Nazwiska z końcówką "eć", jak odmieniać?

[ipip4]

Prof. Jan Miodek mówi, że o odmianie nazwisk decyduje gramatyka, a nie
noszący dane nazwisko. Problem jednak w tym, że póki co, gramatyka się nam
jeszcze nie spersonifikowała i de'facto robią to za nią, autorytety językowe,
lub ludzie, którzy na codzień muszą tych nazwisk używać. Ostatnio mając
służbowy kontakt z osobą o nazwisku Berbeć, żądającą nie odmieniania tego
nazwiska, zapachniało mi bezradnością. Szybka myślowa próba odmiany
wprowadziła mnie na rozstajne drogi.
M. Berbeć
D. Berbcia albo Berbecia?
C. Berbciowi albo Berbeciowi?
B. Berbeć
N. Berbciem albo Berbeciem?
M. Berbciu albo Berbeciu?

Może obydwie formy są poprawne, przyszło mi do głowy, gdy dziś w Radio lektor
odmienił nazwisko Kopeć. Raz mówił "Pana Kopcia" drugi "Pana Kopecia".
Takich nazwisk z końcówką "eć" jest zresztą więcej, np.: Terpeć, Prypeć.

Sprawa się jeszcze bardziej komplikuje, jeżeli myślimy o żonie pana Prypeć,
co mówimy: Nie ma Pani Prypeci???
Co o tym myślicie, czym się tu kierować?

[nektarniczka]

ja bym to odmieniala wedlug tego drugiego wzoru czyli Berbecia, Berbeciu,
Berbeciem... nie jestem co prawda autorytetem w tej dziedzinie, bo dopiero
studiuję polonistykę, ale chyba częściej słyszę taką odmianę.

[brezly]

No, ja sie spotkalem z uzusem ludowym na trzeci sposob:

Czy moge prosic Berbeć Zenona?

[randybvain]

Jeżeli nazwisko jest jednocześnie rzeczownikiem pospolitym (np. Łokieć, Kopeć),
to odmieniać jak ten rzeczownik. Jeśli mówimy o kobiecie to chyba nie odmieniać,
jednak wstawić przed imię, albo "pani". Osobiście używałbym polskich końcówek
-owa, -ina, -ówna, -anka, ale osobie zainteresowanej może się to nie spodobać ze
względu na łączenie takich końcówek z kulturą wiejską.

[arana]

Mam z tym problemem dość często do czynienia i wiem, że odmiana nazwiska jak
rzeczownika pospolitego jest traktowana jako afront. Dlatego też wybieram formę
preferowaną przez noszącego nazwisko. Ostatecznie jest współwłaścicielem języka
i nazwiska. A gramatyka winna być „taktem, nie wędzidłem”.

[ipip4]

arana napisała:

> Mam z tym problemem dość często do czynienia i wiem, że odmiana nazwiska jak
> rzeczownika pospolitego jest traktowana jako afront. Dlatego też wybieram
formę
>
> preferowaną przez noszącego nazwisko. Ostatecznie jest współwłaścicielem
języka
>
> i nazwiska. A gramatyka winna być „taktem, nie wędzidłem”.

Zgadza się.
Mnie jednak irytuje, że językoznawcy lekceważą ten problem, miast szukać
recepty.
Niedawno odwiedziło nas dwu braci o nazwisku "Pień", ale faktycznie młodszy
zmienił nazwisko na "Pien", bo uważał za lekceważące odmienianie
nazwiska "Pień" na równi z rzeczownikiem pospolitym.
By było zabawniej w firmie pracuje jeszcze pan "Pniok" i tylko brakuje, by
zatrudnił się pan "Pniak". Dla każdego z tych nazwisk moja próba odmiany
kwitowana była śmiechem podwładnych.

[arana]

ipip4 napisała:

> Mnie jednak irytuje, że językoznawcy lekceważą ten problem, miast szukać
> recepty.


Myślę, że nie lekceważą, tylko…cóż oni mogą zrobić? Jedynie wypowiedzieć się o
normie, które na razie obowiązuje.
Bronią też odmiany jak „centrum polszczyzny”. Nie można mieć im tego za złe, są
jej strażnikami. Zdają sobie jednak sprawę, że stoją na straconej placówce,
zwłaszcza, jeśli chodzi o nazwiska, które – dla wygody i jasności – coraz
częściej przybierają formę nieodmienną, nawet jeśli w kontekście brzmi to
dziwacznie.

[ardjuna]

Noszę nazwisko dość niepospolite i dość zabawne zarazem (szczególnie dla
warszawiaków Nigdy jednak do łba by mi nie przyszło zakazywać jego odmiany.
Toteż z prawdziwą lubością odmieniam wszelkich Pniaków, Pniów i tym podobnych
zarozumialców, co to uważają (może z powodu ukrytych kompleksów), że są lepsi
niż -scy oraz -icze, którzy wszak rzadko mają cos przeciwko odmianie. Nazwisko
jest słowem, jak każe inne słowo.

