Jerzyki

[cavy]

Pierwszy raz w tym roku dzisiaj usłyszałem ich piski za oknem (Kraków).
Ciekawe czy w inych miastach pojawiły się już? Podobno po przylocie, przez
pare dni siedzą w lasach zanim pojawia się w miastach (chyba gdzieś to
czytałem).

[eustachia]

Ja pierwsze jerzyki widziałem 1 maja (unijne).

[amadyn]

cavy napisał:

> Podobno po przylocie, przez
> pare dni siedzą w lasach zanim pojawia się w miastach (chyba gdzieś to
> czytałem).
Witam.
Bardzo jestem ciekaw w jaki sposób jerzyki nocują w lasach.Chyba że w dziuplach,
których jest i tak za mało by pomieścić stado jerzyków.Ale nie z tego powodu
jest to mało prawdopodobne.Jerzyk na swych nogach nie może stanąć ani biegać,ale
nawet przysiąść na jakimś przedmiocie.Po ziemi posuwają się pełznąc,potrafią
więc w rzeczywistości tylko zawisać,leżeć albo latać.Tylko nieliczne gatunki
jerzyków są zdolne do siedzenia i biegania.
Pozdrawiam,
amadyn (też gatunek ptaka)

[mjot1]

Jerzyki baaardzo „niesamowicie” i efektownie prezentują się nad lasami.
Gdym zamieszkał w krzakach i pierwszy raz zobaczyłem te (jak mi się dotychczas
wydawało) miejskie ptaszęta nad swoją chałupinką to aż mi się gęba rozdziawiła!
Ja również onegdaj dokopałem się w jakiejś literaturze (niestety nie pomnę
tytułu), że lęgną się w starodrzewie sosnowym.
Bo Amadynie czyż jerzyk „wyewoluował” wówczas dopiero, gdy człowiek wzniósł
pierwszą katedrę?
Czy oknówka „powstała” w wyniku wynalezienia okien?
Wiem, że jerzyk preferuje skały, lecz wyniosła sosna... hmmm... czemuż by nie?
Kora starej sosny ma strukturę pozwalającą założyć gniazdo a i daje większe
możliwości wścibienia pazurków niźli sztuczny mur.

Najniższe ukłony!
Wymądrzający się M.J.

[uwazna]

Zgadza się. Jerzyki zasiedlają czasem stare, dziuplaste drzewa np. w Puszczy
Białowieskiej. Poza tym prawie wszystko robią w locie. Podobno nawet śpią...

[cavy]

...Jeżeli na większych przestrzeniach nie ma odpowiednio wysokich budynków,
osiedla się również w starych dziuplastych drzewach; np w Białowieży i w
Augustowskiem jest ptakiem leśnym. ...
...jerzyk przylatuje do nas dopiero na początku maja (...)Gdy znów nastaną
zimne dnu, co w maju zdarza się bardzo często, jerzyki ponownie znikają; jak
wielokrotnie stwierdziłem, udają się nad jeziora otoczone lasami i osłonięte od
zimnych wiatrów. Z pewnością nie zależy im na cieple, ile na owadach, które tam
właśnie się znajdują.
"Ptaki ziem polskich". Jan Sokołowski, 1958

[irminasniadanko]

jerzyk został znaleziony na parkingu samochodowym otoczony kotami. nie
zastanawiajac sie długo przygarnelismy go i wzielismy do domu, jerzyk jest
młodym stworzeniem w pełni upierzonym. karmimy go mączniakami, problem w tym, że
nie zgłasza chęci do odlotu. skrzydła na oko są w porządku. co robić ?? proszę o
rady. pozdrawiam.

[cavy]

Jerzyk siedzący na ziemi sam nie wystartuje, może podrzucić go i wtedy poleci?

[vars2]

Nad tarasem mam dwie budki dla ptakow. Po opuszczeniu ich przez szpaki w jednej
z nich co roku gniezdza sie jerzyki. Czasami zdarz sie tak, ze wylatujacy
jerzyk laduje na moim tarasie. Wtedy czeka na mnie, az go znajde i podrzuce w
gore. Nie boja sie mnie zupelnie. Co roku wracaja. Sa cale czarne, maja tylko
biale plamki pod dziobkiem. Wyjatkowo stworzeni do zycia w przestworzach.
Podobno w ciagu calego roku siadaja tylko w okresie gniazdowania i
pielegnowania mlodych. Po opuszczeniu gniazd przez mlode przebywaja caly czas w
powietrzu, az do kolejnego gniazdowania za rok.

