Nowy felieton...

[rudziel]

...naszego ulubionego pisarza o inicjalach A.S.

wiadomosci.onet.pl/1297435,felieton.html
Swoja droga ciekawe, ktora ksiazke zamierza wydac w Albanii. Moze "Mury
Hebronu" ?

[peaka]

"Minionego lata ktoś kilka z nich wysadził w powietrze. Albańscy przyjaciele
nie potrafili powiedzieć, kto to zrobił i dlaczego."

No i dobrze, a co tak będą tam sobie stały... )))

Mam nadzieję, że Stasiuk napisze kiedyś artykuł o Albanii za czasów
komunistycznych. Jak wtedy wyglądał ten kraj i jak się tam żyło.
Wśród różnych "skarbów" mam m.in. pewien wycinek z tygodnika Forum. Mniej
więcej w połowie lat '80 opublikował on relację grupki zachodnioniemieckich
dziennikarzy, którzy oficjalnie odwiedzili wtedy Albanię i podróżując,
oczywiście w towarzystwie 'przewodnika-anioła stróża', poznawali różne oblicza
tamtejszych realiów. Pamiętam opisy niektórych detali. Słynne szpikulce stojące
na polach i w winnicach, na które w swym założeniu mieli się ponabijać
amerykańscy spadochroniarze, jakieś cudaczne modele ciężarówek, no i oczywiście
bunkry [które zresztą znamy]. Powstał z tego bardzo zgrabny reportaż, opisujący
miejsce, w tamtych czasach rzeczywiście niedostępne praktycznie dla nikogo z
zewnątrz. Świat rodem z Orwella.
Tylko, czy ten świat rzeczywiście taki był, czy też my go tak odbieraliśmy
poprzez niewiedzę i brak jakichkolwiek informacji?
Ciekawe...

[saranda]

Polecam artykuł w październikowym numerze National Geographic z 1980 roku (z
ładnymi zdjęciami). To relacja tureckiego dziennikarza, który odwiedził wtedy
Albanię. Ten artykuł również przedrukowało "Forum", więc może chodzi o ten
sam
Z rozmów z Albańczykam starszego pokolenia wyłania się następujący obraz
komunistycznej Albanii:
Oni naprawdę nie wiedzieli jak wyglądał świat (pamiętajmy, że nie było
Internetu, telewizji satelitarnej, a Tv włoska i jugosłowiańska były
blokowane). Wszechwładna propaganda przedstawiała Albanię jako wyspę
szczęśliwości i sprawiedliwości otoczoną wrogami. Obraz ten podtrzymywali
przyjeżdżający do Albanii zachodni "komuniści-enveryści", których w mediach
przedstawiano jako reprezentantów dużych grup zachodnioeuropejskich
społeczności. O ile w latach 60. i 70. dzięki pomocy "bratnich krajów" żyło się
w Albanii relatywnie nieźle, o tyle w latach 80. zaczął się tam prawdziwy
kryzys, przy którym nasze kłopoty kartkowe, to pestka. Jedna z historii: Żona
mojego znajomego, wyższa urzędniczka w ministerstwie, dostała jako nagrodę 2 kg
jabłek na 5-osobową rodzinę. Dzieci zjadły jabłka, z ogryzków ugotowano kompot,
a wygotowane ogryzki zjadł pan domu.

[peaka]

Wiem, że w 1980 r. wyszedł artykuł o AL i wprawdzie mam dostęp do wszystkich
numerów NG od nr 1 począwszy, to niestety kolekcja posiada lukę na przełomie
lat '70 i '80. Wczoraj sprawdziłem i niestety, rocznika 1980 brak... Szkoda, bo
to właśnie byłoby TO.

