tezy, bo to
niemożliwe, ale innych źródeł i rozważań na ten temat
5. czy pamiętasz może numer SzZ z artykułem, o którym piszesz? może chociaż
rocznik? trudno będzie mi się przekopać przez całość, a tekstu nie pamiętam

Pozdrowienia

TW

[lmalczewski]

ad. 2 Nie odnosiłem się do Warszawy w X, XI wieku

ad. 5 Na temat tych mostów i warszawskich analogii był artykuł w "Spotkaniach z
Zabytkami", nr 2 z 2000 r. pt.: "Plany Grudziądza i Warszawy".

O tej sprawie pisał już prof. Oskar Sosnowski w artykule "Powstanie, układ i
cechy charakterystyczne sieci ulicznej na obszarze Wielkiej Warszawy",
napisanym na przełomie lat 20 i 30 XX w. W tym artykule prof. O. Sosnowski
stwierdził, że Stara Warszawa jest odwozorowaniem średniowiecznego Grudziądza.

Dr Robert M. Kunkel datuje najstarszy odcinek muru w Warszawie na lata przed
1339 r. i podkreśla wzorowanie się budowniczych murów Warszawy na murach
Torunia. Porównuje także Warszawę do Grudziądza, umieszczając na str. 101
ostatnio wydanej "Architektury gotyckiej na Mazowszu" plany obu miast, oraz
podkreśla też związki archikatedry św. Jana z budowlami pomorskimi.
Robert Kunkel wspomina o podobieństwach kościoła warszawskiego do fary w
Chojnicach. Na związki z Pomorzem wskazują też (cytuję) "ośmioboczne filary
międzynawowe z wałkami na narożach oraz gwiaździste sklepienia z żebrem
przewodnim w głównej nawie, powszechne w świątyniach Chełmna, Torunia czy
Gdańska. Z jednego z tych miast pochodził więc zapewne architekt korpusu".

Chyba powinienem założyć nowy wątek, bo się zrobił OT ;)