Historia f-my Martens & Daab w II RP.!

[oldtimer20]

Po stracie dokumentów w latach 1939-1945 staram się odtworzyć dla potomnych
losy f-my i jej udziałowców. Będę wdzięczny zs każdą informację!

[miszka44]

Firma działała też po wojnie. Np. w 1948 rozpoczęła budowę hali sportowej w
Łodzi; w 50. prace zawieszono, a po 2-letniej przerwie wkroczyła tam już firma
państwowa. Może znasz szczegóły zakończenia (wykończenia?) działalności firmy
Martens-Daab?

Obie rodziny inwestowały na Nowej Pradze. Jan Martens był m.in.
współwłaścicielem kamienicy przy Stalowej 28 (razem z Leopoldem Daabem).
Rzeczony Jan Martens był też członkiem Praskiego Komitetu Obywatelskiego w
okresie I wojny światowej oraz sędzią pokoju dla rejonu XIV okręgu (d. cyrkułu),
obejmującego całą Pragę.
Powyższe informacje podaję za książką Michała Pilicha "Ulice Nowej Pragi".

Na początek sięgnij (jeśli tego oczywiście nie zrobiłeś) do poczciwego Google'a.
Trochę informacji możesz tam znaleźć o działalności firmy.


Pzdr
M44
Warszawa subiektywnie
Stowarzyszenie NOWA PRAGA

[kester]

To co prawda nie z II RP, ale może się przyda
www.warszawa1939.pl/forum/martens_1909.jpg
tekst z Tygodnika Ilustrowanego z roku 1909.

[oldtimer20]

Dziękuję miszce 44 i kesterowi! Nazywam się Andrzej Martens i jestem w prostej
linii potomkiem założycieli i współwłaścicieli f-my Martens & Daab. Obecnie
weryfikuję i uzupełniam wspomnienia i dokumenty pozostałe po mojej ś.p. Babci
Stefanii z Heinrichów Martensowej.Wśród tych dokumentów jest m.in. drukowany
na kredowym papierze prospekt reklamowy f-my. Proponuję wymianę informacji i
historiografii z zainteresowanymi. Dzięki Babci znam (nie w pełni) genealogię
Rodzin, natomiast znalazłem kilkanaście telefonów do osób o nazwisku Daab i w
kilku przypadkach spotkalem się z wręcz obrażliwym przyjęciem.
Na wstępie podam swój adres mail-owy: [e-mail]. Dziękuję za kontakt!.

Karol Martens i Towarzystwo Akcyjne

[andrzej_b2]

Chyba najbardziej znanym przedstawicielem rodu Martensów był Karol Henryk
(1868-1948), syn Fryderyka (ok. 1839-1899) – emigranta z Danii, i Julii Romanus
– który w r. 1866 założył przy ul Hożej stolarnię. Wkrótce przeniósł ją na ul.
Śniadeckich i przekształcił w firmę budowlaną. W 1889 r. założył spółkę, do
której przystąpili jego syn Karol Henryk i Adolf Daab, jako współudziałowiec. Po
śmieci Fryderyka, w 1900 r. wspólnicy fabrykę przenieśli na ul. Czerniakowską i
znacznie rozbudowali.
Zakłady w swej historii wybudowały wiele obiektów na terenie Warszawy i poza
nią, np. budynki: B-ci Jabłkowskich i Wyższej Szkoły Handlowej (potem. SGPiS),
oficyny ministerstwa przemysłu i handlu, domy parafii ewangelickiej przy pl.
Małachowskiego, tunel kolei średnicowej i in. Po r. 1912 do spółki przystąpili:
Maksymilian, Edward, Gustaw Martensowie oraz dr Czesław Kłoś (b. ciekawa postać,
późnn. prof. PW, po wojnie znany jako budowniczy fabryki Róży Luksemburg), a w
okresie międzywojennymi dołączył do nich Stefan Martens. Około r. 1918 firma
miała siedzibę główną przy ul. Wiejskiej 9 i oddział w Łodzi.
Karol Henryk oprócz stanowiska dyr. generalnego firmy, przez 44 lata pełnił
funkcję prezesa Stowarzyszenia Zawodowego Przemysłowców Budowlanych. Na pocz.
lat 30-tych został wybrany wiceprezesem Międzynarodowej Federacji Budownictwa w
Brukseli. W dowód uznania dla zasług, PW nadała mu tytuł honorowego inż.
budownictwa lądowego. Karol Henryk odegrał dużą rolę w życiu parafii
ewangelcko-augsburskiej w Warszawie. Po zakończeniu wojny został nawet jej
kuratorem, a w 1948 r. prezesem rady parafialnej. W tym samym roku zmarł i
został pochowany na Cmentarzu Ewang.-Augsb. (al. 53, nr 42).
* * *
Biografem Karola Henryka był ks. prof. Waldemar Gastpary i myślę, że dużo
informacji o rodzinie Martensów, można znaleźć w materiałach po Księdzu
Rektorze, jak również w bibliotece parafialnej przy pl. Małachowskiego.

