tata sie napije...

[utalia]

Zainteresowana watkiem o debiutującym teściu zaczęłam się zastanawiać skąd
właściwie pochodzi forma "Czego sę tata napije?" użyta w trzeciej formie? Nie
cierpię tego sformuuowania wydaje mi się on mało elegancki ale zauważyłam, że
niektórzy uważaja ten zwrot za pełen szacunku. Ponieważ jakoby "nie mająą
śmiałości" zwrócić się bezpośrednio w formie "Czego sie tato napijesz?".
Dlatego jeszcze raz prosze o wyjaśnienie genezy tego sformuowania. Utalia

...co kraj to obyczaj...?

[garraretka]

W rejonie skąd pochodzę (północny zachód) jest to często spotykane wyrażenie -
nie mam pojęcia skąd się wzięło, ale z mniejszym czy większym sukcesem funkcjonuje.
Mi ono nie przechodzi przez gardło ale zauważyłam, że w stosunkach rodzinnych,
powiedziałabym chłodnych i raczej o "konserwatywnych" poglądach, dość często
jest używane.
Czy jest to nieeleganckie? Nie wiem - pewnie duże znaczenie ma sposób, w jaki
się to mówi - gdyż faktycznie można powiedzieć to tonem, który będzie wskazywał
na zerowy szacunek.
Z jednym się zgodzę - na pewno jest passe - jak już napisał wcześniej buba.
Pozdrawiam

[p-iotr]

Czego sie tata/tatus napije? - to zwrot na pewno bardziej grzecznosciowy, niz
drugoosobowe "czego sie tato napijesz?". Wszystko jednak zalezy od stosunkow
panujacych w rodzinie.

pzdr

[baba67]

Tescia stracilam wczesnie, ale Tesciowa mialam kilkanascie lat(zaluje ze nie
dluzej).Tak sie zlozylo, ze byla bardziej z pokolenia mojej babci niz rodzicow
(pozno miala dziecko, moj maz pare lat starszy ode mnie)moze mniej wiekowo niz
obyczajowo-mentalnosc przedwojenna.Nigdy nie zwrocilam sie do Niej na ty tylko
mamo czy mama.Jakos tak badziej pasowalo, ale nie oznaczalo chlodnych stosunkow.

[utalia]

Dziękuję wszystkim za odpowiedzi. Ale czy ktoś może jednka wie skąd się wziął
ten zwyczaj.

[kasikgr]

P-iotr ma rację. Zwrot ten wywodzi się z czasów międzywojnia, kiedy
niewyobrażalnym było mówić do rodziców na "ty". Do końca XIX wieku jedynym
kulturalnym i dopuszczalnym zwrotem do rodziców było "Pani Matko". Z początkiem
XX wieku pozwalano sobie w szlacheckich domach "nowoczesnych" na odstawienie
roli mamki (miało to związek również z zubożeniem szlachty). Przyszło za tym
społeczne pozwolenie na skrócenie dystansu do rodziców i skrócenie formy
zwracenia się do rodziców. Stąd forma "niech Mama spocznie", "Tatko się napije".
Moi rodzice nadal tak mówią do swoich rodziców.

[utalia]

No tak...ale jak mowiono "Pani Matko..." to co dalej? Pani Matko spocznij
sobie? Czy Pani Matko niech sobie Matka spocznie??? Chyba jednak to pierwsze

[karolina_29]

Moja znajoma również tak mówi do swoich rodziców. Moja bratowa tak mówi do
swoich teściów (czyli moich rodziców). Nie widzę w tej formie niczego
dziwacznego, ot większy dystans. Nie wyklucza to ciepłych stosunków - w obu
przypadkach stosunki są serdeczne.

[utalia]

Mnie ten zwyczaj kojarzy się jedynie z wiejskimi zwrotami w stylu "niech
mamusia siadzie, niech mamusia poda itp.....

[p-iotr]

Utalio, to nie jest "zwyczaj", ale gramatycznie prawidłowy sposób tworzenia
grzecznościowej formy trybu rozkazującego w języku polskim.