Mimo wszystko mam wątpliwości, czy oni rzeczywiście nie wiedzieli, jak wygląda
świat. Na południu, zwłaszcza w okolicach Sarandy, bardzo blisko mieli do
Grecji. Korfu widać z Albanii, jak na dłoni. Musieli widzieć te brzegi pełne
świateł, dobiegającej muzyki, musieli widzieć przepływające statki i jachty i
zdawać sobie sprawę, że tam ludzie mają takie rzeczy, a oni nie.
Podróżując pod koniec lat '70 po Bałkanach widywałem w Czarnogórze, Kosowie i
Macedonii albańskie TIRy - swoją drogą trzeba było je widzieć, bo opisać się
nie da. Ich kierowcy widzieli inny świat.
Albańczycy mieszkający w rejonach przygranicznych przechodzili do krajów
sąsiednich przez zieloną granicę, sam kilka razy takich spotkałem. Zresztą do
dziś przechodzą...
Ci, którzy mieli okazję zetknąć się z zagranicą z pewnością opowiadali innym o
tym, co tam widzieli.
Może oni nie mieli takiego pojęcia o innym świecie, jak np. my, którzy jednak
zawsze jeździliśmy po świecie, oglądaliśmy w tv amerykańskie i zachodnie filmy
i dokładnie wiedzieliśmy, jak wygląda życie na Zachodzie. Może oni wiedzieli
mniej, ale nie był to kraj, jak Płn Korea, kompletnie odcięty od świata.
Mogło być jednak i tak, że poprzez to "relatywnie niezłe" życie w latach '60
i '70 mieli mniejsze zapotrzebowanie na nowości ze świata. Pamiętajmy, że to
jednak naród przyzwyczajony to trudów życia i umiejący się do nich przystosować.

Znajdę ten artykuł, zeskanuję i prześlę Ci na skrzynkę.

[saranda]

Na pewno niektórzy wiedzieli jak wygląda świat (byli przecież jacyś dyplomaci,
handlowcy, kierowcy TIRów). Ale chyba szczerze rozmawiali tylko z najbliższą
rodziną. Zresztą ci uprzywilejowani mieszkali w specjalnej, zamkniętej
dzielnicy w Tiranie. Co do przepływających jachtów, to wydaje mi się że
przepływały w "bezpiecznej" odległości Do lat 90. nie bylo nawet drogowego
przejścia granicznego z Grecją!
Ja również widziałam albańskie TIRy w latach 70. na drogach Czarnogóry
(podróżowałam z rodzicami jako dziecko) i wtedy chyba po raz pierwszy
dowiedziałam się, ze istnieje taki kraj jak Albania. TIRy na tyle skutecznie
blokowały drogę, że nie sposób ich było nie zauważyć. Ciekawe, że kiedy 2 lata
temu po raz pierwszy jechałam samochodem do Albanii od strony Czarnogóry
(Podgoricy), to nie mogłam uwierzyć, że tą droga mogą przejechać jakiekolwiek
ciężarówki. Z trudem mijają się na niej dwa osobowe samochody!

[peaka]

Wiesz Sarando, Korfu z Sarandy wygląda wieczorem, jak choinka, a Albania z
Korfu nie bardzo. No, powiedzmy, jak choinka z przepaloną większością lampek.
Teraz. Jak to wyglądało wtedy?
Już samo to mogło dawać do myślenia, choć inna sprawa, że żeby móc zauważyć
różnice trzeba mieć możliwość spojrzenia z obu brzegów cieśniny.
O, też jeździłaś z rodzicami po Czarnogórze? Ja również, choć głównie po
Kosowie i Macedonii. Kiedyś koło Prizrenu wplątaliśmy się w orszak weselny,
który w pewnym momencie zajechał do przydrożnego źródełka. Wszyscy wysypali się
z samochodów i momentalnie rozpoczęli tańce. Wszystko trwało około 15 minut, po
czym orkiestra umilkła, zwinęła instrumenty, wskoczyła na pakę ciężarówki i
wszyscy ruszyli dalej. Moi rodzice mieli chrapkę na Albanię, ale wtedy było to
niewykonalne.
Tak, przejście graniczne między Podgoricą a Szkodrą i port w Durres przez wiele
lat były jedynymi łącznikami ze światem. Nie jestem pewien, ale chyba przejście
koło Pogradec'u też było otwarte.