dobrowoja 6 - historia

[Gość: grochowiak]

Czy ktoś zna historię kamienicy przy ul. Dobrowoja 6? Przechodziłem tam
ostatnio i moją uwagę zwróciły bardzo nietypowe jak na tę okolicę obramienia
okien - półkoliste, a nie prostokątne, mimo że sam budynek bryłą nie różni się
od sąsiednich. Tylko te okna... Z Krakowa kojarzę kilka bardzo podobnych
budynków należących przed wojną do żydów i pełniących różne funkcje gminne np.
domu dla sierot żydowskich, szkoły talmudycznej itp.

[Gość: Gość]

wiem tylko tyle, że kamienica przed wojną należała do W.(?)
Moszkowskiego.

[andrzej_b2]

Tajemniczy „W. Moszkowski” to zapewne architekt Wacław Moszkowski, wykonawca
około 20 kin i teatrów, m.in. przy Karowej 18, domu Monopolu Zapałczanego i
Banku Amerykańskiego przy Królewskiej 3, garaży, np. Polskiego Fiata przy
Zakroczymskiej – Sapieżyńskiej, domów mieszkalnych, fabryk, laboratoriów,
restauracji, sklepów a także wystaw, dekoracji teatralnych i filmowych.

www.warszawa1939.pl/pokaz_osoba_obiekty.php?osoba_id=363
Współpracował z Kurierem Warszawskim, Kurierem Porannym i tygodnikiem Świat. Był
ponadto popularyzatorem wiedzy architektonicznej i krytykiem. Mieszkał przy
Mazowieckiej 4, a dom przy Dobrowoja 6 zapewne traktował jako kamienicę
dochodową. Taka to była przed wojną normalna praktyka.
Pozdrawiam :-)

[andrzej_b2]

Ulica Dobrowoja pojawiła się na mapie Warszawy w 1937 roku. Tak więc dom przy Dobrowoja 6 pochodzi nie wcześniej niż z 1937 – 38 roku. Kto go projektował? Chyba nie popełnię błędu, jeśli wskażę na Wacława Moszkowskiego, wtedy już dojrzałego, bo 57 – 58 architekta.
Zastanawia mnie jednak nazwa ulicy. Wszystkie w najbliższym sąsiedztwie mają pochodzenie geograficzne – i tak np: Modrzewiowa od Modrzewki (woj. łódzkie), Siennicka od Siennicy (woj mazowieckie), Kaleńska od Kalenia (woj lubelskie), Kobielska od Kobieli (woj. świętokrzyskie) i td. – lub od nazw historycznych. Nazwy geograficzne nawiązywały do miejscowości, z których przybywali osadnicy w poszukiwaniu na naszym terenie lepszego życia. Zawsze to milej było żyć, mając w świadomości nazwę przypominającą wieś rodzinną.
Na tym tle ulica Dobrowoja jest dysonansem. Kim zatem mógł być ów tajemniczy Dobrowoj i jakie związki miał z Grochowem. Kto wie?
Pozdrawiam :-)

[monikaps]

Ja nie wiem kim było Dobrowoj, ale przedłużeniem ulicy Dobrowoja po drugiej stronie ulicy Siennickiej jest ulica Lubomira, co mnie kojarzy się z jakimś wojem... A niedaleko są ulice Grenadierów i Kirasjerów - więc powiązania militarne w okolicy są i zapewne związane są z Bitwą pod Olszynką Grochowską.
A na Modrzewiowej wreszcie posadzono modrzewie, bo jarzębiny jednak nie bardzo pasowały ;)
Pozdrawiam
Monika

[Gość: dziabas]

Grenadierzy i Kirasjerzy to rzeczywiście XIX-wieczne jednostki
wojskowe, jednak nijak mają się one do ew. pogańskich wojów Lubomira
i Dobrowoja - to baaardzo odległe skojarzenie militarne. Zresztą nie
byłbym pewny z tymi wojami. W Beskidach jest szczyt o nazwie
Lubomir - równie dobrze to właśnie ta beskidzka góra, z której
roztaczają się piękne widoki na okolicę, mogła posłużyć za
inspirację dla urzędników przedwojennego magistratu. Ale wyczuwam w
tonie Pana Andrzeja, że w kwestii ulicy Dobrowoja trochę nas
podpuszcza i jednak zna tajemnicę tej nazwy... Panie Andrzeju,
proszę nas nie trzymać dłużej w napięciu!

[andrzej_b2]

Daję słowo, że nie znam pochodzenia nazwy ulicy „Dobrowoja”. Mam nadzieję, że
wspólnie uda się tę tajemnicę wyjaśnić, jak to było np. w przypadku św. Ekspedyta.

Chyba nie ma wątpliwości, że nazwa ulicy pochodzi od imienia Dobrowoj lub
Dobrowój (imieniny 14 sierpnia). Sugestię, co do nazwy mogli dać właściciele
zabudowy pierwszych parceli między Grochowską a Waszyngtona.
Wydaje się, że kamienicą o dużym znaczeniu była wówczas nie owa pod nr 6, a ta
pod nr 8. Cztery w niej lokale miały aparaty telefoniczne, a to wielka rzadkość
na przedwojennym Grochowie!
Mieszkali w niej m.in. dr med. Stefan Zaborowski, ginekolog i internista, oraz
Jerzy Lange, aspirant Policji Państwowej. Kto był właścicielem owej kamienicy?
Może wie coś na ten temat kolega o nicku „Gość”.
Być może tym tropem trzeba iść, może to właściciel kamienicy nr 8 miał na imię
Dobrowoj i chciał się uwiecznić?