Stosujemy wtedy tzw. formę opisową trybu rozkazującego - czyli:
a/ używamy trzeciej (a nie drugiej) osoby liczby pojedynczej,
b/ dodajemy partykułę "niech", oraz
c/ tytuł osoby, do której się zwracamy (Pani, Pan, Mama, Tata, Ciocia, Wujek,
Pan Minister, Pani Mecenas itp.)

pzdr


P.S. Co to są "wiejskie zwroty"? Może JWPani uprzejmie raczy wyjaśnić
pospólstwu?

Piotr ma rację ...

[kora3]

Zwrot typu "Czego się tata/mama napije"" Ma taką samą konstrukcje jak takie samo
zdanie tworzone ze słowami pan/pani i tyle. Nic w tym wiejskiego Utalio
Przyznam się, że o ile z rodzicami to bywa różnie mnie razi jednak zwracanie sie
do reściów, dziadków w formie "per Ty" ..Znam jednego goscia, który do wsoich
teściów tak mówi "Daj mi łyżkę", "Weź to ze sobą" - mnie to razi, ale moze nie
powinno, choć wiem, ze ci teściowie nie sa tym zachwyceni ...Inna sprawa, ze
kładą to właśnie na karb wychowania owego pana w określonym srodowisku ...
Do swojego śp. Dziadka dojego smierci mówiłam "Kiedy Dzizdzius nas odwiedzi?",
"Jak sie Dzizdzio czuje?, "Czego Dziadzio potrzebuje?" zmarł kiedy miałam prawie
30 lat i bardzo, bardzo nasze wzajemne relacje były ciepłe, niemniej tam skąd
pochodzę (Górny Śląsk, wieś Katowice) szacunek i pełna go forma zwracania sie do
starszych była i nadal gdzieniegdzie jest normą ...

[utalia]

P-iotrze, nie rozumiem dlaczego zaraz 'wejskie zwroty" bierzesz do siebie i
prosisz o wyjasnienie pospolstwu.... Widocznie za duzo sie naogladalam filmow,
gdzie wiejski chlopak wpada do izby, siada do stolu a obok stara kobieta w
chustce na glowie niesie zupe....a chlopak do niej np. 'co sie mamusia tak
grzebie " albo "Co za zupe mamusia ugotowala"???? To mam na mysli!
A tak poza tym nie uwazacie, ze mowienie w ten sposob do tesciow, rodzicow jest
niezrozumialy. Bo o ile jestesmy dziecmi, nastolatkami rodzice sa w porownaniu
z nami doroslymi osobami, oczywiscie roznica wieku nie zmienia sie nigdy a i
szacunek pozostaje to oczywiste ale dzieci w koncu wyrastaja na doroslych ludzi
i chyba niedobrze jesli obie strony tego nie chca zauwazyc. Stad byc moze ta
forma tez mnie razi. Utrzymuje dystans pomiedzy ludzmi, bliskimi ludzmi, ktorzy
na tym etapie zycia powinni byc szanujacymi sie wzajemnie partnerami. A
wchodzacy do rodziny ziec i synowa od razu sa doroslymi ludzmi, wiec uzywanie
tej formy jest niezrozumiale dla mnie. Juz pomijam jego archaicznosc.

[p-iotr]

Utalio - uwazam ze absolutnie nie masz racji. Nie zgadzam sie z Toba w zadnym
punkcie. Zadaje sobie wrecz pytanie - o czym Ty, na Boga, mowisz? Jak wyrażasz
szacunek? Ale moze to ja jestem jakis niedzisiejszy..

pzdr

Och

[karolina_29]

Skoro znasz te zwroty tylko z filmów o wsi, to nic dziwnego, że Ci się kojarzą
z wsią. Trochę mnie jednak dziwi, że się z tą formą nie zetknęłaś w innym
kontekście - mnóstwo ludzi tak mówi! Jest to cecha kultury polskiej, w
odróżnieniu np. od Stanów, gdzie ludzie częściej mówią sobie przez "ty", czy
np. od Szwecji, gdzie przez "ty" zwraca się nawet do VIPów.