Na podstawie: Szulc. E: Cm. Ewang.-Augsb. (1989), s.88-89, 368-370; Enc. Warsz.
(1994), s. 470; PSB. Z. 84, s. 79-80; Rej. Hndl. (1926), s. 266.
Pozdrawiam :-)

Dyrektor Martens

[andrzej_b2]

Stefan Martens (1899-1970), syn Gustawa i Stefanii z Heinrichów urodził się w
Warszawie, studiował filozofię i nauki prawno-ekonomiczne na UW. Przed wojną i w
czasie okupacji pracował na stanowisku dyrektora Tow. Z-dów Przemysłowych „Fr.
Martens i A. Daab”. Podczas okupacji dawał pracę i schronienie wielu osobom
zaangażowanym w działalność konspiracyjną. Wielu profesorów PW znalazło w
kierowanym przez niego przedsiębiorstwie bezpieczny azyl dla kontynuowania pracy
badawczej. W 1941 r. został wraz z żoną Eugenia i czternastoletnią córką Zofią
aresztowany i osadzony na Pawiaku. Po kilku miesiącach drobiazgowych przesłuchań
wszyscy zostali zwolnieni. Cała rodzina ukrywała się i włączyła się w
działalność konspiracyjną: Stefan i Zofia brali udział w Powstaniu Warszawskim.
Eugenia podjęła pracę w Patronacie Opieki nad więźniami. Ojciec został
dwukrotnie odznaczony Krzyżem Walecznych, córka była sanitariuszką batalionu
harcerskiego „Parasol”. Po 1945 r. Stefan Martens pracował w Centralnym
Zarządzie Związku Drobnego Przemysłu, oraz pełnił funkcję prezesa
Ogólnopolskiego Zrzeszenia Prywatnego Przemysłu Budowlanego. Od 1955 r. był
zatrudniony jako st. projektant w Biurze Studiów Budownictwa Przemysłowego „BISTYP”
Nie udało mi się znaleźć żadnych szczegółów na temat działalności Stefana
Martensa w Powstaniu Warszawskim. Czy ktoś zechciałby ten wątek uzupełnić?
Pozdrawiam :-)

[oldtimer20]

Stefan Martens to mój Stryj a Gustaw i Stefania Martens to Dziadkowie.Uzupełniam
i weryfikuję obecnie (m.in. dzięki Tobie) sagę Rodziny opartą na wspomnieniach
Babci Stefanii spisanych przez nią w wieku 85 lat (dożyła 95, zmarła w 1975r,
pochowana na cmentarzu ewangelickim na Młynarskiej, tak jak i Stryj Stefan.
Zosia Martens,ps.Jaga, zginęła w Powstaniu na reducie ratusza jako sanitariuszka
w wieku niespełna 17 lat.Pochowana - po ekshumacji- na kwaterze "Parasola" na
Powązkach. Drugi Stryj, Władysław, był ppor.AK VII Obwodu "Obroża", Rejon 2
"Celków", Aresztowany przez NKWD w Zielonce w październiku 44r. wywieziony do
Rosji,zmarł w Tule w kopalni w 1947r. Ojciec mój Andrzej,najmłodszy z braci
walczył w Powstaniu jako kpr.pchor.w plutonie Agatona batalionu "Pięść" zgru-
powania "Radosław". Od Woli,poprzez Starówkę i Śródmieście trafił do niewoli
siedział w Łambinowicach (Lamsdorf), potem przez Niemcy i Czechy wrócił w 1945
do kraju (już po moim urodzeniu,stąd to samo imię.)
Nie znam losów Stryja Stefana podczas okupacji.
Jeśli zechcesz podać mi adres mail-owy wyślę częściowo zweryfikowaną Sagę
po czym możemy wymienić się informacjami. (Wiesz często więcej ode mnie)
Moje namiary to [e-mail], kom.504 075 213.
Pozdrawiam serdecznie Andrzej Martens

[andrzej_b2]

oldtimer20 napisał:
> Nie znam losów Stryja Stefana podczas okupacji.

