"Ziemniaki" - w jakiej to gwarze?

[kotulina]

"Ziemniak" - w jakiej to gwarze?
Oczywiście wiem, że to forma literacka, że wkońcu pokonała kartofla,
ale porównując ją do słowackiego ziemiaka słychać w niej coś ze
wschodniego mniodu. Choć może to po prostu rzeczownik od
przymiotnika "ziemny"?

Znacie jakieś słowa o gwarowym brzmieniu, które weszły do
literackiej polszczyzny?

gattallina

[arek103]

kotulina napisała:

> "Ziemniak" - w jakiej to gwarze?
> Oczywiście wiem, że to forma literacka, że wkońcu pokonała kartofla,
> ale porównując ją do słowackiego ziemiaka słychać w niej coś ze
> wschodniego mniodu. Choć może to po prostu rzeczownik od
> przymiotnika "ziemny"?
>
> Znacie jakieś słowa o gwarowym brzmieniu, które weszły do
> literackiej polszczyzny?
>
> gattallina

Wszystkie slowa literackiej polszczyzny sa gwarowe. Literacka polszczyzna (czyli
jezyk telewizyjny) jest oparta glownie na gwarach malopolsko-wielkopolskich, w
nieco mniejszym stopniu na mazowieckich i w najmniejszym na slaskich..

[ja22ek]

Choćby kucać, kucki - z mazurzeniem.

[kotulina]

Ja dodam bacę i oscypka z mazurzeniami.

Jest śląskie powiedzenie "i po ptokach", które ostatnio dość często
spotykam w tv w "spolszczonej" wersji. Czasem słyszę śląską "giwerę"
i "bryle", ale właśnie nie "brele" a "bryle" z gwarowym
przejściem "e" w "y".

[tiges_wiz]

we wroclawiu bryle i giwera byly od zawsze przynajmniej odkad ja pamietam, a
to juz jakies 30 lat

[kotulina]

Może dlatego, że wrocławianie, mimo lwowskiego osadnictwa, pochodzą
raczej z Wielkopolski?

[tiges_wiz]

a moze po prostu niemcy blizej
wiec i bryle od nich. Ale za to na klatke schodowa mowimy "brama"

[kotulina]

Mówicie też "w rynku" (jak w ringu) zamiast "na rynku" (jak na
placu). Tak po prawdzie, to to "w rynku" mnie fest drażni :p

[tiges_wiz]

ja ma sie rynek wielkosci malego lotniska to wszystko tam jest "w"

[stefan4]

kotulina:
> Czasem słyszę śląską "giwerę" i "bryle", ale właśnie nie "brele" a "bryle" z gwarowym
> przejściem "e" w "y".

Tam nie ma gwarowego przejścia. ,,Bryle'' pochodzą od niemieckiego Brille, tam od początku było ,,i''. Jeśli ktoś mówi ,,brele'' (ja nie słyszałem), to pewnie ma na myśli francuskiego piosenkarza Jacquesa Brela...

Za to w ,,giwerze'' istotnie było ,,e'', bo ona pochodzi od niemieckiego Gewehr (akcent na ostatniej sylabie). W innych polskich dialektach funkcjonował kiedyś ,,gwer''

[kotulina]

no tak... jak gwał, czy gwarek...

> Tam nie ma gwarowego przejścia. ,,Bryle'' pochodzą od niemieckiego
[i]Brille[/
> i],

No fakt, dziękuję

Brele istnieją, i na Śląsku i w Czechach.

Może po prostu język niemiecki nie jest, jak wiadomo, jednolity, to
i zapożyczenia nie muszą wyrażać się tak samo.

[dar61]

Co to jest "oscypka"?
"Oscypek" - znam, "oscypka" - nie

[kotulina]

dar61 napisał:

> Co to jest "oscypka"?
> "Oscypek" - znam, "oscypka" - nie

Słusznie, przecież nie przeczę i nie piszę o kimś.

Dodam bacę i oscypek

[bimota]

Gorale mowia "oscypek", nie "oscypka" ?

a dlaczego "brele"?

[zuq1]

Przecież forma powstała z niemieckiego "Brille" (bryle) jest
naturalniejsza niż "brele".

[randybvain]

końcówka -ak jest mazowiecka, co się zgadza z historią tego warzywa, wprowadzonego za Sobieskiego.

Ja tam jadałem pyry, bo rodzina z Wielkopolski pochodzi. Ale na Kaszubach mówi się bulwë, a chłopi z Żuław, którzy za komunistycznych czasów rozwozili je jesienią po Gdańsku, wołali: Kartoooofle!

[mi.ka.n]

A górale jadają grule.

[kazeta.pl55]

mi.ka.n napisała:

> A górale jadają grule.

Witam!

Króle zaś jadają JABŁKA ZIEMNE.

Pozdr.

toż to oczywiste:

[zuq1]

W południowych Niemczech mawia się przecież na ziemniaka "Erdapfel",
w Austrii na pomidora "Paradeiser" itp. W ogóle nazwy potraw i
artykułów żywnościowych są bardzo zróżnicowane i tam, i u nas.
Pewnie w innych krajach jest podobnie.

[eleonoragolab]

Francuzi nazywaja ziemniak : POMME DE TERRE czyli ziemne jabłko, czynnik ziemi w
tym jest oczywisty. Kartofel - etymologia niemiecka, ziemniak - francuska. Nic
wspolnego ze wschodem.
Pozdrawiam

[stefan4]

eleonoragolab:
> Francuzi nazywaja ziemniak : POMME DE TERRE czyli ziemne jabłko

U nich to wszystko jabłka...

pomme orange == pomarańczowe jabłko
pomme d'or == złote jabłko

Angole natomiast wyhodowali jabłka na sośnie: pineapples.

eleonoragolab:
> czynnik ziemi w tym jest oczywisty. Kartofel - etymologia niemiecka

...a wcześniej włoska

eleonoragolab:
> ziemniak - francuska.

Erdapfel == ziemne jabłko, ale nie po francusku...

- Stefan