Słownik gwary częstochowskiej

[Gość: Krizz]

Bombowy wątek, aż musiałem przeczytać cały (troszkę to trwało).Przy okazji czytania wpadło mi w oko (ucho ;) ) dawno nie słyszane słowo, tzn. BATERYJKA.
Mój dziadek używał słowa "bateryjka" na określenie latarki.
A przy okazji jest takie określenie co prawda znane mi od niedawna, ale coraz powszechniej używane (raczej wśród młodszych osób), na określenie autobusów kursujących, w zastępstwie tramwajów ZATRAMWAJ
Pozdrawiam zioma, jeszcze raz brawo za pomysł wątku.

[Gość: ziomek]

U welcome! :))

[Gość: katchor]

witam.

w pamieci wyszukałem jeszcze parę ciekawych wyrazów, których tu nie zauważyłem.
Ktoś wie co one oznaczają? Jeśli tak to niech napisze swoje sugestie. Nie wiem
co prawda czy są to wyrazy pochodzenia częstochowskiego, ale są wg mnie ciekawe:

korpiel-
rapeć-
giczały-
gnot-
relaxy-

nie mam pojęcia co to jest korpiel oraz gnot. tego drugiego moja babcia
(rodowita częstochowianka) używała mówiąc do mnie gdy byłem dzieckiem "ty mały
gnocie"

pozdrawiam

[luccio1]

Gdzieś około r. 1970 słyszałem w sklepie na wsi podkieleckiej pytanie o WKŁAD
DO BATERYJKI (= baterię płaską do latarki).

[Gość: Kamil Mazur]

Hej wszystkim!
Studiuje z ludzmi dosc ciekawymi, do wszystkich przychodzi albo Gwiazdor , albo
Mikolaj albo Aniolek(to nawer znalem) no ale nigdy nie uslyszalem o Gwiazdce!
Do hitow nalezy oczywiscie ZRYWKA, CHAPCIE oraz nasza odmiana czasownikow:
schow, gdzie ja to dalem, turlikac, parysany, poszlem itd. Piterka juz nie
uzywam ale wiam co to znaczy. Moja ciotka uzywa jeszcze slowo RANIEC ( ale to
chyba bedzie ze Slaska: od Ranzen) Uzywacie moze slowka kordla zamiast koldra!!!
Znamienna rzecza jest ze w Czestochowie nie mowi sie tez o liceach po numerze(
np: chodze do pierwszego!) tylko okresla sie to nazwiskiem (np: chodze do
Slowackiego!) Oczywiscie kluski to dla mnie makaron!Niektorzy tez mieli okazje
sprobowac zalewajki (sam przygotowalem!)ale tez nie wiedzieli o co mi chodzi.
Moja babcie uzywa rowniez taksowka na okreslenie kazdego samochodu...A czy
mowicie na haczke ( podpowiada mi ta nazwe Zielonogorzanka!) kopaczka???
Pozdrawiam Was wszystkich!
Do zobaczenia w sierpniu w Czestochowie!!!
Kamil

[Gość: Miejscowa]

A co wy na sieciówkę? Bilet miesięczny. W Łodzi jest migawka. Nie wiem czy to
tylko u nas jest sieciówka?

[Gość: braad]

w lublinie przejazdowka

[Gość: Ola]

ja mam "mieszka" mój własny bilecik miesięczny nazwa autorska :)

[luccio1]

W Krakowie karta.

[Gość: sero]

jak byłem nad morzem to poszedłem do sklepu po żurek, no i włąsnie poprosiłem o
tez żurek (tylko już nie pamiętam czy poprosiłem o barszcz czy żurek:) )a pani
ekspedientka pierwsze co spytała się mnie czy jestem z częstochowy, więc sądze
że każdy region polski ma jakąś gware choćby 10 słów :)

[Gość: Andrzej]

Nie czytałem wszystkich wypowiedzi w słowniku gwary częstochowskiej i nie wiem
czy już ktoś nie poruszył tego tematu.
Chodzi mi o pochodzące też z naszego regionu powiedzenie " pierdoła z Kłobucka".
Nie wiem z jaką kłobucką legendą wiąże się to powiedzenie,wiadomo że używamy
tego określenia w stosunku do kogoś kto mówi niestworzone rzeczy,wymyśla
banialuki,kłamie,żartuje itp.
Nie tak dawno będąc u jednej rodziny wymsknęło mi sie do kogos powiedzenie "Co
ty pleciesz,ale z ciebie pierdoła z Kłobucka".Oczywiście zapytal,a co to
takiego nie wiedząc nic oczywiście także o naszej małej podczęstochowskiej
miejscowości.