Propozycja moja rozwinięcie tego wątku pozostaje więc aktualna. Przypadek
Stefana Martensa, dwukrotnego odznaczenia Krzyżem Walecznych, należał w końcu do
rzadkości.

Gratuluję zebrania sporej wiedzy o Rodzinie, tak wielce zasłużonej dla Warszawy.
W szczególności bardzo poruszyła mnie historia powstańcza Zosi Martensówny. 1
sierpnia (jak co roku) będę w kwaterze 8C Parasola, odszukam ją i zapalę świeczkę.
Pozdrawiam :-)

Ps. Andrzeju, mój imienniku, może rzeczywiście nie wszystkich
Kolegów-Forumowiczów interesuje ta saga, więc prześlę Ci niebawem na priva
trochę informacji i przemyśleń.

Jak tak, to i ja poproszę na tego priva

[fima]

andrzej_b2 napisał:
>..., może rzeczywiście nie wszystkich
> Kolegów-Forumowiczów interesuje ta saga, więc prześlę Ci niebawem na priva
> trochę informacji i przemyśleń.

Mój ojciec, przedsiębiorca budowlany przed wojną, współpracował z Martensem i z
szacunkiem go wspominał. W latach 60tych spotkał się z nim w szczególnych
okolicznościach.
Kto by słuchał za młodu takich wspominek z prehistorii, ale nazwisko w pamięci
pozostało.

[andrzej_b2]

Koledzy oldtimer20 i fima, otwórzcie swoje skrzynki.

Problemy firmy

[andrzej_b2]

Aby mieć wyobrażenie o problemach budowlanych firmy „Martens i Daab” u progu II
RP, przytaczam artykuł Gazety Warsz. z 17 maja 1920 r., nr 133, s. 6, pt.
„Budowa gmachu ministerium” (pisownia oryginalna):
>Dzisiejszy budynek na Elektoralnej nie jest w stanie pomieścić wszystkich biur
ministerium, które wskutek tego są rozproszone po całem mieście. W związku z tem
Min. Przem. i Handlu zawarło z początkiem sierpnia r. ub. umowę z
przedsiębiorstwem budowlanem „Martens i Daab”, powierzając mu budowę nowego
gmachu w podwórzu budynku na Elektoralnej 2. Gmach ma być trzypiętrowy o trzech
skrzydłach i ma zawierać 290 pokoi. Fundamenta już zostały założone, wybudowano
również parter. Cały gmach miał być gotów w październiku r.b. Jednak ciągły brak
materiałów surowych (zwłaszcza cegły oraz trwający przez 1 i pół miesiąca) w
lutym i początku marca strajk robotników budowlanych sprawiły, że budowa gmachu
będzie zakończona zaledwie w lutym 1921 r.. Na październik rb. zostanie
wybudowane całkowicie tylko jedno skrzydło na 70-80 pokoi.
Koszta budowy były przed pół rokiem obliczone na 9 mlj. mk. Wzrost cen
materiałów budowlanych oraz robocizny sprawił, że już obecnie przewidywana suma
kosztów wyniesie 25 mlj. mk. Nie jest wyłączonem jednak dalsze powiększenie tej
cyfry.
Przy budowie gmachu pracuje obecnie około 100 robotników. Według umowy
robotników z przedsiębiorstwem budowlanem, zobowiązali się oni do tego, że
wydajność ich pracy będzie nie mniejszą niż 85 % wydajności przedwojennej.
Zauważyć należy, że gmach Min. Przem. i Handlu jest jedynym wznoszonym obecnie w
Warszawie nowym budynkiem. Poza tem w najbliższym czasie rozpocznie się budowa
gmachu Instytutu Geologicznego przy Min. Przem. i Handlu.<
Pozdrawiam :-)

