Modlitwa jako aktualizacja wiary

[kaczy.i.indyczy]

www.opoka.org.pl/biblioteka/T/TS/rozwaz_wiara_10.html#4
Modlitwa jako aktualizacja wiary

Modlitwa i wiara nie stanowią rzeczywistości odrębnych, wzajemnie jedynie od
siebie uzależnionych czy istniejących obok siebie. Modlitwa pozostaje zawsze w
bardzo ścisłym związku z rzeczywistością wiary, jest spotkaniem człowieka z
Bogiem w wierze, jest ostatecznie postacią urzeczywistniania się wiary. Jeżeli
wiara jest przylgnięciem do Chrystusa i powierzeniem się Jemu, to modlitwa
jest samym oddaniem się i poświęceniem się Chrystusowi, aby w nowy sposób
zostać przez Niego przyjętym i przemienionym. Jeżeli wiara jest uznaniem
własnej bezradności i oczekiwaniem wszystkiego od Boga, to modlitwa jest
egzystencjalnym wołaniem duchowego ubóstwa i wewnętrznej pustki człowieka, by
Duch Święty wypełnił ją swą obecnością i mocą. W miarę rozwoju wiary modlitwa
staje się czystsza i żarliwsza. Jako aktualizacja wiary, naznaczonej
dynamizmem nawrócenia, modlitwa - podobnie jak Eucharystia czy Słowo Boże -
prowadzi człowieka ku przemianie, ku nawróceniu.



Przykład Chrystusa

Kiedy czytamy karty Ewangelii, szybko spostrzegamy, że Dobra Nowina zbija nas
z tropu. Treść Ewangelii jest tak różna od naszych tendencji naturalnych, że
wydaje się nam nieustannym paradoksem. Ewangelia odwraca nasze ludzkie
pojęcia. Czynił to również sam Chrystus.

Ludzkość czekała na Niego tysiące lat. Wszystko było nastawione na ten
ewenement w dziejach świata, jakim było przyjście Mesjasza, przyjście Tego,
który dokona dzieła Odkupienia. Kiedy zaś po tak długim okresie oczekiwania
Jezus przychodzi, objawia się jedynie pasterzom i mędrcom. Później przez
trzydzieści lat żyje w odosobnieniu i niedziałaniu, przynajmniej w takim
sensie, w jakim tego działania od Mesjasza oczekiwano. W oczach świata lata te
wydają się latami zmarnowanymi. Jeśli bowiem czeka się na kogoś tysiące lat,
to przecież powinien on dać z siebie jak najwięcej. - Oto rzesze czekają, a
Chrystus "marnuje" trzydzieści lat w Nazarecie. Gdy zaś skończył się ten okres
dla ludzkiego aktywizmu zmarnowany i Chrystus ukazał się nad Jordanem,
proklamowany przez samego Ducha Świętego, znów Jego postawa zbija nas z tropu:
Jezus wycofuje się i idzie na pustynię. Tego też zupełnie nie rozumiemy.
Chcielibyśmy wręcz wziąć Go za rękę, jak to uczynił kiedyś Piotr Apostoł, i
powiedzieć: Panie, co robisz? Tam rzesze czekają, a Ty znów idziesz się
modlić, przecież modliłeś się tyle lat. Jednak Ten, który później powie:
"Żniwo wprawdzie wielkie, ale robotników mało" (Łk 10, 2), zostawi żniwo i
pójdzie na pustynię, by przez czterdzieści dni nieustannie się modlić. Czy to
nas nie zadziwia?

Ewangelista Marek pisze: "Wstawszy wczesnym rankiem, gdy było jeszcze całkiem
ciemno, wyszedł z domu i udawszy się na samotne miejsce, modlił się tam" (Mk
1, 35). Zwróćmy uwagę na ten szczegół: "gdy było jeszcze całkiem ciemno", a
więc była jeszcze noc. Chrystus, chcąc się modlić, okradał się ze swojego snu.
Zdumieni znów chcielibyśmy zawołać: Panie, czy naprawdę potrzebujesz tej
modlitwy w nocy, kosztem zdrowia? Dzień apostolskiej pracy Jezusa był
wyczerpujący. Również wieczorem schodzili się ludzie z całego miasta czy
okolicy, przynosząc chorych i opętanych. Kiedy kończyła się Jego codzienna
praca, trudno powiedzieć. Może o północy, bo rzesze niechętnie Go opuszczały.
Po takim ciężkim dniu i wyczerpującym wieczorze Jezus okrada się jeszcze ze
swojego krótkiego snu.

