Inflacja

[szalbierz]

Ja mam pytanie takie czysto teoretyczne.

W modelach ekonomicznych zazwyczaj są takie kretyńskie założenia odnoszące
się do racjonalności ludzi i darmowej informacji. Chciałbym się zapytać, w
jaki sposób inflacja może komukolwiek zaszkodzić jeżeli obowiązują takie
założenia?

To może prościej sformułuję:
Czy w wyidealizowanym świecie zakładjącym powszechność informacji i brak
kosztów transakcyjnych inflacja byłaby szkodliwa?

[andrzej.rzonca_nbp]

szalbierz napisał:

> Czy w wyidealizowanym świecie zakładjącym powszechność informacji i brak
> kosztów transakcyjnych inflacja byłaby szkodliwa?

Tak, chociażby ze względu na konstrukcję systemu podatkowego. Wzrost inflacji
szczególnie szkodzi wzrostowi gospodarki za pośrednictwem dwóch następujących
rozwiązań podatkowych.
Po pierwsze, nakłady na inwestycje rozlicza się przez kilka lat. Obowiązujące
przepisy nie pozwalają przedsiębiorstwom przy księgowaniu kosztów na
korygowanie ich o wielkość wzrostu cen. Z każdym rokiem wielkość, którą
przedsiębiorstwa mogą z tytułu inwestycji wliczyć sobie w koszty, na skutek
inflacji coraz mocniej odbiega od rzeczywiście poniesionych nakładów. Inflacja
nakłada na nie dodatkowy podatek - od inwestycji.
Po drugie, tzw. podatek Belki (który wcześniej został wprowadzony w wielu
innych krajach) sprawia, że wraz z rosnącą inflacją maleje zyskowność
oszczędzania w bankach - nawet jeżeli zwiększałyby one oprocentowanie lokat o
wielkość wzrostu inflacji. Podatek płaci się bowiem od łącznych odsetek, a nie -
wyłącznie od oprocentowania powyżej wskaźnika inflacji. Załóżmy np., że bank
gwarantuje osobom, które zgodzą się ulokować w nim swoje oszczędności,
oprocentowanie na poziomie 2 proc. powyżej wskaźnika inflacji. Podatek od
dochodu z oszczędności wynosi 20 proc. Oznacza to, że jedna piąta nominalnego
(czyli bez uwzględnienia inflacji) dochodu z lokaty trafia nie do
oszczędzającego, a do budżetu. Jeżeli inflacja ukształtuje się na poziomie 3
proc., bank naliczy odsetki w wysokości 3+2=5 proc. Następnie odprowadzi
podatek w wysokości jednej piątej naliczonych odsetek. Nominalne oprocentowanie
lokaty po zapłaceniu podatku wyniesie 5-5*1/5=4 proc. Realny, czyli po
uwzględnieniu inflacji, zysk oszczędzającego wyniesie w przybliżeniu 4 proc.-3
proc.=1 proc. Jeżeli w następnym roku inflacja wzrośnie do 8 proc. realny zysk
oszczędzającego spadnie do zera. Bank naliczy co prawda dwa razy wyższe odsetki
(8+2=10 proc.), ale od całości odsetek odprowadzi podatek. Nominalne
oprocentowanie lokaty po opodatkowaniu wyniesie 10-10*1/5=8 proc., czyli tyle
samo co inflacja. Gdyby w kolejnym roku inflacja przekroczyła 8 proc.,
nominalny zysk z lokaty po opodatkowaniu nie byłby nawet w stanie
zneutralizować oszczędzającemu spadku realnej wartości lokaty. Zmniejszenie
realnego dochodu z depozytów, będące skutkiem wzrostu inflacji, zniechęca ludzi
do lokowania oszczędności w bankach, a to zmniejsza wielkość kredytów, jaką
banki mogą udzielić przedsiębiorstwom. Mniejsza dostępność kredytu utrudnia
firmom sfinansowanie inwestycji.

Wzrost ciężarów podatkowych, wynikający z inflacji, redukuje inwestycje (i
obniża ich efektywność) na tyle, że jak wynika z szacunków cenionego
amerykańskiego ekonomisty Martina Feldsteina, opłaca się obniżać inflację nawet
wtedy, gdy kształtuje się ona na niskim poziomie 2 proc.

[andrzej.rzonca_nbp]

szalbierz napisał:

> W modelach ekonomicznych zazwyczaj są takie kretyńskie założenia odnoszące
> się do racjonalności ludzi i darmowej informacji.


Brak kosztów transakcyjnych i idealny dostęp do informacji stanowi jedynie
pierwsze przybliżenie. Te upraszczające założenia w bardziej złożonych modelach
ekonomicznych są uchylane.

[pawel-l]

andrzej.rzonca_nbp napisał:

> Wzrost ciężarów podatkowych, wynikający z inflacji, redukuje inwestycje (i
> obniża ich efektywność) na tyle, że jak wynika z szacunków cenionego
> amerykańskiego ekonomisty Martina Feldsteina, opłaca się obniżać inflację
>nawet wtedy, gdy kształtuje się ona na niskim poziomie 2 proc.

Ale rząd może te dodatkowe pieniądze przeznaczyć na inwestycje !

P.S. Rozumiem że efektywność inwestycji rządowych jest wielokrotnie mniejsza
niż prywatnych ?

[andrzej.rzonca_nbp]

pawel-l napisał:

> rząd może te dodatkowe pieniądze przeznaczyć na inwestycje !
>
> P.S. Rozumiem że efektywność inwestycji rządowych jest wielokrotnie mniejsza
> niż prywatnych ?

Dokładnie tak (choć raczej powiedziałbym, że jest ona niższa przeciętnie (a nie
zawsze)). Dla przykładu, w latach osiemdziesiątych na Filipinach rząd wydał (z
kredytów zagranicznych) 4 mld dolarów na budowę elektrownii atomowej, która
nigdy nie powstała. Takich przykładów jest mnóstwo - także i w naszym kraju.