[oldtimer20]

Drodzy Przyjaciele!
Postaram się odpowiedzieć Wam na wszelkie pytania, oczywiście w miarę
dostępnych mi informacji. Charakterystyczną dla nas,Polaków cechą jest to,
że kontaktują sie ze mną nie ci, którym f-ma "Martens & Daab" pomogła, tylko
ci, którzy zajmuja się historią.Jako przykład podam,że parafia ewangelicko-
augsburska św. trójcy w W-wie, zawdzięczająca wiele mojej Rodzinie, nie raczyła
odpowiedzieć na moje zapytanie. Na drugim biegunie jest redakcja "Wieści Pod-
warszawskich",chociaż nie do końća. Ludzie o nazwisku Daab,dostępni w książce
telefonicznej W-wy obrażali mnie, emeryta, dzwoniącego na włsny koszt.
Patronat Kaczorów obraża moich przodków, obecnych w W-wie od ponad 200 lat.
Odpowiem na każdy post - pozdrawiam Andrzej Martens.

[andrzej_b2]

oldtimer20 napisał:

>parafia ewangelicko-augsburska św. trójcy w W-wie, zawdzięczająca wiele mojej
>Rodzinie, nie raczyła odpowiedzieć na moje zapytanie.

Tak, to bardzo przykre zdarzenie. Dobrze, że nie jest ono regułą. Mam bardzo
pozytywne doświadczenia w kontaktach z parafią ewangelicko-reformowaną w al.
Solidarności, gdzie dotarłem niedawno w poszukiwaniu danych do postaci Emila
Świdy-wiceprezydenta Warszawy z czasów prezydentury inż. Drzewieckiego.
Przemiła pani Aleksandra Sękowska cierpliwie udzielała mi wszelkich informacji i
udostępniała archiwalne dokumenty. Na wszelki wypadek podała mi nawet prywatny
nr domowy. Ponieważ nadarza się okazja, składam Jej w tym miejscu publiczne
podziękowanie.
Pozdrawiam :-)

Co obraża Twoich przodków?!

[widok4]

oldtimer20 napisał:
> Patronat Kaczorów obraża moich przodków, obecnych w W-wie od ponad 200 lat.
> Odpowiem na każdy post - pozdrawiam Andrzej Martens.

To zdanie wklepane ni w 5 ni w 9, wzbudza zdumienie. Zniszczenia Twoich
przodków i pamięci o nich dokonały zupełnie inne osoby, a tę pamięć obraża
akurat ciągła aktywność części z nich w naszym życiu społecznym i politycznym.
Przypomnij sobie że właśnie od niewielu lat masz instytucje takie jak Muzeum
Powstania czy warszawski Dom Spotkań z Historią zajmujące się utrwalaniem
pamięci o klasach społecznych i ludziach wytartych ze świadomości obecnych
pokoleń. Masz także dostęp do dokumentów (choć ciągle z desperackimi próbami
zamknięcia go) które mogą Ci dostarczyć wiedzy o powojennym losie Twojej
zacnej i szanowanej rodziny i tych którzy jej ten los zgotowali.
Nawiasem mówiąc nie wiadomo czy przodkowie zadowoleni byliby z tego jak się za
nich wypowiadasz.

[oldtimer20]

Podaj mi mail-a,prześlę Ci sagę Rodziny z prośbą o weryfikację danych.
Moja ś.p.Babcia, Stefania z Heinrichów Martensowa spisywała swe wspomnienia
w wieku 85 lat a pamięć w tym wieku płata niespodzianki.Ja poszedłem po rozum
do głowy dopiero po 60-ce, kiedy czlowiek olewa przyszłość i chciałby wrócić
do przeszłości.
Pozdrowienia Andrzej Martens.

[andrzej_b2]

oldtimer20 napisał:

> Podaj mi mail-a,prześlę Ci sagę Rodziny z prośbą o weryfikację danych.

