Ze starej broszury o ziołach

[puma002]

Mam broszurkę o ziołach wydaną w Katowicach w 1929 roku. Książeczka,
autorstwa zbiorowego kilku medyków, nosi tytuł "Lekarz ratujący zdrowie".
Niektóre porady lekko trącą myszką, ale znacznie więcej tych wiecznie
aktualnych. Bardzo interesująca lektura.

Z rozdziału "Nasza apteczka domowa" (pisownia oryginalna):

"STRĄCZKI FASOLI. Około 30-50 gr dojrzałych strączków (bez ziaren) gotuje się
3 do 4 godzin w litrach wody na wolnym ogniu potem przecedza sie przez gęste
sitko albo kawałek płótna do osobnego naczynia tak, ażeby przecedzony odwar
był wolny od wszelkich, choćby najmniejszych, odpadków, które są wstanie
nietylko smak takiej herbaty zepsuć, lecz, co ważniejsze, nawet niekorzystnie
wpłynąć na trawienie. Ponieważ atoli herbata taka podczas ciepłej pory roku
bardzo łatwo ulega zepsuciu, trzeba ją z dnia na dzień swiezo gotować. Pita w
małych dawkach po 150 do 200 gr kilka razy w przeciągu dnia jest bardzo
pomocną przy reumatyzmie, grysie lub kamieniach pęcherzowych. Przy chorobie
cukrowej nalezy pić około 1 litr tej herbaty na dzień, sporządzonej z 30 do
50 gr strączków. Nawet w bardzo cięzkich wypadkach tej choroby znika przy
użyciu tej herbaty cukier już po trzech tygodniach prawie zupełnie -
naturalnie przy odpowiedniej djecie. Po dłuższem używaniu tego odwaru można
go sporzadzać cokolwiek słabszym (15 do 20 gr na 1/2 do 3/4 litra),
jednakowoż pić go trzeba bez ustanku.

Przy zapaleniach nerkowych, chronicznych cierpieniach nerek, przy
krwawieniach, schorzeniach łoża nerkowego, moczowodu i pęcherza moczowego,
jakoteż w wypadkach puchliny wodnej, pochodzącej od cierpień sercowych
powinno się dziennie pić 3/4 do 1 litra tej herbaty z 30 do 50 gr łupin
strączkowych. W pojedyńczych przypadkach puchliny wodnej odchodzi częstokroć
już po kilku dniach nadzwyczajna ilość moczu, w tych zaś wypadkach, gdzie
schorzenie nerek lub serca jest juz zadawnione, lub tez serce jest bardzo
osłabione, okazuje się ubytek wody dopiero po trzech tygodniach.

Jeżeli jednak picie jest z powodu wstrętu, wymiotów, utraty przytomności lub
kurczów niemozliwem, to wprowadza się do jelit chorego zapomoca irygatora
odwar strączkowy w ilości 250 do 300 gr za dodaniem 1% roztworu soli
kuchennej co 2 lub 4 godziny, odpowiednio do potrzeby, a po 12 lub 18
godzinach okazuje się skutek w spotęgowanem wydzieleniu uryny."

Sól kuchenna

[puma002]

SÓL KUCHENNA. Zmęczone nogi (bez zranień) po umyciu dość silnym roztworem soli
odzyskują niezwykłą świeżość. - Piekące powieki oczne zmywa się ciepłą lekko
słoną wodą z dobrym, łagodzącym skutkiem. - Płukanie gardła słoną wodą jest
polecenia godne przy zwyczajnem zapaleniu gardła: równiez wciąganie letniej
wody słonej do nosa jest nadzwyczaj dobrym środkiem przeciw katarowi. - Słona
woda jako woda do zębów a sól jako proszek do zębów używane raz tygodniowo, są
zdrowymi dla zębów i jamy ustnej. Również jako środek wymiotny działa sól przy
zatruciach jeżeli się weźmie jedną do trzech łyżeczek kawowych na 1/4 lub 1/2
litra wody. Szklanka wody z łyżeczką soli kuchennej wzięta naczczo, działa
lekko rozwalniająco.

