Zbieranie materiału

[netfan]

Do powieści, i do relacji autobiograficznej. Zastanawiam się, skąd
ludzie czerpią materiał.

Ktoś opisuje 10 lat swojego życia - faktograficznie - z
najmniejszymi szczegółami, więc chyba musiał prowadzić dokładny
dziennik na co dzień, bo nie wierzę w tak fotograficzną pamięć.

Powieści: czy nasi powieściopisarze czytają dużo gazet, czy czytają
Internet, czy siedzą w bibliotekach typu PAN i uniwersyteckie, gdy
potrzebują archiwaliów, przeglądają przedwojenne gazety. Warto by
rozpatrzyć odnoszących największe sukcesy pisarzy z osobna.

Oczywiście jest też życie codzienne, rozmowy z rodziną, znajomymi,
obserwowanie życia na ulicy (Prus podobno po jednym spojrzeniu na
przechodnia podczas spaceru potrafił szczegółowo opisać jego ubiór;
a więc spostrzegawczość?).

Tyle na wstępie.

[lucyolejniczak]

Nie jestem pisarką "odnoszącą największe sukcesy", więc teoretycznie nie do mnie
to pytanie, ale nie mogę się powstrzymać. No, jak to skąd pisarze czerpią
materiał do swoich książek?! Właśnie czytając. I to nie tylko gazety i Internet,
ale i książki innych pisarzy, siedzą w bibliotekach typu
PAN,PAU,uniwersyteckich i innych, a gdy potrzebują archiwaliów, przeglądają
stare gazety.
Sam sobie odpowiedziałeś na pytanie.
Od siebie dodam jeszcze, że siedzą też w archiwach. A jeśli opisują swoje
życie, to przecież nie dzień po dniu, na Boga...Założę się, że i Ty pamiętasz
niektóre wydarzenia ze swojego życia i potrafiłbyś je ciekawie opisać, bez
konieczności spisywania dnia po dniu i godziny po godzinie, bo kogo by to
interesowało?
Przyznaj się, że to była prowokacja :)

[netfan]

Dzięki.

Czytam właśnie autobiografię nie powieściową, ale bardzo konkretną,
i autor MUSIAŁ prowadzić dziennik, choć nic o tym nie pisze, bo
szczególiki są tam niesamowicie precyzyjne. I to prowadzić przez
wiele, wiele lat, nawet zanim jeszcze stał się osobą znaną.

Joyce

[netfan]

Przypomniało mi się jeszcze, jak to Joyce z Triestu pisał do Dublina
listy do rodziny z prośbą o sprawdzenie różnych lokalnych
szczegółów. Niektóre rzeczy można w ten sposób sprawdzić, ale
niektóre nie, na przykład nie konfiguracje przedmiotów, zachowania
ludzi o określonej godzinie kiedyś w przeszłości.

są też i tacy...

[a_sjm]

Lucy nie zapominaj, że są też tacy, którzy nie muszą niczego zbierać :)
Ich inteligencja, zdolności i kreatywność pozwalają na tworzenie powieści bez
specjalnego przygotowania się :)

No, ale takich jest niewielu... (całe szczęście)

[lucyolejniczak]

Zależy, co się pisze. Nie sądzę, żebyś przy pisaniu swojego Szyfru zdał się
tylko na inteligencję i kreatywność :)
Jeśli jednak tak było, to ja jestem mało inteligentna i zerokreatywna, bo
zgłębiałam. I mam kompleks niższości.

[netfan]

W przypadku powieści historycznej autora głównie ceni się za
research. Przy powieści współczesnej czasem nie ma gdzie takich
materiałów pisanych znaleźć.
A czy pisarze idą w jakieś miejsca i opisują je sobie na
karteczkach, jakby byli malarzami tworzącymi widok? Pewnie raczej
biorą aparat i pstrykają parę zdjęć.
A co sądzicie o pisarzach, którzy celowo pakują się w ekstremalne
sytuacje, by zebrać materiał?

[lucyolejniczak]

netfan napisał:

> A co sądzicie o pisarzach, którzy celowo pakują się w ekstremalne
> sytuacje, by zebrać materiał?

Ryzykanci? Korespondenci wojenni ?

[a_sjm]

Lucy,

Jasne, że nie tylko inteligencja i kreatywność, bo nawet żeby pisać głupoty
(zamierzone) trzeba mieć wiedzę. To tak samo jak z wygłupianiem się na łyżwach.
Żeby zrobić dobry show na lodzie i udawać, że sie nie potrafi jeździć, trzeba na
prawdę być mistrzem.