Tak, czy inaczej, w latach tuż przed wybuchem wojny, zaczął się trend groteskowy
w nazewnictwie naszej dzielnicy. Oprócz Dobrowoja powstały wtedy ulice: Ramowa,
Cyrklowa, Spalinowa, Poligonowa, Busolowa, Podporowa a później Cyraneczki,
Spotkań, Wspólna Droga i in., w żaden sposób nie przystające do wcześniejszych
nazw historyczno-geograficznych.
Pozdrawiam :-)

[andrzej_b2]

W oczekiwaniu na jakąś wiadomość od naszego „Gościa” pozwólcie, że wtrącę do tematu pewien wątek osobisty:

Krótka ul. Dobrowoja chyba w sposób niezamierzony miała tradycje lekarskie. Od 1938 r. mieszkał tu wspomniany już dr Zaborowski, który jeszcze w 1937 r. w spisie lekarzy figuruje pod adresem Senatorska 8. Prawdopodobnie nie wrócił z wojny, brak go bowiem w pierwszym powojennym almanachu lekarskim.
Przy Dobrowoja, już po wojnie, mieszkali także: dr med. Wiesław Magdzik, późn. profesor Akademii Medycznej i Państwowego Zakładu Higieny, Główny Inspektor Sanitarny oraz Zbyszek Sawicki, mój kolega, który po studiach lekarskich z nakazu pracy wyjechał na prowincję i tam gdzieś wsiąkł.
Dr Magdzik, jeszcze jako student, a także potem przez pewien czas, jeździł na kolonie letnie i obozy jako lekarz. Będąc już sporym osiłkiem, spotykałem go kiedyś kilka razy w tym charakterze.

Pozdrawiam :-)

[e-mka]

Nie rozwiążę zagadki nazwy ul. Dobrowoja, ale podzielę się moją intuicją na ten
temat. Zawsze w jakąś wspólną grupę nazewniczą łączyły się dla mnie poniższe
ulice naszej dzielnicy, a wspólnym mianownikiem były historyczne/ mitologiczne
powiązania z Litwą - być może poprzez Brześć, kt. kiedyś do Litwy należał (Trakt
Brzeski -> ul. Grochowska, etc.):
- ul. Gedymina (wielki książę litewski, kt. przyłączył Brześć do Litwy ok. 1320
roku)
- ul. Perkuna (lit. Perkunas, bóstwo panteonu bałtyjskiego, odpowiednik
słowiańskiego Peruna, boga burzy i wojny; na ul. Grochowskiej mamy też fabrykę
Perun)
- ulice Dobrowoja & Lubomira właśnie - niestety nie są mi znane historyczne/
mitologiczne powiązania z Litwą tych postaci, ale może istnieją?
(Inny litewski trop w naszej dzielnicy to ul. Ostrobramska).
To tylko moja intuicyjna hipoteza, ale może warta dalszych dociekań?

Dobrowoja 3 & 8

[e-mka]

I jeszcze wzmianki historyczne nt. kamienic przy Dobrowoja 3 i 8, kt. odegrały
rolę w konspiracyjnej pomocy Żydom w czasie drugiej wojny światowej:
warszawa.getto.pl/index.php?mod=view_record&rid=3475488836749641963&tid=miejsca
warszawa.getto.pl/index.php?mod=view_record&rid=3692801014374112493&tid=miejsca

[andrzej_b2]

Dziękuję za zainteresowanie, ale „trop wileński” w przypadku ul. Dobrowoja jest fałszywy. Ulice: Ostrobramska, Filomatów, Gedymina, Perkuna i Budrysów powstały sporo wcześniej, bo około 1929 r. i są związane z b. Oficerską Spółdzielnią Mieszkaniową „Grochów” (adres Min. Spraw Wojsk., pok. 521). Wielu jej członków zostało służbowo przeniesionych do Warszawy z Wilna. Zezwolono im osiedlić się na gruntach dawnego rosyjskiego Fortu XI i w najbliższej okolicy. Dla podkreślenia związków z ziemią rodzinna zezwolono im także na nadanie ulicom takich nazw.

A informacje o domach przy Dobrowoja 3 i 8 w czasie okupacji, bardzo ciekawe.
Pozdrawiam :-)

[kebbe]

Tak trochę z innej beczki; czy można już kupić Twoją książkę Andrzeju?

[andrzej_b2]

Szkoda słów!!

[Gość: kebbe]

Hm? A co ja takiego napisałam, że aż szkoda słów?

[karolina_magmillon]

Firma Magmillon rozpoczęła właśnie prace renowacyjne nad kamienicą przy ulicy Lubomira 6.
Więcej o projekcie możecie dowiedzieć się Państwo pod linkiem www.magmillon.pl/warszawskie-kamienice/praga-poludnie :)

Może kogoś z Was zainteresuje ten projekt :)
Pozdrawiam :)