Chrzan + Ogórki

[puma002]

CHRZAN utarty, pół na pół zmięszany z czystym miodem pszczelnym i brany tak co
dwie lub trzy godziny po łyżeczce, jest bardzo skutecznym środkiem przy
rozmaitych przeziębieniach połączonych z kaszlem i chrypką.

OGÓRKI jako domowy środek leczniczy. Użyteczność tego znakomitego owocu w tym
kierunku jest jeszcze mało znaną. Sałatę ogórkową sporządzają nasze gospodynie,
prawie wszystkie bez wyjątku w ten sposób, że pokrajane ogórki wyciskają i sok
ten wylewają, w mniemaniu, że i tak to tylko woda. Postępowanie takie jest
bezwarunkowo mylne i niedorzeczne, gdyż właśnie ten sok jest najgłówniejszą i
najlepszą częścią ogórka, wszystko inne jest tylko niestrawna prawie celuloza,
drewno. Świeża sałata ogórkowa, lub już sam ogórek tylko oskrobany gasi
znakomicie pragnienie, działa uspokajająco przy wzburzeniach krwi w objawach
gorączkowych, chłodząco w czasie wielkiego upału, popiera potne funkcje skóry
jakoteż czynność płuc tak, że nawet suchotnicy, o ile wymagają i znoszą ogórki,
mają z nich wielki pożytek. Kwaszone ogórki wspierają wskutek zawartości kwasu
mlecznego trawienie, rozgrzewają ciało a mianowicie zimową porą. W Grecji
przykładają sobie do czoła świeże łupiny ogórkowe jako środek pomocny przeciw
bólom głowy. (Suszone ziarna, rozmoczone zimową porą są dobrym okladem na
odmrożone miejsca.) Esencja ogórkowa, składająca się z dwóch części soku
ogorkowego i jednej części gliceryny jest wprawdzie mało znanym, lecz zato
bardzo skutecznym środkiem tualetowym przy nieczystej i szorstkiej skórze
twarzowej.

Miód

[puma002]

MIÓD. Jednym z najlepszych, lecz jako taki najmniej znanym i cenionym środkiem
domowo-lekarskim jest miód i z tego też powodu nie powinien brakować w żadnej
apteczce domowej. Jednakowoż tylko czysty miód pszczelny, produkt pszczoły
(apis mellifera) i pasiecznika posiada cechy lecznicze obok właściwości
pożywnych. Większa atoli część miodu znajdującego się w handlu jest zfałszowaną
i podrobioną. Miód pszczelny działa odżywczo, aseptycznie t. j. wstrzymuje
tworzenie się grzybków i bakteryj, z drugiej zaś strony antyseptycznie to zn.
niszczy obecne już narośla, rozmiękczając je, popierając ropienie, łagodząc
ból; wzmacnia żołądek, odprowadza wszelką nadwyżkę wilgoci, popiera trawienie,
leczy i pokrzepia piersi i płuca.

W zranieniach, jątrzących się zapaleniach, zgnieceniach lub stłuczeniach,
jakoteż przy złośliwych ropieniach jest miód najlepszym i najpewniejszym
środkiem leczniczym, gdzie chodzi o dojrzewanie abscesów i furunkułów.

W leczeniu ran zasługuje miód ze względu na swoją taniość na bezwarunkowe
polecenie a mianowicie jako opatrunek z ciasta miodowego. Plaster sporządzony z
miodu i mąki jest już od bardzo dawna u ludu znanym, wprawdzie zwyczajnym, lecz
nie mniej skutecznym środkiem przeciw czyrakom, guzom i t.p. łagodzącym
napięcie skóry i ból. We wszystkich tych wypadkach miód zamyka szczelnie ranę
(opatrunek okkluzywny), nie dopuszczając do niej powietrza, a lepkością swą
powoduje, że brzegi rany się ściągają. Zdjęcie takiego opatrunku jest zupełnie
łatwe, gdyż tak miód jak i mąka dają się bez wszystkiego zmyć wodą. Ze względu
na zawartość kwasu mrówczanego ma opatrunek z miodu bezwątpienia właściwości
antyseptyczne, podobnie jak kwas octowy, salicylowy, borowy, benzoe i t.p.
Używając miodu zamiast jodoformu lub kwasu karbolowego do zaopatrywania ran,
nie narażamy się na żadne niebezpieczeństwo. Tylko zupełna nieznajomość
własności miodu i jego pochodzenia może być tu i ówdzie jeszcze powodem do
zasadniczego unikania tego rodzaju środków domowo-ludowych, i uważania ich za
nieodpowiednie.