Tymczasem gdy mówimy o ciągłym obleganiu Jezusa przez rzesze, to musimy
powiedzieć, że było ono ściśle powiązane z Jego odosobnianiem się na
modlitwie. Tu kryje się niezwykle ważne wskazanie również dla ciebie: aby
twoje kontakty z ludźmi mogły być owocne, musisz umieć przedtem odosobnić się.
Musisz docenić moment pustyni w twoim życiu. Jak wielką rolę pełniła ona w
życiu świętych. Wystarczy pomyśleć, jak bardzo potrzebował odosobnienia na
pustyni Jan Chrzciciel, jak decydującą rolę odegrał okres Manresy w życiu św.
Ignacego Loyoli czy pustelnia w Subiaco w życiu św. Benedykta. Współczesnemu
człowiekowi, zarażonemu aktywizmem, wydaje się, że musi coraz więcej dawać -
ale co ma dawać? Można by sądzić, że Chrystus, tak przecież ściśle zjednoczony
z Ojcem, nie potrzebował już modlić się. On jednak czynił to nawet kosztem
snu. I tak będzie zawsze. Oblężenie przez ludzi będzie zawsze wynikiem
odejścia na spotkanie z Bogiem. Jeżeli zaś z twojej strony nie będzie odejścia
na modlitwę i skupienie, lecz jedynie ucieczka od ludzi w świat własnych
spraw, wówczas nastąpi inne oblężenie - przez własny egoizm. To też będzie dla
ciebie pustynia, ale nie ta życiodajna, jak w przypadku Chrystusa czy
świętych; będzie to pustynia zniszczenia, a nie życia. (por. A. Pronzato, Ho
voglia di pregare, 64 n).



Pierwszeństwo modlitwy

Tu rodzi się i staje przed tobą zasadnicze pytanie: ile miejsca poświęcasz w
swoim codziennym życiu modlitwie? Jakie miejsce zajmuje modlitwa na liście
twoich najważniejszych czynności? Przed czym ją stawiasz i po czym? Czy jest
ona na pierwszym miejscu, jako najważniejsza, czy może stanowi margines twoich
życiowych spraw? Jak wygląda twój dzień skupienia i twój rachunek sumienia, a
więc to spojrzenie w siebie w obliczu Boga? Z odpowiedzi na tego rodzaju
pytania będzie wynikało, co w twoim życiu jest ważniejsze od Boga.

W tym miejscu od razu może pojawić się obiekcja, że w nawale przytłaczających
obowiązków bardzo trudno jest ci znaleźć czas na modlitwę. Kardynał Lercaro,
arcybiskup Bolonii, mówił na spotkaniu z księżmi z właściwym sobie ferworem i
żarem o konieczności codziennej półgodzinnej medytacji. Po konferencji, w
trakcie dyskusji, wstał jeden z młodych księży i powiedział: Oczywiście,
proszę Eminencji, w teorii jest to jasne i proste - trzeba odprawiać
rozmyślanie�, ale kiedy? Bo mój dzień tak oto wygląda: Wstaję o godz. 630, o
700 Msza św., spowiedź, potem lekcje religii, obiad, a po nim zajęcia z
chłopcami z oratorium, wizyty u chorych, praca w kancelarii parafialnej,
rozmowy duszpasterskie. Wieczorem mam zajęcia z młodzieżą mniej więcej do
północy. I gdzie znaleźć miejsce na półgodzinną medytację, jeżeli ledwie
mieszczę się z brewiarzem? - Masz rację, powiedział kardynał, rzeczywiście,
nie masz czasu na półgodzinną medytację. Twoje zajęcia tak cię "zaduszają", że
nie masz kiedy się modlić. Nie możesz pozwolić sobie na półgodzinną medytację,
musisz odprawiać ją nie przez pół, ale przez półtorej godziny (A. Pronzato, Ho
voglia di pregare, 113). Oczywiście, nie chodziło tu o jakieś błyskotliwe,
paradoksalne sformułowanie. Tragizm naszego chrześcijańskiego aktywizmu polega
na tym, że czynności rzeczywiście nas zaduszają. Ten młody, gorliwy kapłan,
poświęcający się dla Boga i dusz, był tak zduszony aktywizmem, że potrzebował
większego antidotum.

[kaczy.i.indyczy]