[Gość: zoom]

Uwielbiam polskie gwary, wyrażenia i lokalne "kwiatuszki". Po co się spierać,
czy to gwara, czy błędy językowe - ta odrębność stanowi cały koloryt regionu!
Wiem coś o tym, bo jestem z Przemyśla (ta joj - ha, ha!). Napiszcie coś jeszcze
o częstochowskich powiedzonkach, np, co to znaczy na ryneczku. A propos - u nas
też się mówi iść na nogach, zatrzymać się na światłach. A co do tej dyskusji o
zmiękczeniu na końcu wyrazu - z lat 80-tych pamiętam obozy z harcerzami z
Zawiercia i okolic. Mówili: zaraz się wykąpę, idę się okąpać itp. Wcale mnie to
nie raziło. I wiecie co? Nauczyli mnie robić najwspanialsze danie świata:
prażonki (zwane też chyba pieczonki). Mam nawet od przyjaciółki specjalny
garnek na trzech nogach. Od wielu lat wstawiam go do ognia. Przy okazji - w
okolicach Częstochowy koleżanka zrobiła też prażuchę (chyba tak to się
nazywało) - gotowane ziemniaki, mąka, skwarkami polane. A może ktoś ma na to
dokładny przepis? Czekam!
A może się odezwie ktoś z Zawiercia, bo na Katowickim forum nikogo z Zawiercia
nie ma?
PS. Wiem, wiem - Zawiercie to już Zagłębie, a nie Śląsk. Uświadomili mi to
wiele lat temu przyjaciele z Zawiercia. Tylko gdzie oni teraz są?
Pozdrawiam sercecznie Częstochowę, Zawiercie i wszystkich Forumowiczów z
Przemyśla! Zoom

[Gość: Marian]

Prażuchy to kluski z maki gryczanej ze skwarkami

[Gość: Ala]

Na dużą kość mówiono knaga. Pozdrawiam

[Gość: zoom]

Pozdrawiam z Przemyśla! Wczorajszego maila gdzieś wcięło, a szkoda. Wytłumacz,
skarbie, co to znaczy piterka, i w ogóle te wszystkie inne słowa. Wiem co to
dziorga (bo ktoś tu łaskawie na forum wyjaśnił). Raz udało mi się być w Cz-wie -
cudne miasto, jak na godzinę pobytu. A w ogóle to szukam dawnych znajomych z
Zawiercia, jeździliśmy na obozy do bieszczadzkiego Strwiążka. Oni mawiali, że
idą się "okąpać" albo mówili "wykąpę się". W przeciwieństwie do innych
forumowiczów, wcale mnie to nie raziło, może śmieszyło ciut na początku...
Potem wielokrotne pobyty w Zagłębiu przekonały mnie, że to naprawdę co innego
niż Śląsk (wstyd przyznać, wcześniej nie było dla mnie różnicy).
Sorry za gadulstwo. Wracając do gwary - czy ty wiesz co u nas znaczy słowo
meszty lub nakaslik? Jak juz tak nie mówię, moje dziecko wcale nie zna tych
słów, ale starsi tego używają. Kiedyś budziło to we mnie kpinę i śmiech, a
teraz... żal trochę. Pozdro!

[Gość: Michal]

Zoom napisal
Meszty- butu zamszowe,modne w latach 50-tych,Nakaclik -lampa nocna stojaca
przy lozku
pozdrowienia

[Gość: zoom]

meszty to buty - brawo dla Pana Michała! Ale nakaslik (lub nakastlik) to nie
lampa, lecz szafka stojaca przy łózku (mała szafeczka, zwana też niekiedy
szafka nocną). A na tej szafce stoi sobie np. lampka.

[Gość: MARCHEWCIA]

Gość portalu: ziom napisał(a):

> Przesyłajcie słowa spotykane tylko tutaj, nigdzie indziej poza miastem lub
> regionem, oczywiście częstochowskim.
> Moje typowanie to:
> 1. chapcie
> 2. piterek
> 3. majloch
> 4. dziorga
> 5. po schódkach

[Gość: marchewcia]

jeszcze " na dużym kościele"- czyli w Bazylice Jasnogórskiej

[Gość: kynio]

moj przeboj to
Ide bez most przez czapki

[Gość: kynio]

Zapomnialem
renament!!!