Ja do swoich starszych krewnych - wujków, ciotek, mówię właśnie w trzeciej
osobie np. "zadzwonię do cioci wieczorem", "czego się wujek napije". Nie mam 75
lat i nie mieszkam na wsi.

A jak chciałabyś zwracać się np. do księdza? Ja mówię "proszę, niech ksiądz
wejdzie", "czy ksiądz może mi powiedzieć...?" Innej formy za bardzo sobie nie
wyobrażam.

[kora3]

utalia napisała:

> P-iotrze, nie rozumiem dlaczego zaraz 'wejskie zwroty" bierzesz do siebie i
> prosisz o wyjasnienie pospolstwu.... Widocznie za duzo sie naogladalam filmow,
> gdzie wiejski chlopak wpada do izby, siada do stolu a obok stara kobieta w
> chustce na glowie niesie zupe....a chlopak do niej np. 'co sie mamusia tak
> grzebie " albo "Co za zupe mamusia ugotowala"???? To mam na mysli!

Widocznie lubisz takie filmy to i się naogladałas

. Utrzymuje dystans pomiedzy ludzmi, bliskimi ludzmi, ktorzy
>
> na tym etapie zycia powinni byc szanujacymi sie wzajemnie partnerami. A
> wchodzacy do rodziny ziec i synowa od razu sa doroslymi ludzmi, wiec uzywanie
> tej formy jest niezrozumiale dla mnie. Juz pomijam jego archaicznosc.

Utalio ... ty chyba nie bardzo zdajesz sobie sprawę z tego, o co wypowiadającym
się chodzi
Forma w jakiej rodzice, dzieci ludzie w rodzinie zwracają sie do siebie zależy
od tych ludzi. Przykłądowo: do mojego parnera dzieci jego siostry, 20 lat
młodsze, mówią "Ty" a nie "wujku" tak chcial i tak jest, do mnie też móiwą po
imieniu - taka forma mnie i im odpowiada. Ale byloby rażące, gdyby te dzieci do
swego wujka albo jego parnerki mówily tak BEZ zachety z mojej, czy jego strony.
Czy teraz widzisz różnicę? Forma w jakiej synowa, czy zięc zwracają sie do
swoich teściów zależy od teściów Utalio, bo sa na ogół starsi! I obowiazuje tu
zasada "starszy proponuje formę młodszemu" ...Znam ludzi, którzy do swoich
rodziców, teściów mówia PO IMIENIU i też to uchodzi, bo propozycja padła ze
strony teściów ! Moim zdaniem, jak w każdej relacji miedzy młodszymi i starszymi
inicjatywe jak sie powinno mówic, czy jaka forma mówienia odpowiada starszym
pozostawia sie starszym i już ...To chyba jedyny kanon w rodzinie. Mam
znajomego, który zwraca sie do swojej 30 lat starszej ciotki "Ciotka , daj mi
coś tam" i Jego cioci to odpowiada - odpowiada jej coś, co kto inny uznałby moze
za lekceważenie, ale w ICH rodzinie taki zwyzcaj jest przyjęty. Jednak jeślibym
weszła w te rodzine mówiłąbym "prosze pani" dopóki owa "ciotka" nie
powiedzialąby mi, ze chciałąby innej formy, czy teraz to zrozumiałe? Do swoich
tesció moze sz mówić: pan, pani, tato, mamo, Franku, Zosiu, zdiadek, babcia
(takie "cuś" też słyzsałąm) ale uprzednio upewniwszy się, ze IM to odpowiada!
Znam jednego starszego pana, którego irytuje, ze jego córka i zieć mówią doń
"dziadek' "Nie jestem dziadkiem mojej córki tylko ojcem oraz teściem jej meza, a
nie jego dziadkiem ! Dziadkiem jestem dla ich dzieci i skąd ta forma - nie wiem
" - podkreśla.