[vars2]

Siedząc u wylotu swego gniazda młody jerzyk przygotowuje się do pierwszego w
życiu lotu. Chęć latania jest duża, więc widząc smukłe sylwetki dorosłych
ptaków, podlot rozkłada skrzydła i podrywa się do lotu. Przez moment spada w
dół, aż instynktownie wprawi w ruch swoje pokryte nowiutkimi piórami skrzydła.
Wymachując nimi powoli, zaczyna wznosić się ku górze. W ciągu kilku dni, kiedy
mięśnie staną się wytrzymalsze, ptak rozpocznie swoją wędrówkę na południe w
kierunku Afryki, gdzie spędzi zimę. Od chwili wylotu z gniazda będzie już cały
czas w powietrzu i nie usiądzie nigdzie aż do wiosny, kiedy powróci, aby odbyć
lęg. Oznacza to, że młody jerzyk spędzi na nieustannym lataniu prawie cztery
lata i w tym czasie przeleci bez przysiadania gdziekolwiek tysiące kilometrów.
Jerzyk żywi się wyłącznie unoszącymi się w powietrzu małymi owadami i
pajęczakami. Każdego lata prądy ciepłego powietrza wynoszą ku górze miliony
much, jętek, komarów, mrówek, termitów i chrząszczy. Są one bogatym w białko
źródłem pokarmu, a jerzyki, które na nie polują, wykształciły rozmaite
przystosowania, niespotykane u innych gatunków ptaków.

PRZYSTOSOWANIA
Jerzyk jest jak latający odkurzacz. Jego mały dziób otwiera się szeroko, a
unoszące się w powietrzu owady wpadają do paszczy. Ptak ten posiada także
rozciągliwe wole mogące pomieścić nawet 1000 sztuk drobnych owadów, co jest
przydatne w czasie zbierania pokarmu dla piskląt. Bardzo długie, wygięte
sierpowato i smukłe skrzydła umożliwiają mu sprawne latanie i wykonywanie w
locie szybkich, ostrych zakrętów. Wadą tak zbudowanych skrzydeł jest jednak to,
że nie pozwalają one ptakowi poderwać się do lotu bezpośrednio z ziemi. Z tego
względu jerzyk rozpoczyna lot, rzucając się w dół z miejsc wysoko położonych, a
ponieważ takich dogodnych miejsc jest mato, bardzo rzadko przestaje latać.

WĘDRÓWKA
W czasie podróży na południe mtody jerzyk spędza czas na łapaniu owadów. Ta
wysokobiałkowa dieta jest dobrym źródłem energii, tak więc ptak nie ma kłopotów
z uzupełnieniem zapasów energii, którą wykorzystuje na nieustanny lot. Chociaż
wykonuje on szybkie wymachy skrzydłami, po kilku takich uderzeniach przez
krótką chwilę szybuje, pozwalając mięśniom odpocząć. Gdy zbliża się zmierzch,
zamiast tak jak inne ptaki poszukiwać dogodnego miejsca noclegowego, po prostu
zaczyna latać na większych wysokościach. Jerzyk spędza noc, szybując oraz wolno
latając i w tym czasie najprawdopodobniej śpi. Młode jerzyki muszą dopasować
porę swej wędrówki do okresu, w którym w środowisku jest obfitość owadów, gdyż
ptaki te są uzależnione pokarmowe od tych bezkręgowców. W okresie europejskiej
zimy udają się one do Afryki. Po dwóch lub trzech latach pobytu na południu
niewielka część młodych jerzyków. które przeżyły, rozpoczyna powrotną wędrówkę
na północ. Tylko nieliczne z nich, gdy będą miały cztery lata, przystąpią do
lęgów. Tworzą one często pary rozrodcze utrzymujące się przez całe życie. Żeby
móc się rozmnażać, ptak musi znaleźć dogodne miejsce na gniazdo. Nawet tak
związane z powietrzem ptaki, jak jerzyki muszą składać jaja i mimo że kopulują
w locie, są zmuszone budować gniazdo i umieszczać je na jakimś solidnym
podłożu. Zwykle jerzyki gniazdują na dachach budynków i zakładają gniazda we
wszelkiego rodzaju rozpadlinach w murze. Do tych szczelin dostają się, wlatując
bezpośrednio do środka lub lądują pod nimi i podchodzą na swych krótkich
nóżkach w górę. Wewnątrz, w ciemnym miejscu, ptaki konstruują proste gniazdo z
zebranych w locie kawałków słomy, traw, liści i piór. Wszystkie te elementy są
zlepione śliną. Jerzyki składają dwa jaja, w ich wysiadywaniu biorą udział
oboje rodzice.

