ballest
07.05.05, 06:42
"Ujazd należy do najstarszych miast na Śląsku, a pierwsza pisemna wzmianka o
dobrach ujazdowskich znalazła się w dokumencie papieża Hadriana IV z 1155 r.
Dokumentem lokacyjnym z 25 maja 1223 r., wystawionym przez biskupa
wrocławskiego Wawrzyńca, osada Ujazd otrzymała średzkie prawo miejskie.
Ujazd był nie tylko osadą handlowo-rzemieślniczą, ale także siedzibą
prokuratora, tj. zwierzchnika dóbr biskupich na Górnym Śląsku (Ujazd,
Ujeździec – dzisiaj Stary Ujazd, Jaryszów, Zimną Wódkę, Poniszowice,
Niekarmię, Niewiesie, Klucz, Sośnica, Zabrze i Biskupice) oraz siedzibą
kościelnego dziekana. Zasadźcą i prokuratorem biskupim był wójt nyski Walter.
W roku 1260 miasto posiadało samorząd i rozwijało się pomyślnie aż do XVII
wieku jako lokalny ośrodek rzemieślniczy i ważny, handlowy punkt tranzytowy
między Nysą, Koźlem, Strzelcami, Gliwicami i odległym Krakowem. Do XV wieku
miasto było własnością biskupów wrocławskich, ale w 1428 r. biskup wrocławski
Konrad oddał miasto księciu niemodlińskiemu Bernardowi, jako zabezpieczenie
pożyczki. Dobra kilkakrotnie przechodziły z rąk świeckich na powrót w
biskupie, ostatecznie w 1524 r. kupił je od biskupa Jakuba von Salzy Długomił
z Bierawy. Odtąd Ujazd wraz z dobrami stał się własnością świecką, choć
właściciele musieli składać biskupom wrocławskim przysięgę lenną.
W 1609 r. dobra ujazdowskie nabył Mikołaj Kochcicki, fundator nowego
murowanego kościoła parafialnego (1613 r.). Był to okres dla miasta wyjątkowo
niekorzystny. Wojna trzydziestoletnia (1618-1648) spowodowała zniszczenie
miasta i emigrację jego mieszkańców. Kolejne zniszczenia nastąpiły w wyniku
pożarów w latach 1666 i 1676. Spłonął wówczas ratusz i archiwum miejskie.
Regres pogłębił też fakt powstania w tym czasie nowego szlaku handlowego z
Nysy do Strzelec Opolskich i Krakowa, omijającego Ujazd. W XVIII w. autor
dokładnego opisu Śląska, pruski statystyk F.A.Zimmermann nazwał Ujazd „jednym
z najnędzniejszych miast Górnego Śląska”.
W 1740 r. po wojnie austriacko-pruskiej miasto znalazło się w państwie
pruskim. W nowym układzie administracyjnym miasto podlegało VI Departamentowi
Kamery Wrocławskiej oraz pruskiej władzy skarbowej.
W zupełnie nowy okres wszedł Ujazd i wiele innych miast śląskich po reformach
Steina-Hardenberga, normujących życie miast. Wprowadzono wtedy wybieralny
samorząd oraz ogłoszono wolność handlu i rzemiosła. W roku 1838 majątek i
zamek ujazdowski znalazł się w rękach rodziny Hohenlohe-Oehringen, w której
posiadaniu pozostawał aż do 1945 r."
www.gornyslask.pl/krajoznawca/zeszyt_17/ujazd.htm