Jeśli spojrzysz na siebie w świetle wiary, zrozumiesz, że im bardziej jesteś
przytłoczony czynnościami, tym więcej czasu powinieneś poświęcać na modlitwę. W
przeciwnym razie będziesz pusty, będziesz miał tylko wrażenie, że coś dajesz,
ale będzie to iluzja. Nie można dawać tego, czego się nie ma. Można by
powiedzieć temu młodemu księdzu, który dyskutował z kardynałem Lercaro: Co z
tego, że poświęca ksiądz tyle czasu na pracę duszpasterską, że tyle czasu
poświęca chłopcom w oratorium, że składa wizyty chorym, że spowiada i ma rozmowy
duszpasterskie - wszystko to jest jak czerpanie wody sitem. Umęczony,
zapracowany, zabiegany ksiądz, przelewający wodę sitem, nie zdający sobie sprawy
z tego, kto właściwie decyduje o wszystkim. Powiedzenie, że kapłan ten nie ma
wiary, byłoby za mocne, ale wiara ta jest niewątpliwie marna. Swoją postawą
zdaje się mówić: To ja, człowiek, tworzę historię, choćby na odcinku swojego
podwórka - parafialnego czy innego; to ja decyduję, kto będzie wierzył, to
wyłącznie od mojej pracy zależy zbawienie innych. Tymczasem wszystko to zależy
od Boga; to On decyduje i On może dać siłę. Jeśli włącza cię do swojej pracy, to
nie dlatego, że jesteś w tym niezastąpiony. Ile to już razy Pan Bóg pokazywał,
że doskonale daje sobie radę bez nas. Jeżeli dostrzegłeś to w swoim życiu, to
otrzymałeś wielką łaskę. My tylko dlatego jesteśmy Bogu potrzebni, że On sam
tego chciał. On może zbawiać ludzi bez żadnych katechez, czego często jesteśmy
świadkami. Przychodzą przecież do kościoła i do konfesjonału ludzie, którzy nie
wysłuchali żadnej lekcji religii, a ziarno Boże zakiełkowało w ich duszach. Pan
Bóg nie potrzebuje ludzkiej ingerencji, ale mimo to chce włączać nas w dzieło
zbawienia świata. Gdy jednak sądzimy, że to od nas i od naszej pracy wszystko
zależy, wtedy przelewamy wodę sitem. Przy wielkim zapracowaniu łatwo zapomnieć,
że przede wszystkim trzeba najpierw przyjść na audiencję do Kogoś, od Kogo
rzeczywiście wszystko zależy, Kto trzyma w swym ręku losy świata i losy każdego
z nas.

W świetle wiary najważniejszą czynnością naszego dnia jest modlitwa. To ona musi
zajmować pierwsze miejsce wśród innych czynności. Kontakt z Bogiem decyduje o
wartości i znaczeniu naszej pracy. Jej skuteczność zależy od tego, co jest jakby
na zapleczu, a więc od twoich, może bardzo obolałych od klęczenia kolan.

Nie ważne jest, co robisz - powie Jan Paweł II - ważne jest, kim jesteś. Ważne
jest, czy jesteś, jak Papież, człowiekiem wiary i modlitwy. Chrześcijanin, jako
uczeń Chrystusa, kiedy przestaje być człowiekiem modlitwy, staje się
nieprzydatny dla świata, staje się solą zwietrzałą, godną podeptania przez ludzi
(por. Mt 5, 13).

Problem modlitwy jest w naszym chrześcijańskim powołaniu problemem zasadniczym.
Modląc się, nie tylko sami składamy hołd Chrystusowi, ale wielbimy Go w imieniu
świata, który albo nie potrafi, albo nie może, albo nie chce się modlić. Jedno
jest pewne: jeśli nie będziemy się modlić, nikt nas nie będzie potrzebował.
Świat nie potrzebuje pustych dusz i serc. Gdy pytamy, jaka jest relacja między
modlitwą i czynem, to trzeba podkreślić pierwszeństwo modlitwy i ofiary w
stosunku do działania. Dzieciom, które katechizujemy w domu czy w szkole, dajemy
Boga na tyle, na ile przedtem wypraszamy to na kolanach. Problem relacji między
modlitwą i działaniem można ująć w stwierdzeniu: wszelkie autentyczne działanie
rodzi się z modlitwy i kontemplacji. Bo wszystko, co wielkie na tym świecie,
pochodzi od Boga, wszystko, co wielkie na tym świecie, rodzi się z ofiary i
modlitwy.



Rodzaje modlitwy

Problem modlitwy jest problemem centralnym dla każdego chrześcijanina. Na tyle
jesteś chrześcijaninem, na ile potrafisz się modlić. Modlitwa, a później jej
poszczególne etapy, znaczą i określają twoją bliskość czy też oddalenie od Boga.
Etapy twojej drogi do Boga są określane etapami modlitwy. Na każdym z nich jest
inna forma i inny rodzaj modlitwy - bo modlitwa to wyraz twojej więzi z Bogiem.

W twoim życiu może pojawić się etap modlitwy suchej, ogołoconej z uczuć. Wtedy
trudno jest się modlić. Może więc zrodzić się pokusa rezygnacji; myśl, że taka
modlitwa nie ma sensu. Tymczasem to właśnie wtedy twoja modlitwa może mieć
szczególną wartość. Zaczniesz ją bowiem podejmować coraz bardziej już tylko dla
Boga.

Bardzo wymowna jest opowiedziana przez jednego ze świętych przypowieść o
królewskim grajku, o ich wzajemnej miłości i dramacie grajka. Bo dramatem dla
muzyka jest tracenie słuchu. A tak się stało z tym królewskim grajkiem. Zaczął
on tracić słuch i wkrótce przestał słyszeć. Wtedy muzyka przestała go pociągać,
a granie stało się wręcz udręką. Król zaś wciąż pragnął słuchać jego muzyki.
Grajek więc grał dalej - ale teraz już tylko dla króla.