[to-wlasnie-ja]

) A ja rozumiem obie strony. Mysle, ze Utalii chodzi o pewna uciazliwosc, ktora przyznam, mnie tez czasem dokucza. Chodzi mniej wiecej o to: Mamo, czy moglaby mama podac mi sol? zamiast- Mamo, podaj mi sol, prosze.
czy w drugim przypadku zapytalam bez szacunku? Ale rzeczywiscie zgodze sie, ze pierwszy sposob narzuca wiekszy dystans. A mowienie do rodzicow lub tesciow w sposob bezposredni ( po imieniu uwazam juz za lekka przesade), wcale nie oznacza braku szacunku. Szacunek nie wynika ze sposobu , w jaki sie do kogos zwracamy, tylko albo kogos szanuje albo nie. Czesto mowienie do kogos w trzeciej osobie jest sztuczne i wymuszone.

[smieszka.sniezka]

proponuję: 'Mamo, czy mogłabyś podać mi sól, prosze?

[to-wlasnie-ja]

To jednak pozostanie zwrotem bezposrednim .

[kora3]

To czy coś uchodzi w kontaktach rodzinnych, czy też jest wymuszone zalezy
naprawdę od podejscia do sprawy obu stron. Teściowie mogą zaproponować mówienie
po imieniu, czy dowolnie i nie jest to przesada, tylko ustalenie
wewnątrzrodzinne, tak samo, jak mówienie "mamo, czy mama mogłaby itepe"

[utalia]

Tak wlasnie uwazam (jak napisała to-ja), ze mowienie do rodzicow czy tesciow w
trzeciej osobie ustanawia dystans, ktory nie powinien miec miejsc w rodzinie.
Zwlaszcza kiedy "dziecmi" sa ludzie dorosli. Uwazam, ze takie zwyczaje sa
czeste w rodzinach, gdzie uważa się, że szacunek można wymusić przez sposob
zwracania sie. Strony zachowuja poczucie spelnienia w tej kwestii, wystarczy ze
nie maja smialosci zwrocic sie do rodzicow w bezposredni sposob.
Z ta forma sie spotkalam i nie moge sie nadziwic, ze to funkcjonuje. Stad moj
watek.
Przepraszam, ze nie odpowiadalam przez kilka dni, wyjechalam. Utalia

[kora3]

utalia napisała:

> Tak wlasnie uwazam (jak napisała to-ja), ze mowienie do rodzicow czy tesciow w
> trzeciej osobie ustanawia dystans, ktory nie powinien miec miejsc w rodzinie.

Utalio .. to co powinno miec miejsce w rodzinie w tej kwestii ustala sobie TA
RODZINA. I tyle...Moze sie Tobie nie podobać tak, czy siak i wtedy TY w SWOICH
relacjach rodzinnych tak nie robisz ..Natomiast szufladkowanie, ze ten kto mówi
w os. trzeciej jest z wiochy wydaje mi sie mocno przesadzone...Jak wspomniałam,
mam znajomego, który w formie 'ty" mówi do wszystkich w tym do teściów i wiem z
rozmów, ze ta forma jego teściów nieco razi. Facet naprawde jest z małej wioski
i chyba kładą to na karb tego tym bardziej, ze poza tym jest sympatyczny, ale
faktycznie, jak się słyszy kiedy mówi do prawie 30 lat starszej teściowej "A
pospieszże się" to z kolei mnie jakos razi. iemniej uważam Utalio, ze to sa
sprawy wewnatrzrodzinne i naprawdę od rodziny zalezy jak sobie je ustalą. Znam
dziewczyne, która ma ojczyma, który pojawil się w jej życiu gdy była już
dorosła, mówi doń "Tato", anm kolege, którego ojczym wychowywał od małego, a
mówi doń "Andrzeju" , sa ludzie, którzy nie z braku szacunku, ale z zasady do
esció nie chcą mówić "mamo", "tato" uwazając, ze to nie sa rodzice to po co tak
mówić. Do każdej z tych postaw ludzie maja prawo i jeśli wyrazaja szczerze i
grzecznie swe checi i poglady w tej sparwie to ok. A stosunki miedzyludzkie i
ich stopień serdeczności niekoniecznie yrazają sie w formie jakiej się zwracają
do siebie luzdie Kiedyś przecodzenie na "ty" w pracy nie było az tak
popularne jak dziś i moja Mama np. ma klika serdecznych kolezanek, z którymi na
"pani" była jeszzce dłuuuugo, dłuuugo nim przeszły na "ty" mimo naprawde sporej
sympatii i serdecznych, takze pozazawodowych kontaktów Albo inny przykład:
sasiedzi moich rodziców Mamę znaja od dziecjka , a róznica wieku będzie z 15
lat miezdy p. X a moja Mamą i co? Pomagają sobie, ba... noszą sobie smakołyki,
robia zakupy, wpadają do siebie niemal codziennie i sasiadka do mojej Mamy mówi
po imieniu jak przed laty, a Mama do Niej "pani" a naprawdę się lubia