[Gość: Pata]

"chapcie" napewno + czasownik "ciątać". Rozmawiałam ostatnio z kolegą z
Warszawy. Zadał mi pytanie gdzie się podział nasz znajomy a ja mu na to " nie
wiem, pewnie poszedł gdzieś pociątać" zupełnie nie zrozumiał o co mi
chodzi.... :) Czy ktoś zna jeszcze to słowo?? Być może używają go tylko moi
znajomi.

[mmaly]

Cieszę się, że zajrzałem w ten wątek.
To fantastyczna rzecz, mimo takich "Filipów z Konopii", mądrzejszych od Marka Twaina.
Ale trochę ten wątek smutny. Bo prawdę mówiąc po kilkuset postach dochodzimy do wniosku, przynajmniej ja, że tych regionalizmów w zasadzie nie ma, że większość z tych propozycji to grypsy dzielnicowe albo środowiskowe, nie znane ludziom w innych dzielnicach, a znane w podobnych środowiskach na drugim końcu Polski. Albo zwroty typu "pierdoła z Kłobucka", które swą unikalność zawdzięczają tylko powiązaniu z nazwą miejsca.
Widocznie jesteśmy taką mieszanką ludzi z różnych regionów, że już niewiele tych oryginalnych wyrażeń. Przywlekliśmy się a to ze wsi małopolskiej, a to sieradzkiej, a to z Polski centralnej, a to uciekliśmy do Częstochowy po powstaniu warszawskim, a to nas tu ściągnęli tworząc nowe gałęzie przemysłu albo uczelnie...
No bo remanent wypadł ubogo.
:-(

[Gość: xx]

Bo Czestochowa to POLSKA. Prawdziwa Polska.
I ludzie po prostu mowia po polsku.

Nie ma sie czemu dziwic - tak samo jest w Lodzkim.

To taka krotka refleksja, ale moge ja rozwinac.


Pozdrawiam,

[Gość: marcin]

nie zapominajmy o zrywce. Tylko tutaj sprzedawczynie wiedza co to jest.

[Gość: gocha]

Może redakcja zrobiłaby alfabetyczny spis wszystkich propozycji ? Strasznie
dużo czasu zabiera czytanie wszystkich i w całości propozycji. Pan Podobiński
na pewno napisałby o tym zbiorze coś fajnego. Niestety... Może znajdzie się
jakiś polonista ? To jest chyba nie najgorszy temat nawet na pracę
magisterską.:.)))

[Gość: JARO]

Nie mieszkam w Cz-wie od 27 lat, ale "dziorgę" pamiętam. "Na ryneczek" to
chodzi o ten plac targowy miedzy Alejami (II aleją?) a "kacapskim mostem"?
Kto wie co to za most?
Pozdro

[stukan]

nie wiedizalem ze Zrywka jest tylko w czestochowie :)
mieszkam tu od zawsze a wczesniej moi rodzice i znam wiekszosc z podanych
wczesniej slowek
po przeczytaniu wszystkiego kilka dodam

tramwaj -> bimbaja (ja tak mowie), telepataja(a tak sabo), przecinak(rambo)
autobus -> czerwony (moja ciocia i babcia tak mowi)
slodzycze -> pozełdy(sam tak mowie), [pozoldy tak mowi moj kolega dudi]
ja zawsze prucialem (szukalem slodyczy)
majloch to nic innego jak menel, żul (bardzo czesto spotykani po sklepem)
śturmoka to kołtun (nawet nie wiem jak to wytlumaczyc)
mama do klusek -> makaronu zawsze uzywala durślaka
nie wiem co to szluach, ale wiem co to szlauf -> wąż ogrodowy
żulic, żulować, sępic -> żałować cos komus
ja nie wierzyl moj dziadek to mowil: d*pa czapa
a jak ktos na kims sie zawiedzie to sie mowi ze tamten: zmoczyl d*pe
na klej nie mowi sie poxipol tylko polipox
ja jeszcze sie WPIENIALEM (denerwowalem) jak bylem mlodszy teraz sie wrukwiam i
ejdrole a kiedys pitoliłem

ps DO BETI : co jest dziwnego w: "posciel lozko" ?
to narazie tyle ja mi sie cos przypomni to napisze
pozdro

most kacapski

[Gość: expertum credere o]

most kacapski to o ile pamietam most kolejowy kolo zajezdni mpk przy walach
Dwernickiego, nad aleja Jana Pawla. Obok niego biegnie kladka na ul.
Czartoryskiego. Nazwa wywodzi sie prawdopodobnie stad ze jest to chyba
pamiatka po czerwonoarmistach, ktorzy zbudowali ten most (?) o konstrukcji
stalowej. Trzeba by spytac dokladniej specjalistow od 16 stycznia 1945, majora
Chochriakowa i tematow pokrewnych.