Kiedy modląc się odczuwasz obecność Boga, czujesz się dobrze. Wtedy modlitwa
może cię pociągnąć. Ty zaś możesz być przekonany, że modlisz się tylko do Boga.
Jednak pełniejszą prawdę o swojej modlitwie odkryjesz, gdy podobnie jak muzyk,
który utracił słuch, staniesz się "głuchy" w relacji z Bogiem. Przekonasz się
wtedy, że modląc się dla Boga, modliłeś się też w jakiejś mierze� dla siebie; że
twoja modlitwa nie była w pełni bezinteresowna i czysta.

Kiedy zaczniesz doświadczać oschłości na modlitwie, nie ulegaj pokusie
rezygnacji. To wtedy bowiem, kiedy nic nie czujesz, modlisz się tylko dla Króla.

Modlitwy trzeba się ciągle uczyć. Jest ona wciąż stojącym przed nami zadaniem.
Aktualna forma modlitwy nie może nam wystarczać. Powinniśmy ciągle iść dalej i
stale ją rozwijać. Mówiąc o modlitwie, najczęściej mamy na myśli modlitwę słowa.
W tej formie modlitwy szczególny ciężar gatunkowy powinniśmy położyć na akty, w
których korzymy się przed Bogiem, wyrażamy naszą wdzięczność czy prosimy o
świętość. Modląc się modlitwą słowa, musimy pamiętać, że powinniśmy się modlić o
to, czego oczekuje od nas Bóg. Nie może ona być modlitwą przegadaną. Pan Jezus
wyraźnie przestrzega, żebyśmy nie modlili się jak poganie, którzy "myślą, że
przez wzgląd na swe wielomówstwo będą wysłuchani" (Mt 6, 7).

Wiara ma decydujący wpływ na intensywność i treść modlitwy. Jeżeli wiara zmienia
naszą mentalność i każe nam stawiać Boga na pierwszym miejscu, to w miarę jej
rozwoju nasza modlitwa będzie upraszczała się coraz bardziej. Będzie coraz
bardziej poddana działaniu Ducha (zob. Rz 8, 26-27) i coraz bardziej pochłonięta
sprawami Królestwa: "Starajcie się najpierw o Królestwo (Boga) i o Jego
sprawiedliwość, a to wszystko będzie wam dodane" (Mt 6, 33). Słowo "naprzód"
jest tu bardzo istotne. Chodzi o to, by Bóg był postawiony na pierwszym miejscu
i byś troskę o siebie i o rezultaty swojego działania - nie rezygnując z
własnych wysiłków - pozostawił Temu, którego wolą jest obdarzać cię miłością bez
granic. W swej modlitwie będziesz wówczas realizował wezwanie Jezusa skierowane
do św. Katarzyny ze Sieny: "Ty myśl o Mnie, a Ja będę myślał o tobie".

[kaczy.i.indyczy]

Poza modlitwą słowa, która może mieć formę modlitwy błagalnej, dziękczynnej czy
modlitwy uwielbienia, istnieje pewien prostszy sposób naszego kontaktu z Bogiem.
Pan Bóg chce, żebyśmy nasz sposób modlenia się coraz bardziej upraszczali.
Jeżeli jest postulatem ewangelicznym, żebyśmy modlili się stale, to nasza
modlitwa musi się upraszczać, bo w sposób trudny nie będziemy w stanie modlić
się długo. W naszym życiu wewnętrznym przychodzi taki czas, że łatwiej jest nam
myśleć o Bogu niż mówić do Niego, i wtedy przechodzimy do modlitwy prostej i
skupionej na Bogu myśli, którą można nazwać pamięcią na obecność Bożą. Jest to
prostsza forma modlitwy niż modlitwa słowa. Wymaga ona o wiele mniej wysiłku.
Wystarczy, że myśl swoją skierujesz ku Jezusowi i uświadomisz sobie, że Ten,
który cię kocha, jest przy tobie. Podobnie w ramach przygotowania do Komunii św.
wystarczy, że w godzinach poprzedzających jej przyjęcie będziesz kierował swoją
wolę i pełną miłości myśl ku Eucharystii. Modlitwa myśli może być wyrazem wiary,
polegającym na tym, że będziesz starał się myśleć myślami Jezusa czy Maryi. To
powinna być myśl pełna pogody i radości. Przecież "przyczyną naszej radości"
jest Maryja. Stąd nasz optymistyczny - w sensie nadprzyrodzonym - sposób
myślenia jest jakby włączaniem się w myślenie samej Maryi. Modlitwa myśli jest
czymś prostym, choć wymaga czuwania i troski, aby była ona w naszym życiu
zjawiskiem możliwie najczęstszym. Dlatego staraj się po prostu pamiętać i myśleć
o tym, że Jezus cię kocha, że kocha tych, których ty kochasz i tych, o których
troszczysz się. Taka modlitwa wiary będzie przynosiła ci pokój wewnętrzny.