> Zwlaszcza kiedy "dziecmi" sa ludzie dorosli. Uwazam, ze takie zwyczaje sa
> czeste w rodzinach, gdzie uważa się, że szacunek można wymusić przez sposob
> zwracania sie. Strony zachowuja poczucie spelnienia w tej kwestii, wystarczy ze
>
> nie maja smialosci zwrocic sie do rodzicow w bezposredni sposob.
> Z ta forma sie spotkalam i nie moge sie nadziwic, ze to funkcjonuje. Stad moj
> watek.
> Przepraszam, ze nie odpowiadalam przez kilka dni, wyjechalam. Utalia

[utalia]

Korciu, sama napisalas ze te zwyczaje ustala sobie rodzina. Ale wlasnie co
robic kiedy ziec albo synowa mieli inne zwyczaje niz rodzina malzonka i rodza
sie niesympatyczne sytuacje. Jesli spotkaja sie osoby skrajne pod tym wzgledem
i dany sposob przeszkadza im bardzo to wtedy juz nie jest to takie proste -
ustalamy, ze tak ma byc, poniewaz tak nam sie podoba.

[kora3]

No dokladnie tak Utalio, tylko nie wiem dlaczego tp polemika do moich wypowiedzi
niby, skoro ja nie uwazam nic innego ..
Wiesz powiem Ci tak prosto W relacjach z ludźmi, z którymi naprawdę lepiej
mieć dobre układy niż złe, a takze z tymi których darzymy z powodu wieku, czy
czego innego, szacunkie, autorytetem czy też po prostu sympatia, już nie z
powodu dobrego wychowania, a z powodu komfortu psychicznego i dobrych stosunków,
lepiej być "zbyt grzecznym", niz zbyt swobodnym Myślę, ze teściowe naleza
właśnie do tej grupy, nie ukrywajmy, przynajmniej na początku OBCYCH niemal
ludzi. Tak, tak - własnie obcych, a wiec takich w których rodzinie panują być
moze inne zwyczaje niż w naszej .. Nasz partner/ka wchodzi do naszej rodziny, a
my do jego/jej, ale ślub nie czyni wzajemnej bliskości, która moze nadejśc
wkrótce, po zcasie, albo też nigdy, i to calkiem niezaleznie od formy w jakiej
bedziemy się do teściów zwracać, czy oni do nas.
Jestem po prostu zdania, ze lepiej poczekac na gest ze strony teściów, na ich
sugestię w kwestii zwracania się przyjmując zasadę im mniej swobodnie, tym
lepiej, niż z punktu narazić się na opinię osoby źle wychowanej, lub co gorsza
nie darzącej ich szacunkiem.
W opozycji do tego co pisałaś jestem z dwóch powodów Pierwszy to fałszywy i
nieprawdziwy poglad, jakoby takie zwracanie sie w osobie trzeciej było objawem
braku obycia zcy to ze strony synowej, czy zięcia, czy też teściów, którzy nie
protestują (Ty nazwałaś ten niby brak obycia mniej delikatnie. Drugi to
przeswiadczenie, ze takie zwracanie sie twozry rzezcywisty dystans między
ludźmi, co z mojego doswiadzcenia - prawdą nie jest...
Ty robisz naturalnie jak chcesz, ale ja jednak uważam, ze inicjatywa zmiany
zwracania sie z bardziej "oficjalnej" na mniej należy do straszych, a tymi sa na
ogół teściowie.
Pozdrawiam

