Pożytek z akcentu na trzecią od końca

[stefan4]

Niedawno po raz pierwszy napotkałem piosenkę (rosyjską), w której rymowane są
końcówki trzy sylabowe z akcentem na trzecią od końca. Czy takie rymy jakoś się
nazywają?

[arana]

>Czy takie rymy jakoś się
nazywają?

Daktyliczne?

[stefan4]

stefan4:
> Czy takie rymy jakoś się nazywają?

arana:
> Daktyliczne?

Dzięki! Znalazłem potwierdzenie w Internecie,
www.limeryki.pl/terminy.html . Łatwiej się szuka ,,daktyliczny'' niż
,,męski'' albo ,,żeński'', bo to słowo jest bardziej jednoznaczne.

Przy okazji spodobało mi się słownictwo stosowane przez autora witrynki odnośnie
prościutkiego w końcu procesu składania słów do kupy tak, żeby miło brzmiały.
Mianowicie jeśli ktoś nie wie, co to jest rym męski, to jest mu wyjaśnione, że
to jest rym oparty na ,,na akcencie oksytonicznym''. To chyba ma jakiś związek
z oksydantami w żywności, albo z Oksywiem, dzielnicą Gdyni. Natomiast dla
potwierdzenia, że dany rym jest żeński, wystarczy sprawdzić, że opiera się ,,na
akcencie paroksytonicznym''. Od paroksyzmu? Wreszcie rymy daktyliczne opierają
się ,,na akcencie proparoksytonicznym''.

A gdyby akcent był na czwartej od końca? W języku rosyjskim daje się nawet
znaleźć słowa, które mają akcent na piątej od końca i żadnego akcenciku
pomocniczego potem: ,,DIEjatielnosti''. Czy byłby to szczególny przypadek już
istniejącej teorii, czy dla każdej liczby naturalnej trzeba wynaleźć nową nazwę
rymu?

- Stefan

[mkw98]

akcent paroksytoniczny to jest akcent na drugiej sylabie od końca - panujący
(prawie)powszechnie w polszczyźnie

nazwa wywodzi się ze starożytnej greki.

po grecku mamy dwa akcenty (no, właściwie trzy, ale ten trzeci się w tym
przypadku nie liczy): acutus i circumflexus (ten trzeci to gravis). to są
oczywiście nazwy łacińskie, po grecku nazywały się oxys i perispomenos(a ten
trzeci barys). Oxys to znaczy "ostry, wyraźny, przenikliwy"

Grecy wyróżniali
1. słowo akcentowane akcentem oxys, czyli acutus na pierwszej sylabie od końca -
oxytonon (stąd akcent oksytoniczny)
2.słowo akcentowane akcentem oxys, czyli acutus na drugiej sylabie od końca -
paroxytonon (stąd akcent paroksytoniczny)
3.słowo akcentowane akcentem oxys, czyli acutus na trzeciej sylabie od końca -
proparoxytonon

Te nazwy sobie pożyczyliśmy i używamy ich radośnie.
Więcej nie trzeba, bo mamy tylko jeden typ akcentu.
Grecy wyróżniali jeszcze
4.słowo akcentowane akcentem perispomenos, czyli circumflexus na pierwszej
sylabie od końca - perispomenon
5.słowo akcentowane akcentem perispomenos, czyli circumflexus na pierwszej
sylabie od końca - properispomenon

pozdrawiam

[arana]

mkw98 - serdeczne dzieki za rozjasnienie mroków niewiedzy!
Pozdrawiam.

[arana]

Mnie akcent oksytoniczny kojarzyl sie zawsze chemicznie, pewnie przez oxy
(genium); natomiast paroksytoniczny - tak samo jak Tobie. Snuja mi sie po
glowie te rózne terminy, ale - niestety - nie ukladaja sie w jakas spójna
teorie. Cos mi sie jednak majaczy (ale tylko majaczy), ze na rymach
daktylicznych konczy sie terminologia, a wyrazy z innym akcentem podlegaja
zestrojom akcentowym jak w poezji starozytnej. Poniewaz jestes czlowiekiem
dociekliwym,mysle, ze w najblizszym czasie rozwiazesz ten problem. Jesli
podzielisz sie ta wiedza na forum, bede wdzieczna, bo - przyznaje sie - nie
chce mi sie przy dzisiejszej pogodzie wychodzic poza slodkie skojarzenia z
daktylami.

bal w operze

[sullivan1]

Zapadl mi w pamiec rym Tuwima :

Dzisiaj wielki bal w Operze
(...)
Wszelka dziwka majtki pierze

i bardzo mi sie to rymowanie zensko/daktyliczne nie podobalo. No ale moze
Tuwimowi wolno...