Pan Bóg może chcieć uprościć naszą modlitwę jeszcze bardziej. Może chcieć,
żebyśmy w ogóle zamilkli. Tak bowiem, jak modlimy się słowami czy myślą, tak
możemy również modlić się milczeniem. Nie każdy jednak aprobuje taką formę
modlitwy. Wielu ma wątpliwości, czy nie jest to czas zmarnowany, ponieważ w tym
przypadku po prostu nic się nie dzieje. Jednak takie milczące trwanie, czy to
przed Najświętszym Sakramentem, czy w obecności Matki Bożej, jest dość
zaawansowaną formą modlitwy. Karol de Foucauld napisał, że "modlić się to
patrzeć na Jezusa miłując Go". Ta forma modlitwy może przybrać formę tak zwanej
modlitwy prostoty albo prostego wejrzenia. Jeżeli jesteś z kimś i musisz tego
kogoś zabawiać słowami, to znaczy, że jest on dla ciebie w mniejszym czy
większym stopniu kimś obcym. Wobec osoby bliskiej możesz zachować milczenie i
ono nie będzie krępujące. To właśnie tak wymowne w swej prostocie milczenie jest
kryterium bliskości dwóch osób. Jezus chce, żebyśmy i przed Nim umieli się tak
wyciszyć, byśmy po prostu patrzyli na Niego i trwali przed Nim bez zbędnych już
słów.

Może być i tak, że również modlitwa milczenia stanie się dla nas za trudna.
Wtedy może pojawić się jeszcze inna forma modlitwy - modlitwa gestu. Przecież
można modlić się na przykład uśmiechem, nawet gdyby to w pierwszej chwili
wydawało się nam dziwne. Bóg przecież naprawdę chce, żeby nasz kontakt z Nim był
bardzo prosty, by to był kontakt dziecka z Ojcem, dziecka z Matką. Jeżeli się
kogoś kocha, to uśmiechem można doskonale nawiązać kontakt z drugim człowiekiem,
można mu tyle powiedzieć. Dlaczego więc nie mielibyśmy się uśmiechać do Boga i
do Maryi? Jest to modlitwa gestu. Uśmiech jest gestem symbolicznym, w którym
wyrażamy komuś naszą bliskość, wdzięczność, miłość, radość. Jest to forma
symbolu, w którym można bardzo wiele zawrzeć, tak że każdy uśmiech może za
każdym razem znaczyć coś innego. Nie musisz więc wysilać się, żeby wszystko
wyrażać słowami. Bóg wie, że się do Niego uśmiechasz i wie, dlaczego to robisz.
Twój uśmiech wobec Boga i płynąca z wiary radość są par excellence modlitwą.

Święta Teresa z Lisieux ukazuje nam jeszcze inną, wzruszającą postać modlitwy
gestu symbolicznego. Około dwa tygodnie przed śmiercią, gdy była już bardzo
ciężko chora, ofiarowano jej piękną różę z klasztornego dziedzińca. Zaczęła
obrywać ją z płatków i obsypywać nimi swój zakonny krucyfiks z wielką
pobożnością i miłością. Następnie każdym płatkiem ocierała rany przebitych dłoni
i stóp Jezusa. Tym symbolicznym gestem - jak wyznała - pragnęła zmniejszać ból
Ukrzyżowanego Pana, osuszać Jego łzy (zob. Żółty zeszyt, 14 IX 1897). Innym
razem - relacjonuje Celina - "ujrzawszy, że końcami palców dotyka delikatnie
korony cierniowej i gwoździ Jezusa, spytałam: «Co ty robisz?» Wtedy z twarzą
zdumioną, że mnie to dziwi, odparła: «Wyjmuję gwoździe i zdejmuję Jego cierniową
koronę!»" (Pisma, t. II, 295). Takiego gestu nie można niczym zastąpić. Modlitwa
ta wyrażała jej pragnienie, by ulżyć Jezusowi ukrzyżowanemu. Była wyrazem
szczególnej miłości ku Temu, który był ukrzyżowanym przez grzechy Oblubieńcem
jej duszy.

Św. Leopold Mandiă z Padwy, wielki spowiednik naszych czasów, który spędzał
codziennie wiele godzin w konfesjonale, modlił się gestem pustych dłoni. Kiedy
spowiadał, trzymał ręce przed sobą na kolanach, chcąc jakby w ten sposób
powiedzieć Jezusowi: "Widzisz Panie, nie jestem w stanie pomóc temu, który koło
mnie klęczy. Ja mu nic nie mogę dać. Napełnij te ręce swoją łaską". Gdyby chciał
ciągle to Jezusowi powtarzać, to ustałby z wysiłku, zresztą w przypadku
słuchania spowiedzi nie byłoby to możliwe. Ty też możesz w różnych sytuacjach
modlić się taką postawą ubogiego w duchu, trzymać ręce w taki sposób, ze
świadomością, że jest to ciągle gest prośby, aby Jezus te puste ręce napełnił
swoimi łaskami i żeby uczynił ciebie narzędziem swojego działania.