[arana]

No dobrze, ale ty znasz normy, poprawną polszczyznę od dzieciństwa i masz ją we
krwi, więc żadna forma w paradygmacie nie jest dla Ciebie dziwaczna.
Ja jednak rozumiem tych, którzy nie chcą odmieniać swego nazwiska, bo choć też
znam normy i mówię poprawnie od dawna, to nie zgadzam się z końcówką -owa w
moim nazwisku, bo narzuca przynależność, a ja jestem samorządna i niezależna, o!

[ardjuna]

arana napisała:

> [...] nie zgadzam się z końcówką -owa w
> moim nazwisku, bo narzuca przynależność, a ja jestem samorządna i niezależna, o!

Noooo, nie wiem... Zgadzając się na przybranie nazwiska męża, sama niejako, i to
bez przymusu, zadeklarowałaś ową przynależność, więc tera nie podskakuj

A jednak

[arana]

nie używam, a wraz ze mną 99% Polek. I nikt mnie do tego nie zmusi.

Ps Już w dzieciństwie drażniła mnie ta -owa niezależnie od sugestii
przynależnościowych. To naprawdę brzydko brzmi!

I tu się z Tobą

[ardjuna]

zgadzam - brzmi okropnie. Poza tym -owa jest wybiórcza. Nie trafia np. nazwisk
na -ski. To niesprawiedliwe. No i racja, jak ktoś tu już wspomniał: -owa jest
taka wsiowa...

Nie odbieram jako wsiową,

[arana]

po prostu brzydką: np. Brygida Bardotova.

Zaczął się w Dwójce Kocert e-moll z Wunderem. Znikam.

No widzisz,

[ardjuna]

jakie to różnice bywają pomiędzy słowiańskie narody. Tacy Czesi na przykład nic
nie mają przecko końcówce -ova

a co to za idiotyczne

[emka_1]

przesądy? przypominam, że istnieje sporo nazwisk zakończonych
-a, w większości pochodzących od zawołań i są to nazwiska szlacheckie tak samo
jak te zakończone -ski, -icz. np. nekanda trepka

a jedyne, co mozna zarzucić koncówkom -ski, icz, to fakt, że często były
wykorzystywane niecnie, do ukrywania prawdziwych korzeni
tak to jest, że garba historii rodzinnej musimy nieść dzielnie, bo przodków
sobie nie wybieraliśmy.
można tylko podziękować opatrzność, że nie obdarzyła żadnym wstępnym
moczymordą, palimąką, pierdziwołem czy prozaiczną cipą , bo tu odmiana końcówki
nic nie pomoże.

[ardjuna]

emka_1 napisała:

> istnieje sporo nazwisk zakończonych
> -a, w większości pochodzących od zawołań i są to nazwiska szlacheckie

Zgadzam się chętnie! (Sam takie mam...).

> a jedyne, co mozna zarzucić koncówkom -ski, icz, to fakt, że często były
> wykorzystywane niecnie, do ukrywania prawdziwych korzeni

Można do nich dodać również końcówke -ik... Ups, chyba się zapędziłem
hehe

Wsiowa

[randybvain]

Pisałem o kulturze wiejskiej. Mi się dobrze kojarzy, bo i tradycja słowiańska, i
regionalizm... Teraz są to rzeczy idące na top. A wsiuństwo nie zależy od
miejsca zamieszkania.

[ardjuna]

randybvain napisał:

> A wsiuństwo nie zależy od miejsca zamieszkania.

Ba! Gorzej jeszcze: większość wsiurów zamieszkuje najwieksze miasta kraju tego.

To zup nie jadasz?

[randybvain]

GrochOWEJ, pomidorOWEJ, fasolOWEJ?

Takie sobie drobnostki...

[arana]

Mówiąc o urodzie jakiegoś słowa, mam na myśli ten trudny do zdefiniowania
obraz, który tworzy mi się w głowie, gdy wymawiam czy słyszę dany wyraz.
Z czego się składa? Z całej otoczki znaczeniowej, z odniesień językowych
(skojarzenia) i pozajęzykowych (dźwięk).
W ten sposób słowo pomidorowa podoba mi się, a Pomidorowa już nie.W tym drugim
jest coś zgrubiałego. To oczywiście subiektywne odczucie, ale wiem, ze dzieli
je ze mną wiele osób.

[randybvain]

To oczywiście subiektywne odczucie, ale wiem, ze dzieli
> je ze mną wiele osób.

Naturalnie. Jednak takie nazwiska jak Krukówna, Kucówna, Traczykówna, Ordonówna,
Skarżanka, Kulmowa, Iłłakiewiczówna, są całkiem przyzwoite.