[utalia]

Ja jednak nie porownywalabym tej sytuacji do mowienia pre Pan. To zupelnie inna
sytuacja. Oczywiscie, ze nigdy bym sie nie osmielila do starszej osoby np.
sasiadki zaczac mowic Wandziu tylko dlatego, ze tak mi sie zachcialo. Byloby to
dziwne. Czekalabym na taka propozycje z jej strony. Jednak forma w trzeciej
osobie zwarcania sie do tesciow rodzicow nie do konca jest odpowiednikiem per
pana/pani. Poniewaz mowimy Mamo?Tato. Jak powiedzialas jest to raczej zwyczaj i
nie nalezy byc niezadowolonym, ze ziec odnosi sie nazby swobodnie. Bo byc moze
nie uznaje takiego sposobu zwracania sie, ba! moze wogole nie przyjdzie mu do
glowy aby sie tak zwracac. Skoro zostall zieciem i zwyczaj nakazuje mowic mamo
to tak mowi. Do swojej mamy nie zwracam sie "Czego sie mamam napije?" Jest on
wrecz nie godny, w koncu to moja matka a nie sluzbowe spotkanie .

[baba67]

Nie wyobrazam sobie mowienia "czy Mama" do wlasnej Mamy czy cioci starszej
mniej niz 20 pare lat ode mnie.Niemniej ciocie bywaja starsze i nie wypada mowic ty.
Podobnie do mojej znacznie starszej od mojej Mamy Tesciowej.
Gdyby jednak byla z pokolenia powojennego prawdopodobnie nie zwracalabym sie
tak.Na Mazowszu dominuje forma "ty " w stosunku do tesciow.Trzecia osba brzmi
staroswiecko, ale czasami po prostu pasuje.
Nigdy nie czulam wielkiego dystansu do Tesciowej z powodu tej formy-stosuki
byly serdeczne.Nic wiejskiego w tym nie widze, wrecz przeciwnie- kojarzy sie z
przedwojennymi filmami z arystokracja

Słowem ..

[kora3]

w tym wzgledzie co kraj to obyczaj, nawet an terenie naszej małej olski i co
dom to obyczaj

Droga Utalio :)

[kora3]

My sie chyba nie rozumiemy Ja do moich Rodzicow tez mówie bezpośrednio np.
"Co tam u Ciebie Mamuś?", "Gdzie jesteś Tato" itede. Poniekad wydaje mi się, ze
wazna jest nie tylko treśc wypowiedzi (dobór slów), ale forma. Ten mój znajomy
po prostu tak się zwraca do teściowej, jak do koleżanki "Pośpieszze sie",
"Gdzies Ty to dala?" "Wychodzisz już?"- to raczej stwarza niemile wrazenie braku
szacunku, o którym skadinad wiem, ze nie występuje. Po prostu gosć ma taką gadkę
Na luzie takim jest ...
Powiem Ci, że ja z kolei bedąc żoną miałam lekki opór przed mówieniem mamo,
tato, Teściom . Ledwo ich znałam wychodząc za mąż i o lie mój eksmaz zaarz
mamusiowal i tatusiował to mnie jakoś było niezrecznie mimo, ze to
zaproponowali. Matke mam jedną i ojca też i mówienie tak do obcych calkiem ludzi
mnie wydawało sie sztuczne i nieuzasadnione. Początkowo trzymalam się takich
ogólnych form , o ile się dalo , ale potem mimo wewnętrznych oporów tak mówilam
, choć takie obligo w polskiej kulturze uważam w sumie za większa sztucznosc
niz trzecia osoba
Wszystko zalezy od naszego i otoczenia podejscia -masz rację. Ja miałam na myśli
to, żebyś nie oceniała a priori zaraz tych co tak mówią, jako wieśniaków i jakiś
gburow zamknietych w sobie tylko zrozumiała, ze różnie to jest w różnych
rodzinach, zależy od ludzi i ich standardów w tej mierze i bynajmniej nie
świadzcy o braku obycia, a jedynie o odmiennych w tym względzie przekonaniach ...