A z kompleksami wyluzuj :) W końcu możesz pochwalić się całkiem sympatyczną
nagrodą, której kreatywnie Ci zazdroszczę.

pzdr

[netfan]

Czytałem ostatnio powieść historyczną Hanny Malewskiej "Przemija
postać świata" (o zdobyciu Rzymu przez barbarzyńców, Gotów) i tło
historyczne jest tam tak szczegółowe, że chyba w polskich
bibliotekach w tamtym czasie (wczesne lata 50-te) zebranie danych
tego typu nie było możliwe.
Przy innej swojej powieści historycznej Malewska wyjechała do
Francji na stypendium Funduszu Kultury Narodowej, by zbierać
materiały.
Zbieranie materiału przypomina zapewne gromadzenie cytatów do pracy
magisterskiej, a więc albo dokładnie opisane fiszki, albo kserówki.
Coraz bardziej zdaje mi się, że research jest najważniejszy, że
nawet powieści fabularne to tylko dialogi powtykane między zebrany
obfity materiał dotyczący określonego wycinka rzeczywistości obecnej
albo minionej.
"Turbot" Grassa - jest to w połowie wykład o historii Gdańska,
oparty na szperaniu w archiwach.
Powieść jako rozmiękczona wersja suchej naukowej książki
historycznej?

[akondze]

Przykład może skrajny, ale polecam książkę:
Teodor Parnicki 'Dzienniki z lat osiemdziesiątych'
www.wydawnictwoliterackie.pl/ksiazka.php?ID=1766
Dzienniki z ostatniej dekady życia pisarza, sporo na temat jego
warsztatu (pisze prawie codziennie i prawie codziennie czyta, w
kilku różnych językach)...

Wspomniana Malewska, to również wyższa liga literacka...

----------
...skwak?

Parnicki

[netfan]

Akurat Parnickiego "Srebrne orły" ostatnio poczytuję. Duży, dobry
research historyczny łączący Polskę ok. roku 1000 z Niemcami i
Watykanem. Czyli być może archiwa niemieckie, watykańskie, książki
sprowadzane z zagranicy.
Nienacki na przykład w latach 80-tych siedział na Mazurach, ale miał
tam pod ręką specjalistyczne książki niemieckie jako źródło.
Nałkowska i M. Gretkowska ciągle czytają w swoich pamiętnikach po
francusku, i to nie przypadkowe pozycje.
Być może przetarcie szlaku do zagranicznych źródeł jest
istotniejsze, niż by się wydawało.

Orzeszkowa

[netfan]

Eliza Orzeszkowa postanowiła w pewnym momencie napisać powieść
obyczajową o białoruszkim zydowskim miasteczku, z bogatym tłem
historycznym i religijnym. Efekt - "Meir Ezofowicz".
Cytuję z posłowia Krzyżanowskiego:
"Rozczytawszy sie mianowicie w pracach takich, jak A.
Kraushara "Historia Żydów w Polsce" (1866), a. W.
Maciejowskiego "Żydzi w polsce, na Rusi i litwie" (1878), W.
Smoleńskiego "Stan i sprawa Żydów polskich w XVIII w." (1876),
znalazła w nich sporo wiadomości, które zespoliła w jednolitą
całośc, mogącą budzić sporo zastrzeżeń ze stanowiska naukowego,
poprawna jednak z punktu widzenia kompozycji literackiej o
charakterze podaniowym." - tu chodzi o warstwę historyczną.
"Orzeszkowa, która wiedze o rodzie ezofowiczów zdobyła przez
odpowiednie studia historyczne, włozyła również wiele pracy w
poznanie kultury religijnej, umysłowej i obyczajowej Żydów polskich.
Zaznajomiła się tedy z dziejami sekt żydowskich, z księgami Talmudu
i Kabały, z dziejami kultu religijnego, z podaniami i pieśniami, by
przy pomocy tej rozległej, choć moze nie zawsze jednakowo rzetelnej
i gruntownej wiedzy odtworzyć egzotyzm zycia szybowskiego i wyjaśnić
motywy działania mieszkańców mieściny białoruskiej. bez specjalnych
studiów nad tą stroną "Meira ezofowicza" nie umiemy rozstrzygnąć, w
jakim stopniu odpowiada ona rzeczywistości."
"Do stanowisk tych Orzeszkowa doszła dzięki kilkuletniej pracy,
której zasady scharakteryzowała już w r. 1870, gdy zwracała się do
redaktora pisma warszawskiego "Izraelita", S. H. Peltyna, prosząc go
o pomoc w zdobyciu materiałów do rzetelnego poznania kultury
zydowskiej."
Zrobiła to listownie, ten list jest zacytowany, m.in.: "Obserwacja
jednak bez umiejętności, to dopiero połowa drogi wiodącej do wiedzy.
trzeba się uczyć, a dotego trzeba posiadać stosowne dzieła."

[hajota]

> Nałkowska i M. Gretkowska ciągle czytają w swoich pamiętnikach po
> francusku, i to nie przypadkowe pozycje.

Czy tylko mnie się robi dziwnie z powodu wymieniania jednym tchem pamiętników
Nałkowskiej i Gretkowskiej? Litości!

Dukaj

[netfan]

Gretkowskiej "Polka" jest niezła.

Oto jak zbierał materiały pisarz SF Dukaj do powieści "Lód". Jest to
książka z gatunku "historii alternatywnej", gdzie nie doszło do
wybuchu I wojny światowej i Polska (wschodnia) jest nadal pod władzą
Rosji. Książka gruba, nagradzana, 1054 strony (!).