Modlitwa człowieka ubogiego

Istnieje ścisłe powiązanie między wiarą i modlitwą, a także między pokorą i
modlitwą. Ktoś powiedział: modlitwy uczysz się najlepiej w chwilach, gdy nie
możesz się modlić. Zupełnie odwrotnie niż nam się wydaje. Kiedy jest ci bardzo
trudno się modlić, kiedy modlitwa ci nie wychodzi, wówczas otrzymujesz od Boga
jakąś niezwykłą szansę uczenia się jej. Tajemnicą modlitwy jest głód Boga,
powstający w nas o wiele głębiej od poziomu naszych uczuć i mowy. Człowiek,
którego pamięć i wyobraźnię trapi tłum bezużytecznych, a nawet złych myśli czy
obrazów, może czasem pod ich naciskiem modlić się dużo lepiej w swym udręczonym
sercu niż ten, którego umysł pławi się w jasnych pojęciach i łatwych aktach
miłości. Doświadczenia te rodzą w naszym sercu modlitwę wiary człowieka
ubogiego. Na modlitwie powinniśmy być ubodzy i bezradni. Jeśli nie będziemy
umieli się modlić, wówczas sam Duch Święty zstąpi do naszej ubogiej duszy i
będzie modlił się w nas, "w błaganiach, których nie można wyrazić słowami" (Rz
8, 26).

Możesz przeżywać różne trudności na modlitwie, ale pamiętaj - to właśnie one
sprawiają, że twoja modlitwa jest modlitwą człowieka ubogiego. Powinieneś więc
dziękować za to, że ich doświadczasz. Trudności te mogą być różnego rodzaju,
mogą one np. wynikać ze zmęczenia. Św. Teresa od Dzieciątka Jezus pisze: "Winnam
trapić się, że zasypiam (od 7 lat) podczas modlitwy i dziękczynienia - ale się
nie smucę!� Sądzę, że małe dzieci podobają się swoim rodzicom zarówno wtedy,
kiedy śpią, jak i kiedy nie śpią [�]. Pan widzi naszą słabość i wie, iżeśmy
proch" (Pisma I, 221). Tak więc zmęczenie może stać się tym tworzywem, przy
pomocy którego Pan będzie kształtował w tobie modlitwę człowieka ubogiego,
ubogiego w duchu. A może będziesz mógł wykorzystać więcej takich sytuacji, które
sprawią, że twoja modlitwa zacznie być modlitwą człowieka ubogiego?

[kaczy.i.indyczy]

Jeśli modlitwa przychodzi ci bardzo łatwo, to też jest dar od Boga, którym nie
trzeba gardzić. Właściwy jednak rozwój modlitwy dokonuje się poprzez to
przedzieranie się ku Bogu, które jest wyrazem głodu Boga, stanowiącego istotę
modlitwy; poprzez pragnienie, żeby wejść z Nim w kontakt, otworzyć się na Niego
i pozwolić, aby On - Bóg, Duch Święty, modlił się w tobie. Samo to pragnienie
jest dla modlitwy czymś najbardziej istotnym; czy więc ważne są rezultaty? Ważne
jest, że pragniesz, że bardzo chcesz się modlić. Im większy będzie w tobie głód
Boga, tym lepiej. Tak więc przez modlitwę powinieneś przedzierać się ku Bogu i
trzeba, byś to przedzieranie się ukochał. Pan Bóg przyjmie wszystkie twoje
pragnienia, choćby ci się wydawało, że nie mają one większej wartości. On kocha
podarunki ubogie, nie chce pięknych kwiatów, woli małe, takie z łąki, byle
jakie, bo one nie karmią naszej pychy. Pośród wszystkich podarunków - powiedział
ktoś - Bóg najbardziej lubi podarunki ubogie, podarunki, które nie są dla
człowieka przedmiotem dumy. Właśnie o to chodzi również w przypadku modlitwy.
Bóg przyjmuje każdy twój podarunek, choćby nie był on wart więcej niż mała
garstka prochu. On nada każdemu z nich wartość bezcenną przez sam fakt, że je
przyjmie. Twoja modlitwa może być właśnie taka jak garść prochu, a stanie się
bezcenna, ponieważ On - Bóg, twój kochający cię Ojciec przyjmuje ją. Przyjmuje z
taką radością, z jaką matka przyjmuje byle jaki kwiatuszek małego dziecka,
ponieważ liczy się sam gest, a nie to, co zostało ofiarowane.

Może też być tak, że nie będziesz miał co złożyć Bogu na modlitwie. Wtedy oddasz
Mu to twoje "nic", tę twoją zupełną bezradność. Oddawaj Panu wszystko, oddawaj
siebie samego do dyspozycji takim, jakim jesteś: małym, bezradnym, ubogim w
duchu. To będzie ta najlepsza modlitwa, najlepsza, ponieważ zgodna z pierwszym
błogosławieństwem. Modlitwa człowieka ubogiego to modlitwa człowieka, który jest
pusty w sensie pustki domagającej się zejścia Pana, zstąpienia Ducha Świętego.
Gdy Bóg widzi taką duszę ogołoconą z własnej mocy, wtedy zstępuje do niej ze
swoją mocą. Błogosławieni ubodzy w duchu, błogosławieni, którzy modlą się
modlitwą człowieka ubogiego.