[utalia]

Koro, bardzo ladnie piszesz ale wlasnie nadal nie jest to takie proste,
poniewaz jedni takiej formy nie akceptuja a inni moejej, ba moze im sie wydac
ze jestesm niegrzeczna wrecz. A dla mnie jesli mowimy Mamo, to Ty a jesli czego
sie napije to tylko Pan/Pani.
Babo, mnie natomist z filmow o arystokracji kojarzy sie zwrot "Pani Matko, czy
zechcesz ze mna propzmawiac" Cos w takim stylu, z pewnoscia nie Pani Matko czy
sie Pani Matka napije albo raczy mnie wysluchac...
Zreszta zagmatwalismy sie juz w tej dyskusji. Zgodze sie jednak z Korcia, ze
sam zwyczaj mowienia do tesciow per mamo i Tato jest szalenie nie na miejscu i
sztuczny, faktycznie Matke ma sie jedna. Trudno z drugiej strony mowic po
imieniu (choc chyba byloby to juz lepsze rozwiazanie) a jeszcze trudniej mowic
Pan/Pani (jest obecnie watek na ten temat zatytulowany ..w roli tescia debiut?
Wiec jak? A wlasciwie dlaczego nie zwracac sie Drogi Tesciu i po prostu
Tesciowo? Oczywiscie sa to takie rozwazania juz prawie filozoficzne, bo nie
wyobrazam sobie, ze w tej chwili zrewolucjonizujemy swiat. Utalia

[utalia]

Zaglebiajac sie w temat znalazlam taki tekst na stronie internetowej Poradnika
jezykowego "Opisany problem etykiety językowej bardzo często wywołuje
kontrowersje w rodzinie. Tymczasem zarówno formy 3. osoby liczby pojedynczej
typu „Niech mama powie”, jak i formy 2. osoby liczby pojedynczej typu „Powiedz,
mamo” są formami dopuszczalnymi i z poprawnościowego, i z grzecznościowego
punktu widzenia. Formy pierwszego typu świadczą o dystansie, co zgodnie z
zasadami polskiej etykiety oznacza większy szacunek. Formy typu drugiego
informują zaś o partnerstwie.
Powyższe formy (zwane fachowo formami adresatywnymi) są odbiciem stosunków
panujących w rodzinie. Przedstawiciele młodego pokolenia, zwłaszcza mieszkający
w miastach, preferują na ogół formy adresatywne 2. osoby. Przedstawiciele
starszego pokolenia, mieszkający głównie na wsiach, gdzie obowiązuje bardziej
tradycyjny model rodziny – choć nie jest to regułą – stosują formy 3. osoby.
Bywają jeszcze wsie, np. na Kielecczyźnie, gdzie do tej pory używane są wobec
osób starszych formy 2. osoby liczby mnogiej: „Mamo, powiedzcie, co wam kupić”.
Oprócz przynależności do danego pokolenia oraz miejsca zamieszkania czynnikiem
różnicującym oba typy form jest zwyczaj panujący w danej rodzinie. Osobom
wchodzącym do danej rodziny, np. synowej, wypada się do niego po prostu
dostosować. A w relacjach z własnymi dziećmi stosować formy, które dla osoby
mówiącej są bardziej naturalne.
Dodam jeszcze, że wypowiedzi skierowane do dzieci, zawierające czasownik proszę
i rozkaźnik, np. „Aniu, proszę zawiązać bucik”, są nienaturalne w tego rodzaju
kontaktach. Świadczą o małej kompetencji komunikacyjnej mówiącego. "
— Małgorzata Marcjanik, prof., Uniwersytet Warszawski

Utalio ...

