tt-tka
19.11.16, 23:43
Dzieki uprzejmosci kuma Kotando mamy na forum zarys dziejow Slupii, a wzmiankowane sa w nim obszernie okoliczne wsie, m. in. Lipce. Poniewaz nie kazdy zapewne pofatygowal sie przeczytac, streszczam, co najistotniejsze.
W roku 1827 w Lipcach bylo 22 domy (gdzie tych 15 gospodarzy, o ktorych mowil Bylica ?) i 178 mieszkancow (wliczajac dzieci).
Opis stanu gospodarczego wsi z roku 1829 potwierdza to, dodajac szczegoly - gospodarstw 22, zwierzat gospodarczych (w spisach uwzgledniano duze zwierzeta, czyli konie, krowy i woly) 77, domow 21 (jeden zniknal), mieszkancow 183 (niewielu przybylo przez te dwa lata).
W latach 1829-38 przeprowadzono oczynszowanie wsi w gminie Slupia. Pomierzono wtedy i wydzielano dla kazdego gospodarstwa grunty orne, laki i pastwiska. Wielkosc gospodarstw byla uzalezniona od obszaru wsi i liczby gospodarzy zamieszkujacych wies w chwili oczynszowania. W Lipcach wszyscy chlopi otrzymali gospodarstwa 40-morgowe (jezeli ojciec i matka Macieja byli jedynakami lub mieli po jednej sztuce rodzenstwa, prawdopodobienstwo, ze kazde z dzieci dostalo po 25 morgow/opcjonalnie synowie po 25, corka splate).
Oczynszowanie przyszlo w bardzo korzystnym momencie, przypadlo na okres ozywienia gospodarczego i koniunktury na produkty rolne.
Jeszcze w 1864 nie bylo na terenie gminy gospodarstwa mniejszego niz 10-morgowe. Struktura pod wzgledem wielkosci w Lipcach nie jest znana, ale przykladowo w tym samym roku w Slupii bylo gospodarstw o obszarze 10-15 morg siedem, 20-30 morg czterdziesci osiem, 30-50 morg - osiem.
W Drzewcach w tymze roku gospodarstw 10-15 morgowych bylo jedno (slownie jedno), 15-20morgowych dziesiec, 20-30morgowych dwadziescia dziewiec, 30-50morgowych siedemnascie.
Niespelna dwadziescia lat pozniej 25-morgowy Boryna jest jedyny taki we wsi. Jego dzieciom przypadloby po mniej niz 10 morgow, gdyby nie ten serwitutowy interes. Rozdrobnienie gruntow polecialo w niebywalym tempie.
Przy okazji - parafia lipecka byla znacznie lepiej uposazona w ziemie niz slupecka. W roku oczynszowania (1838) proboszcz dysponowal 190 morgami !
(wolno przypuszczac, ze i uposazenie organisty w Lipcach bylo wieksze niz u sasiadow). Przy okazji parcelacji gruntow koscielnych w 1864 zalatwiono sprawe serwitutow :)
Proboszcz lipecki zostal z szescioma sluzbowymi morgami i 300rublowa pensja. Sadze jednak, ze w czasach powiesciowych juz sie troche odkul i obkupil w grunta, skoro oprocz parobka zatrudnia najemnikow.
W 1874 roku grunty chlopskie w Lipcach liczyly 902 morgi. Liczba ludnosci - 297.
W Lipcach w ostatnim dziesiecioleciu XIX wieku rozdrobnienie gruntow przestalo postepowac, a nawet zaczelo sie powiekszanie obszaru poszczegolnych gospodarstw. Zapewne dlatego, ze doszly grunty po uregulowaniu serwitutu, zapewne tez czesc ludnosci odplynela ze wsi.
Szkola w Slupii byla utrzymywana czesciowo z dotacji administracyjnej (zapewne dlatego, ze w gminie byl folwark rzadowy), czesciowo ze skladek rodzicow uczacych sie dzieci, mowa o latach 1865-1875. Nic nie slychac o placeniu z morgi.
Czasy pozniejsze juz nie dotycza dziela pana Reymonta.
(nie wiadomo, czy powiesciowa Modlica to wies Modla, czy Mszadla. Ta pierwsza miala 584 morgi gruntow chlopskich, druga - 1 444; ludnosci odpowiednio 128 i 304)
Komasacji gruntow (wczesniej byla szachownica) w Lipcach dokonana dopiero w 1908 roku. Gospodarzy wowczas bylo we wsi 48.
