Rynek Wielki

[miet.b]

Podobno ma wymiary 100 na 100 metrów. Teraz pytanie skąd taka dokładnośc?
Wówczas nie tylko w Polsce ale i w Europie jednostkami długości nie były
metry. Stosowano łokcie, cale, mile itp. Jednostkami pola również nie były
ary czy hektary - używano wówczas łanów czy mórg. Początek metrycznych miar
był dopiero na początku XIX wieku. Być może był to przypadek ale też nie
spotkałem w literaturze historycznej tej dawnej miary długości czy pola,
która równałaby sią kwadratowi o boku 100 m.
Czy ktoś ma na ten temat jakieś wiadomości?

[czuk1]

Najlepiej zmierz Mieciu. Zobaczysz , okaże się

wymiary Rynku Wielkiego

[koziorozka]

Fajne pytanie, daje do myślenia :)
Myślę, że odpowiedź znają pracownicy Muzeum Zamojskiego
Myślę, że te 100 metrów jest w przybliżeniu, bo poza problemem stosowanej miary
jest też praktyczna - jak mierzyć plac. Na poziomie gruntu od arkady do arkady
(one są pochyłe) czy od ściany frontowej

[januszx]

Pytanie jest bardzo dobre! i prawda jest co pisze Mietek , rzeczywiście ponad
czterysta lat temu nie mierzono jeszcze za pomoca metra , chociaż kiedyś
myślałem ,że może jednak taką miare stosowano skoro wymiary wynoszą własnie
100/100 czyli swego rodzaju ideał ,jednakże w Europie przeciez tą jednostke
rozpoczeto wprowadzać dopiero w połowie XIX wieku ! a w Polsce po Odzyskaniu
Niepodległosci !.
Myślałem równiez,że może Bernardo Morando wraz z Janem Zamoyskim wprowadził
właśnie taki rozkład kamienic i takie idealne można rzec wymiary Rynku
Wielkiego jakby już wtedy odnajdując nieznane matematyczne rozwiązania -swego
rodzaju geniusz? jednak jaką jednostką miary założyciel i architekt miasta
ówczesną się posługiwali ?
Sprawdzałem to kiedyś i wyszło mi ,że najbliższym wymiarem jest ówczesna
francuska stopa ,która wynosi ok 32,5 cm a zatem 300 stóp daje ok 100 metrów
(prawie 98 metrów) stopa rzymska jest krótsza , może ten francuska jednostka
jest wynikiem podróży Jana Zamoyskiego do Francji?? i zachwytu tym krajem :-),
chociaż przecież kanclerz bardziej zauroczony był Italią ,czego dowodem miasto
idealne.
Myślę , jednak ,że warto dalej szukać i drązyc temat , gdyz jest rzeczywiście
zajmujący
Pozdrawiam
J

[miet.b]

Pytałem też kilku przewodników oprowadzających po naszym mieście. Najlepiej to
powiedział jeden, że tak jest w przwodniku o Zamościu. Ja mu na złość. Dobrze,
że ten przewodnik Jan Zamoyski kupił architektowi aby budował na podstawie jego
miasto. To tak dla żartów. Pytanie to sam sobie zadałem wprowadzając w pewnej
klasie jednostki miar i ich starsze przeliczniki. Mówię, że kiedyś mieli inne
jednostki podając przykłady. Podałem też przykłąd naszego Rynku Wielkiego o
podobno dokładnych wymiarach 100 na 100 metrów i wtedy się zastanowiłem skąd
taka dokładność w metrach. Jutro pójdę do pracowników muzeum może dowiem się
jakie wymiary w ówczesnych jednostkach miał plac.
Propozycja Czuka była podobna do większości naszych zamojskich przewodników,
czyli weź metr i mierz.

[januszx]

Z zainteresowaniem oczekuje na wyniki Twoich dociekliwych pytań :-)

Idealne ? wymiary Rynku Wielkiego

[cperek997]

Tak mnie zaciekawiliście tym, że chyba jak odwiedzę Zamość to z przyjaciółmi
wybiorę się zmierzyć ten Rynek...