[stefan4]

sullivan1:
> Zapadl mi w pamiec rym Tuwima :
>
> Dzisiaj wielki bal w Operze
> (...)
> Wszelka dziwka majtki pierze
>
> i bardzo mi sie to rymowanie zensko/daktyliczne nie podobalo. No ale moze
> Tuwimowi wolno...

To nie jest rym żeńsko-daktyliczny tylko dowód, że ,,oPErze'' akcentuje się
,,e''. A przynajmniej tak się akcentowało w czasach Tuwima; widać ten snobizm z
akcentowaniem na trzecią jest młodszy. Gdyby go dopuścić do tego wiersza, to
sypnie się rym ale kompletna zagłada spotka rytm.

- Stefan

[arana]

stefan4 napisał:

> To nie jest rym żeńsko-daktyliczny tylko dowód, że ,,oPErze'' akcentuje się
> ,,e''. A przynajmniej tak się akcentowało w czasach Tuwima; widać ten
snobizm z akcentowaniem na trzecią jest młodszy.



Dlaczego od razu snobizm???
Ja sama zaluje, ze polski nie ma tylu ciekawych akcentów, co rosyjski czy
wloski, popieram wiec akcentowana trzecia od konca.

A Tuwimowi wolno, bo...licentia poetica.

[sullivan1]

arana napisała:

> >
>
> Dlaczego od razu snobizm???
> Ja sama zaluje, ze polski nie ma tylu ciekawych akcentów, co rosyjski czy
> wloski, popieram wiec akcentowana trzecia od konca.
>
> A Tuwimowi wolno, bo...licentia poetica.

Zgadzam sie, wolno mu, tym bardziej, ze "gra" tutaj na rejestrach jezykowych
(podniosly vs. popularny, "Potezny Archikrator" kontra "dziwka majtki pierze").
Niemniej zawsze mnie ten dwuwers troszke irytowal.

A akcentowanie na trzecia od konca popieram entuzjastycznie.

[stefan4]

sullivan1:
> A akcentowanie na trzecia od konca popieram entuzjastycznie.

A nie boisz się protestów ze strony poetów klasycznych (czyli tych
rymujących)? Wiesz jak ciężko jest po polsku o sensowny rym daktyliczny?

SENSOWNY to znaczy spowodowany czymś innym niż tą samą formą gramatyczną:
,,Głupi niedźwiedziu, gdybyś w mateczniku siedział,
nigdy by się o tobie Wojski nie dowiedział.''
SIEDZIAŁ-DOWIEDZIAŁ jest przykładem paskudnego rymu gramatycznego niegodnego
prawdziwego poety. Na szczęście daje się łatwo poprawić:
,,Gdybyś sen sobie, misiu, w mateczniku urżnął,
dotychczas Wojski ciebie szukałby na próżno.''
URŻNĄŁ-PRÓŻNO jest już rymem sensownym. A w dodatku poprawiona wersja jest
przyjaźniejsza dla środowiska, bo powstrzymuje się przed butnym drwieniem z
,,głupoty'' uśmierconego przeciwnika. De mortuis nihil nisi bene.

Wracając do rymów daktylicznych

[arana]

stefan4 napisał:

> ,,Głupi niedźwiedziu, gdybyś w mateczniku siedział,
> nigdy by się o tobie Wojski nie dowiedział.''
> SIEDZIAŁ-DOWIEDZIAŁ jest przykładem paskudnego rymu gramatycznego niegodnego
> prawdziwego poety. Na szczęście daje się łatwo poprawić:
> ,,Gdybyś sen sobie, misiu, w mateczniku urżnął,
> dotychczas Wojski ciebie szukałby na próżno.''
> URŻNĄŁ-PRÓŻNO jest już rymem sensownym.


Na rym - zgoda!
Ale...wymów glosno "...sen sobie...". Nawet przy najglebszym przydechu nie
mozna pozbyc sie sssyczenia.
Moze wiec tak:
"Gdybys sie, drogi misiu, w mateczniku urznal,
Dotychczas Wojski ciebie szukalby na prózno." ))





A w dodatku poprawiona wersja jest
> przyjaźniejsza dla środowiska, bo powstrzymuje się przed butnym drwieniem z
> ,,głupoty'' uśmierconego przeciwnika. De mortuis nihil nisi bene.

Wersja z moja wstawka jest baaardzo zyciowa! )



> Wracając do rymów daktylicznych