Różaniec Maryi

[kaczy.i.indyczy]

Różaniec Maryi

W uroczystość Macierzyństwa Matki Bożej, w Nowy Rok, Jan Paweł II w bazylice
Świętego Piotra w Rzymie modlił się: "Bądź pozdrowiona, któraś uwierzyła, bądź
pozdrowiona. Ewangelista mówi o Tobie: «Maryja zachowywała wszystkie te sprawy i
rozważała je w swoim sercu». Ty jesteś pamięcią Kościoła, Kościół od Ciebie się
uczy, Maryjo, że być Matką, to znaczy być żywą pamięcią, to znaczy zachowywać i
rozważać w sercu sprawy radosne, bolesne, chwalebne. Maryja te sprawy, to znaczy
sprawy Syna i sprawy Jej samej jako Matki obok Syna, w sprawach Syna,
zachowywała, pamiętała i rozważała je w swoim sercu. Była pamięcią w Kościele
pierwotnym, pozostała pamięcią we wszystkich wiekach dziejów Kościoła".

W myśl słów Ojca Świętego Maryja jest pamięcią Kościoła. W Jej życiu było
zwiastowanie, ofiarowanie Syna w świątyni i odnalezienie dwunastoletniego
Jezusa. Jeśli Ewangelia mówi, że Ona wszystko to rozważała i zachowywała w swoim
sercu, to znaczy, że Ona modliła się tymi wydarzeniami. To tak jakby odmawiała
swój różaniec, bez przesuwania paciorków, powracając wciąż pamięcią do tego
wszystkiego, co było ważne w życiu Jej Syna i Jej własnym. Maryja nie mogła
przecież zapomnieć choćby tego pierwszego z najważniejszych wydarzeń w Jej
życiu, jakim było zwiastowanie anielskie. Ona żyła i wydarzeniami radosnymi, i
tymi, które wiązały się z męką i zmartwychwstaniem Jej Syna. To była Jej modlitwa.

Jeżeli modlisz się na różańcu, to modlisz się Jej modlitwą. Jesteś jakby obrazem
Matki Bożej. Naśladujesz Ją w tym zachowywaniu i rozważaniu tajemnic Syna i
Matki. Ona jest pamięcią Kościoła, pamięcią każdego z nas o tamtych
wydarzeniach. Każde z tych wydarzeń ma być dla nas czymś żywym. Rozważając je,
nawiązujesz kontakt z tymi tajemnicami i one stają się dla ciebie kanałem łaski.
Umiłować różaniec to umiłować Ewangelię, to umiłować również Maryję i wszystkie
te sprawy, które Ona zachowywała i rozważała w swoim sercu, które były treścią
Jej życia.

Człowiek nieustannej modlitwy

[kaczy.i.indyczy]

Człowiek nieustannej modlitwy

Niezwykłym człowiekiem modlitwy był Guy de Larigaudie. Człowiek, któremu, jak
się wydaje, Bóg niczego nie odmówił: wielki podróżnik (przejechał po raz
pierwszy samochodem z Francji do Indochin), przywódca młodzieży francuskiej;
ktoś, kto ukochał Boga całym sercem, dlatego mógł w pełni ukochać również
bliźnich i świat. Pod jego fotografią widniał znamienny napis: "uśmiechnięta
świętość". Jego religijną postawę cechowała przede wszystkim pełna wiary
modlitwa afirmacji świata, zachwyt dla jego piękna. Przecież jeśli kocha się
Boga, kocha się również świat. "Wszystko - zanotował w swoich zapiskach - trzeba
ukochać: orchideę, niespodziewanie rozkwitającą w dżungli, pięknego wierzchowca,
gest dziecka, dowcip czy uśmiech kobiety. Trzeba podziwiać wszelką piękność�
odkrywać ją, nawet jeśli nurza się w błocie i podnosić do Boga" ("Znak" 42
[1957], 621). Oczywiście, nie znaczy to, by w jego życiu nie było zmagań i
ofiar, by nie było prób wiary i odważnych decyzji - bo przecież świętość nie
może być czymś łatwym. "Czuć w głębi siebie wszelki brud, rozpustę i wrzenie
instynktów ludzkich, a jednak trwać ponad tym, nie zanurzając się - tak jak
kroczy się po wyschniętym trzęsawisku, pozwalając unosić się dzięki jakiejś
swoistej lekkości [�].

- Była to chyba Metyska. Miała wspaniałe ramiona i tę zwierzęcą piękność
mieszańców o grubych wargach i ogromnych oczach. Była piękna, szaleńczo piękna.
Prawdę mówiąc, pozostawało tylko jedno. Nie uczyniłem tego. Wskoczyłem na konia
i odjechałem galopem, płacząc z rozpaczy i wściekłości. Ufam, że w dniu sądu,
jeśli zabraknie czegokolwiek, co mógłbym ofiarować Bogu - dam Mu niby wiązankę
wszystkie te pocałunki, których ze względu na miłość do Niego nie chciałem
poznać" (s. 622 n).