Dr. A. Pfleiderer-Ulm poleca maść sporządzoną z miodu, czarnej mąki i drożdży
po równych częściach, którą zastosowywał długie lata przy furunkułach i t.p. z
wielkim skutkiem, wyrażającym się uśmierzeniem bólu, szybkiem rozmiękczeniem
czyraka i lekkiem odejściem obumarłych tkanek. Maść taką mogą pacjenci sami
sobie sporządzać, i to w ilości, jaką natychmiastowo spotrzebują, a więc z
każdego składnika kwantum wielkości grochu.

Wszędzie, gdzie chodzi równocześnie o odżywianie, wzmocnienie nerwów i ogólne
podniesienie sił organicznych, jest i pozostanie miód pszczelny najlepszym
środkiem domowym.

Tem wszystkiem jest jeszcze zadanie miodu, jako środka leczniczego, wcale nie
wyczerpane. Równie wybornym środkiem pomocnym jest on przy silnych nerwowych
bólach głowy. W takich wypadkach jedna lub dwie łyżki stołowe miodu, wzięte
przed spaniem, dokazują cudów. Ból głowy rychło ustaje a na miejsce lekkiego
drzymania wstępuje głęboki sen.

Fakt ten tłómaczy nam własność miodu, jako środka nasennego nawet i u dzieci,
które po spożyciu jednej do dwóch łyżek stołowych tego premjowanego środka
domowego zasypiają zdrowym i pokrzepiającym snem, bez żadnych ubocznych
zjawisk. Trzeba tylko przyzwyczaić się trochę do lekko rozwalniających
własności miodu.

Ostatecznie jeszcze jako środek przeciw bólu zębów zajmuje miód wybitne
stanowisko wśród niezliczonych innych lekarstw, pomimo tego, że, jak z
doświadczenia wiadomo, słodycze nie cieszą się wcale sympatją, gdzie chodzi o
ból zębów. A przecież! Wypróbowano bowiem, że jakkolwiek początkowo co prawda
miód, dostawszy się pomiędzy zęby powiększa ból, to jednak po kilku łyżeczkach,
dziwnym sposobem wszelki ból znika. Wytłómaczyć to sobie można w ten sposób:
Ludzie, którzy wszystkie potrawy dobrze żują, mają prawie bez wyjątku dobre
zęby, a więc nie cierpią na ból zębów wcale, u tych zaś, którzy żywią się
przeważnie zupami lub kawą, a twarde artykuły żywnościowe połykają całymi
kęsami, pokarm przechodzi przez jamę ustną, nie wydzielając z siebie żadnych
pobudliwych substancyj, wobec czego ślina osadza się na zębach i wywołuje z
czasem reumatyzm, fistuły, rozpad szkliwa zębowego a wreszcie i ból. Tymczasem
zaś miód pobudza gruczoły do silniejszego wydzielania śliny i działa
równocześnie leczniczo na podstawie swych, znanych nam już, antyseptycznych
własności.

Zioła lecznicze

[puma002]

Świat roślinny dostarcza nam cały szereg ziół, prawdziwy skarb środkow
leczniczych, które już od prastarych czasów i u wszystkich narodów stały w
wysokiem znaczeniu, ciesząc się rozległem zastosowaniem. Również i w naszych
czasach, pomimo, iż używa się obecnie przeważnie chemicznych środków
lekarskich, stanowią zioła zawsze jeszcze trwały składnik nie tylko medycyny
ludowej, lecz także i medycyny naukowej.