Andrzeju, domyślam się, że prośba o adres jest skierowana do mnie? Jeśli tak, to
przy wczorajszym dość długim e-mailu znajdziesz nr prywatny mojej skrzynki.
Czyżbyś listu nie otrzymał? Daj znać to wyślę powtórnie.
A Sagę możesz także przesłać na pocztę gazety ([e-mail]), dojdzie!
Pozdrawiam :-)

M&D w nowościach wydawniczych

[andrzej_b2]

Na temat rodziny Martensów i A. Daaba pisze trochę Krystyna Machlejd w „Sadze
ulrichowsko-machlejdowskiej” (W-wa 2006), ss. 115, 230 i 261, ale nie wiele
więcej niż wiemy.
Pozdrawiam

[sqh]

W latach 1909-11 firma wzniosła zespół zabudowań - lecznicę na 50 łóżek,
stajnię-wozownię i dom lekarski, według projektu Cz. Domaniewskiego. Inwestorem
było Towarzystwo Pomocy Lekarskiej i Opieki nad Umysłowo i Nerwowo Chorymi,
istniejące od 1898 roku, a od 1903 roku prowadzące już szpital w Drewnicy.
Grunt udostępnił bezpłatnie Feliks Bobrowski, a po jego śmierci budowę
wspierała finansowo żona Karolina - od jej imienia nowe sanatorium
nazwano "Karolinem". Dziś jest to siedziba "Mazowsza".

Rewolucyjne nastroje

[andrzej_b2]

Środowisko robotnicze firmy Martens i Daab było silnie zrewolucjonizowane.
Liczne strajki i zabójstwo majstra w 1904 r. mogą być tego przykładem.
Szczególnie silna radykalizacja nastrojów nastąpiła w okresie 1905/06. Jak
wspomina w Stolicy nr 11 z 1956 r., jeden z jej czytelników Romuald Podlaski, w
fabryce przy Czerniakowskiej 51 miał miejsce zjazd delegatów pocztowców. Mimo
najwyższej ostrożności, tajna policja zgromadzenie wyśledziła. Zjazd został
wykryty, fabrykę otoczyło wojsko, obradujących rozpędzono a organizatorów
aresztowano. W zjeździe brał udział autor wspomnienia (ps. Bazylczyk), który
wówczas był jednym z delegatów robotniczych.
Pozdrawiam :-)

[paweltadeusz1962]

Prowadzę badania na temat II Rejonu "Celków" VII Obwodu "Obroża" Okręgu Warszawskiego AK. Władysław Martens "Masław" był adiutantem dowódcy II batalionu (baon IIID). W czasie okupacji zatrudniony fikcyjnie w Kawęczyńskich Zakładach Ceramicznych, należących lub tylko kierowanych przez Martensów. Prowadził rejonowy wywiad wojskowy i zajmował się skupem broni. Awansowany w czasie II wojny z ppor. na por. Władysław mieszkał razem z żoną Zofią w Zielonce przy ul. Wesołej 2 (obecnie Wesoła 4), w domu teścia Józefa Kowalczewskiego, emerytowanego lekarza kolejowego. Eugenia Martensowa nazywana w rodzinie Nuną, była częstym gościem. To za jej sprawą na terenie Zielonki, przechowywani byli dwaj skoczkowie z Anglii. Oprócz pracy w Patronacie nad więźniami Pawiaka, prowadziła również działalność w ramach sekcji "Ptaszki", zajmującej się aklimatyzacją cichociemnych po skoku w kraju.
W Ząbkach mieszkała w czasie okupacji niemieckiej Anna Daab, która wiele osób uchroniła od wywózki na roboty przymusowe do Niemiec. Po zajęciu Zielonki i Ząbek przez oddziały WP sformowane na wschodzie, zaprojektowała i wyszyła jeden ze sztandarów dla polskich żołnierzy. Po wojnie prowadziła pierwsze przedszkole na terenie Ząbek.
Jestem zainteresowany wszelkimi materiałami dotyczącymi Martensów i Daabów. Kontakt do mnie [e-mail] i tel. [phone].

[paweltadeusz1962]

Posiadam pamiątkowy album Tow. Akc. Fr. Martens i Ad. Daab w Warszawie, ze złoconym i tłoczonym nadrukiem, zawierający 12 nie publikowanych fotografii. Jestem też w posiadaniu dwóch kart pocztowych adresowanych do Zofii Martensowej z Zielonki.