Czystość jest możliwa, jeśli jest zbudowana na fundamencie modlitwy. "Jest
możliwa, piękna i wzbogacająca, jeśli opiera się na zasadzie pozytywnej: żywej,
całkowitej miłości Boga, gdyż tylko ona jedna zaspokoić potrafi ogromną potrzebę
miłości, której pełne jest serce człowieka" (s. 623).

Guy de Larigaudie kocha ryzyko, taniec, śpiew. Jest doskonałym pływakiem,
narciarzem. Bierze wszystkie radości, ale poprzez wszystko, czego doznaje, co
przeżywa, płynie nieustanny rytm przepełnionej wiarą rozmowy z Bogiem. "Nie
mogły zrozumieć piękne cudzoziemki - wyznaje - że nawet przy najbardziej
porywającej muzyce tanecznej serce moje dotrzymuje taktu modlitwie i że modlitwa
ta jest silniejsza aniżeli ich wdzięk i powab" (s. 624 n). W swojej modlitwie o
piękno prosił: "Boże mój, spraw, by siostry nasze - dziewczęta miały harmonijne
ciała, by były uśmiechnięte i ubrane ze smakiem. Spraw, żeby były zdrowe i aby
dusza ich była czysta, aby były czystością i wdziękiem naszego ciężkiego życia.
By wobec nas były proste, macierzyńskie, bez nieszczerości i kokieterii. Spraw,
by nic złego nie wśliznęło się między nas. I żebyśmy - chłopcy i dziewczęta -
byli jedni dla drugich źródłem nie upadków, lecz bogacenia się. Między Tahiti i
Hollywood - wspomina dalej - na koralowych plażach i pokładach parowców
trzymałem w ramionach, w rytmie tańca najpiękniejsze kobiety świata. Nie
zamierzałem zerwać żadnego z tych ofiarowujących się czy pałających żądzą
zdobycia kwiatów. A przecież nie rezygnowałem z tego dla jakichkolwiek względów
ludzkich - dla jednej tylko miłości Bożej" (s. 631).

Mówiąc o Eucharystii, wyznaje: "Codzienna Komunia św. była dla mnie każdego
ranka obmyciem się w wodzie życia [�], była pożywnym posiłkiem przed dalszym
etapem drogi, była czułym spojrzeniem, które daje odwagę i ufność. Przeszedłem
przez świat jak przez ogród otoczony murem. Szukałem przygód na pięciu
kontynentach [�], a ja jestem ciągle w zamknięciu. Przyjdzie jednak dzień, gdy
będę mógł zaśpiewać pieśń miłości i wesela. Usuną się wszystkie zapory. A ja
zdobędę Nieskończoność" (s. 631).

Jak wyglądała modlitwa wiary tego współczesnego świętego? "Patrząc [�] na
najbardziej nędzny film - pisał - można [�] modlić się machinalnie: za aktorów,
reżysera czy statystów, za publiczność, która się bawi lub nudzi, za swego
sąsiada z prawej czy z lewej strony" (s. 628).
W modlitwie odnajduje dla siebie moc w trudnych chwilach wymagających tak bardzo
wierności wobec Pana. "Przychodzą ciężkie godziny - wyznaje - gdy pokusa grzechu
tak mocno i nieodparcie trzyma całe ciało, że tylko machinalnie - brzeżkiem ust
i niemal nie wierząc zdolni jesteśmy mówić: Boże mój, mimo wszystko kocham Cię,
lecz Ty zlituj się nade mną. I są wieczory, gdy siedząc czy to w głębi kościoła
- i nawet nie mogąc się modlić [�], umiemy zaledwie powtarzać to biedne zdanie,
którego czepiamy się jak deski ratunku: jednakże kocham Cię, Boże mój.

Ścinając końcem szpicruty chwasty, żując źdźbło trawy, goląc się rano, bez
znużenia powtarzać można Bogu, że kocha się Go bardzo. [�] Śpiewem opowiadać
całe swe życie minione i marzenia, które się snuje na przyszłość - i tak mówić
do swego Boga. I mówić Mu także, tańcząc z radości w blasku słońca na plaży czy
sunąc na nartach po śniegu. Mieć zawsze blisko siebie Boga jak towarzysza i
powiernika" (s. 627).

"Tak bardzo przyzwyczaiłem się do obecności Boga w sobie, że w głębi serca
zawsze mam modlitwę, która dochodzi niemal do warg. Ta zaledwie świadoma
modlitwa nie ustaje nawet w półśnie, któremu towarzyszy kołysanie pociągu czy
pomruk okrętowej śruby, nawet w uniesieniu ciała czy duszy, nawet w gorączce
miasta czy napięciu uwagi w czasie pochłaniającego zajęcia. Gdzieś w głębi mnie
jest toń nieskończenie spokojna i czysta i nie mogą jej dotknąć ani cienie, ani
wiry powierzchni" (s. 625). "Całe moje życie było jednym długim poszukiwaniem
Boga. Wszędzie i o każdej godzinie, na każdym miejscu świata tropiłem Jego
ślady. Śmierć będzie dla mnie tylko cudownym spuszczeniem ze smyczy" (s. 621).