"Zebranie materiałów zajęło pół roku, pisanie półtora. <<Siedziałem
w tym czasie w bibliotekach, konsultowałem informacje z ekspertami.
Ale nie pojechałem (w skrócie: na Syberię, w głąb Rosji, gdzie
dzieje się duża część książki, temat: katorga), nie wynajmowałem
zawodowych researcherów.>>" (Rzeczpospolita)

Takim ekspertom chyba trzeba dobrze zapłacić?

Rymkiewicz

[netfan]

Rymkiewicz pisze w "Wieszaniu" o tym, jak przesiadywał regularnie w
bibliotece, wspomina o tym dlatego, że miał widok z okna na miejsce,
gdzie stała jedna z szubienic. Takie biblioteki są tylko w
największych miastach: z bogatymi zbiorami źródeł historycznych. Nie
pamiętam, biblioteka wojskowa czy historyczna miasta Warszawy.

[braineater]

> Takim ekspertom chyba trzeba dobrze zapłacić?

Nie bardzo, nie u nas, nie ma rynku na reasearche kulturowe i historyczne,
praktycznie nie ma tez zleceń. Ze wszystkich zawodów związanych z pisaniem i
czytaniem, z których się utrzymuję, dzięki temu jednemu nie zarobiłem ani
grosza. Ludzie jednak wolą sami sobie szukać i wydreptywać dawno wydreptane ścieżki.
Opłacalny jak na razie jest tylko research gospodarczy, a to nuda straszna jest.

[zielonamysz]

Reserczerzy sa w wiekszych redakcjach i wspolpracuja z niektorymi dziennikarzami.
Natomiast przy ksiazkach to jaka napisalam wyzej, trudno sie posilkowac pomoca,
nie zawsze sie wie co sie przyda, zreszta to przyjemnosc szukanie i znajdywanie..

[akondze]

'Srebrne Orły' Parnicki pisał podczas wojny w Jerozolimie i zapewne
też korzystał z tamtejszych źródeł.. w sumie jeżeli chodzi o
(ambitne?) powieści historyczne, wybiegające fabułą poza Polskę, to
zapewne należałoby wyjść poza źródła polskojęzyczne...
Wspomniany autor np. cenił sobie bardzo serię historyczną wydawaną
przez Cambridge (Cambridge Ancient History i dalsze...) - no ale
objętość i cena do małych nie należą ;)

Popularni autorzy zachodni korzystają (tak gdzieś przynajmniej
czytałem) czasem/często? z usług zawodowych researcherów, którzy
zbierają te wszystkie detale odnośnie epoki, ubiorów itp.. coś
pewnie jak w przypadku dziennikarzy, którzy pewnie mają już dawno
opracowane biografie różnych znanych osób w starszym wieku, wiadomo
w jakim celu.. (chociaż nie wiem, czy jest to reguła)..

----------
...skwak?

[zielonamysz]

Własnie skończyłam powieść historyczną i zebranie do niej materialu zajęlo mi
dwa lata. Czytałam przede wszystkim pamietniki, wspomnienia i nabardziej
wiarygodne dzienniki. Posilkowalam się tez pracami naukowymi dotyczącymi miejsc
i czasów i musze powiedziec,ze było to dośc traumatyczne doznanie- takie
głebokie zanurzenie w codzienność okupacyjna Czasem miałam wrazenie ,ze sie
dusze. Odchodzilam od tekstu na tydzien czy dwa bo nie dawalam rady.
Ostatnio znow czytalam ksiazkę dotyczą okresu wojny i moglam ją czytac tylko
doslownie w plasterkach.Malutkie fragmenty.
Ale dzieki lekturom mialam jakas wizje i mam nadzieję, ze uchwyciłam proporcje
i realia A przy okazji to straszna radosc jak sie znajdzie jakis smaczek, cos w
tle przyjemnego.Detal.
Kolega nawet chcial mi dialogi zindywidualizowac tzn by Niemcy mowli dialektami
np hrabina wiedenskim niemieckim, ale sie przed tym wzbranialam ,by ksiazki
jednak nie obciązyc zbytnio. Bo łatwo tez jest rzecz zamulic, zagubic sie
detalu. Miara jest bardzo potrzebna.Nie chodzi o realia ale o tresc i akcję
Znaczy musi byc i to i to zmieszane w stosownych dawkach.
Mysle,ze resercz by mi pomogl ale nie do konca. To jak z gotowaniem Dobry
kucharz sam musi smakowac ingrediencje i tylko on ma wyczucie czego ile. I
czasem cos zupelnie przypadkowego zaskakuje. Tu nie mozna miec zastepcy.

[czepialska]

Ja właśnie jestem na etapie kompletowania materiałów źródłowych do książki.
Jeszcze ogrom pracy przede mną ale już kilka instytucji - głownie muzea -
zaoferowały swą pomoc.
Mam nadzieję, że przy szukaniu ikonografii będzie podobnie :)