[leszeks]

Rynek Wielki jest idealnie kwadratowy a wymiary ma ok. 100x100 m. Nikt nie pisze
o idealnych wymiarach 100x100m. To chyba powinno wyjaśnić problem. Nie mierzyłem
go, ale sprawdzone u specjalisty tego tematu: Stanisław Herbst "Zamość" wyd. 1954.
Rzeczywiście miar metrycznych w tamtych czasach jeszczer nie było. :) Morando do
projektu miasta posłużył się wielką (sznurową) i małą (prętową) siatką
mierniczą. Cokolwiek miałoby to znaczyć. :) Nie jestem architektem. w każdym
bądź razie 10 prętów to 1 sznur. A jeden sznur kwadratowy (ha, czy można tak
powiedzieć?) to 1/3 ówczesnej morgi.
Preferowana szerokość działki przy Rynku była 2 1/4 pręta (10,2m). Jednak
działki nie są jednolite. W pierzei północnej, wschodniej i zachodniej mają one
szerokość 2 1/4 pręta. Natomiast w południowej: 2 1/4, 2 1/2 i 3 pręty. Być może
wynika to z faktu, że prawdopodobnie tutaj domy powstawały jako pierwsze.
Przynajmniej dom Morando był pierwszy, za to jest najwęższy na całym Rynku. Co
ciekawe udało się zachować jednolity moduł przęseł arkad: 3,4m! A szerokość ulic
jest: 2 pręty.
Nie wiem czy udało mi się wyjaśnić tajemnicę. Ale mam nadzieję, że zachęcę Was
do przeczytania książki "Zamość miasto idealne" pod redakcją Jerzego Kowalczyka,
z której te wszystkie mądrości wziąłem. :) Autorką rozdziału "Zamość - miasto
idealne i jego realizacja" jest p. Teresa Zarębska.

Pozdrawiam, Leszek.

Dalej wielka niewiadoma

[miet.b]

Może nie trafiłem na właściwych ludzi albo nie zastałem ich. W muzeum niestety
nie było akutat osób takich, które odpowiedziałuby na to pytanie.
Mam kilka hipitez:
1. Morando znał taką miarę, któraby odpowiadała dzisiejszemu metrowi;
2. Trafił na wielokrotność tej miary,
3. Ówczesne miary miały przekładnie na dzisiejsze (por. pk. 2)
4. Przypadek.
Uważam , jeśli wieżyć przewodnikom, że najprawdopodobniej możliwa jest pierwsza
wersja, czyli, że miał pierwowzór 1 metra z którego wzięto później wzozec.
Jednak będę szukać dalej, bo nie wierzę, że nie ma dokladnych planów Zamościa
choć w formie pisanej. Może jednak nie ma w planach? a może nie dotarłem do
odpowiednich osób.

miara - pręt

[koziorozka]

Mietku, Leszek chyba wyjasnił, że Morando stosował jako miarę pręt i że rynek
nie ma dokładnie 100 na 100, tylko że jest idealnym kwadratem o boku około 100
metrów

[miet.b]

Rynek ma dokładnie na osi północ południe 21,5 pręta to około 97,42 m, a na osi
wschód zachód ma 22,25 pręta czyli około 100,87 m, pole więc ma 9826,7554 lub
0,9826755 ha. To są moje obliczenia na podstawie materiałów jakie udało się
zebrać

[gozdzikowa5]

to w jaki sposób mierzy się rynek by osiągnąc taką dokładność?
czyz nie jest to szacunek względny
chyba nie będziesz dementować zródeł,które podaja idealną wielkość 100 na 100
a tak wogóle to można by policzyć jeszcze ile gołębi siądzie na 8 kamieniczkach

[koziorozka]

a mi Mietek imponuje. Wszyscy jak za panią matką powtarzamy, że Rynek Wielki ma
100 na 100 a on jeden się zastanawia kto to sprawdził, kto zmierzył?
Teraz sądzę, że to 100 na 100 jest umowne i nawet kwadrat nie jest idealnym
kwadratem :)