[kora3]

W sumie profesor napisał to co my, w pierwszej części Że OBIE formy sa
poprawne Co do tej wsiowosci To sie nie zgadzam nadal - zależy od regionu
Oczywiscie teraz w ogóle pomiedzy teściami i "nabytymi" dziećmi jest
luźniejsza, ale np. na ŚĄlasku taka forma , a nawet forma "WY" jest dośc
popularna wśród starszego pokolenia, a mało kto mieszka tam na wsi , z przyczyn
obiektywnych Tu, gdzie teraz mieszkam (podkarpackie) często bywam na wsiach i
to takich prawdziwych i ludzie mówią całkiem różnie, a wie reguła sie nie
sprawdza, chyba,z e idzie profesorowi wyłącznie o dane procentowo - przybliżone

[utalia]

Pewnie juz ten problem przed nami "zwazyli" "wyliczyli" i wyszlo, ze wioecej na
wsiach czy malych miejscowosciach i wsrod starszego pokolenia. W koncu trudno
mowic na podstawie wlasnych doswiadczen w tej kwestii, poniewaz nie bedzie to
reprezentatywna grupa. Pozdrawiam utalia

[kora3]

W skali kraju pewnie tak W skali Ślaska trudno tak mówić, bo tu w zasadzie
mało jest małych miast

[bronislaw]

> Babo, mnie natomist z filmow o arystokracji kojarzy sie zwrot
> "Pani Matko, czy zechcesz ze mna propzmawiac"

A jaki film o arystokracji ogladalas w tym tygodniu?

W rozmowie na temat wyrazenia "Pani Matko" stwierdzilas:

> Mnie ten zwyczaj kojarzy się jedynie z wiejskimi zwrotami w stylu
> "niech mamusia siadzie, niech mamusia poda itp.....

(...)
> faktycznie Matke ma sie jedna.

Siedzi matka z synem w kuchni i pija wodke.
Matka mowi do syna:
- Synu, a pojdz no do kredensu i przynies jeszcze dwie flaszki.
Syn otwiera kredens i mowi:
- Matka, jest tylko jedna.

[bilala]

Z formami zwracania się do starszych osób w rodzinie bywa czasem nawet
śmiesznie. Moja rodzina od zawsze używała formy TY: mamo zjedz, Tato, czy
pójdziesz? Babciu, chodź i popatrz! Tylko w stosunku do dziadka ze strony ojca
używałyśmy jako dzieci trzeciej osoby: Czy dziadek widział? Niech dziadek
usiądzie itp. Dlaczego? Nie wiadomo. W rodzinie mojego pierwszego męża też się
używało tej formy: Proszę, niech mama napije się herbaty; Tato, czy tato o tym
wiedział? Wkrótce się rozwiodłam i kontakty z teściami były dość sporadyczne
(drugi koniec Polski). Syn stosował formę TY: Mamo usiądź. Ale kiedy miał około
siedmiu lat wreszcie teściowie zaprosili mnie z nim, bo widocznie sobie
przypomnieli, że mają wnuka. No i co? Zaczął do "tutejszych" babi i prababci
mówić: Niech babcia posłucha", ale jakoś w końcu mu to przeszło. Natomiast
najdziwniejszy jest przypadek młodszego syna, a drugiego małżeństwa. W rodzinie
drugiego męża wszyscy mówili sobie TY, w mojej - jak już wspomniałAM - też, a
dziecko od małego, właściwie nie wiem, jak to się stało, mówiło do wszystkich
starszych i mówi do dziś (jest już dorosły) w trzeciej osobie.
A czy ktoś spotkał jerszcze inną formę, kiedyś spotykaną na wsi, mówienie do
starszych w trzeciej osobie liczby mnogiej? Na przykład: Niech mama usiądą; czy
tata będą zaprzęgać? czy babcia już zjedli? niech ONI się nie martwią (ONI tu
nie oznacza dwóch osób, lecz tylko jedną).

niech Mama..., niech Tato... - to nie problem

[zuzia.zet]

ta trzecia osoba bywa natomiast niewygodna, gdy chcemy się zwrócić do dwóch
osób:
- Niech Mama z Tatą nas odwiedzą - moim zdaniem źle brzmi;
- Niech Rodzice nas odwiedzą - też wydaje mi się niefajne, takie jakieś
oficjalne;
- Czego się Wujostwo napiją?
- Czego się Ciocia i Wujek napiją? (nie wujostwo, bo każde z innej bajki, nie
małżeństwo)

... a druga osoba tak znakomicie uprościłaby sprawę: "Czego się napijecie?"