Pomimo to jednak trzeba nadmienić, że owe nieraz wprost bajeczne nadzieje,
jakich wielu ludzi od skutku niektórych ziół oczekuje, wychodzą daleko poza
cel. Tak samo ostrzega się usilnie przed wychwalaniem kuracyj zielnych ze
strony partaczy nielekarzy, ponieważ zdarza się dość często, że przez takie
nieodpowiednie zastosowane środki zaniedbuje się właściwy czas dla odpowiedniej
pomocy i właściwej choroby się nie rozpoznaje.

Największe znaczenie posiadają zioła lecznicze jako apteczka domowa, w ktorej,
jako środki domowe, dość często oddają znakomite usługi. Dla lepszego poglądu
podajemy ponizej zestawienie ziół leczniczych odpowiednio do ich działania.

Zioła przeciwko wzdęciu

[puma002]

ZIOŁA PRZECIWKO WZDĘCIU: Koper włoski, kminek, mięta pieprzowa czyli dzika,
anyż.
Używa się ich jako herbatę, biorąc jedną łyżeczkę na filiżankę. Herbatę zaparza
się wrzącą wodą i pozwala jej kilka minut naciągnąć, potem odlewa się ją i pije
ile możności gorąco. - Przy silnych wzdęciach oddaje znakomite usługi mięszanka
mięty i kopru po jednej łyżeczce, oraz trochę kminku.

Środki przeciw robakom

[puma002]

ŚRODKI PRZECIW ROBAKOM. Wrotycz (zakrętnik), pestki dyni czyli korbalowe,
cytwarowe nasienie przeciw robakom.

Z korzeni paproci wyrabia się ów znany środek przeciw tasiemcowi. Korzeń albo
suszy się i zproszkowuje, albo też robi się zeń ekstrakt. Smak tego środka jest
nader wstrętny, tak że się go najczęściej bierze w kapsułkach żelatynowych.
Prawie każda kuracja tasiemcowa pociąga za sobą katar żołądka i kiszek i
osłabia bardzo ciało. Nierzadko zachodzą objawy zatrucia, szczególnie przy zbyt
częstym powtarzaniu kuracji tasiemcowej.

Kuracji korzeniami paproci bez fachowego rozporzadzenia nie zaleca się. Zato
oddaje systematyczna kuracja pestkami korbalowemi bardzo często nadzwyczajne
usługi, tembardziej, że można takową powtarzać bez niebezpieczeństwa
kilkakrotnie w krótkich odstępach czasu. W tym celu bierze się 100 gramów
wysuszonych pestek korbalowych, które parzy się jak migdały, obiera z łupin i
drobno kraje. Całość bierze się z miodem lub marmeladą owocową rano naczczo, w
parę godzin potem zaś dwie łyżki oleju rycynusowego lub innego środka
przeczyszczającego. Środek ten powoduje stopniowe wypędzenie tasiemca, nie
osłabiając ciała.

Cytwarowego nasienia przeciw robakom używa się przy glistach i czerwiach.
Pochodzi ono z Rosji azjatyckiej i składa się mimo swej nazwy, nie z ziarnek
nasiennych, lecz z pączków kwiecia pewnego rodzaju rośliny bylicy. Właściwym
skutecznym składnikiem jest santonina, ktora też prawie wyparła zupełnie
używanie nasienia cytwarowego. Także i te środki wymagają uzupełnienia przez
środki przeczyszczające.

Santonina doprowadzić może bardzo łatwo do objawów zatrucia z kurczami i utratą
przytomności i dlatego też wymaga troskliwego przepisu co do dawek (doz) przez
lekarza. Pierwszą oznaką za wielkiej dawki jest objaw widzenia żółto, przyczem
wszystkie rzeczy przedstawiają się oku żółto....