[Gość: sero]

a co ze słowem pitrasić ?

[medalikarz]

Pitrasić, upitrasić znaczy: szybko, bez szczególnego przykładania się,
przyrządzić (gotując) coś do jedzenia, np: zupkę ratatujkę

[stukan]

pichcić to gotowac
wsciubić np nos w nie swoje sprawy

[faust22]

Rodowity częstochowianin posługuje się czysto literackim językiem .

[Gość: Grzegorz]

"Isc za tory " " za torami", "na torach",dotyczy dzielnicy Ostatni Grosz,ktora
byla oddzielona torami kolejowymi od stawow z "cieplica"czyli ciepla woda
pochadzaca z plukania welny w dawnych "Motach".Miejsce najlepszych
wagarow,wlatach prehistorycznych.

[Gość: buba]

a znacie PELCERY ?

[Gość: Obcy]

Dla mnie niezły zwrot słyszany tylko w Częstochowie i okolicach to "schow",
np. "schow chapcie do szuflady", no jak żyję, to takiej odmiany nie słyszałem
nigdy :-). Macie "medaliki" talent...

Coś się zadziało? Jak to przetłumaczyć :)))

[Gość: ziomek]

Podobno "zgubiło", ale też i zdarzyło o ile słyszałem

[Gość: Darek]

się zgubiło to po naszemu 'podziało się'
natomiast 'zadziało się' to chyba nie po naszemu...


ja proponuję:
chrosty,
wytchnąć sobie np. nogę


a 'baboki' - to nasze czy śląskie?

[medalikarz]

Tak, w dzieciństwie miewałem chrosty, a od kopania piłki miałem raz wytchnięty
paluch u nogi. Musiałem wtedy chodzić w chapciach i o pójściu na dziorgę do
księdza mogłem tylko pomarzyć.

Pozdrówka.

[Gość: Wiola]

Gość portalu: Obcy napisał(a):

> Dla mnie niezły zwrot słyszany tylko w Częstochowie i okolicach to "schow",
> np. "schow chapcie do szuflady", no jak żyję, to takiej odmiany nie słyszałem
> nigdy :-). Macie "medaliki" talent...

Mieszkam w Cz-wie 30 lat i słyszę to po raz pierwszy.

[Gość: Piotr]

1.Pierdoła z Kłobucka
2.Pepegi-chodzi o buty sportowe na lekcje wf

[Gość: banqan]

w Częstochowie mieszkałem przez ładne kilka lat, moja żona nawet stamtąd
pochodzi i oprócz wcześniej wymienionego przez kogoś typowego dla
częstochowiam "pomóż" kolejnym często praktykowanym błędem jest pewne
charakterystyczne końzczenie niektórych czasowników, jak np.:
- poczekaj tylko się "WYKĄPE"!
mieszkańcy Cz-wy mają tendencję do niezmiękczania tego typu końcówek

[Gość: izula29]

spotkałam sie z tym,że tylko u nas: straszą bAboki,gdzie indziej są bEboki.

[Gość: xlx]

teamt cos podupada

[Gość: Viki]

Gość portalu: ziom napisał(a):

> Przesyłajcie słowa spotykane tylko tutaj, nigdzie indziej poza miastem lub
> regionem, oczywiście częstochowskim.
> Moje typowanie to:
> 1. chapcie
> 2. piterek
> 3. majloch
> 4. dziorga
> 5. po schódkach
> 6. zrywka

[Gość: marta]

przeboj mojej kofanej babci: "Oni sie utopili a czekolada zostala"
albo u nas jak ktos na kogos sie zdenerwuje to mowi: "Zebys jeza
urodzil"albo"Zeby ci dzieci zryzaly"nieraz tez mowia farmazony a na dziwnych
ludzi krety. Na mieszkanie Jaskinia a na podworko- pole wiec wiecie rozni
ludzie rozne slowa:)

Temat gwary z Cz-wy ma wielu naśladowców w Polsce

[Gość: ziom]

na lokalnych Forach: Białystok, Kielce, Rzeszów, Lublin, no no ktoby pomyślał

[Gość: Barone]

A takie słowo, jak BRECHTAĆ się??

[Gość: pedro]

Dodam jeszcze słówko: "zrywka", które też dziwi ludzi z poza byłego
częstochowskiego.