WYCHOWYWANIE MŁODYCH
Często w szczelinach pod nagrzanym promieniami słońca dachem jest
niewiarygodnie gorąco i siedzące na jajach dorosłe ptaki oraz pisklęta muszą
mieć stale otwarte dzioby, aby utrzymać prawidłową temperaturę ciała. W dodatku
ptaki te są żywicielami dla dużych, żywiących się krwią, pasożytniczych
muchówek z rodzaju Crataerina. Na jednym ptaku może jednocześnie pasożytować
nawet sześć stosunkowo dużych owadów. Proporcjonalnie gdyby człowiek był
gospodarzem takich pasożytów, to musiałyby one mieć 10 cm wielkości i
wysysałyby w ciągu tygodnia około 150 ml krwi! Mimo to zdaje się, że obecność
pasożytów nie jest zbyt uciążliwa dla większości jerzyków. Pasożyt, który
uśmierciłby swego gospodarza, pozbawiłby się w ten sposób pokarmu i w końcu sam
zginął. Największym niebezpieczeństwem dla piskląt jerzyków i ptaków dorosłych
jest deszczowa, chłodna pogoda. Wtedy znikają owady i ptaki nie mogą znaleźć
pożywienia. Zwykłe letnie burze nie stanowią problemu - jerzyki są w stanie w
porę zauważyć nadchodzący deszcz i po prostu udają się na polowanie w rejon,
gdzie nie ma opadów, pokonując odległość nawet 80 km. Po ustaniu burzy
powracają do gniazda z wolem wypełnionym owadami. Normalnie w ciągu dnia
rodzice przynoszą do gniazda około 10 porcji pokarmu. W każdej porcji znajduje
się przeciętnie 300 owadów. Pisklęta mogą opuścić gniazdo po sześciu
tygodniach. W okresie karmienia piskląt cała rodzina, czyli dwójka piskląt i
oboje rodzice, zjadają w sumie 250000 owadów!

ODLOT
Opuszczające gniazdo pisklęta jerzyka muszą natychmiast umieć dobrze latać.
Jeżeli nie będą tego potrafiły, nie będą miały drugiej szansy znalezienia się w
powietrzu. Pisklęta jerzyka mają bardzo krótkie nogi i bardzo długie skrzydła,
toteż gdy spadną na ziemię, nie są w stanie poderwać się do lotu. Na ziemi mogą
być szybko pochwycone przez drapieżnika lub po prostu giną z głodu. Zdarza się
to jednak rzadko. Pisklę, któremu po wyjściu z gniazda udało się wzbić w
powietrze, przeżyje prawdopodobnie 10 lub więcej lat i przeleci co najmniej
milion kilometrów.

[micamic]

vars2 napisał:

> Od chwili wylotu z gniazda będzie już cały
> czas w powietrzu i nie usiądzie nigdzie aż do wiosny, kiedy powróci, aby
odbyć
> lęg.

No to poważna przesada. Nie można takich bajek opowiadać. Jerzyki siadają i to
często ale na powierzchniach poziomych. Naturalnie są ptakami leśnymi -
dziuplakami, obecnie w ich środowisku naturalnym można je jeszcze zobaczyć w
Puszczy Białowieskiej.
Młodego jerzyka też bym nie rzucał w powietrze bo może nie być jeszcze gotowy
do lotu, spadnie i sobie coś połamie - można go przenieść na korę drzewa -
będzie tam siedział i poleci jak będzie gotowy. A najlepiej to wogóle nie
zabierać podlotów siedzących na ziemi i to dotyczy się wszystkich gatunków.
Ptasi rodzice mogą takiego podlota karmić i bronić jeszcze przez wiele dni i
jest to zupełnie naturalne.