Leczenie chorób zapomocą środków domowych

[puma002]

Bezsenność

[puma002]

BEZSENNOŚĆ

Przetacznik, krwawnik (zioła tychże) lub mocna herbata baldrjanowa z dodatkiem
miodu. - Czysty miód pszczelny jest jednym z najlepszych środków na
bezsenność. Przed spaniem zaleca się szklankę wody osłodzonej miodem lub
cukrem albo tez szklankę maślanki, kwaśnego mleka (kwas mleczny bowiem jest
nadzwyczaj dobrym środkiem nasennym). Zimny okład na brzuch (w czworo złożony
ręcznik namoczony we wodzie z octem i wyżżęty - na to chustkę wełnianą). Przed
udaniem się na spoczynek wziąć kąpiel powietrzną, albo głęboko we dnie
oddychać.

Również i kozłek (baldryan) lub tynktura z pomarańcz, 25 kropli są bardzo
odpowiednie. Bardzo polecenia godnym środkiem jest połozyc głowę na poduszkę
napełnioną świeżym chmielem lub iglicami świerkowemi. Niemniej skutecznie
działają gorące kompresy ułożone grubo na kark. Często wystarczy jeden taki
kompres a więcej niż 3 nigdy nie są potrzebne, aby sprowadzić pożądany sen.
Spożywanie jabłek również jest dobrym środkiem na bezsenność.

Choroby nerek

[puma002]

Oznakami tej choroby są: ból w plecach w okolicy nerek, wrażliwość czuciowa,
niekiedy nabrzmienie powiek, bicie serca, później nabrzmiałe nogi, częste
krwawienie nosa, białko w moczu. Ostre wypadki choroby są łatwiejsze do
wyleczenia, aniżeli chroniczne. Kuracje potne są najczęściej nieodzownemi dla
wyleczenia. Zachowywać należy ścisłą djetę, nie używać wcale kartofli, lub
szparagów, zato ryż, mleko i wogóle potrawy niesolone. Cztery pełne garści
zebranych na wiosną suszonych liści brzozowych oblewa się wrzącą wodą w ilości
3/4 litra, napar dwa razy przygotować, jedną do dwóch godzin dać ciągnąć i
przecedzić. Dziennie pije się dwie do trzech filiżanek tejże herbaty, która
jest niezrównana w swem działaniu. Także i herbata z lipowego kwiecia jak
również z łupin grochowych (15 gramów łupin grochowych na filiżankę) jest
bardzo skuteczną. Oprócz tego polecenia godną jest herbata z liści lipowych,
lub lisci orzecha włoskiego, albo też z głogu - jedną filiżankę pić rano
naczczo. Używanie herbaty z liści brzozowych zaleca się jako wypróbowany
środek przez prof. Winternitz-a.

1. Krwawieniach z nerek:
Żywokost 20 g = 2 łyż. stoł.
Pokrzywa (ziele) 20 g = 2 " "
Tasznik (ziele) 20 g = 2 " "
Sanikuła (ziele i korzenie) 20 g = 2 " "
Rdest ptasi (ziele) 20 g = 2 " "
Korzeń cykoryi 15 g = 1,5 " "
Trzy lub cztery łyżki stoł. tej mieszanki sparzyć 1/2 ltr. wrzącej wody,
pozwolić przez 10-12 minut ciągnąć i w ciągu dnia wypić na zimno.

2. Zapaleniu nerek:
Owoc bazylijki (wszystkie składniki po 20 g = 2 łyż. stoł.)
Liście mącznicy
Ziele widłaka
Liście brzozowe
Fasola (bób) prawie dojrzałe ziarna i strączki
Ślaz (liście i korzenie)
Chmiel (szyszki)
Trzy lub cztery łyżki stoł. tej mieszanki sparzyć 1/2 ltr. wrzącej wody, dać
przez 10 minut ciągnąć i pic wciągu dnia na ciepło za dodaniem odrobiny cukru
i soku cytrynowego.

3. Kamieniach i grysie nerkowym:
Rzerzucha wodna (liście) 20 g = 2 łyż. stoł.
Pietruszka (nasienie i korzeń) 15 g
Bodziszek łąkowy (ziele) 20 g
Łomikamień (ziele i bulwy) 15 g
Fjołek (korzeń i ziele) 15 g
Skrzyp (ziele) 20 g
Sposób przyrządzania jak pod nr.1.