[emka_1]

"całkiem przyzwoite" ??? możesz wyjaśnić co ma przyzwoitość do tych nazwisk?

a sapieżyna, konopczyna, dulębianka, kiszkówna czy giżanka?

[stefan4]

arana:
> W ten sposób słowo pomidorowa podoba mi się, a Pomidorowa już nie.

To może panią Pomidorową pisać małą literą?

- Stefan

www.ipipan.gda.pl/~stefan/Irak

[arana]

stefan4 napisał:
> To może panią Pomidorową pisać małą literą?


Czyli uzupić panią Pomidorową? Czemu nie, skoro personifikuje się czasem
zwykłą pomidorową. Ale jak wysubtelnić inne nazwiska, np. Brygidę Bardotową?

[rozowykot]

arana to jest kwestia nazwiska podstawowego. np aktorka Pani Zofia Kucówna
używa panieńskiego -ówna bo inaczej nazywałaby się po prostu Kuc ,albo Pani
Barbara Horawianka Horawa chyba jednak te pierwsze formy lepiej brzmią

[zbigniew_]

używanie końcówki -owa nie jest zadną odmiana a jedynie użyciem żeńskiej formy
męskiego nazwiska.
Tak samo jkak Kowalska jest żeńska forma nazwiska Kowalski/ Kowalowa i
Kowalówna , zeńskimi formami nazwiska Kowal I w tym wypadku te formy się
odmienia.
Zawsza bawiło mnie nieodmienianie nazwisk , zwłaszcza pochodżących od
pospplitych rzeczowników czy przymiotników, jako rzekomo nadanie naleznego im
szacunku.
Ta dziwaczna tendencja rozpowezechniła się stosunkowo póżno , gdzies w latach
70, w których to na znaczeniu zyskało wiele osób pochodzących z gminu. leczyli
tym swoje kompleksy. Świetnie kiedys sparodiowali to Jaroszyński i Gajos w
skeczu o towarzyszu Bokoleszcz.

Jeszcze inne nazwiska i niegęsi język

[stefan4]

ipip4:
> Prof. Jan Miodek mówi, że o odmianie nazwisk decyduje gramatyka, a nie
> noszący dane nazwisko.

Berbeć to berbeć, ale gdyby inkryminowany osobnik miał za nazwisko rzeczownik
pospolity rodzaju żeńskiego kończący się spółgłoskowo? Np. ,,Płeć'' albo
,,Pomoc''? Czy ,,pana Płcia'', czy ,,pana Płci''?

Ja i tak jakoś sobie z tym poradzę, ale z czystej ciekawosci chętnie bym się
dowiedział, co na to ,,norma''. Jak wiadomo, normy nie po to są, żebym się do
nich stotosował, tylko po to, żeby swój jezyk Polaków różnił się od języka
gęsiego, który norm (jakoby) nie ma.

- Stefan

www.ipipan.gda.pl/~stefan/Irak

[arana]

Ze względu na płeć pana Płcia – w dopełniaczu -a, ze względu na płeć płci –
dopełniacz z końcówką – i.
Wyboru dokona pan Płeć, który, jeśli nie zmieni urzędowo nazwiska, to – mogę
się założyć - zażyczy sobie odmiany: Płeć, Płecia, Płeciowi, itd.

Odmiana nazwisk wyraźnie idzie w tym kierunku i kto wie, czy niedługo któryś z
potomków pana Miodka nie zażyczy sobie form: Miodek – Miodekowi!

[jacklosi]

arana napisała:

> > Wyboru dokona pan Płeć, który, jeśli nie zmieni urzędowo nazwiska, to – m
> ogę
> się założyć - zażyczy sobie odmiany: Płeć, Płecia, Płeciowi, itd.
>
> Odmiana nazwisk wyraźnie idzie w tym kierunku i kto wie, czy niedługo któryś
z
> potomków pana Miodka nie zażyczy sobie form: Miodek – Miodekowi!
>
Miodek - Miodekowi to nie nowość. Moja pani od polskiego, chyba w zgodzie z
Jodłowskim-Taszyckim, kazała nam odmieniać Stępienia.
Natomiast co do tendencji, to moim zdaniem idzie wyraźnie w kierunku Miodek
nieodmienny, a Płeć to już bez żadnych wątpliwości.

[bilala]

No cóż, wybitny polski językoznawca, prof. Józef KOŚĆ - odmieniamy go:
profesora Kościa, profesorowi Kościowi...

[stefan4]

bilala:
> No cóż, wybitny polski językoznawca, prof. Józef KOŚĆ - odmieniamy go:
> profesora Kościa, profesorowi Kościowi...

Czyli niezgodnie z ,,normą''? A może ,,norma'' już się zdążyła skomplikować i
objąć ten przypadek?

- Stefan

www.ipipan.gda.pl/~stefan/Irak

[vaud]

KOŚĆ brzmi jak GOŚĆ i pewnie dlatego ta odmiana nie razi.